തസ്മാത്ത്വമപി കല്യാണ കുരു മേ വചനം ഹിതമ് । കുലജാം കന്യകാം വൃത്വാ വേദമാര്ഗം സമാശ്രയ
അതിനാൽ, ഭദ്രയേ, നീയും എന്റെ ഉപദേശം അനുസരിച്ച് നല്ല കുടുംബത്തിൽ പിറന്ന ഒരു പെൺകുട്ടിയെ വിവാഹം കഴിച്ച്, വേദപഥം പിന്തുടരണം.
ശുകവൈരാഗ്യവര്ണനമ് നാഹം ഗൃഹം കരിഷ്യാമി ദുഃഖദം സര്വദാ പിതഃ । വാഗുരാസദൃശം നിത്യം ബന്ധനം സര്വദേഹിനാമ്
അച്ഛാ, ഞാൻ വീട്ടുവഴി സ്വീകരിക്കില്ല; അതു എല്ലായ്പ്പോഴും ദുഃഖം മാത്രമേ തരൂ. എല്ലാ ജീവികൾക്കും വീട്ടുവഴി ഒരു വലപോലെയാണ്, എപ്പോഴും ബന്ധനം മാത്രം.
ധനചിന്താതുരാണാം ഹി ക്വ സുഖം താത ദൃശ്യതേ । സ്വജനൈഃ ഖലു പീഡ്യന്തേ നിര്ധനാ ലോലുപാ ജനാഃ
ധനത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിച്ച് വിഷമിക്കുന്നവർക്കു എവിടെയാണ് സന്തോഷം, അച്ഛാ? ലോഭികൾ ദരിദ്രരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു; സ്വന്തം ബന്ധുക്കളും വേദന മാത്രമേ നൽകൂ.
ഇന്ദ്രോഽപി ന സുഖീ താദൃഗ്യാദൃശോ ഭിക്ഷുനിഃസ്പൃഹഃ । കോഽന്യഃ സ്യാദിഹ സംസാരേ ത്രിലോകീവിഭവേ സതി
ഇന്ദ്രനും സന്തോഷവാനല്ല, വിശ്രമം ഉള്ള ഭിക്ഷുക്കളും അല്ല; ഈ ലോകത്തിൽ മൂന്നു ലോകത്തിന്റെ സമ്പത്ത് ഉള്ളവരിൽ ആരാണ് സുഖം അനുഭവിക്കുന്നത്?
തപന്തം താപസം ദൃഷ്ട്വാ മഘവാ ദുഃഖിതോഽഭവത് । വിഘ്നാന്ബഹുവിധാനസ്യ കരോതി ച ദിവസ്പതിഃ
തപസ്സു ചെയ്യുന്ന സന്യാസിയെ കഷ്ടപ്പെടുന്നത് കണ്ടു മഘവാൻ ദുഃഖിതനായി; സ്വർഗ്ഗത്തിലെ രാജാവ് അവനു പലവിധ തടസ്സങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മാപി ന സുഖീ വിഷ്ണുര്ലക്ഷ്മീം പ്രാപ്യ മനോരമാമ് । ഖേദം പ്രാപ്നോതി സതതം സംഗ്രാമൈരസുരൈഃ സഹ
ബ്രഹ്മാവും സന്തോഷവാനല്ല, മനോഹരിയായ ലക്ഷ്മിയെ നേടിയ വിഷ്ണുവും അല്ല; അസുരന്മാരോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോൾ അവൻ എപ്പോഴും വിഷമം അനുഭവിക്കുന്നു.
കരോതി വിപുലാന്യത്നാംസ്തപശ്ചരതി ദുശ്ചരമ് । രമാപതിരപി ശ്രീമാന്കസ്യാസ്തി വിപുലം സുഖമ്
ലക്ഷ്മിയുടെ ഭർത്താവായ ശ്രീമാനായവനും വലിയ പരിശ്രമങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു, കഠിനമായ തപസ്സും അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; എങ്കിൽ ആര്ക്കാണ് ഈ ലോകത്ത് വലിയ സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നത്?
ശങ്കരോഽപി സദാ ദുഃഖീ ഭവത്യേവ ച വേദ്മ്യഹമ് । തപശ്ചര്യാം പ്രകുര്വാണോ ദൈത്യയുദ്ധകരഃ സദാ
ശങ്കരനും എപ്പോഴും ദുഃഖിതനാണ്, ഞാൻ അതറിയുന്നു; അവൻ തപസ്സു ചെയ്യുകയും, അസുരന്മാരോട് യുദ്ധം നടത്തുകയും ചെയ്യുന്നു.
കദാചിന്ന സുഖീ ശേതേ ധനവാനപി ലോലുപഃ । നിര്ധനസ്തു കഥം താത സുഖം പ്രാപ്നോതി മാനവഃ
ലോഭിയായ ധനികനും ഒരിക്കലും സന്തോഷത്തോടെ ഉറങ്ങാറില്ല; അച്ഛാ, എങ്കിൽ ദരിദ്രനു എങ്ങനെ സന്തോഷം ലഭിക്കും?
ജാനന്നപി മഹാഭാഗ പുത്രം വാ വീര്യസമ്ഭവമ് । നിയോക്ഷ്യസി മഹാഘോരേ സംസാരേ ദുഃഖദേ സദാ
നിന്റെ സ്വന്തം ശക്തിയിൽ ജനിച്ച മകനാണെന്നു അറിഞ്ഞിട്ടും, മഹാഭാഗ്യവാനേ, നീ അവനെ എപ്പോഴും ദുഃഖം മാത്രം തരുന്ന ഈ ഭയങ്കര ലോകത്തിലേക്കു അയക്കും.
ജന്മദുഃഖം ജരാദുഃഖം ദുഃഖം ച മരണേ തഥാ । ഗര്ഭവാസേ പുനര്ദുഃഖം വിഷ്ഠാമൂത്രമയേ പിതഃ
ജനനം ദുഃഖമാണ്, വൃദ്ധാവസ്ഥ ദുഃഖമാണ്, മരണം പോലും ദുഃഖമാണ്; അച്ഛാ, ഗർഭത്തിൽ കഴിയുന്നതും മലവും മൂത്രവും നിറഞ്ഞതിൽ വീണ്ടും ദുഃഖം മാത്രമേയുള്ളു.
തസ്മാദതിശയം ദുഃഖം തൃഷ്ണാലോഭസമുദ്ഭവമ് । യാഞ്ചായാം പരമം ദുഃഖം മരണാദപി മാനദ
ആസയും ലോഭവും കൊണ്ടു ഉണ്ടാകുന്ന ദുഃഖം അത്യന്തം വലുതാണ്; ഭിക്ഷയെടുപ്പിൽ മരണമേക്കാൾ വലിയ ദുഃഖമാണ്, അച്ഛാ.
പ്രതിഗ്രഹധനാ വിപ്രാ ന ബുദ്ധിബലജീവനാഃ । പരാശാ പരമം ദുഃഖം മരണം ച ദിനേ ദിനേ
ഭിക്ഷയിലൂടെ ജീവിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ ബുദ്ധിയും ശക്തിയും കൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നില്ല; ആശ്രയം ഏറ്റവും വലിയ ദുഃഖമാണ്, മരണവും ഓരോ ദിവസവും സംഭവിക്കുന്നു.
പഠിത്വാ സകലാന് വേദാഞ്ഛാസ്ത്രാണി ച സമന്തതഃ । ഗത്വാ ച ധനിനാം കാര്യാ സ്തുതിഃ സര്വാത്മനാ ബുധൈഃ
സകല വേദങ്ങളും ശാസ്ത്രങ്ങളും പഠിച്ചിട്ടും, ജ്ഞാനികൾക്ക് ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ധനികരെ തേടി പോയി അവരെ പുകഴ്ത്തേണ്ടി വരുന്നു.
ഏകോദരസ്യ കാ ചിന്താ പത്രമൂലഫലാദിഭിഃ । യേനകേനാപ്യുപായേന സന്തുഷ്ട്യാ ച പ്രപൂര്യതേ
ഒരു വയറിനുവേണ്ടി എന്ത് ചിന്ത? ഇല, മൂല, പഴം മുതലായവയാൽ, അല്ലെങ്കിൽ എങ്ങനെയെങ്കിലും, തൃപ്തിയോടെ അതു നിറയ്ക്കാം.
ഭാര്യാ പുത്രാസ്തഥാ പൌത്രാഃ കുടുമ്ബേ വിപുലേ സതി । പൂരണാര്ഥം മഹദ്ദുഃഖം ക്വ സുഖം പിതരദ്ഭുതമ്
ഭാര്യയും മക്കളും മക്കളുടെ മക്കളും ഉൾപ്പെടുന്ന വലിയ കുടുംബം ഉണ്ടെങ്കിൽ, അവരെ പോഷിപ്പിക്കാൻ വലിയ ദുഃഖം ഉണ്ടാകും; അച്ഛാ, അതിൽ എവിടെയാണ് അത്ഭുതകരമായ സന്തോഷം?
യോഗശാസ്ത്രം വദ മമ ജ്ഞാനശാസ്ത്രം സുഖാകരമ് । കര്മകാണ്ഡേഽഖിലേ താത ന രമേഽഹം കദാചന
അച്ഛാ, സന്തോഷം നൽകുന്ന യോഗശാസ്ത്രവും ജ്ഞാനശാസ്ത്രവും എനിക്ക് പഠിപ്പിക്കൂ; കർമ്മങ്ങൾ എല്ലാം ചെയ്യുന്നതിൽ എനിക്ക് ഒരിക്കലും ആസ്വാദനമില്ല.
വദ കര്മക്ഷയോപായം പ്രാരബ്ധം സഞ്ചിതം തഥാ । വര്തമാനം യഥാ നശ്യേത് ത്രിവിധം കര്മമൂലജമ്
കർമ്മം നശിപ്പിക്കാൻ മാർഗ്ഗം എനിക്കു പറയൂ; പ്രാരബ്ധം, സഞ്ചിതം, ഇപ്പോഴുള്ളത് — ഈ മൂന്നു വിധ കർമ്മത്തിന്റെ വേരും എങ്ങനെ ഇല്ലാതാക്കാം എന്ന് പഠിപ്പിക്കൂ.
ജലൂകേവ സദാ നാരീ രുധിരം പിബതീതി വൈ । മൂര്ഖസ്തു ന വിജാനാതി മോഹിതോ ഭാവചേഷ്ടിതൈഃ
ജലൂക പോലെ സ്ത്രീ എന്നും രക്തം കുടിക്കുന്നവളാണ്. ഭാവങ്ങളുടെ ആകർഷണത്തിൽ അകപ്പെട്ട മണ്ടൻ ഇതൊന്നും മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
ഭോഗൈര്വീര്യം ധനം പൂര്ണം മനഃ കുടിലഭാഷണൈഃ । കാന്താ ഹരതി സര്വസ്വം കഃ സ്തേനസ്താദൃശോഽപരഃ
സുഖങ്ങൾകൊണ്ടും, ശക്തിയും ധനവും വളഞ്ഞ വാക്കുകളും നിറഞ്ഞ മനസ്സുകൊണ്ടും പ്രിയപ്പെട്ടവൾ എല്ലാം കവർന്നു കൊണ്ടുപോകുന്നു. ഇങ്ങനെ മറ്റൊരു കള്ളൻ ആരുണ്ട്?
നിദ്രാസുഖവിനാശാര്ഥം മൂര്ഖസ്തു ദാരസംഗ്രഹമ് । കരോതി വഞ്ചിതോ ധാത്രാ ദുഃഖായ ന സുഖായ ച
ഉറക്കത്തിന്റെ സുഖം നശിപ്പിക്കാനായി, വിധിയുടെ വഞ്ചനയിൽ പെട്ട മണ്ടൻ ഭാര്യമാരെ കൂട്ടുന്നു. ഇതെല്ലാം ദുഃഖത്തിനായിട്ടാണ്, സുഖത്തിനല്ല.
സൂത ഉവാച ഏവംവിധാനി വാക്യാനി ശ്രുത്വാ വ്യാസഃ ശുകസ്യ ച । സമ്പ്രാപ മഹതീം ചിന്താം കിം കരോമീത്യസംശയമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ വ്യാസനും ശുകനും പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, വ്യാസൻ വലിയ ആശങ്കയിൽ ആകുന്നു. എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് അറിയാതെ മനസ്സിൽ സംശയത്തോടെ ഇരുന്നു.
തസ്യ സുസ്രുവുരശ്രൂണി ലോചനാദുഃഖജാനി ച । വേപഥുശ്ച ശരീരേഽഭൂദ്ഗ്ലാനിം പ്രാപ മനസ്തഥാ
അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നു ദുഃഖത്തിൽ നിന്നുള്ള കണ്ണുനീർ വീണു. ശരീരം വിറച്ചു, മനസ്സും ക്ഷീണിച്ചു.
ശോചന്തം പിതരം ദൃഷ്ട്വാ ദീനം ശോകപരിപ്ലുതമ് । ഉവാച പിതരം വ്യാസം വിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനഃ
തന്റെ അച്ഛനെ ദുഃഖത്തിൽ, നിരാശയിലും ദുർബലതയിലും കണ്ട്, അത്ഭുതത്തോടെ കണ്ണുകൾ വടിച്ച ശുകൻ അച്ഛനോട് പറഞ്ഞു.
അഹോ മായാബലം ചോഗ്രം യന്മോഹയതി പണ്ഡിതമ് । വേദാന്തസ്യ ച കര്താരം സര്വജ്ഞം വേദസമ്മിതമ്
അയ്യോ, മായയുടെ ശക്തി എത്ര ഭയങ്കരമാണ്! വേദാന്തത്തിന്റെ കർത്താവിനെയും, എല്ലാം അറിയുന്നവനെയും, വേദങ്ങളെ അറിയുന്നവനെയും ഇതു ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു.
ന ജാനേ കാ ച സാ മായാ കിംസ്വിത്സാതീവ ദുഷ്കരാ । യാ മോഹയതി വിദ്വാംസം വ്യാസം സത്യവതീസുതമ്
ഈ മായ എന്താണെന്നു എനിക്കറിയില്ല. എത്രയും ദുഷ്കരമായവളാണ്. സത്യവതിയുടെ മകനായ വ്യാസനെപ്പോലും ഇവൾ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നു.
പുരാണാനാം ച വക്താ ച നിര്മാതാ ഭാരതസ്യ ച । വിഭാഗകര്താ വേദാനാം സോഽപി മോഹമുപാഗതഃ
പുരാണങ്ങൾ പറഞ്ഞവനും, ഭാരതം രചിച്ചവനും, വേദങ്ങൾ വിഭജിച്ചവനും, അവനുമത്രേ ഭ്രമത്തിൽ ആകുന്നു.
താം യാമി ശരണം ദേവീം യാ മോഹയതി വൈ ജഗത് । ബ്രഹ്മവിഷ്ണുഹരാദീംശ്ച കഥാന്യേഷാം ച കീദൃശീ
ലോകത്തെയും ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും ശിവനെയും ഭ്രമിപ്പിക്കുന്ന ആ ദേവിയെ ഞാൻ ആശ്രയിക്കുന്നു. പിന്നെ മറ്റുള്ളവരെന്ത് പറയണം!
കോഽപ്യസ്തി ത്രിഷു ലോകേഷു യോ ന മുഹ്യതി മായയാ । യന്മോഹം ഗമിതാഃ പൂര്വേ ബ്രഹ്മവിഷ്ണുഹരാദയഃ
ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും മായയാൽ ഭ്രമിക്കാത്ത ഒരാളെങ്കിലും ഉണ്ടോ? ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും ശിവനെയും മുമ്പ് ഇവൾ ഭ്രമിപ്പിച്ചുവല്ലോ.
അഹോ ബലമഹോ വീര്യം ദേവ്യാ ഖലു വിനിര്മിതമ് । മായയൈവ വശം നീതഃ സര്വജ്ഞ ഈശ്വരഃ പ്രഭുഃ
അയ്യോ, ദേവിയുടെ ശക്തിയും വീര്യവും എത്ര അതിശയകരമാണ്! എല്ലാം അറിയുന്ന പ്രഭുവും ഈ മായയാൽ കീഴടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.