തസ്മാച്ഛാസ്ത്രസ്യ സിദ്ധാന്തോ ബ്രഹ്മദാതാ ഗുരുഃ പരഃ । ശിവേ രുഷ്ടേ ഗുരുസ്ത്രാതാ ഗുരൌ രുഷ്ടേ ന ശങ്കരഃ
അതിനാൽ, ബ്രഹ്മം നൽകുന്ന ഗുരുവാണ് ശാസ്ത്രത്തിന്റെ അന്തിമ സിദ്ധാന്തം. ശിവൻ കോപിച്ചാൽ ഗുരു രക്ഷിക്കും; ഗുരു കോപിച്ചാൽ ശങ്കരൻ പോലും രക്ഷിക്കില്ല.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ശ്രീഗുരും തോഷയേന്നഗ । കായേന മനസാ വാചാ സര്വദാ തത്പരോ ഭവേത്
അതിനാൽ, എല്ലാ ശ്രമത്തോടും ശ്രീഗുരുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കണം, പർവതമേ. ശരീരത്താൽ, മനസ്സാൽ, വാക്കാൽ എന്നും ഗുരുവിനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ ഇരിക്കണം.
അന്യഥാ തു കൃതഘ്നഃ സ്യാത്കൃതഘ്നേ നാസ്തി നിഷ്കൃതിഃ । ഇന്ദ്രേണാഥര്വണായോക്താ ശിരശ്ഛേദപ്രതിജ്ഞയാ
അല്ലെങ്കിൽ, അവൻ കൃതഘ്നനാകും; കൃതഘ്നനു പ്രായശ്ചിത്തമില്ല. ഇന്ദ്രൻ അതർവ്വനോടു തലവെട്ടുമെന്ന പ്രതിജ്ഞയോടെ പറഞ്ഞു.
അശ്വിഭ്യാം കഥനേ തസ്യ ശിരശ്ഛിന്നം ച വജ്രിണാ । അശ്വീയം തച്ഛിരോ നഷ്ടം ദൃഷ്ട്വാ വൈദ്യൌ സുരോത്തമൌ
അശ്വിനികളോടു സംസാരിച്ചപ്പോൾ, വജ്രധാരിയായവൻ അവന്റെ തല വെട്ടി. അശ്വിനികളുടെ തല നഷ്ടപ്പെട്ടതും, ദൈവവൈദ്യന്മാരായ ഇരുവരും കണ്ടു.
പുനഃ സംയോജിതം സ്വീയം താഭ്യാം മുനിശിരസ്തദാ । ഇതി സങ്കടസമ്പാദ്യാ ബ്രഹ്മവിദ്യാ നഗാധിപ । ലബ്ധാ യേന സ ധന്യഃ സ്യാത്കൃതകൃത്യശ്ച ഭൂധര
അപ്പോൾ, ആ ഇരുവരും ആ മുനിയുടെ തലയെ വീണ്ടും ചേർത്തു. ഇങ്ങനെ കഷ്ടതകൾ അതിജയിച്ച് ബ്രഹ്മവിദ്യ ലഭിച്ചു, പർവതാധിപാ. അതു നേടുന്നവൻ ഭാഗ്യവാനും, ജീവിതം സഫലമാക്കിയവനും ആകുന്നു, ഭൂധര.
ഇതി ശ്രീദേവീഭാഗവതേ മഹാപുരാണേഽഷ്ടാദശസാഹസ്ര്യാം സംഹിതായാം സപ്തമസ്കന്ധേ ദേവീഗീതായാം ബ്രഹ്മവിദ്യോപദേശവര്ണനം നാമ ഷട്ത്രിംശോഽധ്യായഃ
ഇങ്ങനെ, അഷ്ടാദശസാഹസ്ര്യമായ ശ്രീദേവീഭാഗവത മഹാപുരാണത്തിലെ ഏഴാം സ്കന്ധത്തിലെ ദേവീഗീതയിൽ ബ്രഹ്മവിദ്യോപദേശത്തെ കുറിച്ചുള്ള അറുപത്താറാമത്തെ അധ്യായം സമാപിച്ചു.
ദേവീഗീതായാം ഭക്തിമഹിമാവര്ണനമ് ഹിമാലയ ഉവാച സ്വീയാം ഭക്തിം വദസ്വാമ്ബ യേന ജ്ഞാനം സുഖേന ഹി । ജായേത മനുജസ്യാസ്യ മധ്യമസ്യാവിരാഗിണഃ
ഹിമാലയം ചോദിച്ചു: അമ്മേ, ജ്ഞാനം എളുപ്പത്തിൽ ജനിക്കുന്നതും, വാസനകളില്ലാത്ത, മധ്യശ്രേണി മനുഷ്യനിൽ പോലും ഉണരുന്നതുമായ ഭക്തിയെ ദയവായി വിശദീകരിക്കണമേ.
ദേവ്യുവാച മാര്ഗാസ്ത്രയോ മേ വിഖ്യാതാ മോക്ഷപ്രാപ്തൌ നഗാധിപ । കര്മയോഗോ ജ്ഞാനയോഗോ ഭക്തിയോഗശ്ച സത്തമ
ദേവി പറഞ്ഞു: മോക്ഷം നേടാൻ മൂന്ന് മാർഗങ്ങൾ പ്രസിദ്ധമാണ്, പർവതാധിപാ: കര്മ്മമാർഗം, ജ്ഞാനമാർഗം, ഭക്തിമാർഗം എന്നിങ്ങനെ, മഹാനുഭാവാ.
ത്രയാണാമപ്യയം യോഗ്യഃ കര്തും ശക്യോഽസ്തി സര്വഥാ । സുലഭത്വാന്മാനസത്വാത്കായചിത്താദ്യപീഡനാത്
ഈ പ്രയോഗം മൂവർക്കും അനുയോജ്യമാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും ചെയ്യാൻ എളുപ്പവുമാണ്, മനസ്സിൽ മാത്രം നടക്കുന്നതു കൊണ്ടും ശരീരത്തിനോ മനസ്സിനോ മറ്റൊന്നിനും വേദനയുണ്ടാക്കാത്തതുകൊണ്ടും.
ഗുണഭേദാന്മനുഷ്യാണാം സാ ഭക്തിസ്ത്രിവിധാ മതാ । പരപീഡാം സമുദ്ദിശ്യ ദമ്ഭം കൃത്വാ പുരഃസരമ്
മനുഷ്യരുടെ സ്വഭാവത്തിൽ വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ ഭക്തി മൂന്നു വിധമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. മറ്റുള്ളവരെ ദു:ഖിപ്പിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ച്, കപടതയോടെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നവൻ—
മാത്സര്യക്രോധയുക്തോ യസ്തസ്യ ഭക്തിസ്തു താമസീ । പരപീഡാദിരഹിതഃ സ്വകല്യാണാര്ഥമേവ ച
അസൂയയും കോപവും നിറഞ്ഞവന്റെ ഭക്തി താമസികമാണ്. എന്നാൽ, മറ്റുള്ളവരെ ദു:ഖിപ്പിക്കാതെ, സ്വന്തം ഭാവുക്യത്തിനായി മാത്രം പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ—
നിത്യം സകാമോ ഹൃദയം യശോഽര്ഥീ ഭോഗലോലുപഃ । തത്തത്ഫലസമാവാപ്ത്യൈ മാമുപാസ്തേഽതിഭക്തിതഃ
എപ്പോഴും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനും, പ്രശംസയും സമ്പത്തും ഭോഗങ്ങളും തേടുന്നവനും, ഓരോ ഫലവും നേടാൻ വലിയ ഭക്തിയോടെ എന്നെ ആരാധിക്കുന്നവനും—
ഭേദബുദ്ധ്യാ തു മാം സ്വസ്മാദന്യാം ജാനാതി പാമരഃ । തസ്യ ഭക്തിഃ സമാഖ്യാതാ നഗാധിപ തു രാജസീ
സ്വന്തം മനസ്സിൽ വേർതിരിവ് കൊണ്ടു എന്നെ തനിക്കു വേറെയാണെന്ന് കരുതുന്ന അജ്ഞാനിക്ക്, അവന്റെ ഭക്തി, പർവ്വതാധിപാ, രാജസികമാണെന്ന് പറയുന്നു.
പരമേശാര്പണം കര്മ പാപസങ്ക്ഷാലനായ ച । വേദോക്തത്വാദവശ്യം തത്കര്തവ്യം തു മയാനിശമ്
പരമേശ്വരനു സമർപ്പിച്ചും പാപങ്ങൾ കഴുകാൻ വേണ്ടിയും ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തികൾ, വേദങ്ങളിൽ നിർദ്ദേശിച്ചതിനാൽ, എപ്പോഴും ഞാൻ നിർബന്ധമായും ചെയ്യേണ്ടതാണു.
ഇതി നിശ്ചിതബുദ്ധിസ്തു ഭേദബുദ്ധിമുപാശ്രിതഃ । കരോതി പ്രീതയേ കര്മ ഭക്തിഃ സാ നഗ സത്ത്വികീ
ദൃഢമായ മനസ്സോടെ, വേർതിരിവ് മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ചിട്ടും, എന്റെ സന്തോഷത്തിനായി പ്രവർത്തിക്കുന്നവന്റെ ഭക്തി, പർവ്വതശ്രേഷ്ഠാ, സാത്വികമാണു.
പരഭക്തേഃ പ്രാപികേയം ഭേദബുദ്ധ്യവലമ്ബനാത് । പൂര്വപ്രോക്തേ ഹ്യുഭേ ഭക്തീ ന പരപ്രാപികേ മതേ
വേർതിരിവ് ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ഭക്തി പരമഭക്തിയിലേക്കാണ് നയിക്കുന്നത്; മുമ്പ് പറഞ്ഞ രണ്ടു ഭക്തികളും പരമാവസ്ഥയിലേക്കു നയിക്കുന്നതല്ല.
അധുനാ പരഭക്തിം തു പ്രോച്യമാനാം നിബോധ മേ । മദ്ഗുണശ്രവണം നിത്യം മമ നാമാനുകീര്തനമ്
ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയുന്ന പരമഭക്തിയെ ശ്രദ്ധിച്ചു കേൾക്കൂ: എന്റെ ഗുണങ്ങൾ എപ്പോഴും കേൾക്കുക, എന്റെ നാമങ്ങൾ നിരന്തരം ജപിക്കുക—
കല്യാണഗുണരത്നാനാമാകരായാം മയി സ്ഥിരമ് । ചേതസോ വര്തനം ചൈവ തൈലധാരാസമം സദാ
മനസ്സു എപ്പോഴും എന്റെ മേൽ, എല്ലാ നല്ല ഗുണങ്ങളുടെയും ഖനിയായ എന്നിൽ, എണ്ണവാരിപോലെ സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നത്.
ഹേതുസ്തു തത്ര കോ വാപി ന കദാചിദ്ഭവേദപി । സാമീപ്യസാര്ഷ്ടിസായുജ്യസാലോക്യാനാം ന ചൈഷണാ
അവിടെ യാതൊരു കാരണമോ ഉദ്ദേശമോ ഒരിക്കലും ഉണ്ടാവില്ല; സമീപ്യം, സമാനത, ഐക്യം, വാസം എന്നിവയിലേക്കുള്ള ആഗ്രഹവും ഇല്ല.
മത്സേവാതോഽധികം കിഞ്ചിന്നൈവ ജാനാതി കര്ഹിചിത് । സേവ്യസേവകതാഭാവാത്തത്ര മോക്ഷം ന വാഞ്ഛതി
എന്നെ സേവിക്കുന്നതിൽക്കാൾ വലിയതൊന്നും അവൻ ഒരിക്കലും അറിയില്ല; സേവകൻ-സേവ്യൻ എന്ന ഭേദം ഇല്ലാത്തതിനാൽ അവിടെ മോക്ഷം ആഗ്രഹിക്കുന്നതുമില്ല.
പരാനുരക്ത്യാ മാമേവ ചിന്തയേദ്യോ ഹ്യതന്ദ്രിതഃ । സ്വാഭേദേനൈവ മാം നിത്യം ജാനാതി ന വിഭേദതഃ
പരമാനുരാഗത്തോടെ, ആരും ക്ഷീണം കൂടാതെ എന്നെ നിരന്തരം ചിന്തിക്കുന്നവൻ, എന്നെ തനിക്കു തന്നെ സമാനമായി, വേറെയെന്നല്ല, അറിയുന്നു.
മദ്രൂപത്വേന ജീവാനാം ചിന്തനം കുരുതേ തു യഃ । യഥാ സ്വസ്യാത്മനി പ്രീതിസ്തഥൈവ ച പരാത്മനി
ജീവികളെ എന്റെ രൂപമായി ധ്യാനിക്കുന്നവൻ, സ്വയം ആത്മാവിനെ എത്രമാത്രം സ്നേഹിക്കുന്നു, അതുപോലെയാണ് പരമാത്മാവിനോടും സ്നേഹം.
ചൈതന്യസ്യ സമാനത്വാന്ന ഭേദം കുരുതേ തു യഃ । സര്വത്ര വര്തമാനാനാം സര്വരൂപാം ച സര്വദാ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സമത്വം കാരണം, അവൻ യാതൊരു ഭേദവും കാണുന്നില്ല; എല്ലായിടത്തും നിലകൊള്ളുന്ന എല്ലാ രൂപങ്ങളിലും എല്ലായ്പ്പോഴും അവൻ ഒരുപോലെയാണ് കാണുന്നത്.
നമതേ യജതേ ചൈവാപ്യാചാണ്ഡാലാന്തമീശ്വര । ന കുത്രാപി ദ്രോഹബുദ്ധിം കുരുതേ ഭേദവര്ജനാത്
അവൻ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ചാണ്ഡാളൻ വരെയും എല്ലാവരെയും ആദരിക്കുകയും ആരാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു, ഭേദബുദ്ധി വിട്ടതിനാൽ എവിടെയും വൈരാഗ്യചിന്ത ഇല്ല.
മത്സ്ഥാനദര്ശനേ ശ്രദ്ധാ മദ്ഭക്തദര്ശനേ തഥാ । മച്ഛാസ്ത്രശ്രവണേ ശ്രദ്ധാ മന്ത്രതന്ത്രാദിഷു പ്രഭോ
എന്റെ സന്നിധികളിൽ ദർശനം, എന്റെ ഭക്തന്മാരെ കാണുക, എന്റെ ശാസ്ത്രങ്ങൾ കേൾക്കുക, മന്ത്രങ്ങൾ, തന്ത്രങ്ങൾ എന്നിവയിൽ വിശ്വാസം—ഇവയൊക്കെയും അവനുണ്ട്, പ്രഭോ.
മായി പ്രേമാകുലമതീ രോമാഞ്ചിതതനുഃ സദാ । പ്രേമാശ്രുജലപൂര്ണാക്ഷഃ കണ്ഠഗദ്ഗദനിസ്വനഃ
എന്നെ സ്നേഹിച്ചുള്ള അവന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു, ശരീരം പുളകിതമാണ്, കണ്ണുകൾ പ്രേമാശ്രുനീരത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ശബ്ദം കണ്ഠത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നു.
അനന്യേനൈവ ഭാവേന പൂജയേദ്യോ നഗാധിപ । മാമീശ്വരീം ജഗദ്യോനിം സര്വകാരണകാരണമ്
ഏവിടെയും മനസ്സു തിരിയാതെ, പൂർണ്ണ ഭക്തിയോടെ എന്നെ, ഈശ്വരിയായുള്ള ദേവിയെ, ലോകത്തിന്റെ ആദികാരണമായവളെ, മലയുടെ രാജാവേ, ആരെങ്കിലും ആരാധിച്ചാൽ—
വ്രതാനി മമ ദിവ്യാനി നിത്യനൈമിത്തികാന്യപി । നിത്യം യഃ കുരുതേ ഭക്ത്യാ വിത്തശാഠ്യവിവര്ജിതഃ
എന്റെ ദിവ്യമായ വ്രതങ്ങൾ, ദിവസേനയും പ്രത്യേക അവസരങ്ങളിലും, സത്യസന്ധതയോടെ, ധനത്തിൽ കപടതയില്ലാതെ, ആരെങ്കിലും ഭക്തിയോടെ അനുഷ്ഠിച്ചാൽ—
മദുത്സവദിദൃക്ഷാ ച മദുത്സവകൃതിസ്തഥാ । ജായതേ യസ്യ നിയതം സ്വഭാവാദേവ ഭൂധര
എന്റെ ഉത്സവങ്ങൾ കാണാനും ആഘോഷിക്കാനും സ്വാഭാവികമായ ആഗ്രഹവും ആചരണവും സ്ഥിരമായി ആരുടെയെങ്കിലും മനസ്സിൽ ഉദിച്ചാൽ, മലയുടെ രാജാവേ—
ഉച്ചൈര്ഗായംശ്ച നാമാനി മമൈവ ഖലു നൃത്യതി । അഹങ്കാരാദിരഹിതോ ദേഹതാദാത്മ്യവര്ജിതഃ
എന്റെ നാമങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ പാടുകയും, അഹങ്കാരമോ ശരീരബോധമോ ഇല്ലാതെ, ഹൃദയത്തിൽ നിന്ന് നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നവൻ—