മാത്സര്യക്രോധയുക്തോ യസ്തസ്യ ഭക്തിസ്തു താമസീ । പരപീഡാദിരഹിതഃ സ്വകല്യാണാര്ഥമേവ ച
അസൂയയും കോപവും നിറഞ്ഞവന്റെ ഭക്തി താമസികമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ളവരെ ദു:ഖിപ്പിക്കാതെ, സ്വന്തം ഭാവുക്യത്തിനായി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ—
നിത്യം സകാമോ ഹൃദയം യശോഽര്ഥീ ഭോഗലോലുപഃ । തത്തത്ഫലസമാവാപ്ത്യൈ മാമുപാസ്തേഽതിഭക്തിതഃ
എപ്പോഴും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനും, പ്രശംസയും സമ്പത്തും ഭോഗങ്ങളും തേടുന്നവനും, ഓരോ ഫലവും നേടാൻ വലിയ ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവനും—
ഭേദബുദ്ധ്യാ തു മാം സ്വസ്മാദന്യാം ജാനാതി പാമരഃ । തസ്യ ഭക്തിഃ സമാഖ്യാതാ നഗാധിപ തു രാജസീ
സ്വന്തം മനസ്സിൽ വേർതിരിവ് കൊണ്ടു എന്നെ തനിക്കു വേറെയാണെന്ന് കരുതുന്ന അജ്ഞാനിക്ക്, അവന്റെ ഭക്തി, പർവ്വതാധിപാ, രാജസികമാണെന്ന് പറയുന്നു.
പരമേശാര്പണം കര്മ പാപസങ്ക്ഷാലനായ ച । വേദോക്തത്വാദവശ്യം തത്കര്തവ്യം തു മയാനിശമ്
പരമേശ്വരനു സമർപ്പിച്ചും പാപങ്ങൾ കഴുകാൻ വേണ്ടിയും ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ, വേദങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ചതിനാൽ, എപ്പോഴും ഞാൻ നിർബന്ധമായും ചെയ്യേണ്ടതാണു.
ഇതി നിശ്ചിതബുദ്ധിസ്തു ഭേദബുദ്ധിമുപാശ്രിതഃ । കരോതി പ്രീതയേ കര്മ ഭക്തിഃ സാ നഗ സത്ത്വികീ
ദൃഢമായ മനസ്സോടെ, വേർതിരിവ് മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിട്ടും, എന്റെ സന്തോഷത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവന്റെ ഭക്തി, പർവ്വതശ്രേഷ്ഠാ, സാത്വികമാണു.
പരഭക്തേഃ പ്രാപികേയം ഭേദബുദ്ധ്യവലമ്ബനാത് । പൂര്വപ്രോക്തേ ഹ്യുഭേ ഭക്തീ ന പരപ്രാപികേ മതേ
വേർതിരിവ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഭക്തി പരമഭക്തിയിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്; മുമ്പ് പറഞ്ഞ രണ്ടു ഭക്തികളും പരമാവസ്ഥയിലേക്കു നയിക്കുന്നതല്ല.
അധുനാ പരഭക്തിം തു പ്രോച്യമാനാം നിബോധ മേ । മദ്ഗുണശ്രവണം നിത്യം മമ നാമാനുകീര്തനമ്
ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയുന്ന പരമഭക്തിയെ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ: എന്റെ ഗുണങ്ങൾ എപ്പോഴും കേൾക്കുക, എന്റെ നാമങ്ങൾ നിരന്തരം ജപിക്കുക—
കല്യാണഗുണരത്നാനാമാകരായാം മയി സ്ഥിരമ് । ചേതസോ വര്തനം ചൈവ തൈലധാരാസമം സദാ
മനസ്സു എപ്പോഴും എന്റെ മേൽ, എല്ലാ നല്ല ഗുണങ്ങളുടെയും ഖനിയായ എന്നിൽ, എണ്ണവാരിപോലെ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നത്.
ഹേതുസ്തു തത്ര കോ വാപി ന കദാചിദ്ഭവേദപി । സാമീപ്യസാര്ഷ്ടിസായുജ്യസാലോക്യാനാം ന ചൈഷണാ
അവിടെ യാതൊരു കാരണമോ ഉദ്ദേശമോ ഒരിക്കലും ഉണ്ടാവില്ല; സമീപ്യം, സമാനത, ഐക്യം, വാസം എന്നിവയിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹവും ഇല്ല.
മത്സേവാതോഽധികം കിഞ്ചിന്നൈവ ജാനാതി കര്ഹിചിത് । സേവ്യസേവകതാഭാവാത്തത്ര മോക്ഷം ന വാഞ്ഛതി
എന്നെ സേവിക്കുന്നതിൽക്കാൾ വലിയതൊന്നും അവൻ ഒരിക്കലും അറിയില്ല; സേവകൻ-സേവ്യൻ എന്ന ഭേദം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അവിടെ മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നതുമില്ല.
പരാനുരക്ത്യാ മാമേവ ചിന്തയേദ്യോ ഹ്യതന്ദ്രിതഃ । സ്വാഭേദേനൈവ മാം നിത്യം ജാനാതി ന വിഭേദതഃ
പരമാനുരാഗത്തോടെ, ആരും ക്ഷീണം കൂടാതെ എന്നെ നിരന്തരം ചിന്തിക്കുന്നവൻ, എന്നെ തനിക്കു തന്നെ സമാനമായി, വേറെയെന്നല്ല, അറിയുന്നു.
മദ്രൂപത്വേന ജീവാനാം ചിന്തനം കുരുതേ തു യഃ । യഥാ സ്വസ്യാത്മനി പ്രീതിസ്തഥൈവ ച പരാത്മനി
ജീവികളെ എന്റെ രൂപമായി ധ്യാനിക്കുന്നവൻ, സ്വയം ആത്മാവിനെ എത്രമാത്രം സ്നേഹിക്കുന്നു, അതുപോലെയാണ് പരമാത്മാവിനോടും സ്നേഹം.
ചൈതന്യസ്യ സമാനത്വാന്ന ഭേദം കുരുതേ തു യഃ । സര്വത്ര വര്തമാനാനാം സര്വരൂപാം ച സര്വദാ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സമത്വം കാരണം, അവൻ യാതൊരു ഭേദവും കാണുന്നില്ല; എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്ന എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും എല്ലായ്പ്പോഴും അവൻ ഒരുപോലെയാണ് കാണുന്നത്.
നമതേ യജതേ ചൈവാപ്യാചാണ്ഡാലാന്തമീശ്വര । ന കുത്രാപി ദ്രോഹബുദ്ധിം കുരുതേ ഭേദവര്ജനാത്
അവൻ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ചാണ്ഡാളൻ വരെയും എല്ലാവരെയും ആദരിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഭേദബുദ്ധി വിട്ടതിനാൽ എവിടെയും വൈരാഗ്യചിന്ത ഇല്ല.
മത്സ്ഥാനദര്ശനേ ശ്രദ്ധാ മദ്ഭക്തദര്ശനേ തഥാ । മച്ഛാസ്ത്രശ്രവണേ ശ്രദ്ധാ മന്ത്രതന്ത്രാദിഷു പ്രഭോ
എന്റെ സന്നിധികളിൽ ദർശനം, എന്റെ ഭക്തന്മാരെ കാണുക, എന്റെ ശാസ്ത്രങ്ങൾ കേൾക്കുക, മന്ത്രങ്ങൾ, തന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയിൽ വിശ്വാസം—ഇവയൊക്കെയും അവനുണ്ട്, പ്രഭോ.
മായി പ്രേമാകുലമതീ രോമാഞ്ചിതതനുഃ സദാ । പ്രേമാശ്രുജലപൂര്ണാക്ഷഃ കണ്ഠഗദ്ഗദനിസ്വനഃ
എന്നെ സ്നേഹിച്ചുള്ള അവന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ശരീരം പുളകിതമാണ്, കണ്ണുകൾ പ്രേമാശ്രുനീരത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ശബ്ദം കണ്ഠത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നു.
അനന്യേനൈവ ഭാവേന പൂജയേദ്യോ നഗാധിപ । മാമീശ്വരീം ജഗദ്യോനിം സര്വകാരണകാരണമ്
ഏവിടെയും മനസ്സു തിരിയാതെ, പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ എന്നെ, ഈശ്വരിയായുള്ള ദേവിയെ, ലോകത്തിന്റെ ആദികാരണമായവളെ, മലയുടെ രാജാവേ, ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ—
വ്രതാനി മമ ദിവ്യാനി നിത്യനൈമിത്തികാന്യപി । നിത്യം യഃ കുരുതേ ഭക്ത്യാ വിത്തശാഠ്യവിവര്ജിതഃ
എന്റെ ദിവ്യമായ വ്രതങ്ങൾ, ദിവസേനയും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിലും, സത്യസന്ധതയോടെ, ധനത്തിൽ കപടതയില്ലാതെ, ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ—
മദുത്സവദിദൃക്ഷാ ച മദുത്സവകൃതിസ്തഥാ । ജായതേ യസ്യ നിയതം സ്വഭാവാദേവ ഭൂധര
എന്റെ ഉത്സവങ്ങൾ കാണാനും ആഘോഷിക്കാനും സ്വാഭാവികമായ ആഗ്രഹവും ആചരണവും സ്ഥിരമായി ആരുടെയെങ്കിലും മനസ്സിൽ ഉദിച്ചാൽ, മലയുടെ രാജാവേ—
ഉച്ചൈര്ഗായംശ്ച നാമാനി മമൈവ ഖലു നൃത്യതി । അഹങ്കാരാദിരഹിതോ ദേഹതാദാത്മ്യവര്ജിതഃ
എന്റെ നാമങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ പാടുകയും, അഹങ്കാരമോ ശരീരബോധമോ ഇല്ലാതെ, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—
പ്രാരബ്ധേന യഥാ യച്ച ക്രിയതേ തത്തഥാ ഭവേത് । ന മേ ചിന്താസ്തി തത്രാപി ദേഹസംരക്ഷണാദിഷു
വിധിയുടെ പ്രകാരം എന്ത് സംഭവിക്കേണ്ടതോ അതു തന്നെ നടക്കട്ടെ; ശരീരസംരക്ഷണത്തിനോ മറ്റോ എനിക്ക് ഒരു ചിന്തയുമില്ല.
ഇതി ഭക്തിസ്തു യാ പ്രോക്താ പരഭക്തിസ്തു സാ സ്മൃതാ । യസ്യാം ദേവ്യതിരിക്തം തു ന കിഞ്ചിദപി ഭാവ്യതേ
ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന这种 ഭക്തിയെയാണ് പരമഭക്തി എന്ന് പറയുന്നത്; അതിൽ ദേവിയെ ഒഴികെ മറ്റൊന്നും മനസ്സിൽ വരാറില്ല.
ഇത്ഥം ജാതാ പരാ ഭക്തിര്യസ്യ ഭൂധര തത്ത്വതഃ । തദൈവ തസ്യ ചിന്മാത്രേ മദ്രൂപേ വിലയോ ഭവേത്
മലയുടെ രാജാവേ, ഇങ്ങനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ പരമഭക്തി ആരുടെയെങ്കിലും ഉള്ളിൽ ജനിച്ചാൽ, അപ്പോൾ തന്നെ അവൻ എന്റെ ചൈതന്യരൂപത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.
ഭക്തേസ്തു യാ പരാ കാഷ്ഠാ സൈവ ജ്ഞാനം പ്രകീര്തിതമ് । വൈരാഗ്യസ്യ ച സീമാ സാ ജ്ഞാനേ തദുഭയം യതഃ
ഭക്തിയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അവസ്ഥയെയാണ് ജ്ഞാനം എന്ന് വിളിക്കുന്നത്; അതാണ് വൈരാഗ്യത്തിന്റെ അതിരുമാണ്, കാരണം ഇരുവും ജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്.
ഭക്തൌ കൃതായാം യസ്യാപി പ്രാരബ്ധവശതോ നഗ । ന ജായതേ മമ ജ്ഞാനം മണിദ്വീപം സ ഗച്ഛതി
മലയുടെ രാജാവേ, ആരെങ്കിലും ഭക്തി അനുഷ്ഠിച്ചിട്ടും വിധിയുടെ കാരണത്താൽ എനിക്ക് ഉള്ള ജ്ഞാനം ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ പോലും, അവൻ മണിദ്വീപിൽ എത്തുന്നു.
തത്ര ഗത്വാഖിലാന്ഭോഗാനനിച്ഛന്നപി ചര്ച്ഛതി । തദന്തേ മമ ചിദ്രൂപജ്ഞാനം സമ്യഗ്ഭവേന്നഗ
അവിടെ ചെന്നാൽ, ആഗ്രഹമില്ലാതിരുന്നാലും എല്ലാത്തരം അനുഭവങ്ങളും ലഭിക്കും; അതിന് ശേഷം, മലയുടെ രാജാവേ, എന്റെ ചൈതന്യരൂപത്തെക്കുറിച്ചുള്ള യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം അവനിൽ ഉണരുന്നു.
തേന മുക്തഃ സദൈവ സ്യാജ്ജ്ഞാനാന്മുക്തിര്ന ചാന്യഥാ । ഇഹൈവ യസ്യ ജ്ഞാനം സ്യാദ്ധൃദ്ഗതപ്രത്യഗാത്മനഃ
അജ്ഞാനം മാറി ജ്ഞാനം ലഭിച്ചാൽ മാത്രമേ ശാശ്വത മോക്ഷം ഉണ്ടാകൂ; അതല്ലാതെ മോക്ഷമില്ല. ആരുടെയെങ്കിലും ഹൃദയത്തിൽ അകത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞ ജ്ഞാനം ഇവിടെ തന്നെ ഉണരുകയാണെങ്കിൽ—
മമ സംവിത്പരതനോസ്തസ്യ പ്രാണാ വ്രജന്തി ന । ബ്രഹ്മൈവ സംസ്തദാപ്നോതി ബ്രഹ്മൈവ ബ്രഹ്മ വേദ യഃ
എന്റെ ചൈതന്യത്തിൽ ആശ്രയിച്ചവന്റെ പ്രാണൻ പുറത്ത് പോകുന്നില്ല; അത്തരം ഒരാൾ ബ്രഹ്മത്തിൽ ലയിക്കുന്നു—ബ്രഹ്മത്തെ അറിയുന്നവൻ ബ്രഹ്മമാവുന്നു.
കണ്ഠചാമീകരസമമജ്ഞാനാത്തു തിരോഹിതമ് । ജ്ഞാനാദജ്ഞാനനാശേന ലബ്ധമേവ ഹി ലഭ്യതേ
കഴുത്തിൽ ധരിച്ച പൊന്നുപോലെ, അജ്ഞാനത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതാണിത്; ജ്ഞാനത്തിലൂടെ അജ്ഞാനം നശിച്ചാൽ മാത്രമേ അതു ലഭിക്കാനാകൂ.
വിദിതാവിദിതാദന്യന്നഗോത്തമ വപുര്മമ । യഥാദര്ശേ തഥാത്മനി യഥാ ജലേ തഥാ പിതൃലോകേ
മലയിലെ ഉത്തമനേ, അറിയപ്പെടുന്നതിലും അറിയപ്പെടാത്തതിലും അപ്പുറം, എന്റെ രൂപം ദർപ്പണത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെയും വെള്ളത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെയും പിതൃലോകത്തും, ആത്മാവിലും പ്രതിഫലിക്കുന്നു.