സുദുഷ്പ്രാപം നരൈരന്യൈര്ജിതമാത്മീയകര്മഭിഃ । സൂത ഉവാച - തതോഽമൃതമയം വര്ഷമപമൃത്യുവിനാശനമ്
മറ്റു മനുഷ്യർക്കു വളരെ പ്രയാസത്തോടെ മാത്രമേ ലഭിക്കാൻ കഴിയൂ എന്നതിനെ നീ നിന്റെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ടു നേടിയിരിക്കുന്നു. സൂതൻ പറഞ്ഞു: പിന്നെ മരണത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന അമൃതം മഴ പോലെ പെയ്തുവീണു.
ഇന്ദ്രഃ പ്രാസൃജദാകാശാച്ചിതാമധ്യഗതേ ശിശൌ । പുഷ്പവൃഷ്ടിശ്ച മഹതീ ദുന്ദുഭിസ്വന ഏവ ച
ഇന്ദ്രൻ ആ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ചിതയിൽ കിടന്നിരുന്ന ബാലന്റെ മേൽ അമൃതം ചൊരിഞ്ഞു; വലിയ പൂമഴയും ദുന്ദുഭി മേളവും അപ്പോൾ ഉണ്ടായി.
സമുത്തസ്ഥൌ മൃതഃ പുത്രോ രാജ്ഞസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ । സുകുമാരതനുഃ സ്വസ്ഥഃ പ്രസന്നഃ പ്രീതമാനസഃ
ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ മകൻ മരിച്ച നിലയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു; സുന്ദരമായ ശരീരവും ആരോഗ്യവും പ്രകാശവും സന്തോഷപൂർണ്ണമായ മനസ്സും അവനുണ്ടായിരുന്നു.
തതോ രാജാ ഹരിശ്ചന്ദ്രഃ പരിഷ്വജ്യ സുതം തദാ । സഭാര്യഃ സ്വശ്രിയാ യുക്തോ ദിവ്യമാലാമ്ബരാവൃതഃ
അപ്പോൾ രാജാവ് ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ തന്റെ മകനെ അണകെട്ടി, ഭാര്യയോടൊപ്പം, സ്വന്തം തേജസ്സോടെ ദിവ്യമായ പൂമാലകളും വസ്ത്രങ്ങളും അണിഞ്ഞു.
ബഭൂവ തത്ക്ഷണാദിന്ദ്രോ ഭൂപം ചൈവമഭാഷത
അന്നേ സമയം ഇന്ദ്രൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷമായി, രാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സഭാര്യസ്ത്വം സപുത്രശ്ച സ്വര്ലോകം സദ്ഗതിം പരാമ് । സമാരോഹ മഹാഭാഗ നിജാനാം കര്മണാം ഫലമ്
നീ ഭാര്യയെയും മകനെയും കൂട്ടി സ്വർഗലോകത്തേക്കും പരമഗതിയിലേക്കും കയറുക, മഹാഭാഗവേ; നിന്റെ സത്കർമ്മങ്ങളുടെ ഫലം അനുഭവിക്കു.
ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച - ദേവരാജാനനുജ്ഞാതഃ സ്വാമിനാ ശ്വപചേന ഹി । അകൃത്വാ നിഷ്കൃതിം തസ്യ നാരോക്ഷ്യേ വൈ സുരാലയമ്
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവരാജാവിന്റെ അനുമതിയുണ്ടെങ്കിലും, ഞാൻ ഇപ്പോഴും ശ്വപചനോടുള്ള കടം തീർത്തിട്ടില്ല; അതു ചെയ്യാതെ ഞാൻ ദേവലോകത്തിലേക്ക് കയറില്ല.
ധര്മ ഉവാച - തവൈവം ഭാവിനം ക്ലേശമവഗമ്യാത്മമായയാ । ആത്മാ ശ്വപചതാം നീതോ ദര്ശിതം തച്ച പക്കണമ്
ധർമ്മൻ പറഞ്ഞു: നിന്റെ ഭാവിയിൽ സംഭവിക്കേണ്ട കഷ്ടം ഞാൻ എന്റെ മായയാൽ മനസ്സിലാക്കി; അതിനാൽ ഞാൻ തന്നെ ശ്വപചന്റെ രൂപം ധരിച്ചു, ആ പരീക്ഷണം നിനക്കു കാണിച്ചു.
ഇന്ദ്ര ഉവാച - പ്രാര്ഥ്യതേ യത്പരം സ്ഥാനം സമസ്തൈര്മനുജൈര്ഭുവി । തദാരോഹ ഹരിശ്ചന്ദ്ര സ്ഥാനം പുണ്യകൃതാം നൃണാമ്
ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ഭൂമിയിലെ എല്ലാവരും ആഗ്രഹിക്കുന്ന പരമസ്ഥാനം, ഹരിശ്ചന്ദ്രാ, നീ അതിലേക്കു കയറുക; സത്കർമ്മം ചെയ്തവരുടെ സ്ഥാനം അതാണ്.
ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച - ദേവരാജ നമസ്തുഭ്യം വാക്യം ചേദം നിബോധ മേ । മച്ഛോകമഗ്നമനസഃ കൌസലേ നഗരേ നരാഃ
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവരാജാവേ, നമസ്കാരം! എന്റെ വാക്കുകൾ ദയവായി കേൾക്കൂ: കൌസല നഗരത്തിലെ ജനങ്ങൾ എന്റെ ദുഃഖത്തിൽ മനസ്സു കുഴഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തിഷ്ഠന്തി താനപാസ്യൈവം കഥം യാസ്യാമ്യഹം ദിവമ് । ബ്രഹ്മഹത്യാ സുരാപാനം ഗോവധഃ സ്ത്രീവധസ്തഥാ
അവർ അവിടെ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടവരായി കഴിയുമ്പോൾ, ഞാൻ എങ്ങനെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകും? ബ്രാഹ്മണഹത്യ, മദ്യം കുടിക്കൽ, പശുവിനെ കൊല്ലൽ, സ്ത്രീയെ കൊല്ലൽ —
തുല്യമേഭിര്മഹത്പാപം ഭക്തത്യാഗാദുദാഹൃതമ് । ഭജന്തം ഭക്തമത്യാജ്യം ത്യജതഃ സ്യാത്കഥം സുഖമ്
ഭക്തനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് ഇതുപോലെയുള്ള മഹാപാപങ്ങളോടു തുല്യമാണ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ഭക്തനെ ഉപേക്ഷിച്ചാൽ എങ്ങനെ ആർക്കും സന്തോഷം ലഭിക്കും?
തൈര്വിനാ ന പ്രയാസ്യാമി തസ്മാച്ഛക്ര ദിവം വ്രജ । യദി തേ സഹിതാഃ സ്വര്ഗം മയാ യാന്തി സുരേശ്വര
അവരെ കൂടാതെ ഞാൻ പോകാൻ തയ്യാറല്ല; അതിനാൽ, ചക്രധാരി, നീ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോവുക. അവർ എന്നെ കൂടെ കൊണ്ടു സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, ദേവരാജാവേ—
തതോഽഹമപി യാസ്യാമി നരകം വാപി തൈഃ സഹ । ഇന്ദ്ര ഉവാച - ബഹൂനി പുണ്യപാപാനി തേഷാം ഭിന്നാനി വൈ നൃപ
അപ്പോൾ ഞാൻ പോലും അവരെ കൂടെ കൊണ്ടു നരകത്തിലേക്കെങ്കിലും പോകും. ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, അവരുടെ പുണ്യവും പാപവും പലവിധമാണ്.
കഥം സങ്ഘാതഭോജ്യം ത്വം ഭൂപ സ്വര്ഗമഭീപ്സസി । ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച - ഭുങ്ക്തേ ശക്ര നൃപോ രാജ്യം പ്രഭാവാത്പ്രകൃതേധ്രുവമ്
നീ അവരുമായി ഒരുമിച്ച് ഭക്ഷണം പങ്കിട്ടിട്ടും എങ്ങനെ സ്വർഗം ആഗ്രഹിക്കുന്നു, രാജാവേ? ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ശക്രനേ, ഒരു രാജാവിന് രാജ്യം ഭരിക്കാൻ കഴിയുന്നത് ജനങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ തന്നെയാണ്.
യജതേ ച മഹായജ്ഞൈഃ കര്മ പൂര്തം കരോതി ച । തച്ച തേഷാം പ്രഭാവേണ മയാ സര്വമനുഷ്ഠിതമ്
വലിയ യാഗങ്ങളും സത്കർമ്മങ്ങളും ചെയ്യുന്നത് ജനങ്ങളുടെ സഹായത്താലാണ്; അതെല്ലാം ഞാൻ അവരുടെ ശക്തിയാൽ ചെയ്തതാണ്.
ഉപദാദാന്ന സംത്യക്ഷ്യേ താനഹം സ്വര്ഗലിപ്സയാ । തസ്മാദ്യന്മമ ദേവേശ കിഞ്ചിദസ്തി സുചേഷ്ടിതമ്
സ്വർഗം നേടാൻ വേണ്ടി ഞാൻ പോഷിച്ചവരെ ഞാൻ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കില്ല. അതിനാൽ, ദേവരാജാവേ, ഞാൻ ചെയ്ത നല്ല പ്രവൃത്തികൾ എന്തെങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കിൽ—
ദത്തമിഷ്ടമഥോ ജപ്തം സാമാന്യം തൈസ്തദസ്തു നഃ । ബഹുകാലോപഭോജ്യം ച ഫലം യന്മമ കര്മഗമ്
ഞാൻ നൽകിയതും സമർപ്പിച്ചതും ജപിച്ചതും എല്ലാം അവരോടൊപ്പം പങ്കിടാൻ അനുവദിക്കണം; വർഷങ്ങളോളം ഞാൻ നേടിയ സുകൃതഫലവും—
തദസ്തു ദിനമപ്യേകം തൈഃ സമം ത്വപ്രസാദതഃ । സൂത ഉവാച - ഏവം ഭവിഷ്യതീത്യുക്ത്വാ ശക്രസ്ത്രിഭുവനേശ്വരഃ
അത്, ദയവായി, ഒരു ദിവസം പോലും അവരോടൊപ്പം അനുഭവിക്കാൻ അനുവദിക്കണമേ. സൂതൻ പറഞ്ഞു—
പ്രസന്നചേതാ ധര്മശ്ച വിശ്വാമിത്രശ്ച ഗാധിജഃ । ഗത്വാ തു നഗരം സര്വേ ചാതുര്വര്ണ്യസമാകുലമ്
അങ്ങനെ തന്നെ നടക്കട്ടെ എന്ന് പറഞ്ഞ്, ത്രിലോകനാഥനായ ശക്രൻ സന്തോഷത്തോടെ ധർമ്മനെയും ഗാധിപുത്രനായ വിശ്വാമിത്രനെയും കൂട്ടി, നാലു വർണ്ണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ നികടേ പ്രോവാച വിബുധാധിപഃ । ആഗച്ഛന്തു ജനാഃ ശീഘ്രം സ്വര്ഗലോകം സുദുര്ലഭമ്
ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ അടുത്ത് ദേവേന്ദ്രൻ പ്രഖ്യാപിച്ചു: 'ജനങ്ങൾ ഉടൻ സ്വർഗലോകത്തിലേക്ക് വരിക, അത്ര എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കാത്ത ലോകം.'
ധര്മപ്രസാദാത്സമ്പ്രാപ്തം സര്വൈര്യുഷ്മാഭിരേവ തു । ഹരിശ്ചന്ദ്രോഽപി താന്സര്വാഞ്ജനാന്നഗരവാസിനഃ
'നിങ്ങൾ എല്ലാവർക്കും ധർമ്മത്തിന്റെ കൃപയാൽ ഇത് ലഭിച്ചു.' ഹരിശ്ചന്ദ്രനും നഗരവാസികളോടൊത്ത് പറഞ്ഞു:
പ്രാഹ രാജാ ധര്മപരോ ദിവമാരുഹ്യതാമിതി । സൂത ഉവാച - തദിന്ദ്രസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പ്രീതാസ്തസ്യ ച ഭൂപതേഃ
ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനായ രാജാവു പറഞ്ഞു: 'സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയരുക.' സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇന്ദ്രന്റെയും ആ രാജാവിന്റെയും വാക്കുകൾ കേട്ട്—
യേ സംസാരേഷു നിര്വിണ്ണാസ്തേ ധുരം സ്വസുതേഷു വൈ । കൃത്വാ പ്രഹൃഷ്ടമനസോ ദിവമാരുരുഹുര്ജനാഃ
ലോകജീവിതത്തിൽ നിരാശരായവർ, തങ്ങളുടെ ബാധ്യതകൾ മക്കളിൽ ഏൽപ്പിച്ച്, സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് ഉയർന്നു.
വിമാനവരമാരൂഢാഃ സര്വേ ഭാസ്വരവിഗ്രഹാഃ । തദാ സമ്ഭൂതഹര്ഷാസ്തേ ഹരിശ്ചന്ദ്രശ്ച പാര്ഥിവഃ
അവർക്കെല്ലാവരും മനോഹരമായ വിമാനങ്ങളിൽ കയറി, ദീപ്തമായ രൂപങ്ങളോടെ, അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ, രാജാവ് ഹരിശ്ചന്ദ്രനോടൊപ്പം—
രാജ്യേഽഭിഷിച്യ തനയം രോഹിതാഖ്യം മഹാമനാഃ । അയോധ്യാഖ്യേ പുരേ രമ്യേ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാന്വിതേ
ആ മഹാത്മാവായ രാജാവ്, രോഹിതൻ എന്ന പുത്രനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തു, സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ അയോധ്യയിൽ—
തനയം സുഹൃദശ്ചാപി പ്രതിപൂജ്യാഭിനന്ദ്യ ച । പുണ്യേന ലഭ്യാം വിപുലാം ദേവാദീനാം സുദുര്ലഭാമ്
പുത്രനെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ആദരിക്കുകയും അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്ത്, മഹത്തായ പുണ്യഫലമായി, ദേവന്മാർക്കുപോലും പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത വലിയ മഹത്വം നേടി.
സമ്പ്രാപ്യ കീര്തിമതുലാം വിമാനേ സ മഹീപതിഃ । ആസാഞ്ചക്രേ കാമഗമേ ക്ഷുദ്രഘണ്ടാവിരാജിതേ
അപ്രതിമമായ കീർത്തി നേടി ആ മഹാരാജാവു, ആകാശവിമാനത്തിൽ ഇഷ്ടം പോലെ താമസിച്ചു, ചെറുഘണ്ടകൾ മുഴങ്ങുന്ന ആനന്ദത്തിൽ.
തതസ്തര്ഹി സമാലോക്യ ശ്ലോകമന്ത്രം തദാ ജഗൌ । ദൈത്യാചാര്യോ മഹാഭാഗഃ സര്വശാസ്ത്രാര്ഥതത്ത്വവിത്
അപ്പോൾ അതെല്ലാം കണ്ട ദൈത്യാചാര്യനായ മഹാഭാഗൻ, എല്ലാ ശാസ്ത്രാർത്ഥങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ, ഒരു ശ്ലോകം പാടി.
ശുക്ര ഉവാച - അഹോ തിതിക്ഷാമാഹാത്മ്യമഹോ ദാനഫലം മഹത് । യദാഗതോ ഹരിശ്ചന്ദ്രോ മഹേന്ദ്രസ്യ സലോകതാമ്
ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: 'അയ്യോ, ക്ഷമയുടെ മഹത്വം! അയ്യോ, ദാനത്തിന്റെ വലിയ ഫലം! അതിനാൽ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ മഹേന്ദ്രനോടൊപ്പം ഒരേ ലോകം പ്രാപിച്ചു!'