അശക്താസ്തേന തേ യോദ്ധും വജ്രദേഹാസുരേണ ച । പലായനം തദാ കൃത്വാ നിര്ഗതാ നിര്ജരാഃ ക്വചിത്
വജ്രംപോല ദേഹമുള്ള ആ അസുരനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ അമരന്മാർക്ക് കഴിയാതെ, അവർ പല സ്ഥലങ്ങളിലേക്കും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
നിലയം ഗിരിദുര്ഗേഷു രത്നസാനുഗുഹാസു ച । സംസ്ഥിതാഃ പരമാം ശക്തിം ധ്യായന്തസ്തേ പരാമ്ബികാമ്
അവർ മലകളിലെ കോട്ടകളിലും രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഗുഹകളിലും ഒളിച്ചിരുത്തി, പരമമായ ഏകാഗ്രതയോടെ പരാശക്തിയെ ധ്യാനിച്ചു.
അഗ്നൌ ഹോമാദ്യഭാവാത്തു വൃഷ്ട്യഭാവോഽപ്യഭൂന്നൃപ । വൃഷ്ടേരഭാവേ സംശുഷ്കം നിര്ജലം ചാപി ഭൂതലമ്
രാജാവേ, അഗ്നിയിൽ ഹോമം ഇല്ലാതായതുകൊണ്ട് മഴയും പെയ്യാതിരുന്നതുകൊണ്ട് ഭൂമി ഉണങ്ങി വെള്ളമില്ലാതെ മാറി.
കൂപവാപീതഡാഗാശ്ച സരിതഃ ശുഷ്കതാം ഗതാഃ । അനാവൃഷ്ടിരിയം രാജന്നഭൂച്ച ശതവാര്ഷികീ
കിണറുകളും കുളങ്ങളും ചെരുപ്പുകളും നദികളും എല്ലാം ഉണങ്ങി പോയി; രാജാവേ, ഈ വരൾച്ച നൂറു വർഷം നീണ്ടു.
മൃതാഃ പ്രജാശ്ച ബഹുധാ ഗോമഹിഷ്യാദയസ്തഥാ । ഗൃഹേ ഗൃഹേ മനുഷ്യാണാമഭവച്ഛവസംഗ്രഹഃ
പലതരത്തിലുള്ള ജീവികളും പശുക്കളും കാളകളും മരിച്ചുപോയി; ഓരോ വീട്ടിലും മനുഷ്യരുടെ ശവങ്ങൾ കയറ്റമായി കിടന്നു.
അനര്ഥേ ത്വേവമുദ്ഭൂതേ ബ്രാഹ്മണാഃ ശാന്തചേതസഃ । ഗത്വാ ഹിമവതഃ പാര്ശ്വേ രിരാധയിഷവഃ ശിവമ്
ഇങ്ങനെ വലിയ ദുരന്തം വന്നപ്പോൾ, മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണർ ഹിമാലയത്തിന്റെ ചുവടിൽ പോയി ശിവനെ ആരാധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സമാധിധ്യാനപൂജാഭിര്ദേവീം തുഷ്ടുവുരന്വഹമ് । നിരാഹാരാസ്തദാസക്താസ്താമേവ ശരണം യയുഃ
അവർ ധ്യാനവും സമാധിയും പൂജയും നടത്തി, ദിവസേന ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു; അഹാരം ഉപവസിച്ച്, അവളിൽ മുഴുവൻ മനസ്സും നിക്ഷേപിച്ച്, ദേവിയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു.
ദയാം കുരു മഹേശാനി പാമരേഷു ജനേഷു ഹി । സര്വാപരാധയുക്തേഷു നൈതച്ഛ്ലാഘ്യം തവാമ്ബികേ
മഹേശാനി, ഈ ദുർബലരായ ജനങ്ങളിൽ ദയ കാണിക്കണമേ; അമ്മേ, എല്ലാവരും പാപഭാരമുള്ളവരായപ്പോൾ ഇതിൽ നിന്നു നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നത് യോജിച്ചതല്ല.
കോപം സംഹര ദേവേശി സര്വാന്തര്യാമിരൂപിണി । ത്വയാ യഥാ പ്രേര്യതേഽയം കരോതി സ തഥാ ജനഃ
ദേവതകളുടെ ഇശ്വരിയായുള്ളേ, എല്ലാറ്റിലും വസിക്കുന്നവളേ, കോപം പിന്വലിക്കണമേ; നീ എങ്ങനെ പ്രേരിപ്പിക്കുമോ, അതുപോലെയാണ് ജനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത്.
നാന്യാ ഗതിര്ജനസ്യാസ്യ കിം പശ്യസി പുനഃ പുനഃ । യഥേച്ഛസി തഥാ കര്തും സമര്ഥാസി മഹേശ്വരി
ഈ ജനങ്ങൾക്ക് വേറൊരു ആശ്രയം ഇല്ല; നീ വീണ്ടും വീണ്ടും എന്തിനാണ് നോക്കുന്നത്? മഹേശ്വരി, നീ ഇച്ഛിച്ചപോലെ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവളാണ്.
സമുദ്ധര മഹേശാനി സംകടാത്പരമോത്ഥിതാത് । ജീവനേന വിനാസ്മാകം കഥം സ്യാത്സ്ഥിതിരമ്ബികേ
മഹേശാനി, ഈ മഹാദുരിതത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ; അമ്മേ, ജീവൻ ഇല്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാൻ കഴിയും?
പ്രസീദ ത്വം മഹേശാനി പ്രസീദ ജഗദമ്ബികേ । അനന്തകോടിബ്രഹ്മാണ്ഡനായികേ തേ നമോ നമഃ
മഹേശാനി, ദയവായി കൃപ കാണിക്കണമേ; ലോകമാതാവേ, അനന്തം കോടിപ്രപഞ്ചങ്ങളുടെ നാഥയേ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
നമഃ കൂടസ്ഥരൂപായൈ ചിദ്രൂപായൈ നമോ നമഃ । നമോ വേദാന്തവേദ്യായൈ ഭുവനേശ്യൈ നമോ നമഃ
അചഞ്ചലമായ രൂപമുള്ളവളെ നമസ്കാരം, ചൈതന്യരൂപമായവളെ നമസ്കാരം; വേദാന്തം വഴി അറിയപ്പെടുന്നവളെ, ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരിയായവളെ നമസ്കാരം.
നേതി നേതീതി വാക്യൈര്യാ ബോധ്യതേ സകലാഗമൈഃ । താം സര്വകാരണാം ദേവീം സര്വഭാവേന സന്നതാഃ
‘ഇതല്ല, ഇതല്ല’ എന്ന വാക്കുകൾകൊണ്ടും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ടും അറിയപ്പെടുന്ന, എല്ലാറ്റിനും കാരണമാകുന്ന ദേവിയെ, ഞങ്ങൾ മുഴുവൻ ഭാവത്തോടെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഇതി സമ്പ്രാര്ഥിതാ ദേവീ ഭുവനേശീ മഹേശ്വരീ । അനന്താക്ഷിമയം രൂപം ദര്ശയാമാസ പാര്വതീ
ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിച്ചപ്പോൾ, ലോകങ്ങളുടെ നാഥയും മഹാദേവിയും ആയ പാർവതി അനന്തം കണ്ണുകളുള്ള ഒരു രൂപം കാണിച്ചു.
നീലാഞ്ജനസമപ്രഖ്യം നീലപദ്മായതേക്ഷണമ് । സുകര്കശസമോത്തുങ്ഗവൃത്തപീനഘനസ്തനമ്
അവളുടെ വർണ്ണം കജലുപോലും, കണ്ണുകൾ നീലതാമരപോലും, മുലകൾ കട്ടിയുള്ളതും ഉന്നതവുമായതും, ഏറ്റവും വലിയയാനയേക്കാൾ ഉഗ്രവും വലുതുമായതുമായിരുന്നു.
ബാണമുഷ്ടിം ച കമലം പുഷ്പപല്ലവമൂലകാന് । ശാകാദീന്ഫലസംയുക്താനനന്തരസസംയുതാന്
അവളുടെ കൈകളിൽ അമ്പുകൾ, താമരപ്പൂവ്, ഇളം തണ്ട്, വേരുകൾ, പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും വിവിധ രുചികളോടെ ചേർന്നിരുന്നതു കാണാം.
ക്ഷുത്തൃഡ്ജരാപഹാന് ഹസ്തൈര്ബിഭ്രതീ ച മഹാധനുഃ । സര്വസൌന്ദര്യസാരം തദ്രൂപം ലാവണ്യശോഭിതമ്
അവൾ വലിയ വില്ല് കൈവശം വച്ചിരുന്നു; അതിനാൽ വിശപ്പും ദാഹവും രോഗങ്ങളും അകന്നു. അവളുടെ രൂപം സകല സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സാരമായും കനിവും നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നുവു.
കോടിസൂര്യപ്രതീകാശം കരുണാരസസാഗരമ് । ദര്ശയിത്വാ ജഗദ്ധാത്രീ സാനന്തനയനോദ്ഭവാ
അവളുടെ ദർശനം കോടികൾ സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു; കരുണയുടെ സമുദ്രംപോലും. അനവധി കണ്ണുകളിൽ നിന്നു ജനിച്ച ലോകമാതാവ് അവളെ സ്വയം പ്രകടമാക്കി.
മോചയാമാസ ലോകേഷു വാരിധാരാം സഹസ്രശഃ । നവരാത്രം മഹാവൃഷ്ടിരഭൂന്നേത്രോദ്ഭവൈര്ജലൈഃ
അവൾ ലോകങ്ങളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ഒഴുക്കുകളായി വെള്ളം ഒഴിച്ചു; ഒമ്പതു രാത്രികൾ മുഴുവൻ അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നു പെയ്ത ജലത്തിൽ വലിയ മഴയുണ്ടായി.
ദുഃഖിതാന്വീക്ഷ്യ സകലാന്നേത്രാശ്രൂണി വിമുഞ്ചതീ । തര്പിതാസ്തേന തേ ലോകാ ഓഷധ്യഃ സകലാ അപി
സകലരും ദുഃഖിതരായിരിക്കുന്നതു കണ്ടു, അവൾ കണ്ണുനീർ ചൊരിഞ്ഞു; ആ കണ്ണുനീർകൊണ്ട് ലോകങ്ങളും എല്ലാ ഔഷധികളും തൃപ്തരായി.
നദീനദപ്രവാഹാസ്തൈര്ജലൈഃ സമഭവന്നൃപ । നിലീയ സംസ്ഥിതാഃ പൂര്വം സുരാസ്തേ നിര്ഗതാ ബഹിഃ
ആ വെള്ളത്തിൽ നദികളും കുളങ്ങളും ഉണ്ടായി, രാജാവേ; മുമ്പ് ഒളിച്ചിരുന്ന ദേവന്മാർ പുറത്തേക്ക് വന്നു.
മിലിത്വാ സസുരാ വിപ്രാ ദേവീം സമഭിതുഷ്ടുവുഃ । നമോ വേദാന്തവേദ്യേ തേ നമോ ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണി
ദേവന്മാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ഒന്നിച്ച് കൂടിയപ്പോൾ അവർ ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു: 'വേദാന്തത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്നവളേ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപിണിയായവളേ, നമസ്കാരം.'
സ്വമായയാ സര്വജഗദ്വിധാത്ര്യൈ തേ നമോ നമഃ । ഭക്തകല്പദ്രുമേ ദേവി ഭക്താര്ഥം ദേഹധാരിണി
'സ്വന്തം മായയാൽ സകല ലോകങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കുന്നവളേ, ഭക്തർക്കു വേണ്ടി രൂപം ധരിക്കുന്ന ഭക്തകല്പവൃക്ഷമായ ദേവിയേ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.'
നിത്യതൃപ്തേ നിരുപമേ ഭുവനേശ്വരി തേ നമഃ । അസ്മച്ഛാന്ത്യര്ഥമതുലം ലോചനാനാം സഹസ്രകമ്
'എപ്പോഴും തൃപ്തയുമായതും, ഉപമയില്ലാത്തതുമായ ഭൂവനേശ്വരിയായ ദേവിയേ, ഞങ്ങളുടെ ശാന്തിക്കായി അനവധി കണ്ണുകൾ നീ ധരിച്ചു.'
ത്വയാ യതോ ധൃതം ദേവി ശതാക്ഷീ ത്വം തതോ ഭവ । ക്ഷുധയാ പീഡിതാ മാതഃ സ്തോതും ശക്തിര്ന ചാസ്തി നഃ
'നീ അവയെ ധരിച്ചതിനാൽ, ദേവിയേ, നീ ശതാക്ഷി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു; അമ്മേ, വിശപ്പാൽ ഞങ്ങൾക്ക് നിന്നെ സ്തുതിക്കാൻ ശക്തിയില്ല.'
കൃപാം കുരു മഹേശാനി വേദാനപ്യാഹരാമ്ബികേ । വ്യാസ ഉവാച - ഇതി തേഷാം വചഃ ശ്രുത്വാ ശാകാന്സ്വകരസംസ്ഥിതാന്
'കരുണ കാണിക്കണമേ മഹേശ്വരിയേ, വേദങ്ങൾ ഞങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചുതരണമേ അമ്മേ.' വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദേവി മുന്നിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന പച്ചക്കറികൾ എടുത്തു.
സ്വാദൂനി ഫലമൂലാനി ഭക്ഷണാര്ഥം ദദൌ ശിവാ । നാനാവിധാനി ചാന്നാനി പശുഭോജ്യാനി യാനി ച
ശുഭമായ ദേവി, രുചികരമായ പഴങ്ങളും വേരുകളും ഭക്ഷിക്കാൻ നൽകി; വിവിധതരത്തിലുള്ള ഭക്ഷണങ്ങളും മൃഗങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായവയും അവൾ നൽകി.
കാമ്യാനന്തരസൈര്യുക്താന്യാനവീനോദ്ഭവം ദദൌ । ശാകമ്ഭരീതി നാമാപി തദ്ദിനാത്സമഭൂന്നൃപ
ആവശ്യമായ വിഭവങ്ങൾ വിവിധ രുചികളോടെ, തനിക്കു നിന്നു ഉദിച്ച ഭക്ഷണങ്ങൾ അവൾ നൽകി; ആ ദിവസം മുതൽ അവളെ ശാകംഭരി എന്നു വിളിച്ചു.
തതഃ കോലാഹലേ ജാതേ ദൂതവാക്യേന ബോധിതഃ । സസൈന്യഃ സായുധോ യോദ്ധും ദുര്ഗമാഖ്യോഽസുരോ യയൌ
അപ്പോൾ വലിയ കലഹം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ദൂതന്റെ സന്ദേശം കേട്ട ദുർഗമൻ എന്ന അസുരൻ ആയുധങ്ങളുമായി സൈന്യത്തോടൊപ്പം യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ടു.