ജനമേജയ ഉവാച - കാനി സ്ഥാനാനി താനി സ്യുഃ സിദ്ധപീഠാനി ചാനഘ । കതി സംഖ്യാനി നാമാനി കാനി തേഷാം ച മേ വദ
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: പാപങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനേ, സിദ്ധപീഠങ്ങൾ എന്നു വിളിക്കുന്ന ആ സ്ഥലങ്ങൾ ഏവയാണെന്ന് ദയവായി പറയൂ. അവ എത്രയാണു, അവയുടെ പേരുകൾ എന്തൊക്കെയാണു, അവയൊക്കെ എവിടെയാണ് എന്ന് അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തത്ര സ്ഥിതാനാം ദേവീനാം നാമാനി ച കൃപാകര । കൃതാര്ഥോഽഹം ഭവേ യേന തദ്വദാശു മഹാമുനേ
അവിടങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന ദേവികളുടെ പേരുകളും ദയാവാനായവനേ, എന്നോട് പറയൂ. അവ അറിയുന്നതിലൂടെ ഞാൻ പൂർണ്ണനാകാൻ കഴിയും, മഹാമുനിയേ.
വ്യാസ ഉവാച - ശൃണു രാജന്പ്രവക്ഷ്യാമി ദേവേപീഠാനി സാമ്പ്തതമ് । യേഷാം ശ്രവണമാത്രേണ പാപഹീനോ ഭവേന്നരഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞാൻ ദേവിയുടെ പീഠങ്ങൾ വിശദമായി പറയാം. അവയുടെ പേരുകൾ കേൾക്കുന്നതു കൊണ്ടു മാത്രമേയുള്ളൂ, മനുഷ്യൻ പാപങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
യേഷു യേഷു ച പീഠേഷൂപാസ്യേയം സിദ്ധികാങ്ക്ഷിഭിഃ । ഭൂതികാമൈരഭിധ്യേയാ താനി വക്ഷ്യാമി തത്ത്വതഃ
ഈ പീഠങ്ങളിൽ ഓരോന്നിലും സിദ്ധി ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ ദേവിയെ ആരാധിക്കുന്നു; ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അവളെ ധ്യാനിക്കുന്നു. അവയുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറയും.
വാരാണസ്യാം വിശാലാക്ഷീ ഗൌരീമുഖനിവാസിനീ । ക്ഷേത്രേ വൈ നൈമിഷാരണ്യേ പ്രോക്താ സാ ലിങ്ഗധാരിണീ
വാരാണസിയിൽ വിശാലാക്ഷി എന്ന ദേവി ഗൗരിയുടെ മുഖത്താണ് വസിക്കുന്നത്. നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ അവളെ ലിംഗധാരിണി എന്നു വിളിക്കുന്നു.
പ്രയാഗേ ലലിതാ പ്രോക്താ കാമുകീ ഗന്ധമാദനേ । മാനസേ കുമുദാ പ്രോക്താ ദക്ഷിണേ ചോത്തരേ തഥാ
പ്രയാഗത്തിൽ അവളെ ലളിതാ എന്നു വിളിക്കുന്നു; ഗന്ധമാദനത്തിൽ കാമുകി; മാനസത്തിൽ അവൾ കുമുദാ എന്ന പേരിലാണ്, തെക്കിലും വടക്കിലും അങ്ങനെ തന്നെ.
വിശ്വകാമാ ഭഗവതീ വിശ്വകാമപ്രപൂരണീ । ഗോമന്തേ ഗോമതീ ദേവീ മന്ദരേ കാമചാരിണീ
വിശ്വകാമ എന്ന ദേവി എല്ലാം ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവളാണ്; ഗോമന്തത്തിൽ അവൾ ഗോമതിദേവി; മന്ദരപർവതത്തിൽ കാമചാരിണി.
മദോത്കടാ ചൈത്രരഥേ ജയന്തീ ഹസ്തിനാപുരേ । ഗൌരീ പ്രോക്താ കാന്യകുബ്ജേ രമ്ഭാ തു മലയാചലേ
ചൈത്രരഥത്തിൽ അവൾ മദോത്കടാ; ഹസ്തിനാപുരത്തിൽ ജയന്തി; കാന്യകുബ്ജയിൽ ഗൗരി; മലയാചലത്തിൽ രംഭാ.
ഏകാമ്രപീഠേ സമ്പ്രോക്താ ദേവീ സാ കീര്തിമത്യപി । വിശ്വേ വിശ്വേശ്വരീം പ്രാഹുഃ പുരുഹൂതാം ച പുഷ്കരേ
ഏകാംരപീഠത്തിൽ അവളെ കീർത്തി എന്നു വിളിക്കുന്നു; വിശ്വയിൽ വിശ്വേശ്വരി; പുഷ്കരത്തിൽ പുരൂഹൂതാ.
കേദാരപീഠേ സമ്പ്രോക്താ ദേവീ സന്മാര്ഗദായിനീ । മന്ദാ ഹിമവതഃ പൃഷ്ഠേ ഗോകര്ണേ ഭദ്രകര്ണികാ
കേദാരപീഠത്തിൽ അവൾ സന്മാർഗദായിനി; ഹിമവാന്റെ ചിറകിൽ അവൾ മന്ദാ; ഗോകർണത്തിൽ ഭദ്രകർണികാ.
സ്ഥാനേശ്വരേ ഭവാനീ തു ബില്വലേ ബില്വപത്രികാ । ശ്രീശൈലേ മാധവീ പ്രോക്താ ഭദ്രാ ഭദ്രേശ്വരേ തഥാ
സ്ഥാനേശ്വരത്തിൽ ഭവാനി; ബിൽവയിൽ ബിൽവപത്രികാ; ശ്രീശൈലത്തിൽ മാധവി; ഭദ്രേശ്വരത്തിൽ ഭദ്രാ.
വരാഹശൈലേ തു ജയാ കമലാ കമലാലയേ । രുദ്രാണീ രുദ്രകോട്യാം തു കാലീ കാലഞ്ജരേ തഥാ
വർാഹശൈലത്തിൽ ജയാ; കമലാലയത്തിൽ കമലാ; രുദ്രകോടിയിൽ രുദ്രാണി; കാലഞ്ജരത്തിൽ കാളി.
ശാലഗ്രാമേ മഹാദേവീ ശിവലിങ്ഗേ ജലപ്രിയാ । മഹാലിങ്ഗേ തു കപിലാ മാകോടേ മുകുടേശ്വരീ
ശാലഗ്രാമത്തിൽ മഹാദേവി; ശിവലിംഗത്തിൽ ജലപ്രിയ; മഹാലിംഗത്തിൽ കപിലാ; മകോട്ടയിൽ മുകുടേശ്വരി.
മായാപുര്യാം കുമാരീ സ്യാത്സന്താനേ ലലിതാമ്ബികാ । ഗംയായാം മങ്ഗലാ പ്രോക്താ വിമലാ പുരുഷോത്തമേ
മായാപുരിയിൽ കുമാരി; സന്താനത്തിൽ ലളിതാംബികാ; ഗംയയിൽ മംഗളാ; പുരുഷോത്തമക്ഷേത്രത്തിൽ വിമലാ.
ഉത്പലാഷീ സഹസ്രാക്ഷേ ഹിരണ്യാക്ഷേ മഹോത്പലാ । വിപാശായാമമോഘാക്ഷീ പാഡലാ പുണ്ഡ്രവര്ധനേ
ഉത്പലാശിയിൽ സഹസ്രാക്ഷി; ഹിരണ്യാക്ഷയിൽ മഹോത്പലാ; വിപാശയിൽ അമോഘാക്ഷി; പാഡലയിൽ പുണ്ഡ്രവർധിനി.
നാരായണീ സുപാര്ശ്വേ തു ത്രികുടേ രുദ്രസുന്ദരീ । വിപുലേ വിപുലാ ദേവീ കല്യാണീ മലയാചലേ
നാരായണിയിൽ സുപാർശ്വ; ത്രികൂട്ടത്തിൽ രുദ്രസുന്ദരി; വിപുലയിൽ വിപുലാദേവി; മലയാചലത്തിൽ കല്യാണി.
സഹ്യാദ്രാവകവീരാ തു ഹരിശ്ചന്ദ്രേ തു ചന്ദ്രികാ । രമണാ രാമതീര്ഥേ തു യമുനായാം മൃഗാവതീ
സഹ്യാദ്രിയിൽ അവകവീരാ; ഹരിശ്ചന്ദ്രപർവതത്തിൽ ചന്ദ്രികാ; രമണയിൽ രമതീർഥ; യമുനയിൽ മൃഗാവതി.
കോടവീ കോടതീര്ഥേ തു സുഗന്ധാ മാധവേ വനേ । ഗോദാവര്യാം ത്രിസന്ധ്യാ തു ഗങ്ഗാദ്വാരേ രതിപ്രിയാ
കോട്ടവിയിൽ കോട്ടതീർഥ; മാധവവനത്തിൽ സുഗന്ധാ; ഗോദാവരിയിൽ ത്രിസന്ധ്യാ; ഗംഗാദ്വാരത്തിൽ രതിപ്രിയ.
ശിവകുണ്ഡേ ശുഭാനന്ദാ നന്ദിനീ ദേവികാതടേ । രുക്മിണീ ദ്വാരവയാം തു രാധാ വൃന്ദാവനേ വനേ
ശിവകുണ്ഡത്തിൽ അവൾ ശുഭാനന്ദയായി, ദേവികാതടത്തിൽ നന്ദിനിയായി, ദ്വാരകയിൽ രുക്മിണിയായി, വൃന്ദാവനവനത്തിൽ രാധയായി വസിക്കുന്നു.
ദേവകീ മഥുരായാം തു പാതാലേ പരമേശ്വരീ । ചിത്രകൂടേ തഥാ സീതാ വിന്ധ്യേ വിന്ധ്യാധിവാസിനീ
മഥുരയിൽ അവൾ ദേവകിയായി, പാതാളത്തിൽ പരമേശ്വരിയായി, ചിത്രകൂട്ടിൽ സീതയായി, വിന്ധ്യപർവതത്തിൽ വിന്ധ്യാധിവാസിനിയായി അറിയപ്പെടുന്നു.
കരവീരേ മഹാലക്ഷീരുമാ ദേവീ വിനായകേ । ആരോഗ്യാ വൈദ്യനാഥേ തു മഹാകാലേ മഹേശ്വരീ
കരവീരത്തിൽ മഹാലക്ഷ്മിയായി, വിനായകക്ഷേത്രത്തിൽ ഉമാദേവിയായി, വൈദ്യനാഥക്ഷേത്രത്തിൽ ആരോഗ്യയായി, മഹാകാലക്ഷേത്രത്തിൽ മഹേശ്വരിയായി അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
അഭയേത്യുഷ്ണതീര്ഥേഷു നിതമ്ബാ വിന്ധ്യപര്വതേ । മാണ്ഡവ്യേ മാണ്ഡവീ നാമ സ്വാഹാ മാഹേശ്വരീപുരേ
ഉഷ്ണതീർത്ഥങ്ങളിൽ അഭയയായി, വിന്ധ്യപർവതത്തിൽ നിതംബയായി, മാന്ഡവ്യത്തിൽ മാന്ഡവിയായി, മഹേശ്വരിപുരത്തിൽ സ്വാഹയായി അവൾ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഛഗലണ്ഡേ പ്രചണ്ഡാ തു ചണ്ഡീകാമരകണ്ടകേ । സോമേശ്വരേ വരാരോഹാ പ്രഭാസേ പുഷ്കരാവതീ
ചഗളണ്ടത്തിൽ അവൾ പ്രചണ്ഡയായി, ചണ്ഡികാമരകണ്ഠകത്തിൽ ചണ്ഡികയായി, സോമേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ വരാരോഹയായി, പ്രഭാസയിൽ പുഷ്കരാവതിയായി വസിക്കുന്നു.
ദേവമാതാ സരസ്വത്യാം പാരാവാരാ തടേ സ്മൃതാ । മഹാലയേ മഹാഭാഗാ പയോഷ്ണ്യാം പിങ്ഗലേശ്വരീ
സരസ്വതീതീരത്ത് ദേവമാതാവായി, സമുദ്രതീരത്ത് ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നു. മഹാലയത്തിൽ മഹാഭാഗയായി, പയോഷ്ണിയിൽ പിംഗലേശ്വരിയായി അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
സിംഹികാ കൃതശൌചേ തു കാര്തികേ ത്വതിശാങ്കരീ । ഉത്പലാവര്തകേ ലോലാ സുഭദ്രാ ശോണസങ്ഗമേ
കൃതശൗചത്തിൽ സിംഹികയായി, കാർത്തികയിൽ അതിശാങ്കരിയായി, ഉത്പലാവർത്തകത്തിൽ ലോലയായി, ശോണസംഗമത്തിൽ സുഭദ്രയായി അവൾ അറിയപ്പെടുന്നു.
മാതാ സിദ്ധവനേ ലക്ഷ്മീരനങ്ഗാ ഭരതാശ്രമേ । ജാലന്ധരേ വിശ്വമുഖീ താരാ കിഷ്കിന്ധപര്വതേ
സിദ്ധവനത്തിൽ ലക്ഷ്മിയായി, അനംഗക്ഷേത്രത്തിൽ മാതാവായി, ഭരതാശ്രമത്തിൽ അനംഗയായി, ജാലന്ധരത്തിൽ വിശ്വമുഖിയായി, കിഷ്കിന്ധാപർവതത്തിൽ താരയായി അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
ദേവദാരുവനേ പുഷ്ടിര്മേധാ കാശ്മീരമണ്ഡലേ । ഭീമാ ദേവീ ഹിമാദ്രൌ തു തുഷ്ടിര്വിശ്വേശ്വരേ തഥാ
ദേവദാരുവനത്തിൽ പുഷ്ടിയായി, കാശ്മീരമണ്ഡലത്തിൽ മേധയായി, ഹിമാലയത്തിൽ ഭീമാദേവിയായി, വിശ്വേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ തുഷ്ടിയായി അവൾ അറിയപ്പെടുന്നു.
കപാലമോചനേ ശുദ്ധിര്മാതാ കാമാവരോഹണേ । ശങ്ഖോദ്ധാരേ ധരാ നാമ ധൃതിഃ പിണ്ഡാരകേ തഥാ
കപാലമോചനക്ഷേത്രത്തിൽ ശുദ്ധിയായി, കാമാവരോഹണക്ഷേത്രത്തിൽ മാതാവായി, ശംഖോദ്ധാരത്തിൽ ധരയായി, പിണ്ഡാരകക്ഷേത്രത്തിൽ ധൃതിയായി അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.
കലാ തു ചന്ദ്രഭാഗായാമച്ഛോദേ ശിവധാരിണീ । വേണായാമമൃതാ നാമ ബദര്യാമുര്വശീ തഥാ
ചന്ദ്രഭാഗാതീരത്ത് കലയായി, അക്ഷോദതീരത്ത് ശിവധാരിണിയായി, വേണാതീരത്ത് അമൃതയായി, ബദരിയിൽ ഉർവശിയായി അവൾ അറിയപ്പെടുന്നു.
ഔഷധിശ്ചോത്തരകുരൌ കുശദ്വീപേ കുശോദകാ । മന്മഥാ ഹേമകൂടേ തു കുമുദേ സത്യവാദിനീ
ഉത്തരകുരുവിൽ ഔഷധിയായി, കുശദ്വീപിൽ കുശോദകയായി, ഹേമകൂടത്തിൽ മന്മഥയായി, കുമുദത്തിൽ സത്യവാദിനിയായി അവൾ നിലകൊള്ളുന്നു.