അനന്യയാ പ്രേമയുക്തഭക്ത്യാ മദ്ഭാവമാശ്രിതഃ । യജ്ഞൈര്യജ തപോദാനൈര്മാമേവ പരിതോഷയ
മറ്റൊന്നും ആശ്രയിക്കാതെ, പ്രേമപൂർവ്വകമായ ഭക്തിയോടെ എന്റെ സാന്നിധ്യം പ്രാപിച്ച്, യജ്ഞങ്ങൾ, തപസ്സു, ദാനങ്ങൾ എന്നിവയിലൂടെ എന്നെ മാത്രം സന്തോഷിപ്പിക്കണം.
ഇത്ഥം മമാനുഗ്രഹതോ മോക്ഷ്യസേ ഭവബന്ധനാത് । മത്പരാ യേ മദാസക്തചിത്താ ഭക്തവരാ മതാഃ
ഇങ്ങനെ, എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ നീ ഭവബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും. എന്നിൽ മനസ്സും ഭക്തിയും നിക്ഷേപിച്ചവരാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട ഭക്തർ.
പ്രതിജാനേ ഭവാദസ്മാദുദ്ധരാമ്യചിരേണ തു । ധ്യാനേന കര്മയുക്തേന ഭക്തിജ്ഞാനേന വാ പുനഃ
ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു: ഇവരെ ഞാൻ ഈ ഭവസമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് ഉടൻ രക്ഷിക്കും—ധ്യാനവും കർമ്മവും ചേർത്ത്, അല്ലെങ്കിൽ ഭക്തിയും ജ്ഞാനവും കൊണ്ടോ.
പ്രാപ്യാഹം സര്വഥാ രാജന്ന തു കേവലകര്മഭിഃ । ധര്മാത്സഞ്ജായതേ ഭക്തിര്ഭക്ത്യാ സഞ്ജായതേ പരമ്
രാജാവേ, എനിക്ക് എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളിലും എത്താം, പക്ഷേ വെറും കർമ്മങ്ങൾകൊണ്ടല്ല. ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് ഭക്തി ഉത്ഭവിക്കുന്നു, ഭക്തിയിൽ നിന്ന് പരമാവസ്ഥ.
ശ്രുതിസ്മൃതിഭ്യാമുദിതം യത്സ ധര്മഃ പ്രകീര്തിതഃ । അന്യശാസ്ത്രേണ യഃ പ്രോക്തോ ധര്മാഭാസഃ സ ഉച്യതേ
ശ്രുതി, സ്മൃതി എന്നിവയിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതാണ് യഥാർത്ഥ ധർമ്മം. മറ്റ് ഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ പറയുന്നത് ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപം മാത്രമാണ്.
സര്വജ്ഞാത്സര്വശക്തേശ്ച മത്തോ വേദഃ സമുത്ഥിതഃ । അജ്ഞാനസ്യ മമാഭാവാദപ്രമാണാ ന ച ശ്രുതിഃ
എല്ലാം അറിയുന്നവളായും സർവ്വശക്തിയുള്ളവളായും എന്നിൽ നിന്നാണ് വേദം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്. എനിക്ക് അജ്ഞാനം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ശ്രുതി ഒരിക്കലും അസത്യമായിരിക്കില്ല.
സ്മൃതയശ്ച ശ്രുതേരര്ഥം ഗൃഹീത്വൈവ ച നിര്ഗതാഃ । മന്വാദീനാം ശ്രുതീനാം ച തതഃ പ്രാമാണ്യമിഷ്യതേ
സ്മൃതി ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ശ്രുതിയുടെ അർത്ഥം ഉൾക്കൊണ്ടാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. അതുകൊണ്ട് മനു മുതലായവരുടെ ശ്രുതികൾക്ക് പ്രാമാണ്യം അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നു.
ക്വചിത്കദാചിത്തന്ത്രാര്ഥകടാക്ഷേണ പരോദിതമ് । ധര്മം വദന്തി സോംഽശസ്തു നൈവ ഗ്രാഹ്യോഽസ്തി വൈദികൈഃ
ചിലപ്പോഴൊക്കെ, ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ തന്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥം ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ നോക്കി ധർമ്മത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം പറയാറുണ്ട്. പക്ഷേ, വേദങ്ങളെ അനുസരിക്കുന്നവർക്ക് ആ ഭാഗം സ്വീകരിക്കേണ്ടതല്ല.
അന്യേഷാം ശാസ്ത്രകര്തൄണാമജ്ഞാനപ്രഭവത്വതഃ । അജ്ഞാനദോഷദുഷ്ടത്വാത്തദുക്തേര്ന പ്രമാണതാ
മറ്റ് ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ രചയിതാക്കൾക്ക് അജ്ഞാനം ഉണ്ടാകുന്നതിനാൽ, അവരുടെ വാക്കുകളിൽ അജ്ഞാനത്തിന്റെ ദോഷം കലർന്നിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ അവരുടെ വാക്കുകൾക്ക് പ്രാമാണ്യം ഇല്ല.
തസ്മാന്മുമുക്ഷുര്ധര്മാര്ഥം സര്വഥാ വേദമാശ്രയേത് । രാജാജ്ഞാ ച യഥാ ലോകേ ഹന്യതേ ന കദാചന
മുക്തി ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ധർമ്മത്തിനായി വേദത്തെ ആശ്രയിക്കണം. ലോകത്ത് രാജാവിന്റെ ആജ്ഞയെപോലെ, അതിനെ ഒരിക്കലും ലംഘിക്കരുത്.
സര്വേശാന്യാ മമാജ്ഞാ സാ ശ്രുതിസ്ത്യാജ്യാ കഥം നൃഭിഃ । മദാജ്ഞാരക്ഷണാര്ഥം തു ബ്രഹ്മക്ഷത്രിയജാതയഃ
എല്ലാ ആജ്ഞകളിലും എന്റെ ആജ്ഞ മാത്രമാണ് പ്രധാനമെന്ന് അറിയണം. എന്റെ ആജ്ഞയായ ശ്രുതിയെ മനുഷ്യർ എങ്ങനെ ഉപേക്ഷിക്കും? എന്റെ ആജ്ഞയെ സംരക്ഷിക്കാൻ ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചു.
മയാ സൃഷ്ടാസ്തതോ ജ്ഞേയം രഹസ്യം മേ ശ്രുതേര്വചഃ । യദാ യദാ ഹി ധര്മസ്യ ഗ്ലാനിര്ഭവതി ഭൂധര
അതുകൊണ്ട്, ശ്രുതിയുടെ വാക്ക് എന്റെ രഹസ്യമാണെന്ന് നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം. ഭൂമിയെ താങ്ങുന്നവനേ, ധർമ്മം ക്ഷയിക്കുമ്പോഴും അധർമ്മം ഉയരുമ്പോഴും,
അഭ്യുത്ഥാനമധര്മസ്യ തദാ വേഷാന്ബിഭര്മ്യഹമ് । ദേവദൈത്യവിഭാഗശ്ചാപ്യത ഏവാഭവന്നൃപ
അപ്പോഴാണ് ഞാൻ വിവിധ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നത്. രാജാവേ, അതിനാലാണ് ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും വേർതിരിഞ്ഞത്.
യേ ന കുര്വന്തി തദ്ധര്മം തച്ഛിക്ഷാര്ഥം മയാ സദാ । സമ്പാദിതാസ്തു നരകാസ്ത്രാസോ യച്ഛ്രവണാദ്ഭവേത്
ആ ധർമ്മം പാലിക്കാത്തവർക്കു പാഠം പഠിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ എപ്പോഴും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന നരകങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവയുടെ പേര് കേൾക്കുമ്പോൾ പോലും ഭയം ഉണ്ടാകും.
യോ വേദധര്മമുജ്ഝിത്യ ധര്മമന്യം സമാശ്രയേത് । രാജാ പ്രവാസയേദ്ദേശാന്നിജാദേതാനധര്മിണഃ
വേദധർമ്മം ഉപേക്ഷിച്ച് മറ്റൊരു ധർമ്മം സ്വീകരിക്കുന്നവരെ രാജാവ് തന്റെ ദേശത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കണം.
ബ്രാഹ്മണൈര്ന ച സമ്ഭാഷ്യാഃ പങ്ക്തിഗ്രാഹ്യാ ന ച ദ്വിജൈഃ । അന്യാനി യാനി ശാസ്ത്രാണി ലോകേഽസ്മിന്വിവിധാനി ച
അവരെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ സംസാരിക്കരുത്, അത്താഴത്തിൽ ഇരിപ്പിടം നൽകുകയും ചെയ്യരുത്. ഈ ലോകത്ത് ഉള്ള മറ്റു പലവിധം ശാസ്ത്രങ്ങൾ,
ശ്രുതിസ്മൃതിവിരുദ്ധാനി താമസാന്യേവ സര്വശഃ । വാമം കാപാലകം ചൈവ കൌലകം ഭൈരവാഗമഃ
ശ്രുതി സ്മൃതി വിരുദ്ധമായവ എല്ലാം ഇരുട്ടിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളവയാണ്. വാമം, കപാലികം, കൌല, ഭൈരവാഗമം എന്നിവയും അതുപോലെയാണ്.
ശിവേന മോഹനാര്ഥായ പ്രണീതോ നാന്യഹേതുകഃ । ദക്ഷശാപാദ് ഭൃഗോഃ ശാപാദ്ദധീചസ്യ ച ശാപതഃ
ശിവൻ മോഹിപ്പിക്കാനായി മാത്രമാണ് ഇവയെ രചിച്ചത്, മറ്റേതെങ്കിലും ഉദ്ദേശത്താൽ അല്ല. ദക്ഷന്റെ ശാപം, ഭൃഗുവിന്റെ ശാപം, ദധീചിയുടെ ശാപം എന്നിവ കാരണം,
ദഗ്ധാ യേ ബ്രാഹ്മണവരാ വേദമാര്ഗബഹിഷ്കൃതാഃ । തേഷാമുദ്ധരണാര്ഥായ സോപാനക്രമതഃ സദാ
വേദമാർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടും ദഹിക്കപ്പെട്ടും പോയ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാരുടെ ഉദ്ധാരണത്തിനായി, ഒരു ക്രമാനുസൃതമായ മാർഗ്ഗം എപ്പോഴും ഒരുക്കപ്പെട്ടു.
ശൈവാശ്ച വൈഷ്ണവാശ്ശ്ചൈവ സൌരാഃ ശാക്താസ്തഥൈവ ച । ഗാണപത്യാ ആഗമാശ്ച പ്രണീതാഃ ശങ്കരേണ തു
ശൈവം, വൈഷ്ണവം, സൌരം, ശാക്തം, ഗണപത്യം എന്നീ ആഗമങ്ങൾ ശങ്കരൻ രചിച്ചതാണ്.
തത്ര വേദാവിരുദ്ധാംശോഽപ്യുക്ത ഏവ ക്വചിത്ക്വചിത് । വൈദികൈസ്തദ്ഗ്രഹേ ദേഷോ ന ഭവത്യേവ കര്ഹിചിത്
അവയിൽ, വേദത്തിന് വിരുദ്ധമല്ലാത്ത ഭാഗങ്ങൾ എവിടെയോ പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. വേദത്തെ അനുസരിക്കുന്നവർക്ക് അവ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ ഒരു തെറ്റുമില്ല.
സര്വഥാ വേദഭിന്നാര്ഥേ നാധികാരീ ദ്വിജോ ഭവേത് । വേദാധികാരഹീനസ്തു ഭവേത്തത്രാധികാരവാന്
വേദത്തിന് വിരുദ്ധമായ കാര്യങ്ങളിൽ ദ്വിജന്മാർക്ക് ഒരിക്കലും അവകാശമില്ല. എന്നാൽ വേദത്തിൽ അവകാശമില്ലാത്തവർക്ക് അവിടെ അവകാശം ഉണ്ടാകും.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന വൈദികോ വേദമാശ്രയേത് । ധര്മേണ സഹിതം ജ്ഞാനം പരം ബ്രഹ്മ പ്രകാശയേത്
അതുകൊണ്ട്, എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി വേദാനുസരികൾ വേദത്തെ ആശ്രയിക്കണം. ധർമ്മത്തോടൊപ്പം ജ്ഞാനം പരബ്രഹ്മം വെളിപ്പെടുത്തും.
സര്വൈഷണാഃ പരിത്യജ്യ മാമേവ ശരണം ഗതാഃ । സര്വഭൂതദയാവന്തോ മാനാഹങ്കാരവര്ജിതാഃ
എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച്, എന്നിലേയ്ക്ക് മാത്രം അഭയം പ്രാപിച്ച്, എല്ലാ ജീവികൾക്കും കരുണ കാണിച്ച്, മാനവും അഹങ്കാരവും വിട്ട്,
മച്ചിത്താ മദ്ഗതപ്രാണാ മത്സ്ഥാനകഥനേ രതാഃ । സംന്യാസിനോ വനസ്ഥാശ്ച ഗൃഹസ്ഥാ ബ്രഹ്മചാരിണഃ
എന്നിൽ മനസ്സും പ്രാണനും മുഴുവൻ അർപ്പിച്ചവരും, എന്റെ വാസസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ ആനന്ദിക്കുന്നവരും, സന്ന്യാസികളും വനവാസികളും ഗൃഹസ്ഥരും ബ്രഹ്മചാരികളും —
ഉപാസന്തേ സദാ ഭക്ത്യാ യോഗമൈശ്വരസഞ്ജ്ഞിതമ് । തേഷാം നിത്യാഭിയുക്താനാമഹമജ്ഞാനജം തമഃ
അവരൊക്കെയും എന്നെ യോഗവും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞവളായി ഭക്തിയോടെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നു. അങ്ങനെ എപ്പോഴും എന്നിൽ ലീനരായിരിക്കുന്നവരുടെ അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നുള്ള ഇരുണ്ടത്വം ഞാൻ അകറ്റുന്നു.
ജ്ഞാനസൂര്യപ്രകാശേന നാശയാമി ന സംശയഃ । ഇത്ഥം വൈദികപൂജായാഃ പ്രഥമായാ നഗാധിപ
ജ്ഞാനസൂര്യന്റെ പ്രകാശംകൊണ്ട് ആ ഇരുണ്ടത്വം ഞാൻ നശിപ്പിക്കുന്നു — ഇതിൽ സംശയമില്ല. നഗരാധിപനേ, ഇതാണ് വേദപൂജയുടെ ആദ്യഘട്ടത്തിന്റെ സാരാംശം.
സ്വരൂപമുക്തം സംക്ഷേപാദ് ദ്വിതീയായാ അഥോ ബ്രുവേ । മൂര്തൌ വാ സ്ഥണ്ഡിലേ വാപി തഥാ സൂര്യേന്ദുമണ്ഡലേ
സ്വരൂപം സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞുവല്ലോ, ഇനി രണ്ടാം വിധിയെക്കുറിച്ച് പറയാം: പ്രതിമയിലോ, പീഠത്തിലോ, സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഉള്ള വട്ടത്തിലോ,
ജലേഽഥവാ ബാണലിങ്ഗേ യന്ത്രേ വാപി മഹാപടേ । തഥാ ശ്രീഹൃദയാമ്ഭോജേ ധ്യാത്വാ ദേവീം പരാത്പരാമ്
ജലത്തിലോ, ബാണലിംഗത്തിലോ, യന്ത്രത്തിലോ, വലിയ തൂവലിലോ, അങ്ങനെ തന്നെ ഹൃദയത്തിലെ കമലത്തിൽ പരമോന്നത ദേവിയെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്,
സഗുണാം കരുണാപൂര്ണാം തരുണീമരുണാരുണാമ് । സൌന്ദര്യസാരസീമാം താം സര്വാവയവസുന്ദരീമ്
ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയവളായി, കരുണയാൽ നിറഞ്ഞവളായി, യൗവനസമയത്തുള്ള ചുവന്ന കാന്തിയുള്ളവളായി, സൗന്ദര്യത്തിന്റെ പരമാവധി, ഓരോ അവയവവും മനോഹരമായവളായി,