ഛായാതപൌ യഥാ സ്വച്ഛൌ വിവിക്തൌ തദ്വദേവ ഹി । മമ ലോകേ ഭവേജ്ജ്ഞാനം ദ്വൈതഭാവവിവര്ജിതമ്
നിഴലും വെളിച്ചവും സ്വച്ഛമായ, വേറിട്ട സ്ഥലങ്ങളിൽ എങ്ങനെ വ്യക്തമായിരിക്കുന്നു, അതുപോലെ തന്നെയാണ് എന്റെ ലോകത്ത് ദ്വൈതബോധമില്ലാത്ത ജ്ഞാനം ഉണ്ടാകുന്നത്.
യസ്തു വൈരാഗ്യവാനേവ ജ്ഞാനഹീനോ മ്രിയേത ചേത് । ബ്രഹ്മലോകേ വസേന്നിത്യം യാവത്കല്പം തതഃ പരമ്
ജ്ഞാനം ഇല്ലാതെ, വൈരാഗ്യം മാത്രം ഉള്ളവൻ മരിച്ചാൽ, അവൻ ഒരു കല്പം മുഴുവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ വസിക്കും, അതിന് ശേഷം മറ്റെവിടെയോ പോകും.
ശുചീനാം ശ്രീമതാം ഗേഹേ ഭവേത്തസ്യ ജനിഃ പുനഃ । കരോതി സാധനം പശ്ചാത്തതോ ജ്ഞാനം ഹി ജായതേ
ശുദ്ധരും സമ്പന്നരും ആയവരുടെ വീട്ടിൽ അവനു വീണ്ടും ജനനം ലഭിക്കും; പിന്നീട് സാദ്ധന നടത്തുകയും, അതിനുശേഷം ജ്ഞാനം ലഭിക്കുകയും ചെയ്യും.
അനേകജന്മഭീ രാജഞ്ജ്ഞാനം സ്യാന്നൈകജന്മനാ । തതഃ സര്വപ്രയത്നേന ജ്ഞാനാര്ഥം യത്നമാശ്രയേത്
രാജാവേ, ഒരേ ജന്മത്തിൽ ജ്ഞാനം ഉണ്ടാകില്ല; അനേകം ജന്മങ്ങൾക്കുശേഷം മാത്രമേ ജ്ഞാനം ലഭിക്കൂ. അതിനാൽ, ജ്ഞാനത്തിനായി എല്ലായ്പ്പോഴും പരിശ്രമിക്കണം.
നോചേന്മഹാന് വിനാശഃ സ്യാജ്ജന്മൈതദ്ദുര്ലഭം പുനഃ । തത്രാപി പ്രഥമേ വര്ണേ വേദപ്രാപ്തിശ്ച ദുര്ലഭാ
അല്ലാതെ വലിയ നാശം സംഭവിക്കും; ഇങ്ങനെ ജനനം വീണ്ടും ലഭിക്കുക അത്യന്തം ദുർലഭമാണ്. അത്തരം ജനനത്തിൽ പോലും ആദ്യം ജനിക്കുന്നവർക്ക് വേദം പഠിക്കാൻ അവസരം ലഭിക്കുന്നത് വളരെ അപൂർവം തന്നെയാണ്.
ശമാദിഷട്കസമ്പത്തിര്യോഗസിദ്ധിസ്തഥൈവ ച । തഥോത്തമഗുരുപ്രാപ്തിഃ സര്വമേവാത്ര ദുര്ലഭമ്
ശാന്തി മുതലായ ആറു ഗുണങ്ങൾ നേടുന്നതും യോഗസിദ്ധി നേടുന്നതും ഉത്തമഗുരുവിനെ കണ്ടെത്തുന്നതും — ഇവയൊക്കെയും ഇവിടെ വളരെ ദുർലഭമാണ്.
തഥേന്ദ്രിയാണാം പടുതാ സംസ്കൃതത്വം തനോസ്തഥാ । അനേകജന്മപുണ്യൈസ്തു മോക്ഷേച്ഛാ ജായതേ തതഃ
അതിനുപോലെ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കുള്ള തിളക്കം, ശരീരത്തിന്റെ ശുദ്ധി — ഇവയും ഉണ്ടാകുന്നു. അനേകം ജന്മങ്ങളിൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യഫലത്താൽ മോക്ഷത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം ജനിക്കുന്നു.
സാധനേ സഫലേഽപ്യേവം ജായമാനേഽപി യോ നരഃ । ജ്ഞാനാര്ഥം നൈവ യതതേ തസ്യ ജന്മ നിരര്ഥകമ്
ഇങ്ങനെ എല്ലാ സാദ്ധ്യതകളും ലഭിച്ചിട്ടും, ഒരാൾ ജ്ഞാനത്തിനായി ശ്രമിക്കാതിരിക്കുന്നു എങ്കിൽ, അവന്റെ ജനനം വ്യർത്ഥമാകും.
തസ്മാദ്രാജന്യഥാശക്ത്യാ ജ്ഞാനാര്ഥം യത്നമാശ്രയേത് । പദേ പദേഽശ്വമേധസ്യ ഫലമാപ്നോതി നിശ്ചിതമ്
അതിനാൽ രാജാവേ, കഴിവിനനുസരിച്ച് ജ്ഞാനത്തിനായി പരിശ്രമിക്കണം; ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അശ്വമേധയാഗഫലം ഉറപ്പായി ലഭിക്കും.
ഘൃതമിവ പയസി നിഗൂഢം ഭൂതേ ഭൂതേ ച വസതി വിജ്ഞാനമ് । സതതം മന്ഥയിതവ്യം മനസാ മന്ഥാനഭൂതേന
പാലിൽ നന്നായി മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാ ജീവികളിലും ജ്ഞാനം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; മനസ്സിനെ ഉപകരണം ആക്കി എല്ലായ്പ്പോഴും അതിനെ കണ്ടെത്താൻ പരിശ്രമിക്കണം.
ജ്ഞാനം ലബ്ധ്വാ കൃതാര്ഥഃ സ്യാദിതി വേദാന്തഡിണ്ഡിമഃ । സര്വമുക്തം സമാസേന കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
ജ്ഞാനം ലഭിച്ചാൽ ജീവിതം സഫലമാകും എന്ന് വേദാന്തം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. എല്ലാം സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞു; ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
ദേവീഗീതായാം മഹോത്സവവ്രതസ്ഥാനവര്ണനമ് ഹിമാലയ ഉവാച കതി സ്ഥാനാനി ദേവേശി ദ്രഷ്ടവ്യാനി മഹീതലേ । മുഖ്യാനി ച പവിത്രാണി ദേവീപ്രിയതമാനി ച
ദേവീഗീതയിൽ മഹോത്സവവ്രതങ്ങളും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും വിവരിക്കുന്നു. ഹിമാലയം ചോദിച്ചു: ദേവതകളുടെ ദേവിയേ, ഭൂമിയിൽ എത്ര പ്രധാനവും ശുദ്ധവും ദേവിക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയവുമായ സ്ഥലങ്ങളുണ്ട്?
വ്രതാന്യപി തഥാ യാനി തുഷ്ടിദാന്യുത്സവാ അപി । തത്സര്വം ദേവ മേ മാതഃ കൃതകൃത്യോ യതോ നരഃ
മനസ്സിന് സന്തോഷം നൽകുന്ന വ്രതങ്ങൾ ഏതെല്ലാം? ഉത്സവങ്ങൾ ഏതെല്ലാം? ദേവമാതാവേ, ഇവയൊക്കെയും പറയൂ; ഇവയാൽ മനുഷ്യൻ ജീവിതസാഫല്യം നേടുന്നു.
ശ്രീദേവ്യുവാച സര്വം ദൃശ്യം മമ സ്ഥാനം സര്വേ കാലാ വ്രതാത്മകാഃ । ഉത്സവാഃ സര്വകാലേഷു യതോഽഹം സര്വരൂപിണീ
ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു: കാണുന്ന എല്ലാം എന്റെ സ്ഥാനം തന്നെയാണ്; എല്ലാ കാലവും വ്രതത്തിന്റെ രൂപമാണ്; എല്ലാ ഉത്സവങ്ങളും എല്ലാകാലത്തും നടക്കുന്നു, കാരണം ഞാൻ എല്ലാരൂപവും ഉള്ളവളാണ്.
തഥാപി ഭക്തവാത്സല്യാത്കിഞ്ചിത്കിഞ്ചിദഥോച്യതേ । ശൃണുഷ്വാവഹിതോ ഭൂത്വാ നഗരാജ വചോ മമ
എങ്കിലും ഭക്തന്മാരോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ കുറച്ച് കാര്യങ്ങൾ ഞാൻ പറയുന്നു; പർവ്വതരാജാവേ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കു.
കോലാപുരം മഹാസ്ഥാനം യത്ര ലക്ഷ്മീഃ സദാ സ്ഥിതാ । മാതുഃ പുരം ദ്വിതീയം ച രേണുകാധിഷ്ഠിതം പരമ്
കൊളാപുരം വലിയ പുണ്യസ്ഥലമാണ്, അവിടെ ലക്ഷ്മി എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു; രണ്ടാമത്തെത് മാതാവിന്റെ നഗരം, അതായത് രേണുകയുടെ ആധിപത്യത്തിലുള്ള പരമസ്ഥലം.
തുലജാപുരം തൃതീയം സ്യാത്സപ്തശൃങ്ഗം തഥൈവ ച । ഹിങ്ഗുലായാ മഹാസ്ഥാനം ജ്വാലാമുഖ്യാസ്തഥൈവ ച
തുലജാപുരം മൂന്നാമത്തേതാണ്; അതുപോലെ സപ്തശൃംഗവും, ഹിംഗുലാദേവിയുടെ മഹാസ്ഥലവും, ജ്വാലാമുഖി ദേവിയുടെ സ്ഥലവും ഉണ്ട്.
ശകമ്ഭര്യാഃ പരം സ്ഥാനം ഭ്രാമര്യാഃ സ്ഥാനമുത്തമമ് । ശ്രീരക്തദന്തികാസ്ഥാനം ദുര്ഗാസ്ഥാനം തഥൈവ ച
ശാകംഭരിയുടെ പരമസ്ഥലം, ഭ്രമരിദേവിയുടെ ഉത്തമസ്ഥലം, ശ്രീരക്തദന്തികയുടെ സ്ഥലം, ദുർഗാദേവിയുടെ സ്ഥലം — ഇവയും പ്രധാനമാണ്.
വിന്ധ്യാചലനിവാസിന്യാഃ സ്ഥാനം സര്വോത്തമോത്തമമ് । അന്നപൂര്ണമഹാസ്ഥാനം കാഞ്ചീപുരമനുത്തമമ്
വിന്ദ്യപർവ്വതത്തിൽ വസിക്കുന്ന ദേവിയുടെ ഏറ്റവും ഉത്തമമായ സ്ഥലം, അന്നപൂർണാദേവിയുടെ മഹാസ്ഥലം, അതുപോലെ അതുല്യമായ കാഞ്ചിപുരം.
ഭീമാദേവ്യാഃ പരം സ്ഥാനം വിമലാസ്ഥാനമേവ ച । ശ്രീചന്ദ്രലാമഹാസ്ഥാനം കൌശികീസ്ഥാനമേവ
ഭീമാദേവിയുടെ പരമസ്ഥലം, വിമലാദേവിയുടെ സ്ഥലം, ശ്രീചന്ദ്രലാദേവിയുടെ മഹാസ്ഥലം, കൗശികിദേവിയുടെ സ്ഥലം — ഇവയും ഉണ്ട്.
നീലാമ്ബായാഃ പരം സ്ഥാനം നീലപര്വതമസ്തകേ । ജാമ്ബൂനദേശ്വരീസ്ഥാനം തഥാ ശ്രീനഗരം ശുഭമ്
നീലപർവതത്തിന്റെ മുകളിലുള്ള നീലാംബാദേവിയുടെ പരമസ്ഥലം, ജാംബൂനദേശ്വരിയുടെ സ്ഥലം, അതുപോലെ ശുഭമായ ശ്രീനഗരം.
ഗുഹ്യകാല്യാ മഹാസ്ഥാനം നേപാലേ യത്പ്രതിഷ്ഠിതമ് । മീനാക്ഷ്യാഃ പരമം സ്ഥാനം യച്ച പ്രോക്തം ചിദമ്ബരേ
നേപ്പാളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഗുഹ്യകാളിദേവിയുടെ മഹാസ്ഥലം, മീനാക്ഷിദേവിയുടെ പരമസ്ഥലം, ചിദംബരത്തിൽ പ്രസിദ്ധമായ സ്ഥലം — ഇവയും ഉണ്ട്.
വേദാരണ്യം മഹാസ്ഥാനം സുന്ദര്യാഃ സമധിഷ്ഠിതമ് । ഏകാമ്ബരം മഹാസ്ഥാനം പരശക്ത്യാ പ്രതിഷ്ഠിതമ്
വേദാരണ്യത്തിലെ മഹത്തായ സ്ഥലം സുന്ദരിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ സ്ഥാപിതമായതാണ്. ഏകാംബരത്തിലെ മഹാസ്ഥാനം പരാശക്തിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
മഹാലസാ പരം സ്ഥാനം യോഗേശ്വര്യാസ്തഥൈവ ച । തഥാ നീലസരസ്വത്യാഃ സ്ഥാനം ചീനേഷു വിശ്രുതമ്
മഹാലസയുടെ പരമസ്ഥലവും യോഗേശ്വരിയുടെതും അതുപോലെ തന്നെ. ചൈനയിൽ പ്രശസ്തമായ നീലസരസ്വതിയുടെ സ്ഥലവും ഉണ്ട്.
വൈദ്യനാഥേ തു ബഗലാസ്ഥാനം സര്വോത്തമം മതമ് । ശ്രീമച്ഛ്രീഭുവനേശ്വര്യാ മണിദ്വീപം മമ സ്മൃതമ്
വൈദ്യനാഥക്ഷേത്രത്തിൽ ബഗലയുടെ സ്ഥലം ഏറ്റവും ഉന്നതമായതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ശ്രീഭുവനേശ്വരിയുടെ മണിദ്വീപ് ഞാൻ ഓർക്കുന്നു.
ശ്രീമത്ത്രിപുരഭൈരവ്യാഃ കാമാഖ്യായോനിമണ്ഡലമ് । ഭൂമണ്ഡലേ ക്ഷേത്രരത്നം മഹാമായാധിവാസിതമ്
ശ്രീമത്ത് ത്രിപുരഭൈരവിയുടെ കാമാഖ്യായോനിമണ്ഡലം ഭൂമിയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ രത്നംപോലെയാണ്, മഹാമായയുടെ വാസസ്ഥലമായത്.
നാതഃ പരതരം സ്ഥാനം ക്വചിദസ്തി ധരാതലേ । പ്രതിമാസം ഭവേദ്ദേവീ യത്ര സാക്ഷാദ്രജസ്വലാ
ഇതിനെക്കാൾ വലിയ സ്ഥലം ഭൂമിയിൽ മറ്റൊന്നുമില്ല; ഇവിടെ ദേവി സ്വയം ഓരോ മാസവും രാജസ്വലരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
തത്രത്യാ ദേവതാഃ സര്വാഃ പര്വതാത്മകതാം ഗതാഃ । പര്വതേഷു വസന്ത്യേവ മഹത്യോ ദേവതാ അപി
അവിടെ ഉള്ള എല്ലാ ദേവതകളും പർവതരൂപം സ്വീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്; വലിയ ദേവതകളും പർവതങ്ങളിൽ തന്നെ പാർക്കുന്നു.
തത്രത്യാ പൃഥിവീ സര്വാ ദേവീരൂപാ സ്മൃതാ ബുധൈഃ । നാതഃ പരതരം സ്ഥാനം കാമാഖ്യായോനിമണ്ഡലാത്
അവിടത്തെ മുഴുവൻ ഭൂമി ദേവിയുടെ രൂപമായതായി ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; കാമാഖ്യായോനിമണ്ഡലത്തേക്കാൾ വലിയ സ്ഥലം ഇല്ല.
ഗായത്ര്യാശ്ച പരം സ്ഥാനം ശ്രീമത്പുഷ്കരമീരിതമ് । അമരേശേ ചണ്ഡികാ സ്യാത്പ്രഭാസേ പുഷ്കരേക്ഷിണീ
ഗായത്രിയുടെ പരമസ്ഥലം ശ്രീമത് പുഷ്കരം എന്നാണ് പറയുന്നത്. അമരേശത്തിൽ ചണ്ഡികയും, പ്രഭാസയിൽ പുഷ്കരക്ഷിണിയും വസിക്കുന്നു.