ബ്രഹ്മണോ വരദാനേന ദര്പിതാ രജതാചലമ് । രുരുധുര്നിജസേനാഭിസ്തഥാ വൈകുണ്ഠമേവ ച
ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടു അഹങ്കാരികൾ ആയ അവർ, സ്വന്തം സൈന്യങ്ങളുമായി കൈലാസം വളഞ്ഞു, അതുപോലെ വൈകുണ്ഠവും ചുറ്റി പിടിച്ചു.
കാമാരിഃ കൈടഭാരിശ്ച യുദ്ധോദ്യോഗം ച ചക്രതുഃ । ഷഷ്ടിവര്ഷസഹസ്രാണാമഭൂദ്യുദ്ധം മഹോത്കടമ്
കാമന്റെ ശത്രുവും കൈടഭനെ സംഹരിച്ചവനും യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായി; ആറായിരം വർഷം നീണ്ടു ഭയങ്കരമായ യുദ്ധം നടന്നു.
ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീദ്ദേവദാനവസേനയോഃ । മഹതാഥ പ്രയത്നേന താഭ്യാം തേ ദാനവാ ഹതാഃ
ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും സൈന്യങ്ങളിൽ വലിയ ഗൗളി ഉണ്ടായി; വലിയ പരിശ്രമത്തോടെ ആ ഇരുവരും അസുരന്മാരെ സംഹരിച്ചു.
സ്വസ്വസ്ഥാനേഷു ഗത്വാ താവഭിമാനം ച ചക്രതുഃ । സ്വശക്ത്യോര്നികടേ രാജന് യദ്വശാദേവ തേ ഹതാഃ
തങ്ങൾ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനങ്ങളിൽ തിരിച്ചെത്തി, രാജാവേ, അവർ അഹങ്കാരം കാണിച്ചു; എന്നാൽ തങ്ങളുടെ വിജയത്തിന് കാരണം തങ്ങളുടെ ശക്തികളാണെന്ന് അവർ മനസ്സിലാക്കിയില്ല.
അഭിമാനം തയോര്ജ്ഞാത്വാ ഛലഹാസ്യം ച ചക്രതുഃ । മഹാലക്ഷ്മീശ്ച ഗൌരീ ച ഹാസ്യം ദൃഷ്ട്വാ തയോസ്തു തൌ
അവരുടെ അഹങ്കാരം മനസ്സിലാക്കി, ആ ദേവീമാർ ചതിയും ചിരിയും കാണിച്ചു; അവരുടെ ചിരി കണ്ടു മഹാലക്ഷ്മിയും ഗൗരിയും ചിരിച്ചു.
ദേവാവതീവ സംകൃദ്ധൌ മോഹിതാവാദിമായയാ । ദുരുത്തരം ച ദദതുരവമാനപുരഃസരമ്
ദേവന്മാർ അതിയായി കോപിച്ചു, ദേവിയുടെ മായയിൽ ആകൃഷ്ടരായി; അഹങ്കാരത്തോടെ അവർ കടുത്ത മറുപടി പറഞ്ഞു.
തതസ്തേ ദേവതേ തസ്മിന്ക്ഷണേ ത്യക്ത്വാ തു തൌ പുനഃ । അന്തര്ഹിതേ ചാഭവതാം ഹാഹാകാരസ്തദാ ഹ്യഭൂത്
അപ്പോൾ, അതേ സമയത്ത്, ദേവീമാർ അവരെ വിട്ട് അപ്രത്യക്ഷരായി; അപ്പോൾ വലിയ ആഹ്ലാദവും ഗൗളിയും ഉണ്ടായി.
നിസ്തേജസ്കൌ ച നിഃശക്തീ വിക്ഷിപ്തൌ ച വിചേതനൌ । അവമാനാത്തയോഃ ശക്ത്യോര്ജാതൌ ഹരിഹരൌ തദാ
ശക്തിയും ഉജ്ജ്വലതയും ഇല്ലാതെ, മനസ്സില്ലാതെ, വിചാരശൂന്യരായി, ഹരി ഹരന്മാർ അവരുടെ ശക്തികൾ വിട്ടുപോയതുകൊണ്ട് അപ്രഭാവികളായി.
ബ്രഹ്മാ ചിന്താതുരോ ജാതഃ കിമേതത്സമുപസ്ഥിതമ് । പ്രധാനൌ ദേവതാമധ്യേ കഥം കാര്യാക്ഷമാവമൂ
ബ്രഹ്മാവിന് വലിയ ചിന്തയുണ്ടായി: 'ഇതെന്താണ് സംഭവിച്ചത്? ദേവതകളിൽ പ്രധാനരായ ഇവർ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കാൻ അശക്തരായി?'
അകാണ്ഡേ കിം നിമിത്തേന സംകടം സമുപസ്ഥിതമ് । പ്രലയോ ഭവിതാ കിം വാ ജഗതോഽസ്യ നിരാഗസഃ
'എന്തിനാണ് ഈ ദുരന്തം കാരണമില്ലാതെ സംഭവിച്ചത്? പാപരഹിതമായ ഈ ലോകം നശിക്കുമോ?'
നിമിത്തം നൈവ ജാനേഽഹം കഥം കാര്യാ പ്രതിക്രിയാ । ഇതി ചിന്താതുരോഽത്യര്ഥം ദധ്യൌ മീലിതലോചനഃ
'കാരണം എനിക്ക് അറിയില്ല, എങ്ങനെ പരിഹരിക്കാമെന്നും അറിയില്ല.' ഇങ്ങനെ ആഴത്തിൽ ചിന്തിച്ച്, കണ്ണടച്ച് ബ്രഹ്മാവ് ധ്യാനിച്ചു.
പരാശക്തിപ്രകോപാത്തു ജാതമേതദിതി സ്മ ഹ । ജാനംസ്തദാ സാവധാനഃ പദ്മജോഽഭൂന്നൃപോത്തമ
പരാശക്തിയുടെ കോപം കൊണ്ടാണിത് സംഭവിച്ചതെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, കമലജനനായ ബ്രഹ്മാവ് അതീവ ജാഗ്രതയോടെ നിന്നു, രാജാവേ.
തതസ്തയോശ്ച യത്കാര്യം സ്വയമേവാഽകരോത്തദാ । സ്വശക്തേശ്ച പ്രഭാവേണ കിയത്കാലം തപോനിധിഃ
അപ്പോൾ, കുറേ ദിവസം, ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ ശക്തിയുടെ പ്രഭാവത്തിൽ, ആ ഇരുവരുടെ ജോലി താനേ ചെയ്തു.
തതസ്തയോസ്തു സ്വസ്ത്യര്ഥം മന്വാദീന്സ്വസുതാനഥ । ആഹ്വയാമാസ ധര്മാത്മാ സനകാദീംശ്ച സത്വരഃ
ശേഷം, അവരുടെ ക്ഷേമത്തിനായി, ധർമ്മശീലനായ ബ്രഹ്മാവ് ഉടൻ തന്നെ മനുവും മറ്റു പുത്രന്മാരെയും, സനകാദിമാരെയും വിളിച്ചു.
ഉവാച വചനം തേഭ്യഃ സന്നതേഭ്യസ്തപോനിധിഃ । കാര്യാസക്തോഽഹമധുനാ തപഃ കര്തും ന ച ക്ഷമഃ
താഴ്വരച്ച്, ബ്രഹ്മാവ് അവരോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോൾ ഞാൻ ജോലിയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു, തപസ്സ് ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നില്ല.'
പരാശക്തേസ്തു തോഷാര്ഥം ജഗദ്ഭാരയുതോഽസ്മ്യഹമ് । ശിവവിഷ്ണൂ ച വിക്ഷിപ്തൌ പരാശക്തിപ്രകോപതഃ
'പരാശക്തിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ഞാൻ ലോകഭാരത്തിൽ പെട്ടിരിക്കുന്നു; ശിവനും വിഷ്ണുവും പരാശക്തിയുടെ കോപത്തിൽ വീണുപോയിരിക്കുന്നു.'
തസ്മാത്താം പരമാം ശക്തിം യൂയം സന്തോഷയന്ത്വഥ । അത്യദ്ഭുതം തപഃ കൃത്വാ ഭക്ത്യാ പരമയാ യുതാഃ
അതിനാല് നിങ്ങള് എല്ലാവരും അത്യുന്നതമായ ആ ശക്തിയെ പരമഭക്തിയോടെ അത്യപൂര്വ്വമായ തപസ്സ് ചെയ്ത് സന്തോഷിപ്പിക്കണം.
യഥാ തൌ പൂര്വവൃത്തൌ ച സ്യാത ശക്തിയുതാവപി ാം। തഥാ കുരുത മത്പുത്രാ യശോവൃദ്ധിര്ഭവേദ്ധി വഃ
മുമ്പ് നടന്നതുപോലെ ആ രണ്ടുപേരും ശക്തിയോടെ ഇരിക്കാനായി, എന്റെ മക്കളേ, നിങ്ങള് അങ്ങനെ ചെയ്യൂ; അങ്ങനെ ചെയ്താല് നിങ്ങളുടെ പ്രശസ്തി വളരും.
കുലേ യസ്യ ഭവേജ്ജന്മ തയോഃ ശക്ത്യോസ്തു തത്കുലമ് । പാവയേജ്ജഗതീം സര്വാം കൃതകൃത്യം സ്വയം ഭവേത്
ആ രണ്ടുശക്തികള്ക്കും ജന്മം ലഭിക്കുന്ന കുടുംബം ഈ ലോകം മുഴുവന് വിശുദ്ധമാക്കുകയും സ്വയം പൂര്ത്തീകരണത്തിലേക്ക് എത്തുകയും ചെയ്യും.
വ്യാസ ഉവാച - പിതാമഹവചഃ ശ്രുത്വാ ഗതാഃ സര്വേ വനാന്തരേ । രിരാധയിഷവഃ സര്വേ ദക്ഷാദ്യാ വിമലാന്തരാഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: പിതാമഹന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടശേഷം ദക്ഷന് തുടങ്ങിയ എല്ലാ വിശുദ്ധഹൃദയരായവരും കാടിനകത്തേക്ക് പോയി ആരാധനയ്ക്ക് മനസ്സു നല്കി.
ദേവീപീഠവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച - തതസ്തേ തു വനോദ്ദേശേ ഹിമാചലതടാശ്രയാഃ । മായാബീജജപാസക്താസ്തപശ്ചേരുഃ സമാഹിതാഃ
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: പിന്നെ അവര് കാടിന്റെ ഒരു ഭാഗത്ത് ഹിമാലയത്തിന്റെ ചുരങ്ങളിലിരുന്ന് മായാബീജമന്ത്രം ജപിച്ച് ഏകാഗ്രതയോടെ തപസ്സ് ചെയ്തു.
ധ്യായതാം പരമാം ശക്തിം ലക്ഷവര്ഷാണ്യഭൂന്നൃപ । തതഃ പ്രസന്നാ ദേവീ സാ പ്രത്യക്ഷ്യം ദര്ശനം ദദൌ
അവര് പരമശക്തിയെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ലക്ഷക്കണക്കിന് വര്ഷങ്ങള് കടന്നു; പിന്നെ ദേവി സന്തോഷത്തോടെ നേരിട്ട് ദര്ശനം നല്കി.
പാശാങ്കുശവരാഭീതിചതുര്ബാഹുസ്ത്രിലോചനാ । കരുണാരസസമ്പൂര്ണാ സച്ചിദാനന്ദരൂപിണീ
അവള് നാലു കൈകളില് പാശം, അങ്കുശം, വരം, അഭയം എന്നിവേന്തി, മൂന്നു കണ്ണുകളോടെ, കരുണയാല് നിറഞ്ഞ്, സത്ത്വം-ചൈതന്യം-ആനന്ദം നിറഞ്ഞ രൂപത്തില് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ താം സര്വജനനീം തുഷ്ടുവുര്മുനയോഽമലാഃ । നമസ്തേ വിശ്വരൂപായൈ വൈശ്വാനരസുമൂര്തയേ
ആ സകലജനനിയെ കണ്ടു, വിശുദ്ധമുനികള് അവളെ സ്തുതിച്ചു: 'സകലരൂപിണിയായോ, വിശ്വാഗ്നിരൂപമായോ, നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.'
നമസ്തേജസരൂപായൈ സുത്രാത്മവപുഷേ നമഃ । യസ്മിന്സര്വേ ലിങ്ഗദേഹാ ഓതപ്രോതാ വ്യവസ്ഥിതാഃ
'പ്രഭാരൂപിണിയായോ, സുത്രാത്മാവായോ, നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു; എല്ലാം ഉള്ള ജീവികള് നിന്നിലാണു ചേർന്ന് നില്ക്കുന്നത്.'
നമഃ പ്രാജ്ഞസ്വരൂപായൈ നമോഽവ്യാകൃതമൂര്തയേ । നമഃ പ്രത്യക്സ്വരൂപായൈ നമസ്തേ ബ്രഹ്മമൂര്തയേ
'ജ്ഞാനരൂപിണിയായോ, അവ്യാകൃതമായോ, നേരറിയപ്പെടുന്ന സാക്ഷാത് രൂപമായോ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായോ, നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.'
നമസ്തേ സര്വരൂപായൈ സര്വ ലക്ഷ്യാത്മമൂര്തയേ । ഇതി സ്തുത്വാ ജഗദ്ധാത്രീം ഭക്തിഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
'സകലരൂപങ്ങളുമുള്ളവളേ, എല്ലാം ലക്ഷ്യമാകുന്ന സ്വരൂപമായവളേ, നിന്നെ നമസ്കരിക്കുന്നു.' ഇങ്ങനെ ഭക്തിഭരിതമായ വാക്കുകളോടെ ലോകമാതാവിനെ സ്തുതിച്ചു.
പ്രണേമുശ്ചരണാംഭോജം ദക്ഷാദ്യാ മുനയോഽമലാഃ । തതഃ പ്രസന്നാ സാ ദേവീ പ്രോവാച പികഭാഷിണീ
ദക്ഷന് തുടങ്ങിയ വിശുദ്ധമുനികള് അവളുടെ പാദപദ്മത്തില് നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ ദേവി സന്തോഷത്തോടെ കുയിലിന്റെ ശബ്ദംപോലുള്ള മധുരവായോടെ സംസാരിച്ചു.
വരം ബ്രൂത മഹാഭാഗാ വരദാഹം സദാ മതാ । തസ്യാസ്തു വചനം ശ്രുത്വാ ഹരവിഷ്ണ്വോസ്തനോഃ ശമമ്
'മഹാഭാഗ്യശാലികളേ, എന്ത് വരം വേണമെന്നു ചോദിക്കൂ; എപ്പോഴും വരദായിനിയായാണ് എന്നെ അറിയപ്പെടുന്നത്.' അവളുടെ വാക്ക് കേട്ട്, ഹരിയും വിഷ്ണുവും ശരീരത്തിന് സമാധാനം ലഭിക്കണമെന്നു അവർ അപേക്ഷിച്ചു.
തയോസ്തച്ഛക്തിലാഭം ച വവ്രിരേ നൃപസത്തമ । ദക്ഷോഽഥ പുനരപ്യാഹ ജന്മ ദേവി കുലേ മമ
അവർക്കു ശക്തി ലഭിക്കണമെന്നു അവർ അപേക്ഷിച്ചു; പിന്നെ ദക്ഷന് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'ദേവി, നീ എന്റെ കുടുംബത്തില് ജനിക്കണം.'