ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ നികടേ പ്രോവാച വിബുധാധിപഃ । ആഗച്ഛന്തു ജനാഃ ശീഘ്രം സ്വര്ഗലോകം സുദുര്ലഭമ്
ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ അടുത്ത് ദേവേന്ദ്രൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു: 'ജനങ്ങൾ ഉടൻ സ്വർഗലോകത്തിലേക്ക് വരിക, അത്ര എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാത്ത ലോകം.'
ധര്മപ്രസാദാത്സമ്പ്രാപ്തം സര്വൈര്യുഷ്മാഭിരേവ തു । ഹരിശ്ചന്ദ്രോഽപി താന്സര്വാഞ്ജനാന്നഗരവാസിനഃ
'നിങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ധർമ്മത്തിന്റെ കൃപയാൽ ഇത് ലഭിച്ചു.' ഹരിശ്ചന്ദ്രനും നഗരവാസികളോടൊത്ത് പറഞ്ഞു:
പ്രാഹ രാജാ ധര്മപരോ ദിവമാരുഹ്യതാമിതി । സൂത ഉവാച - തദിന്ദ്രസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രീതാസ്തസ്യ ച ഭൂപതേഃ
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായ രാജാവു പറഞ്ഞു: 'സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുക.' സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇന്ദ്രന്റെയും ആ രാജാവിന്റെയും വാക്കുകൾ കേട്ട്—
യേ സംസാരേഷു നിര്വിണ്ണാസ്തേ ധുരം സ്വസുതേഷു വൈ । കൃത്വാ പ്രഹൃഷ്ടമനസോ ദിവമാരുരുഹുര്ജനാഃ
ലോകജീവിതത്തിൽ നിരാശരായവർ, തങ്ങളുടെ ബാധ്യതകൾ മക്കളിൽ ഏൽപ്പിച്ച്, സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
വിമാനവരമാരൂഢാഃ സര്വേ ഭാസ്വരവിഗ്രഹാഃ । തദാ സമ്ഭൂതഹര്ഷാസ്തേ ഹരിശ്ചന്ദ്രശ്ച പാര്ഥിവഃ
അവർക്കെല്ലാവരും മനോഹരമായ വിമാനങ്ങളിൽ കയറി, ദീപ്തമായ രൂപങ്ങളോടെ, അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ, രാജാവ് ഹരിശ്ചന്ദ്രനോടൊപ്പം—
രാജ്യേഽഭിഷിച്യ തനയം രോഹിതാഖ്യം മഹാമനാഃ । അയോധ്യാഖ്യേ പുരേ രമ്യേ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാന്വിതേ
ആ മഹാത്മാവായ രാജാവ്, രോഹിതൻ എന്ന പുത്രനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു, സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ അയോധ്യയിൽ—
തനയം സുഹൃദശ്ചാപി പ്രതിപൂജ്യാഭിനന്ദ്യ ച । പുണ്യേന ലഭ്യാം വിപുലാം ദേവാദീനാം സുദുര്ലഭാമ്
പുത്രനെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ആദരിക്കുകയും അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്ത്, മഹത്തായ പുണ്യഫലമായി, ദേവന്മാർക്കുപോലും പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത വലിയ മഹത്വം നേടി.
സമ്പ്രാപ്യ കീര്തിമതുലാം വിമാനേ സ മഹീപതിഃ । ആസാഞ്ചക്രേ കാമഗമേ ക്ഷുദ്രഘണ്ടാവിരാജിതേ
അപ്രതിമമായ കീർത്തി നേടി ആ മഹാരാജാവു, ആകാശവിമാനത്തിൽ ഇഷ്ടം പോലെ താമസിച്ചു, ചെറുഘണ്ടകൾ മുഴങ്ങുന്ന ആനന്ദത്തിൽ.
തതസ്തര്ഹി സമാലോക്യ ശ്ലോകമന്ത്രം തദാ ജഗൌ । ദൈത്യാചാര്യോ മഹാഭാഗഃ സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വവിത്
അപ്പോൾ അതെല്ലാം കണ്ട ദൈത്യാചാര്യനായ മഹാഭാഗൻ, എല്ലാ ശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, ഒരു ശ്ലോകം പാടി.
ശുക്ര ഉവാച - അഹോ തിതിക്ഷാമാഹാത്മ്യമഹോ ദാനഫലം മഹത് । യദാഗതോ ഹരിശ്ചന്ദ്രോ മഹേന്ദ്രസ്യ സലോകതാമ്
ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: 'അയ്യോ, ക്ഷമയുടെ മഹത്വം! അയ്യോ, ദാനത്തിന്റെ വലിയ ഫലം! അതിനാൽ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ മഹേന്ദ്രനോടൊപ്പം ഒരേ ലോകം പ്രാപിച്ചു!'
സൂത ഉവാച - ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാനം ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ ചേഷ്ടിതമ് । യഃ ശൃണോതി ച ദുഃഖാര്തഃ സ സുഖം ലഭതേഽന്വഹമ്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ ഈ മുഴുവൻ കഥയും ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു. ആരെങ്കിലും ദു:ഖത്തിൽ ആകുമ്പോൾ ഇത് കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, അവൻ ദിവസേന സന്തോഷം ലഭിക്കും.
സ്വര്ഗാര്ഥീ പ്രാപ്നുയാത് സ്വര്ഗം സുതാര്ഥീ സുതമാപ്നുയാത് । ഭാര്യാര്ഥീ പ്രാപ്നുയാദ്ഭാര്യാം രാജ്യാര്ഥീം രാജ്യമാപ്നുയാത്
സ്വർഗ്ഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗം നേടും, മകൻ വേണമെന്നാവശ്യപ്പെടുന്നവൻ മകനും, ഭാര്യയെ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഭാര്യയും, രാജ്യം വേണമെന്നവൻ രാജ്യവും നേടും.
ശതാക്ഷീചരിത്രവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച - വിചിത്രമിദമാഖ്യാനം ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ കീര്തിതമ് । ശതാക്ഷീപാദഭക്തസ്യ രാജര്ഷേര്ധാര്മികസ്യ ച
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ ഈ അത്ഭുതകരമായ കഥ നിങ്ങൾ പറഞ്ഞു, ശതാക്ഷിയുടെ പാദങ്ങളിൽ ഭക്തിയുള്ള, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച രാജർഷിയുടെ കഥ.
ശതാക്ഷീ സാ കുതോ ജാതാ ദേവീ ഭഗവതീ ശിവാ । തത്കാരണം വദ മുനേ സാര്ഥകം ജന്മ മേ കുരു
ശതാക്ഷി എന്ന ദേവി എവിടെ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്? ഭഗവതിയായ ശിവയായ അവളുടെ ജനനകാരണം പറയൂ, മഹർഷേ, എന്റെ ജന്മം ഫലപ്രദമാക്കൂ.
കോ ഹി ദേവ്യാ ഗുണാഞ്ഛൃണ്വംസ്തൃപ്തിം യാസ്യതി ശുദ്ധധീഃ । പദേ പദേഽശ്വമേധസ്യ ഫലമക്ഷയ്യമശ്നുതേ
ദേവിയുടെ ഗുണങ്ങൾ കേൾക്കുന്ന ശുദ്ധചിത്തനായവൻ ആരാണ് തൃപ്തി നേടാത്തത്? ഓരോ ഘട്ടത്തിലും അശ്വമേധയാഗത്തിന്റെ അക്ഷയഫലം ലഭിക്കും.
വ്യാസ ഉവാച - ശൃണു രാജന് പ്രവക്ഷ്യാമി ശതാക്ഷീസമ്ഭവം ശുഭമ് । തവാവാച്യം ന മേ കിഞ്ചിദ്ദേവീഭക്തസ്യ വിദ്യതേ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ കേൾക്കൂ, ഞാൻ ശതാക്ഷിയുടെ പുണ്യജന്മം പറയാം. ദേവിയുടെ ഭക്തനാണെങ്കിൽ, നിന്നോട് ഞാൻ ഒന്നും മറയ്ക്കില്ല.
ദുര്ഗമാഖ്യോ മഹാദൈത്യഃ പൂര്വം പരമദാരുണഃ । ഹിരണ്യാക്ഷാന്വയേ ജാതോ രുരുപുത്രോ മഹാഖലഃ
പണ്ടൊരു കാലത്ത് ദുര്ഗമൻ എന്ന മഹാദാനവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അത്യന്തം ക്രൂരനും ഹിരണ്യാക്ഷന്റെ വംശജനും, രുരുവിന്റെ ദുഷ്ടപുത്രനുമായിരുന്നു.
ദേവാനാം തു ബലം വേദോ നാശേ തസ്യ സുരാ അപി നംക്ഷ്യന്ത്യേവ ന സംദേഹോ വിധേയം താവദേവ തത്
ദേവന്മാരുടെ ശക്തി വേദമാണ്. അതു നശിച്ചാൽ ദേവന്മാരും ഇല്ലാതാകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല. അതിനാൽ അതു ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്.
വിമൃശ്യൈതത്തപശ്ചര്യാം ഗതഃ കര്തും ഹിമാലയേ । ബ്രഹ്മാണം മനസാ ധ്യാത്വാ വായുഭക്ഷോ വ്യതിഷ്ഠത
ഇത് ആലോചിച്ച ശേഷം, അവൻ ഹിമാലയത്തിൽ പോയി കഠിനതപസ് ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി. മനസ്സിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ ധ്യാനിച്ച് വായുവിൽ മാത്രം ആശ്രയിച്ച് ജീവിച്ചു.
സഹസ്രവര്ഷപര്യന്തം ചകാര പരമം തപഃ । തേജസാ തസ്യ ലോകാസ്തു സന്തപ്താഃ സസുരാസുരാഃ
ആയിരം വർഷം അവൻ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ് ചെയ്തു. അവന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ ലോകങ്ങളും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എല്ലാം കത്തിപ്പോയി.
തതഃ പ്രസന്നോ ഭഗവാന് ഹംസാരൂഢശ്ചതുര്മുഖഃ । യയൌ തസ്മൈ വരം ദാതും പ്രസന്നമുഖപങ്കജഃ
അപ്പോൾ ചതുരാനനനായ ഭഗവാൻ ഹംസം കയറി സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ മുന്നിൽ വന്നു, അവനു വരം നൽകാൻ കനിവോടെ മുഖം വിരിയിച്ചു.
സമാധിസ്ഥം മീലിതാക്ഷം സ്ഫുടമാഹ ചതുര്മുഖഃ । വരം വരയ ഭദ്രം തേ യസ്തേ മനസി വര്തതേ
അവനെ സമാധിയിൽ കണ്ണടച്ച് ഇരിക്കുന്നതായി കണ്ടു, ചതുരാനനൻ പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മനസ്സിൽ എന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ അതു വരമായി ചോദിക്കൂ, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.'
തവാദ്യ തപസാ തുഷ്ടോ വരദേശോഽഹമാഗതഃ । ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മമുഖാദ്വാണീം വ്യുത്ഥിതഃ സ സമാധിതഃ
'നിന്റെ തപസ്സിൽ ഞാൻ ഇന്ന് സന്തോഷവാനാണ്, അതിനാൽ വരം നൽകാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.' ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൻ സമാധിയിൽ നിന്നു എഴുന്നേറ്റു.
പൂജയിത്വാ വരം വവ്രേ വേദാന്ദേഹി സുരേശ്വര । ത്രിഷു ലോകേഷു യേ മന്ത്രാ ബ്രാഹ്മണേഷു സുരേഷ്വപി
അവനെ പൂജിച്ചു കഴിഞ്ഞ്, അവൻ ചോദിച്ചു: 'ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, വേദങ്ങളും, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും ബ്രാഹ്മണന്മാരിലും ദേവന്മാരിലും ഉള്ള മന്ത്രങ്ങളും എനിക്ക് തരിക.'
വിദ്യന്തേ തേ തു സാന്നിധ്യേ മമ സന്തു മഹേശ്വര । ബലം ച ദേഹി യേന സ്യാദ്ദേവാനാം ച പരാജയഃ
'അവയെല്ലാം എന്റെ അടുത്ത് ഉണ്ടാകട്ടെ, മഹേശ്വരാ. ദേവന്മാരെ തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തിയും എനിക്ക് തരിക.'
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ തഥാസ്ത്വിതി വചോ വദന് । ജഗാമ സത്യലോകം തു ചതുര്വേദേശ്വരഃ പരഃ
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ചതുര്വേദങ്ങളുടെ പ്രഭു 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു, സത്യലോകത്തേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
തതഃ പ്രഭൃതി വിപ്രൈസ്തു വിസ്മൃതാ വേദരാശയഃ । സ്നാനസന്ധ്യാനിത്യഹോമശ്രാദ്ധയജ്ഞജപാദയഃ
അതിനുശേഷം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് വേദങ്ങൾ മറന്നുപോയി. ദിവസേന കുളിക്കൽ, സന്ധ്യാവന്ദനം, ഹോമം, പിതൃകർമ്മം, യാഗം, ജപം എന്നിവ ഇല്ലാതായി.
വിലുപ്താ ധരണീപൃഷ്ഠേ ഹാഹാകാരോ മഹാനഭൂത് । കിമിദം കിമിദം ചേതി വിപ്രാ ഊചുഃ പരസ്പരമ്
വേദങ്ങൾ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായി. വലിയ ഒരു ആഹ്ലാദവും ആശ്ചര്യവും ഉണ്ടായി. 'ഇത് എന്താണ്? ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാർ തമ്മിൽ ചോദിച്ചു.
വേദാഭാവാത്തദസ്മാഭിഃ കര്തവ്യം കിമതഃ പരമ് । ഇതി ഭൂമൌ മഹാനര്ഥേ ജാതേ പരമദാരുണേ
വേദങ്ങൾ ഇല്ലാതായപ്പോൾ, ഇനി നമുക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനാകും? ഇങ്ങനെ ഭൂമിയിൽ വലിയൊരു ഭയങ്കര ദുരന്തം വന്നപ്പോൾ—
നിര്ജരാഃ സജരാ ജാതാ ഹവിര്ഭാഗാദ്യഭാവതഃ । രുരോധ സ തദാ ദൈത്യോ നഗരീമമരാവതീമ്
ഹോമങ്ങൾ നിർത്തിയതുകൊണ്ട് അമരന്മാർക്ക് മരണമുണ്ടായി; പിന്നെ ആ ദൈത്യൻ അമരാവതി നഗരത്തെ വളഞ്ഞു പിടിച്ചു.