തസ്യാന്തര്വിശതഃ ക്രൂരസടാഘാതപ്രപീഡിതഃ । സമുദ്രോഽഥാബ്രവീദ്ദേവ രക്ഷ മാം ശരണാര്തിഹന്
അവൻ അകത്തേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, ഭയങ്കരമായ ദന്തങ്ങൾ കൊണ്ട് അടിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതാൽ സമുദ്രം വേദനിച്ചു, 'പ്രഭോ, ശരണാഗതരെ രക്ഷിക്കുന്നവനേ, എന്നെ രക്ഷിക്കണേ' എന്നു പറഞ്ഞു.
ഇത്യാകര്ണ്യ സമുദ്രോക്തം വചനം ഹരിരീശ്വരഃ । വിദാരയഞ്ജലചരാഞ്ജഗാമാന്തര്ജലേ വിഭുഃ
സമുദ്രം പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട ഹരി, മഹാശക്തനായ ഭഗവാൻ, കൈകൾകൊണ്ട് വെള്ളം പിരിച്ചുവിട്ട് അകത്തേക്ക് കടന്നു.
ഇതസ്തതോഽഭിധാവന്സന് വിചിന്വന്പൃഥിവീം ധരാമ് । ആഘ്രായാഘ്രായ സര്വേശോ ധരാമാസാദയച്ഛനൈഃ
ഇങ്ങും അങ്ങും തിരിഞ്ഞു, ഭൂമിയെ അന്വേഷിച്ച്, എല്ലാം അറിയുന്ന ഭഗവാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും മണത്ത്, ഒടുവിൽ ഭൂമിയെ ശാന്തമായി കണ്ടെത്തി.
അനര്ജലഗതാം ഭൂമിം സര്വസത്ത്വാശ്രയാം തദാ । ഭൂമിം സ ദേവദേവേശോ ദംഷ്ട്രയോദാജഹാര താമ്
അപ്പോൾ ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ഭഗവാൻ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ആശ്രയമായ ഭൂമി വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയതുകൊണ്ട്, തന്റെ ദന്തംകൊണ്ട് അതിനെ ഉയർത്തി.
താം സമുദ്ധൃത്യ ദംഷ്ടാഗ്രേ യജ്ഞേശോ യജ്ഞപൂരൂഷഃ । ശുശുഭേ ദിഗ്ഗജോ യദ്വദുദ്ധൃത്യാഥ സുപദ്മീനീമ്
ദന്തത്തിന്റെ അറ്റത്തിൽ ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയ യജ്ഞങ്ങളുടെ ഉടമയായ ഭഗവാൻ, ഒരു ആന മനോഹരമായ താമര ഉയർത്തുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ദേവദേവേശോ വിരഞ്ചിഃ സമനുഃ സ്വരാട് । തുഷ്ടാവ വാഗ്ഭിര്ദേവേശം ദംഷ്ട്രോദ്ധതവസുന്ധരമ്
അവനെ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവത്തെ, ദന്തംകൊണ്ട് ഭൂമിയെ ഉയർത്തിയവനെ, ബ്രഹ്മാവും മനുവും സ്വയംഭുവും വാക്കുകൾകൊണ്ട് വാഴ്ത്തി.
ബ്രഹ്മോവാച ജിതം തേ പുണ്ഡരീകാക്ഷ ഭക്താനാമാര്തിനാശന । ഖര്വീകൃതസുരാധാര സര്വകാമഫലപ്രദ
ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു: ജയഹോ, കമലനയനനേ, ഭക്തരുടെ ദു:ഖം നീക്കുന്നവനേ, ദേവന്മാരുടെ അഹങ്കാരം ചെറുതാക്കുന്നവനേ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നവനേ.
ഇയം ച ധരണീ ദേവ ശോഭതേ വസുധാ തവ । പദ്യിനീവ സുപത്രാഢ്യാ മതങ്ഗജകരോദ്ധൃതാ
പ്രഭോ, ഈ ഭൂമി നിന്റെതായതുകൊണ്ട് അതിമനോഹരമായി തിളങ്ങുന്നു; വലിയ ആനയുടെ തുമ്പിൽ ഉയർത്തിയ മനോഹരമായ താമരപോലെ.
ഇദം ച തേ ശരീരം വൈ ശോഭതേ ഭൂമിസങ്ഗമാത് । ഉദ്ധൃതാമ്ബുജശുണ്ഡാഗ്രകരീന്ദ്രതനുസന്നിഭമ്
ഭൂമിയെ സ്പർശിച്ചതുകൊണ്ട് നിന്റെ ശരീരം, താമരയെ തുമ്പിൽ ഉയർത്തുന്ന ആനയുടെ രൂപംപോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങുന്നു.
നമോ നമസ്തേ ദേവേശ സൃഷ്ടിസംഹാരകാരക । ദാനവാനാം വിനാശായ കൃതനാനാകൃതേ പ്രഭോ
ദേവന്മാരുടെ ദൈവമേ, സൃഷ്ടിയും സംഹാരവും ചെയ്യുന്നവനേ, ദാനവന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ പല രൂപങ്ങളും ധരിക്കുന്ന പ്രഭോ, നിനക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
അഗ്രതശ്ച നമസ്തേഽസ്തു പൃഷ്ഠതശ്ച നമോ നമഃ । സര്വാമരാധാരഭൂത ബൃഹദ്ധാമ നമോഽസ്തു തേ
മുന്നിലും പിന്നിലും നിന്നു ഞാൻ നിനക്ക് വന്ദനം അർപ്പിക്കുന്നു. എല്ലാ അമരന്മാരുടെയും ആധാരമായ മഹത്തായ വാസസ്ഥലമേ, നിനക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രണാമം.
ത്വയാഹം ച പ്രജാസര്ഗേ നിയുക്ത: ശക്തിബൃംഹിതഃ । ത്വദാജ്ഞാവശതഃ സര്ഗം കരോമി വികരോമി ച
നിന്റെ ശക്തിയിൽ ഞാൻ ശക്തനായ്, സൃഷ്ടിക്കായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ സൃഷ്ടിക്കുകയും മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
ത്വത്സഹായേന ദേവേശാ അമരാശ്ച പുരാ ഹരേ । സുധാം വിഭേജിരേ സര്വേ യഥാകാലം യഥാബലമ്
ദേവദേവനായ നാഥാ, നിന്റെ സഹായത്തോടെ, പുരാതനകാലത്ത് അമരന്മാർ അവരവരുടെ സമയവും ശേഷിയും അനുസരിച്ച് അമൃതം വിഭജിച്ചു.
ഇന്ദ്രസ്ത്രിലോകീസാമ്രാജ്യം ലബ്ധവാംസ്തന്നിദേശത: । ഭൂനക്തി ലക്ഷ്മീം ബഹുലാം സുരസംഘപ്രപൂജിത:
നിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം ഇന്ദ്രൻ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും രാജത്വം നേടി. ദേവഗണങ്ങൾ ആദരിക്കുന്ന ഇന്ദ്രൻ സമൃദ്ധമായ ഐശ്വര്യം അനുഭവിക്കുന്നു.
വഹ്നിഃ പാവകതാം ലബ്ധ്വാ ജാഠരാദിവിഭേദതഃ । ദേവാസുരമനുഷ്യാണാം കരോത്യാപ്യായനം തഥാ
വഹ്നി ദഹനശക്തി പ്രാപിച്ചാണ്, വയറിലും മറ്റിടങ്ങളിലും വിഭജിക്കപ്പെട്ട്, ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും പോഷണം നൽകുന്നത്.
ധര്മരാജോഽഥ പിതൃണാമധിപഃ സര്വകര്മദൃക । കര്മണാം ഫലദാതാസൌ ത്വന്നിയോഗാദധീശ്വരഃ
ധർമ്മരാജാവ് പിതൃകളുടെ അധിപനും എല്ലാ കര്മ്മങ്ങളുടെ ദർശകനുമാണ്. കര്മ്മഫലങ്ങൾ നൽകുന്നവനും, നിന്റെ ആജ്ഞയാൽ പരമാധിപതിയും ആകുന്നു.
നൈര്ഋതോ രക്ഷസാമീശോ യക്ഷോ വിഘ്നവിനാശന: । സര്വേഷാം പ്രാണിനാം കര്മസാക്ഷീ ത്വത്തഃ പ്രജായതേ
നൈരൃതൻ രാക്ഷസന്മാരുടെ അധിപനാണ്, യക്ഷൻ തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുന്നു. എല്ലാ ജീവികളുടെ കര്മ്മങ്ങൾക്ക് സാക്ഷിയായവൻ നിന്നിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്.
വരുണോ യാദസാമീശോ ലോകപാലോ ജലാധിപഃ । ത്വദാജ്ഞാബലമാശ്രിത്യ ലോകപാലത്വമാഗതഃ
വരുണൻ ജലജീവികളുടെ അധിപനും ലോകപാലനും ജലത്തിന്റെ രാജാവുമാണ്. നിന്റെ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ചാണ് അവൻ ലോകപാലത്വം നേടിയത്.
വായുര്ഗന്ധവഹ: സര്വഭൂതപ്രാണനകാരണമ് । ജാതസ്തവ നിദേശേന ലോകപാലോ ജഗദ്ഗുരുഃ
വായു സുഗന്ധം വഹിക്കുന്നവനും എല്ലാ ജീവികൾക്കും ജീവൻ നൽകുന്നവനും ആകുന്നു. നിന്റെ നിർദേശപ്രകാരം ജനിച്ച ലോകപാലനും ലോകഗുരുവുമാണ്.
കുബേരഃ കിന്നരാദീനാം യക്ഷാണാം ജീവനാശ്രയഃ । ത്വദാജ്ഞാന്തര്ഗതഃ സര്വലോകപേഷു ച മാന്യഭൂ
കുബേരൻ കിന്നരന്മാർക്കും യക്ഷന്മാർക്കും ജീവൻ നൽകുന്ന ആശ്രയമാണ്. അവൻ നിന്റെ ആജ്ഞക്കടിയിൽ ഉൾപ്പെട്ടവനും എല്ലാ ലോകപാലന്മാരിലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവനും ആകുന്നു.
ഈശാന: സര്വരുദ്രാണാമീശ്വരാന്തകരഃ പ്രഭൂഃ । ജാതോ ലോകേശവന്ദ്യോഽസൌ സര്വദേവാധിപാലകഃ
ഈശാനൻ എല്ലാ രുദ്രന്മാരുടെയും അധിപനും, അധിപന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന ശക്തനും ആകുന്നു. ലോകപാലന്മാർ ആദരിക്കുന്നവനും എല്ലാ ദേവന്മാരെയും രക്ഷിക്കുന്നവനും ആകുന്നു.
നമസ്തുഭ്യം ഭഗവതേ ജഗദീശായ കുര്മഹേ । യസ്ഥാംശഭാഗാഃ സര്വേ ഹി ജാതാ ദേവാഃ സഹസ്രശഃ
ഭഗവാനേ, ജഗദീശനേ, നിനക്ക് ഞങ്ങൾ വന്ദനം അർപ്പിക്കുന്നു. നിന്റെ ഭാഗങ്ങളായാണ് ആയിരക്കണക്കിന് ദേവന്മാർ ജനിച്ചത്.
നാരദ ഉവാച ഏവ സ്തുതോ വിശ്വസൃജാ ഭഗവാനാദിപൂരുഷ: । ലീലാവലോകമാത്രേണാപ്യനുഗ്രഹമവാസൃജത്
നാരദൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ വിശ്വസ്രഷ്ടാവായ ഭഗവാനെ സ്തുതിച്ചപ്പോൾ, ആദിപുരുഷൻ ലീലാഭാവത്തിൽ ഒരു കാഴ്ചകൊണ്ട് തന്നെ അനുഗ്രഹം നൽകി.
തത്രൈവാഭ്യാഗതം ദൈത്യം ഹിരണ്യാക്ഷം മഹാസുരമ് । രുന്ധാനമധ്വനോ ഭീമം ഗദയാതാഡയദ്ധരി:
അവിടെ തന്നെ എത്തിയ മഹാശക്തിയുള്ള ദൈത്യനായ ഹിരണ്യാക്ഷൻ വഴി തടഞ്ഞപ്പോൾ, ഹരിയും ഭയങ്കരനായ അവനെ ഗദയാൽ അടിച്ചു.
തദ്രക്തപങ്കദിഗ്ധാങ്ഗോ ഭഗവാനാദിപൂരുഷഃ । ഉദ്ധൃത്യ ധരണീം ദേവോ ദംഷ്ട്രയാ ലീലയാപ്സു താമ്
രക്തവും ചെളിയും പുരണ്ട ശരീരത്തോടെ, ആദിപുരുഷനായ ഭഗവാൻ ലീലാപരമായ ദന്തംകൊണ്ട് ഭൂമിയെ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തി.
നിവേശ്യ ലോകനാഥേശോ ജഗാമ സ്ഥാനമാത്മനഃ । ഏതദ്ഭഗവതശ്ചിത്രം ധരണ്യുദ്ധരണം പരമ്
ഭൂമിയെ സ്ഥാനംനൽകി, ലോകനാഥൻ തന്റെ സ്വസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി. ഭഗവാന്റെ ഈ അത്ഭുതകരമായ ഭൂമിയുയർത്തൽ അതിമഹത്തായതാണ്.
ശൃണൂയാദ്യ: പുമാന് യശ്ച പഠേച്ചരിതമുത്തമമ് । സര്വപാപവിനിര്മുക്തോ വൈഷ്ണവീം ഗതിമാപ്നുയാത്
ആർ ആണെങ്കിലും ഇന്ന് ഈ ഉത്തമമായ കഥ കേൾക്കുകയോ വായിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി വൈഷ്ണവഗതിയെ പ്രാപിക്കും.
ഭുവനകോശവിസ്താരേ സ്വായമ്ഭുവമനുവംശകീര്തനമ് ശ്രീനാരായണ ഉവാച മഹീം ദേവ: പ്രതിഷ്ഠാപ്യ യഥാസ്ഥാനേ ച നാരദ । വൈകുണ്ഠലോകമഗമദ് ബ്രഹ്മോവാച സ്വമാത്മജമ്
ഭുവനകോശത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും സ്വായംഭുവമനുവിന്റെ വംശവും. ശ്രീനാരായണൻ പറഞ്ഞു: നാരദാ, ഭഗവാൻ ഭൂമിയെ യഥാസ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ച് വൈകുണ്ഠലോകത്തേക്ക് പോയി. ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ മകനോട് പറഞ്ഞു.
സ്വായമ്ഭൂവ മഹാബാഹോ പുത്ര തേജസ്വിനാംവര । സ്ഥാനേ മഹീമയേ തിഷ്ഠ പ്രജാഃ സൃജ യഥോചിതമ്
മഹാബാഹുവായ സ്വായംഭുവാ, പ്രകാശമുള്ള പുത്രന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നീ ഭൂമിയിൽ നിനക്ക് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥാനത്ത് നിലകൊള്ളുക. യുക്തമായ വിധത്തിൽ ജനങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കൂ.
ദേശകാലവിഭാഗേന യജ്ഞേശം പുരുഷം യജ । ഉച്ചാവചപദാര്ഥൈശ്ച യജ്ഞസാധനകൈര്വിഭോ
ദേശവും കാലവും അനുസരിച്ച്, യജ്ഞങ്ങളുടെ പ്രഭുവായ പരമപുരുഷനെ, വലിയതും ചെറുതുമായ സമർപ്പണങ്ങളാൽ, യജ്ഞത്തിന് വേണ്ട ഉപകരണങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിക്കൂ.