നമസ്തേ ഭുവനേശാനി നമസ്തേ പ്രണവാത്മികേ । സര്വവേദാന്തസംസിദ്ധേ നമോ ഹ്രീങ്കാരമൂര്തയേ
ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരിയായ അമ്മേ, നമസ്കാരം. പ്രണവസ്വരൂപിണിയായ അമ്മേ, നമസ്കാരം. എല്ലാ വേദാന്തങ്ങളിലും പരിപൂർണമായവളേ, ഹ്രീം എന്ന ദൈവീകമന്ത്രത്തിന്റെ രൂപമായവളേ, നമസ്കാരം.
യസ്മാദഗ്നിഃ സമുത്പന്നോ യസ്മാത്സൂര്യശ്ച ചന്ദ്രമാഃ । യസ്മാദോഷധയഃ സര്വാസ്തസ്മൈ സര്വാത്മനേ നമഃ
അഗ്നിയും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ഉദ്ഭവിക്കുന്നവളിൽ നിന്ന്, എല്ലാ ഔഷധികളും ജനിക്കുന്നവളിൽ നിന്ന്, ആ സർവ്വാത്മാവിനോട് നമസ്കാരം.
യസ്മാച്ച ദേവാഃ സമ്ഭൂതാഃ സാധ്യാഃ പക്ഷിണ ഏവ ച । പശവശ്ച മനുഷ്യാശ്ച തസ്മൈ സര്വാത്മനേ നമഃ
ദേവന്മാരും സാദ്ധ്യന്മാരും പക്ഷികളും മൃഗങ്ങളും മനുഷ്യരും ജനിക്കുന്നവളിൽ നിന്ന്, ആ സർവ്വാത്മാവിനോട് നമസ്കാരം.
പ്രാണാപാനൌ വ്രീഹിയവൌ തപഃ ശ്രദ്ധാ ഋതം തഥാ । ബ്രഹ്മചര്യം വിധിശ്ചൈവ യസ്മാത്തസ്മൈ നമോ നമഃ
ശ്വാസവും നിശ്വാസവും അരിയും യവവും തപസ്സും വിശ്വാസവും സത്യം ബ്രഹ്മചര്യവും കർമവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നവളിൽ നിന്ന്, ആ അമ്മയോട് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
സപ്ത പ്രാണാര്ചിഷോ യസ്മാത്സമിധഃ സപ്ത ഏവ ച । ഹോമാഃ സപ്ത തഥാ ലോകാസ്തസ്മൈ സര്വാത്മനേ നമഃ
ഏഴു ജീവശക്തികളും ഏഴു ഇന്ധനങ്ങളും ഏഴു ഹോമങ്ങളും ഏഴു ലോകങ്ങളും ഉദ്ഭവിക്കുന്നവളിൽ നിന്ന്, ആ സർവ്വാത്മാവിനോട് നമസ്കാരം.
യസ്മാത്സമുദ്രാ ഗിരയഃ സിന്ധവഃ പ്രചരന്തി ച । യസ്മാദോഷധയഃ സര്വാ രസാസ്തസ്മൈ നമോ നമഃ
സമുദ്രങ്ങളും പർവതങ്ങളും നദികളും ഒഴുകി വരുന്നതും, എല്ലാ ഔഷധികളും അവയുടെ സാരവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നതും ആ അമ്മയിൽ നിന്ന്; അവളോട് വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
യസ്മാദ്യജ്ഞഃ സമുദ്ഭൂതോ ദീക്ഷാ യൂപശ്ച ദക്ഷിണാഃ । ഋചോ യജൂംഷി സാമാനി തസ്മൈ സര്വാത്മനേ നമഃ
യജ്ഞവും ദീക്ഷയും യൂപവും ദാനങ്ങളും, ഋക്, യജുസ്, സാമവേദങ്ങൾ എന്നിവയും ഉദ്ഭവിക്കുന്നവളിൽ നിന്ന്, ആ സർവ്വാത്മാവിനോട് നമസ്കാരം.
നമഃ പുരസ്താത്പൃഷ്ഠേ ച നമസ്തേ പാര്ശ്വയോര്ദ്വയോഃ । അധ ഊര്ധ്വം ചതുര്ദിക്ഷു മാതര്ഭൂയോ നമോ നമഃ
മുമ്പിലും പിന്നിലും നിനക്കു നമസ്കാരം, ഇരുവശങ്ങളിലും നമസ്കാരം, താഴെയും മുകളിലും നാലു ദിക്കുകളിലും അമ്മേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
ഉപസംഹര ദേവേശി രൂപമേതദലൌകികമ് । തദേവ ദര്ശയാസ്മാകം രൂപം സുന്ദരസുന്ദരമ്
ദേവതകളുടെ ദേവിയായ അമ്മേ, ഈ അത്ഭുതകരമായ രൂപം പിന്വലിക്കണമേ. അതിനുപകരം ഞങ്ങൾക്കു അത്യന്തം മനോഹരമായ രൂപം കാണിക്കണമേ.
വ്യാസ ഉവാച ഇതി ഭീതാന്സുരാന്ദൃഷ്ട്വാ ജഗദമ്ബാ കൃപാര്ണവാ । സംഹൃത്യ രൂപം ഘോരം തദ്ദര്ശയാമാസ സുന്ദരമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടത് കണ്ടു, ലോകമാതാവായ കരുണാസാഗരിയായ അമ്മ, ആ ഭയാനകമായ രൂപം പിന്വലിച്ച് മനോഹരമായ രൂപം കാണിച്ചു.
പാശാങ്കുശവരാഭീതിധരം സര്വാങ്ഗകോമലമ് । കരുണാപൂര്ണനയനം മന്ദസ്മിതമുഖാമ്ബുജമ്
അവൾ കൈയിൽ പാശം, അങ്കുശം, വരദയും അഭയമുദ്രയും പിടിച്ചു, ശരീരം മുഴുവൻ മൃദുവായും, കണ്ണുകൾ കരുണയാൽ നിറഞ്ഞതും, മുഖം മന്ദഹാസം പൂന്തുള്ളതുമായിരുന്നുവു.
ദൃഷ്ട്വാ തത്സുന്ദരം രൂപം തദാ ഭീതിവിവര്ജിതാഃ । ശാന്തചിത്താഃ പ്രണേമുസ്തേ ഹര്ഷഗദ്ഗദനിഃസ്വനാഃ
അവർ ആ മനോഹരമായ രൂപം കണ്ടപ്പോൾ ഭയം മാറി, മനസ്സ് ശാന്തമായി, സന്തോഷത്തിൽ വിറയുന്ന ശബ്ദത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
ശ്രീദേവീവിരാഡ്രൂപദര്ശനസഹിതം ദേവകൃതതത്സ്തവവര്ണനമ് ശ്രീ ദേവ്യുവാച ക്വ യൂയം മന്ദഭാഗ്യാ വൈ ക്വേദം രൂപം മഹാദ്ഭുതമ് । തഥാപി ഭക്തവാത്സല്യാദീദൃശം ദര്ശിതം മയാ
ദേവീയുടെ വിശ്വരൂപദർശനവും ദേവന്മാർ നടത്തിയ സ്തുതിയും.
ന വേദാധ്യയനൈര്യോഗൈര്ന ദാനൈസ്തപസേജ്യയാ । രൂപം ദ്രഷ്ടുമിദം ശക്യം കേവലം മത്കൃപാം വിനാ
ശ്രീദേവി പറഞ്ഞു: നിങ്ങൾ എവിടെയാണ്, ഇത്ര ദുർഭാഗ്യവാന്മാരായി? ഈ അത്ഭുതകരമായ രൂപം എവിടെയാണ്? എന്നിരുന്നാലും ഭക്തന്മാരോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ ഈ രൂപം നിങ്ങൾക്കു കാണിച്ചു.
പ്രകൃതം ശൃണു രാജേന്ദ്ര പരമാത്മാത്ര ജീവതാമ് । ഉപാധിയോഗാത്സമ്പ്രാപ്തഃ കര്തൃത്വാദികമപ്യുത
രാജാവേ, കേൾക്കൂ: പരമാത്മാവ് മാത്രമേ എല്ലാ ജീവികളിലും സത്തയുള്ളതായുള്ളൂ. ഉപാധികളുടെ ബന്ധം മൂലം അതു ചെയ്യുന്നവനും മറ്റും ആയി തോന്നുന്നു.
ക്രിയാഃ കരോതി വിവിധാ ധര്മാധര്മൈകഹേതവഃ । നാനാ യോനീസ്തതഃ പ്രാപ്യ സുഖദുഃഖൈശ്ച യുജ്യതേ
അത് വിവിധ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നു, അവ തന്നെയാണ് ധർമ്മത്തിന്റെയും അധർമ്മത്തിന്റെയും കാരണങ്ങൾ. പിന്നെ പല ജന്മങ്ങൾ പ്രാപിച്ച്, സുഖവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നു.
പുനസ്തത്സംസ്കൃതിവശാന്നാനാകര്മരതഃ സദാ । നാനാദേഹാന്സമാപ്നോതി സുഖദുഃഖൈശ്ച യുജ്യതേ
അവിടെ നിന്നുള്ള സംസ്കാരങ്ങളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ, എന്നും പലവിധം പ്രവർത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നു, പല ശരീരങ്ങൾ പ്രാപിക്കുന്നു, സുഖദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു.
ഘടീയന്ത്രവദേതസ്യ ന വിരാമഃ കദാപി ഹി । അജ്ഞാനമേവ മൂലം സ്യാത്തതഃ കാമഃ ക്രിയാസ്തതഃ
ഒരു ഘടിയന്ത്രംപോലെ അതിന് ഒരിക്കലും നിർത്തം ഇല്ല. അജ്ഞാനമാണ് അതിന്റെ മൂലകാരണമായത്; അതിൽ നിന്ന് ആഗ്രഹം, അതിൽ നിന്ന് പ്രവർത്തി ഉണ്ടാകുന്നു.
തസ്മാദജ്ഞാനനാശായ യതേത നിയതം നരഃ । ഏതദ്ധി ജന്മസാഫല്യം യദജ്ഞാനസ്യ നാശനമ്
അതിനാൽ, അജ്ഞാനം നശിപ്പിക്കാൻ മനുഷ്യൻ എന്നും പരിശ്രമിക്കണം. അജ്ഞാനത്തിന്റെ നാശം തന്നെയാണ് ജന്മത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ ഫലപ്രാപ്തി.
പുരുഷാര്ഥസമാപ്തിശ്ച ജീവന്മുക്തദശാപി ച । അജ്ഞാനനാശനേ ശക്താ വിദ്യൈവ തു പടീയസീ
മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ എല്ലാ ലക്ഷ്യങ്ങളും, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ മോക്ഷവും, അജ്ഞാനത്തിന്റെ നാശത്തിലൂടെ മാത്രമേ സാധ്യമാകൂ. അതിനായി ജ്ഞാനമേ ഏറ്റവും ശക്തമായത്.
ന കര്മ തജ്ജം നോപാസ്തിര്വിരോധാഭാവതോ ഗിരേ । പ്രത്യുതാശാജ്ഞാനനാശേ കര്മണാ നൈവ ഭാവ്യതാമ്
അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന പ്രവൃത്തികളും ഉപാസനയും അതിനെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല, കാരണം അവയ്ക്ക് തമ്മിൽ വിരോധമില്ല. പ്രവൃത്തിയാൽ ആശയും അജ്ഞാനവും നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയില്ല.
അനര്ഥദാനി കര്മാണി പുനഃ പുനരുശന്തി ഹി । തതോ രാഗസ്തതോ ദോഷസ്തതോഽനര്ഥോ മഹാന്ഭവേത്
ദുർഭാഗ്യം നൽകുന്ന പ്രവൃത്തികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉണ്ടാകുന്നു. അവയിൽ നിന്ന് ആസക്തി, ആസക്തിയിൽ നിന്ന് ദോഷം, അതിൽ നിന്ന് വലിയ അനർത്ഥം ഉണ്ടാകുന്നു.
തസ്മാത്സര്വപ്രയത്നേന ജ്ഞാനം സമ്പാദയേന്നരഃ । കുര്വന്നേവേഹ കര്മാണീത്യതഃ കര്മാപ്യവശ്യകമ്
അതിനാൽ, എല്ലാ ശ്രമത്തോടും കൂടി മനുഷ്യൻ ജ്ഞാനം നേടാൻ ശ്രമിക്കണം. എങ്കിലും, ഇവിടെ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നതും അത്യാവശ്യമാണ്.
ജ്ഞാനാദേവ ഹി കൈവല്യമതഃ സ്യാത്തത്സമുച്ചയഃ । സഹായതാം വ്രജേത്കര്മ ജ്ഞാനസ്യ ഹിതകാരി ച
മോക്ഷം ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മാത്രമേ ലഭിക്കൂ. അതിനാൽ, ജ്ഞാനവും പ്രവൃത്തിയും ചേർന്നിരിക്കണം; പ്രവൃത്തി ജ്ഞാനത്തിന് സഹായകവും ഉപകാരപ്രദവുമാണ്.
ഇതി കേചിദ്വദന്ത്യത്ര തദ്വിരോധാന്ന സമ്ഭവേത് । ജ്ഞാനാധൃദ്ഗ്രന്ഥിഭേദഃ സ്യാദ്ധൃദ്ഗ്രന്ഥൌ കര്മസമ്ഭവഃ
ഇവയ്ക്ക് തമ്മിൽ വിരോധം ഉള്ളതിനാൽ, ഒരുമിച്ച് നടക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ചിലർ പറയുന്നു. ഹൃദയഗ്രന്ഥി ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മുറിയുന്നു; ഹൃദയഗ്രന്ഥി പ്രവൃത്തിയിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്.
യൌഗപദ്യം ന സമ്ഭാവ്യം വിരോധാത്തു തതസ്തയോഃ । തമഃ പ്രകാശയോര്യദ്വദ്യൌഗപദ്യം ന സമ്ഭവി
വിരോധം കൊണ്ടു അവയ്ക്ക് ഒരേസമയം ഉണ്ടാകാൻ കഴിയില്ല. ഇരുട്ടും വെളിച്ചവും ഒരുപോലെ ഉണ്ടാകാൻ കഴിയാത്തതുപോലെ തന്നെയാണ്.
തസ്മാത് സര്വാണി കര്മാണി വൈദികാനി മഹാമതേ । ചിത്തശുദ്ധ്യന്തമേവ സ്യുസ്താനി കുര്യാത്പ്രയത്നതഃ
അതിനാൽ, മഹാമതിയുള്ളവനേ, എല്ലാ വേദപ്രവൃത്തികളും മനസ്സിന്റെ ശുദ്ധിക്കായാണ് ചെയ്യേണ്ടത്. അതിനായി പരിശ്രമത്തോടെ അവ നടത്തണം.
ശമോ ദമസ്തിതിക്ഷാ ച വൈരാഗ്യം സത്ത്വസമ്ഭവഃ । താവത്പര്യന്തമേവ സ്യുഃ കര്മാണി ന തതഃ പരമ്
ശമം, ദമം, ക്ഷമ, വൈരാഗ്യം, സത്ത്വത്തിന്റെ ഉദയം—ഇവയോളം മാത്രം പ്രവൃത്തികൾ ആവശ്യമാണ്; അതിന് അതിൽപ്പുറമില്ല.
തദന്തേ ചൈവ സംന്യസ്യ സംശ്രയേദ് ഗുരുമാത്മവാന് । ശ്രോത്രിയം ബ്രഹ്മനിഷ്ഠം ച ഭക്ത്യാ നിര്വ്യാജയാ പുനഃ
അതിനു ശേഷം, സന്ന്യാസം സ്വീകരിച്ച്, ആത്മസംയമനം ഉള്ള, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യവും ബ്രഹ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയും ഉള്ള ഗുരുവിനെ ഭക്തിയോടെ സേവിക്കണം.
വേദാന്തശ്രവണം കുര്യാന്നിത്യമേവമതന്ദ്രിതഃ । തത്ത്വമസ്യാദിവാക്യസ്യ നിത്യമര്ഥം വിചാരയേത്
വേദാന്തം എന്നും ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം; 'തത് ത്വം അസി' പോലെയുള്ള വാക്യങ്ങളുടെ അർത്ഥം എപ്പോഴും ആലോചിക്കണം.