സൂത ഉവാച - ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാനം ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ ചേഷ്ടിതമ് । യഃ ശൃണോതി ച ദുഃഖാര്തഃ സ സുഖം ലഭതേഽന്വഹമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ ഈ മുഴുവൻ കഥയും ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. ആരെങ്കിലും ദു:ഖത്തിൽ ആകുമ്പോൾ ഇത് കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ദിവസേന സന്തോഷം ലഭിക്കും.
സ്വര്ഗാര്ഥീ പ്രാപ്നുയാത് സ്വര്ഗം സുതാര്ഥീ സുതമാപ്നുയാത് । ഭാര്യാര്ഥീ പ്രാപ്നുയാദ്ഭാര്യാം രാജ്യാര്ഥീം രാജ്യമാപ്നുയാത്
സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം നേടും, മകൻ വേണമെന്നാവശ്യപ്പെടുന്നവൻ മകനും, ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഭാര്യയും, രാജ്യം വേണമെന്നവൻ രാജ്യവും നേടും.
ശതാക്ഷീചരിത്രവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച - വിചിത്രമിദമാഖ്യാനം ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ കീര്തിതമ് । ശതാക്ഷീപാദഭക്തസ്യ രാജര്ഷേര്ധാര്മികസ്യ ച
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ ഈ അത്ഭുതകരമായ കഥ നിങ്ങൾ പറഞ്ഞു, ശതാക്ഷിയുടെ പാദങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ള, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച രാജർഷിയുടെ കഥ.
ശതാക്ഷീ സാ കുതോ ജാതാ ദേവീ ഭഗവതീ ശിവാ । തത്കാരണം വദ മുനേ സാര്ഥകം ജന്മ മേ കുരു
ശതാക്ഷി എന്ന ദേവി എവിടെ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്? ഭഗവതിയായ ശിവയായ അവളുടെ ജനനകാരണം പറയൂ, മഹർഷേ, എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമാക്കൂ.
കോ ഹി ദേവ്യാ ഗുണാഞ്ഛൃണ്വംസ്തൃപ്തിം യാസ്യതി ശുദ്ധധീഃ । പദേ പദേഽശ്വമേധസ്യ ഫലമക്ഷയ്യമശ്നുതേ
ദേവിയുടെ ഗുണങ്ങൾ കേൾക്കുന്ന ശുദ്ധചിത്തനായവൻ ആരാണ് തൃപ്തി നേടാത്തത്? ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ അക്ഷയഫലം ലഭിക്കും.
വ്യാസ ഉവാച - ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി ശതാക്ഷീസമ്ഭവം ശുഭമ് । തവാവാച്യം ന മേ കിഞ്ചിദ്ദേവീഭക്തസ്യ വിദ്യതേ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ കേൾക്കൂ, ഞാൻ ശതാക്ഷിയുടെ പുണ്യജന്മം പറയാം. ദേവിയുടെ ഭക്തനാണെങ്കിൽ, നിന്നോട് ഞാൻ ഒന്നും മറയ്ക്കില്ല.
ദുര്ഗമാഖ്യോ മഹാദൈത്യഃ പൂര്വം പരമദാരുണഃ । ഹിരണ്യാക്ഷാന്വയേ ജാതോ രുരുപുത്രോ മഹാഖലഃ
പണ്ടൊരു കാലത്ത് ദുര്ഗമൻ എന്ന മഹാദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അത്യന്തം ക്രൂരനും ഹിരണ്യാക്ഷന്റെ വംശജനും, രുരുവിന്റെ ദുഷ്ടപുത്രനുമായിരുന്നു.
ദേവാനാം തു ബലം വേദോ നാശേ തസ്യ സുരാ അപി നംക്ഷ്യന്ത്യേവ ന സംദേഹോ വിധേയം താവദേവ തത്
ദേവന്മാരുടെ ശക്തി വേദമാണ്. അതു നശിച്ചാൽ ദേവന്മാരും ഇല്ലാതാകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതിനാൽ അതു ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.
വിമൃശ്യൈതത്തപശ്ചര്യാം ഗതഃ കര്തും ഹിമാലയേ । ബ്രഹ്മാണം മനസാ ധ്യാത്വാ വായുഭക്ഷോ വ്യതിഷ്ഠത
ഇത് ആലോചിച്ച ശേഷം, അവൻ ഹിമാലയത്തിൽ പോയി കഠിനതപസ് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. മനസ്സിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ ധ്യാനിച്ച് വായുവിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിച്ചു.
സഹസ്രവര്ഷപര്യന്തം ചകാര പരമം തപഃ । തേജസാ തസ്യ ലോകാസ്തു സന്തപ്താഃ സസുരാസുരാഃ
ആയിരം വർഷം അവൻ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ് ചെയ്തു. അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ ലോകങ്ങളും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എല്ലാം കത്തിപ്പോയി.
തതഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് ഹംസാരൂഢശ്ചതുര്മുഖഃ । യയൌ തസ്മൈ വരം ദാതും പ്രസന്നമുഖപങ്കജഃ
അപ്പോൾ ചതുരാനനനായ ഭഗവാൻ ഹംസം കയറി സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ മുന്നിൽ വന്നു, അവനു വരം നൽകാൻ കനിവോടെ മുഖം വിരിയിച്ചു.
സമാധിസ്ഥം മീലിതാക്ഷം സ്ഫുടമാഹ ചതുര്മുഖഃ । വരം വരയ ഭദ്രം തേ യസ്തേ മനസി വര്തതേ
അവനെ സമാധിയിൽ കണ്ണടച്ച് ഇരിക്കുന്നതായി കണ്ടു, ചതുരാനനൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ അതു വരമായി ചോദിക്കൂ, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.'
തവാദ്യ തപസാ തുഷ്ടോ വരദേശോഽഹമാഗതഃ । ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മമുഖാദ്വാണീം വ്യുത്ഥിതഃ സ സമാധിതഃ
'നിന്റെ തപസ്സിൽ ഞാൻ ഇന്ന് സന്തോഷവാനാണ്, അതിനാൽ വരം നൽകാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.' ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൻ സമാധിയിൽ നിന്നു എഴുന്നേറ്റു.
പൂജയിത്വാ വരം വവ്രേ വേദാന്ദേഹി സുരേശ്വര । ത്രിഷു ലോകേഷു യേ മന്ത്രാ ബ്രാഹ്മണേഷു സുരേഷ്വപി
അവനെ പൂജിച്ചു കഴിഞ്ഞ്, അവൻ ചോദിച്ചു: 'ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, വേദങ്ങളും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ഉള്ള മന്ത്രങ്ങളും എനിക്ക് തരിക.'
വിദ്യന്തേ തേ തു സാന്നിധ്യേ മമ സന്തു മഹേശ്വര । ബലം ച ദേഹി യേന സ്യാദ്ദേവാനാം ച പരാജയഃ
'അവയെല്ലാം എന്റെ അടുത്ത് ഉണ്ടാകട്ടെ, മഹേശ്വരാ. ദേവന്മാരെ തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തിയും എനിക്ക് തരിക.'
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ തഥാസ്ത്വിതി വചോ വദന് । ജഗാമ സത്യലോകം തു ചതുര്വേദേശ്വരഃ പരഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ചതുര്വേദങ്ങളുടെ പ്രഭു 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു, സത്യലോകത്തേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
തതഃ പ്രഭൃതി വിപ്രൈസ്തു വിസ്മൃതാ വേദരാശയഃ । സ്നാനസന്ധ്യാനിത്യഹോമശ്രാദ്ധയജ്ഞജപാദയഃ
അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വേദങ്ങൾ മറന്നുപോയി. ദിവസേന കുളിക്കൽ, സന്ധ്യാവന്ദനം, ഹോമം, പിതൃകർമ്മം, യാഗം, ജപം എന്നിവ ഇല്ലാതായി.
വിലുപ്താ ധരണീപൃഷ്ഠേ ഹാഹാകാരോ മഹാനഭൂത് । കിമിദം കിമിദം ചേതി വിപ്രാ ഊചുഃ പരസ്പരമ്
വേദങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായി. വലിയ ഒരു ആഹ്ലാദവും ആശ്ചര്യവും ഉണ്ടായി. 'ഇത് എന്താണ്? ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ തമ്മിൽ ചോദിച്ചു.
വേദാഭാവാത്തദസ്മാഭിഃ കര്തവ്യം കിമതഃ പരമ് । ഇതി ഭൂമൌ മഹാനര്ഥേ ജാതേ പരമദാരുണേ
വേദങ്ങൾ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ഇനി നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനാകും? ഇങ്ങനെ ഭൂമിയിൽ വലിയൊരു ഭയങ്കര ദുരന്തം വന്നപ്പോൾ—
നിര്ജരാഃ സജരാ ജാതാ ഹവിര്ഭാഗാദ്യഭാവതഃ । രുരോധ സ തദാ ദൈത്യോ നഗരീമമരാവതീമ്
ഹോമങ്ങൾ നിർത്തിയതുകൊണ്ട് അമരന്മാർക്ക് മരണമുണ്ടായി; പിന്നെ ആ ദൈത്യൻ അമരാവതി നഗരത്തെ വളഞ്ഞു പിടിച്ചു.
അശക്താസ്തേന തേ യോദ്ധും വജ്രദേഹാസുരേണ ച । പലായനം തദാ കൃത്വാ നിര്ഗതാ നിര്ജരാഃ ക്വചിത്
വജ്രംപോല ദേഹമുള്ള ആ അസുരനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാൻ അമരന്മാർക്ക് കഴിയാതെ, അവർ പല സ്ഥലങ്ങളിലേക്കും ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
നിലയം ഗിരിദുര്ഗേഷു രത്നസാനുഗുഹാസു ച । സംസ്ഥിതാഃ പരമാം ശക്തിം ധ്യായന്തസ്തേ പരാമ്ബികാമ്
അവർ മലകളിലെ കോട്ടകളിലും രത്നങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഗുഹകളിലും ഒളിച്ചിരുത്തി, പരമമായ ഏകാഗ്രതയോടെ പരാശക്തിയെ ധ്യാനിച്ചു.
അഗ്നൌ ഹോമാദ്യഭാവാത്തു വൃഷ്ട്യഭാവോഽപ്യഭൂന്നൃപ । വൃഷ്ടേരഭാവേ സംശുഷ്കം നിര്ജലം ചാപി ഭൂതലമ്
രാജാവേ, അഗ്നിയിൽ ഹോമം ഇല്ലാതായതുകൊണ്ട് മഴയും പെയ്യാതിരുന്നതുകൊണ്ട് ഭൂമി ഉണങ്ങി വെള്ളമില്ലാതെ മാറി.
കൂപവാപീതഡാഗാശ്ച സരിതഃ ശുഷ്കതാം ഗതാഃ । അനാവൃഷ്ടിരിയം രാജന്നഭൂച്ച ശതവാര്ഷികീ
കിണറുകളും കുളങ്ങളും ചെരുപ്പുകളും നദികളും എല്ലാം ഉണങ്ങി പോയി; രാജാവേ, ഈ വരൾച്ച നൂറു വർഷം നീണ്ടു.
മൃതാഃ പ്രജാശ്ച ബഹുധാ ഗോമഹിഷ്യാദയസ്തഥാ । ഗൃഹേ ഗൃഹേ മനുഷ്യാണാമഭവച്ഛവസംഗ്രഹഃ
പലതരത്തിലുള്ള ജീവികളും പശുക്കളും കാളകളും മരിച്ചുപോയി; ഓരോ വീട്ടിലും മനുഷ്യരുടെ ശവങ്ങൾ കയറ്റമായി കിടന്നു.
അനര്ഥേ ത്വേവമുദ്ഭൂതേ ബ്രാഹ്മണാഃ ശാന്തചേതസഃ । ഗത്വാ ഹിമവതഃ പാര്ശ്വേ രിരാധയിഷവഃ ശിവമ്
ഇങ്ങനെ വലിയ ദുരന്തം വന്നപ്പോൾ, മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണർ ഹിമാലയത്തിന്റെ ചുവടിൽ പോയി ശിവനെ ആരാധിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
സമാധിധ്യാനപൂജാഭിര്ദേവീം തുഷ്ടുവുരന്വഹമ് । നിരാഹാരാസ്തദാസക്താസ്താമേവ ശരണം യയുഃ
അവർ ധ്യാനവും സമാധിയും പൂജയും നടത്തി, ദിവസേന ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു; അഹാരം ഉപവസിച്ച്, അവളിൽ മുഴുവൻ മനസ്സും നിക്ഷേപിച്ച്, ദേവിയെ മാത്രം ആശ്രയിച്ചു.
ദയാം കുരു മഹേശാനി പാമരേഷു ജനേഷു ഹി । സര്വാപരാധയുക്തേഷു നൈതച്ഛ്ലാഘ്യം തവാമ്ബികേ
മഹേശാനി, ഈ ദുർബലരായ ജനങ്ങളിൽ ദയ കാണിക്കണമേ; അമ്മേ, എല്ലാവരും പാപഭാരമുള്ളവരായപ്പോൾ ഇതിൽ നിന്നു നിന്നെ സ്തുതിക്കുന്നത് യോജിച്ചതല്ല.
കോപം സംഹര ദേവേശി സര്വാന്തര്യാമിരൂപിണി । ത്വയാ യഥാ പ്രേര്യതേഽയം കരോതി സ തഥാ ജനഃ
ദേവതകളുടെ ഇശ്വരിയായുള്ളേ, എല്ലാറ്റിലും വസിക്കുന്നവളേ, കോപം പിന്വലിക്കണമേ; നീ എങ്ങനെ പ്രേരിപ്പിക്കുമോ, അതുപോലെയാണ് ജനങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത്.
നാന്യാ ഗതിര്ജനസ്യാസ്യ കിം പശ്യസി പുനഃ പുനഃ । യഥേച്ഛസി തഥാ കര്തും സമര്ഥാസി മഹേശ്വരി
ഈ ജനങ്ങൾക്ക് വേറൊരു ആശ്രയം ഇല്ല; നീ വീണ്ടും വീണ്ടും എന്തിനാണ് നോക്കുന്നത്? മഹേശ്വരി, നീ ഇച്ഛിച്ചപോലെ ചെയ്യാൻ കഴിവുള്ളവളാണ്.