തതഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് ഹംസാരൂഢശ്ചതുര്മുഖഃ । യയൌ തസ്മൈ വരം ദാതും പ്രസന്നമുഖപങ്കജഃ
അപ്പോൾ ചതുരാനനനായ ഭഗവാൻ ഹംസം കയറി സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ മുന്നിൽ വന്നു, അവനു വരം നൽകാൻ കനിവോടെ മുഖം വിരിയിച്ചു.
സമാധിസ്ഥം മീലിതാക്ഷം സ്ഫുടമാഹ ചതുര്മുഖഃ । വരം വരയ ഭദ്രം തേ യസ്തേ മനസി വര്തതേ
അവനെ സമാധിയിൽ കണ്ണടച്ച് ഇരിക്കുന്നതായി കണ്ടു, ചതുരാനനൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ അതു വരമായി ചോദിക്കൂ, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.'
തവാദ്യ തപസാ തുഷ്ടോ വരദേശോഽഹമാഗതഃ । ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മമുഖാദ്വാണീം വ്യുത്ഥിതഃ സ സമാധിതഃ
'നിന്റെ തപസ്സിൽ ഞാൻ ഇന്ന് സന്തോഷവാനാണ്, അതിനാൽ വരം നൽകാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.' ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൻ സമാധിയിൽ നിന്നു എഴുന്നേറ്റു.
പൂജയിത്വാ വരം വവ്രേ വേദാന്ദേഹി സുരേശ്വര । ത്രിഷു ലോകേഷു യേ മന്ത്രാ ബ്രാഹ്മണേഷു സുരേഷ്വപി
അവനെ പൂജിച്ചു കഴിഞ്ഞ്, അവൻ ചോദിച്ചു: 'ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, വേദങ്ങളും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ഉള്ള മന്ത്രങ്ങളും എനിക്ക് തരിക.'
വിദ്യന്തേ തേ തു സാന്നിധ്യേ മമ സന്തു മഹേശ്വര । ബലം ച ദേഹി യേന സ്യാദ്ദേവാനാം ച പരാജയഃ
'അവയെല്ലാം എന്റെ അടുത്ത് ഉണ്ടാകട്ടെ, മഹേശ്വരാ. ദേവന്മാരെ തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തിയും എനിക്ക് തരിക.'
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ തഥാസ്ത്വിതി വചോ വദന് । ജഗാമ സത്യലോകം തു ചതുര്വേദേശ്വരഃ പരഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ചതുര്വേദങ്ങളുടെ പ്രഭു 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു, സത്യലോകത്തേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
തതഃ പ്രഭൃതി വിപ്രൈസ്തു വിസ്മൃതാ വേദരാശയഃ । സ്നാനസന്ധ്യാനിത്യഹോമശ്രാദ്ധയജ്ഞജപാദയഃ
അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വേദങ്ങൾ മറന്നുപോയി. ദിവസേന കുളിക്കൽ, സന്ധ്യാവന്ദനം, ഹോമം, പിതൃകർമ്മം, യാഗം, ജപം എന്നിവ ഇല്ലാതായി.
വിലുപ്താ ധരണീപൃഷ്ഠേ ഹാഹാകാരോ മഹാനഭൂത് । കിമിദം കിമിദം ചേതി വിപ്രാ ഊചുഃ പരസ്പരമ്
വേദങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായി. വലിയ ഒരു ആഹ്ലാദവും ആശ്ചര്യവും ഉണ്ടായി. 'ഇത് എന്താണ്? ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ തമ്മിൽ ചോദിച്ചു.
വേദാഭാവാത്തദസ്മാഭിഃ കര്തവ്യം കിമതഃ പരമ് । ഇതി ഭൂമൌ മഹാനര്ഥേ ജാതേ പരമദാരുണേ
വേദങ്ങൾ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ഇനി നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനാകും? ഇങ്ങനെ ഭൂമിയിൽ വലിയൊരു ഭയങ്കര ദുരന്തം വന്നപ്പോൾ—
നിര്ജരാഃ സജരാ ജാതാ ഹവിര്ഭാഗാദ്യഭാവതഃ । രുരോധ സ തദാ ദൈത്യോ നഗരീമമരാവതീമ്
ഹോമങ്ങൾ നിർത്തിയതുകൊണ്ട് അമരന്മാർക്ക് മരണമുണ്ടായി; പിന്നെ ആ ദൈത്യൻ അമരാവതി നഗരത്തെ വളഞ്ഞു പിടിച്ചു.
അശക്താസ്തേന തേ യോദ്ധും വജ്രദേഹാസുരേണ ച । പലായനം തദാ കൃത്വാ നിര്ഗതാ നിര്ജരാഃ ക്വചിത്
വജ്രംപോല ദേഹമുള്ള ആ അസുരനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ അമരന്മാർക്ക് കഴിയാതെ, അവർ പല സ്ഥലങ്ങളിലേക്കും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
നിലയം ഗിരിദുര്ഗേഷു രത്നസാനുഗുഹാസു ച । സംസ്ഥിതാഃ പരമാം ശക്തിം ധ്യായന്തസ്തേ പരാമ്ബികാമ്
അവർ മലകളിലെ കോട്ടകളിലും രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഗുഹകളിലും ഒളിച്ചിരുത്തി, പരമമായ ഏകാഗ്രതയോടെ പരാശക്തിയെ ധ്യാനിച്ചു.
അഗ്നൌ ഹോമാദ്യഭാവാത്തു വൃഷ്ട്യഭാവോഽപ്യഭൂന്നൃപ । വൃഷ്ടേരഭാവേ സംശുഷ്കം നിര്ജലം ചാപി ഭൂതലമ്
രാജാവേ, അഗ്നിയിൽ ഹോമം ഇല്ലാതായതുകൊണ്ട് മഴയും പെയ്യാതിരുന്നതുകൊണ്ട് ഭൂമി ഉണങ്ങി വെള്ളമില്ലാതെ മാറി.
കൂപവാപീതഡാഗാശ്ച സരിതഃ ശുഷ്കതാം ഗതാഃ । അനാവൃഷ്ടിരിയം രാജന്നഭൂച്ച ശതവാര്ഷികീ
കിണറുകളും കുളങ്ങളും ചെരുപ്പുകളും നദികളും എല്ലാം ഉണങ്ങി പോയി; രാജാവേ, ഈ വരൾച്ച നൂറു വർഷം നീണ്ടു.
മൃതാഃ പ്രജാശ്ച ബഹുധാ ഗോമഹിഷ്യാദയസ്തഥാ । ഗൃഹേ ഗൃഹേ മനുഷ്യാണാമഭവച്ഛവസംഗ്രഹഃ
പലതരത്തിലുള്ള ജീവികളും പശുക്കളും കാളകളും മരിച്ചുപോയി; ഓരോ വീട്ടിലും മനുഷ്യരുടെ ശവങ്ങൾ കയറ്റമായി കിടന്നു.
അനര്ഥേ ത്വേവമുദ്ഭൂതേ ബ്രാഹ്മണാഃ ശാന്തചേതസഃ । ഗത്വാ ഹിമവതഃ പാര്ശ്വേ രിരാധയിഷവഃ ശിവമ്
ഇങ്ങനെ വലിയ ദുരന്തം വന്നപ്പോൾ, മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണർ ഹിമാലയത്തിന്റെ ചുവടിൽ പോയി ശിവനെ ആരാധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സമാധിധ്യാനപൂജാഭിര്ദേവീം തുഷ്ടുവുരന്വഹമ് । നിരാഹാരാസ്തദാസക്താസ്താമേവ ശരണം യയുഃ
അവർ ധ്യാനവും സമാധിയും പൂജയും നടത്തി, ദിവസേന ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു; അഹാരം ഉപവസിച്ച്, അവളിൽ മുഴുവൻ മനസ്സും നിക്ഷേപിച്ച്, ദേവിയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു.
ദയാം കുരു മഹേശാനി പാമരേഷു ജനേഷു ഹി । സര്വാപരാധയുക്തേഷു നൈതച്ഛ്ലാഘ്യം തവാമ്ബികേ
മഹേശാനി, ഈ ദുർബലരായ ജനങ്ങളിൽ ദയ കാണിക്കണമേ; അമ്മേ, എല്ലാവരും പാപഭാരമുള്ളവരായപ്പോൾ ഇതിൽ നിന്നു നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നത് യോജിച്ചതല്ല.
കോപം സംഹര ദേവേശി സര്വാന്തര്യാമിരൂപിണി । ത്വയാ യഥാ പ്രേര്യതേഽയം കരോതി സ തഥാ ജനഃ
ദേവതകളുടെ ഇശ്വരിയായുള്ളേ, എല്ലാറ്റിലും വസിക്കുന്നവളേ, കോപം പിന്വലിക്കണമേ; നീ എങ്ങനെ പ്രേരിപ്പിക്കുമോ, അതുപോലെയാണ് ജനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത്.
നാന്യാ ഗതിര്ജനസ്യാസ്യ കിം പശ്യസി പുനഃ പുനഃ । യഥേച്ഛസി തഥാ കര്തും സമര്ഥാസി മഹേശ്വരി
ഈ ജനങ്ങൾക്ക് വേറൊരു ആശ്രയം ഇല്ല; നീ വീണ്ടും വീണ്ടും എന്തിനാണ് നോക്കുന്നത്? മഹേശ്വരി, നീ ഇച്ഛിച്ചപോലെ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവളാണ്.
സമുദ്ധര മഹേശാനി സംകടാത്പരമോത്ഥിതാത് । ജീവനേന വിനാസ്മാകം കഥം സ്യാത്സ്ഥിതിരമ്ബികേ
മഹേശാനി, ഈ മഹാദുരിതത്തിൽ നിന്ന് ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമേ; അമ്മേ, ജീവൻ ഇല്ലാതെ ഞങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ നിലനിൽക്കാൻ കഴിയും?
പ്രസീദ ത്വം മഹേശാനി പ്രസീദ ജഗദമ്ബികേ । അനന്തകോടിബ്രഹ്മാണ്ഡനായികേ തേ നമോ നമഃ
മഹേശാനി, ദയവായി കൃപ കാണിക്കണമേ; ലോകമാതാവേ, അനന്തം കോടിപ്രപഞ്ചങ്ങളുടെ നാഥയേ, നിനക്കു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.
നമഃ കൂടസ്ഥരൂപായൈ ചിദ്രൂപായൈ നമോ നമഃ । നമോ വേദാന്തവേദ്യായൈ ഭുവനേശ്യൈ നമോ നമഃ
അചഞ്ചലമായ രൂപമുള്ളവളെ നമസ്കാരം, ചൈതന്യരൂപമായവളെ നമസ്കാരം; വേദാന്തം വഴി അറിയപ്പെടുന്നവളെ, ലോകങ്ങളുടെ ഇശ്വരിയായവളെ നമസ്കാരം.
നേതി നേതീതി വാക്യൈര്യാ ബോധ്യതേ സകലാഗമൈഃ । താം സര്വകാരണാം ദേവീം സര്വഭാവേന സന്നതാഃ
‘ഇതല്ല, ഇതല്ല’ എന്ന വാക്കുകൾകൊണ്ടും എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങൾകൊണ്ടും അറിയപ്പെടുന്ന, എല്ലാറ്റിനും കാരണമാകുന്ന ദേവിയെ, ഞങ്ങൾ മുഴുവൻ ഭാവത്തോടെ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഇതി സമ്പ്രാര്ഥിതാ ദേവീ ഭുവനേശീ മഹേശ്വരീ । അനന്താക്ഷിമയം രൂപം ദര്ശയാമാസ പാര്വതീ
ഇങ്ങനെ പ്രാർത്ഥിച്ചപ്പോൾ, ലോകങ്ങളുടെ നാഥയും മഹാദേവിയും ആയ പാർവതി അനന്തം കണ്ണുകളുള്ള ഒരു രൂപം കാണിച്ചു.
നീലാഞ്ജനസമപ്രഖ്യം നീലപദ്മായതേക്ഷണമ് । സുകര്കശസമോത്തുങ്ഗവൃത്തപീനഘനസ്തനമ്
അവളുടെ വർണ്ണം കജലുപോലും, കണ്ണുകൾ നീലതാമരപോലും, മുലകൾ കട്ടിയുള്ളതും ഉന്നതവുമായതും, ഏറ്റവും വലിയയാനയേക്കാൾ ഉഗ്രവും വലുതുമായതുമായിരുന്നു.
ബാണമുഷ്ടിം ച കമലം പുഷ്പപല്ലവമൂലകാന് । ശാകാദീന്ഫലസംയുക്താനനന്തരസസംയുതാന്
അവളുടെ കൈകളിൽ അമ്പുകൾ, താമരപ്പൂവ്, ഇളം തണ്ട്, വേരുകൾ, പഴങ്ങളും പച്ചക്കറികളും വിവിധ രുചികളോടെ ചേർന്നിരുന്നതു കാണാം.
ക്ഷുത്തൃഡ്ജരാപഹാന് ഹസ്തൈര്ബിഭ്രതീ ച മഹാധനുഃ । സര്വസൌന്ദര്യസാരം തദ്രൂപം ലാവണ്യശോഭിതമ്
അവൾ വലിയ വില്ല് കൈവശം വച്ചിരുന്നു; അതിനാൽ വിശപ്പും ദാഹവും രോഗങ്ങളും അകന്നു. അവളുടെ രൂപം സകല സൗന്ദര്യത്തിന്റെ സാരമായും കനിവും നിറഞ്ഞതുമായിരുന്നുവു.
കോടിസൂര്യപ്രതീകാശം കരുണാരസസാഗരമ് । ദര്ശയിത്വാ ജഗദ്ധാത്രീ സാനന്തനയനോദ്ഭവാ
അവളുടെ ദർശനം കോടികൾ സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു; കരുണയുടെ സമുദ്രംപോലും. അനവധി കണ്ണുകളിൽ നിന്നു ജനിച്ച ലോകമാതാവ് അവളെ സ്വയം പ്രകടമാക്കി.
മോചയാമാസ ലോകേഷു വാരിധാരാം സഹസ്രശഃ । നവരാത്രം മഹാവൃഷ്ടിരഭൂന്നേത്രോദ്ഭവൈര്ജലൈഃ
അവൾ ലോകങ്ങളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് ഒഴുക്കുകളായി വെള്ളം ഒഴിച്ചു; ഒമ്പതു രാത്രികൾ മുഴുവൻ അവളുടെ കണ്ണുകളിൽ നിന്നു പെയ്ത ജലത്തിൽ വലിയ മഴയുണ്ടായി.