ചാണ്ഡാലാജ്ഞയാ ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ ഖഡ്ഗഗ്രഹണവര്ണനമ് സൂത ഉവാച - ഏകദാ തു ഗതോ രന്തും ബാലകൈഃ സഹിതോ ബഹിഃ । വാരാണസ്യാ നാതിദൂരേ രോഹിതാഖ്യഃ കുമാരകഃ
ചാണ്ഡാലന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം: ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ വാൾ എടുക്കുന്നത്.
ക്രീഡാം കൃത്വാ തതോ ദര്ഭാന് ഗ്രഹീതുമുപചക്രമേ । കോമലാനല്പമൂലാംശ്ച സാഗ്രാഞ്ഛക്ത്യനുസാരതഃ
ഒരു ദിവസം, രോഹിതൻ എന്ന ബാലൻ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം പുറത്തു കളിച്ചു കഴിഞ്ഞ്, തന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച്, ചെറുതും മൃദുലവുമായ ദർഭ പുല്ലുകൾ എടുക്കാൻ തുടങ്ങി.
ആര്യപ്രീത്യര്ഥമിത്യുക്ത്വാ ഹസ്തയുഗ്മേന യത്നതഃ । സലക്ഷണാശ്ച സമിധോ ബര്ഹിരിധ്മം സലക്ഷണമ്
ആര്യന്മാരെ ആദരിക്കാനാണെന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൻ ഇരുകൈകളാലും ശ്രദ്ധയോടെ യജ്ഞത്തിനുള്ള ഉണങ്ങിയ ഇലകളും ദർഭയും വെടിക്കholzും എടുത്തു.
പലാശകാഷ്ഠാന്യാദായ ത്വഗ്നിഹോമാര്ഥമാദരാത് । മസ്തകേ ഭാരകം കൃത്വാ ഖിദ്യമാനഃ പദേ പദേ
അഗ്നിഹോത്രത്തിനായി പാലാശക്കൊമ്പുകൾ ആദരപൂർവ്വം കൂട്ടി, തലയിൽ ഭാരമായി വച്ചു, ഓരോ അടിയിലും കഷ്ടപ്പെട്ടു നടന്നു.
ഉദകസ്ഥാനമാസാദ്യ തദാ ബാലസ്തൃഷാന്വിതഃ । ഭുവി ഭാരം വിനിക്ഷിപ്യ ജലസ്ഥാനേ തദാ ശിശുഃ
ജലത്തിന്റെ അരികിലെത്തിയപ്പോൾ, ദാഹംകൊണ്ട ബാലൻ തനിക്കുള്ള ഭാരമിടത്തിൽ വെച്ച് വെള്ളത്തിനരികിൽ ഇടിച്ചു.
കാമതഃ സലിലം പീത്വാ വിശ്രമ്യ ച മുഹൂര്തകമ് । വല്മീകോപരി വിന്യസ്തഭാരോ ഹര്തും പ്രചക്രമേ
ഇഷ്ടം പോലെ വെള്ളം കുടിച്ച് അല്പം വിശ്രമിച്ചു, പിന്നെ ആ ഭാരമൊന്നു പുഴുവീട്ടിന്റെ മുകളിൽ വച്ച് വീണ്ടും എടുക്കാൻ തയ്യാറായി.
വിശ്വാമിത്രാജ്ഞയാ താവത്കൃഷ്ണസര്പോ ഭയാവഹഃ । മഹാവിഷോ മഹാഘോരോ വല്മീകാന്നിര്ഗതസ്തദാ
അപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ഭയങ്കരമായ കറുത്ത പാമ്പ് ആ പുഴുവീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു.
തേനാസൌ ബാലകോ ദഷ്ടസ്തദൈവ ച പപാത ഹ । രോഹിതാഖ്യം മൃതം ദൃഷ്ട്വാ യയുര്ബാലാ ദ്വിജാലയമ്
അത് ആ ബാലനെ കടിച്ചു, ഉടനെ അവൻ വീണു; രോഹിതൻ മരിച്ചിരിക്കുന്നതു കണ്ട മറ്റ് കുട്ടികൾ ദ്വിജന്റെ വീട്ടിലേക്ക് ഓടി.
ത്വരിതാ ഭയസംവിഗ്നാഃ പ്രോചുസ്തന്മാതുരഗ്രതഃ । ഹേ വിപ്രദാസി തേ പുത്രഃ ക്രീഡാം കര്തും ബഹിര്ഗതഃ
ഭയത്താൽ വിറച്ച്, അവർ വേഗത്തിൽ അമ്മയുടെ മുന്നിൽ പറഞ്ഞു: 'ബ്രാഹ്മണീ, നിന്റെ മകൻ പുറത്തു കളിക്കാനായി പോയിരുന്നു.'
അസ്മാഭിഃ സഹിതസ്തത്ര സര്പദഷ്ടോ മൃതസ്തതഃ । ഇതി സാ തദ്വചഃ ശ്രുത്വാ വജ്രപാതോപമം തദാ
'അവൻ ഞങ്ങളോടൊപ്പം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു, പക്ഷേ പാമ്പ് കടിച്ച് മരിച്ചു.' ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ അവളെ മിന്നൽപോലെ അടിച്ചു.
പപാത മൂര്ച്ഛിതാ ഭൂമൌ ഛിന്നേവ കദലീ യഥാ । അഥ താം ബ്രാഹ്മണോ രുഷ്ടഃ പാനീയേനാഭ്യഷിഞ്ചത
വെട്ടിയ വാഴപ്പൊലയെപ്പോലെ അവൾ നിലത്ത് വീണു, ബോധംകെട്ടുപോയി; പിന്നെ കോപത്തോടെ ബ്രാഹ്മണൻ വെള്ളം തളിച്ചു.
മുഹൂര്താച്ചേതനാം പ്രാപ്താ ബ്രാഹ്മണസ്താമഥാബ്രവീത് । ബ്രാഹ്മണ ഉവാച - അലക്ഷ്മീകാരകം നിന്ദ്യം ജാനതീ ത്വം നിശാമുഖേ
കുറെ നേരം കഴിഞ്ഞ് അവൾ ബോധം തിരിച്ചപ്പോൾ, ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'രാത്രിയിൽ കരയുന്നത് ദോഷകരവും ദുർദൈവം വരുത്തുന്നതുമാണെന്ന് നീ അറിയുന്നില്ലേ.'
രോദനം കുരുഷേ ദുഷ്ടേ ലജ്ജാ തേ ഹൃദയേ ന കിമ് । ബ്രാഹ്മണേനൈവമുക്താ സാ ന കിഞ്ചിദ്വാക്യമബ്രവീത്
'ദുഷ്ടേ, നീ എന്തിനാണ് കരയുന്നത്? നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ലജ്ജയില്ലേ?' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല.
രുരോദ കരുണം ദീനാ പുത്രശോകേന പീഡിതാ । അശ്രുപൂര്ണമുഖീ ദീനാ ധൂസരാ മുക്തമൂര്ധജാ
മകനു വേണ്ടി ദുഃഖത്തിൽ ആകുലയായി അവൾ കരുണയോടെ കരഞ്ഞു; കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞു, ദുർബലയായി, മുടി ചിതറുകയും പൊടിപിടിക്കുകയും ചെയ്തു.
അഥ താം കുപിതോ വിപ്രോ രാജപത്നീമഭാഷത । ധിക്ത്വാം ദുഷ്ടേ ക്രയം ഗൃഹ്യ മമ കാര്യം വിലുമ്പസി
അപ്പോൾ കോപത്തോടെ ബ്രാഹ്മണൻ രാജപത്നിയോട് പറഞ്ഞു: 'ദുഷ്ടേ, നിന്റെ കൂലി വാങ്ങി എന്റെ ജോലി ഉപേക്ഷിക്കുന്നുവല്ലോ, നിനക്ക് ലജ്ജയില്ലേ?'
അശക്താ ചേത്കഥം തര്ഹി ഗൃഹീതം മമ തദ്ധനമ് । ഏവം നിര്ഭര്ത്സിതാ തേന ക്രൂരവാക്യൈഃ പുനഃ പുനഃ
'നിനക്ക് കഴിയില്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് കൊടുത്ത പണം എങ്ങനെ സ്വീകരിച്ചു?' ഇങ്ങനെ അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കഠിനവാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവളെ നിന്ദിച്ചു.
രുദിതാ കാരണം പ്രാഹ വിപ്രം ഗദ്ഗദയാ ഗിരാ । സ്വാമിന് മമ സുതോ ബാലഃ സര്പദഷ്ടോ മൃതോ ബഹിഃ
കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അവൾ ബ്രാഹ്മണനോട് വിങ്ങി പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി, എന്റെ കുഞ്ഞു മകനെ പാമ്പ് കടിച്ചു പുറത്തു മരിച്ചു.'
അനുജ്ഞാം മേ പ്രയച്ഛസ്വ ദ്രഷ്ടും യാസ്യാമി ബാലകമ് । ദുര്ലഭം ദര്ശനം തേന സഞ്ജാതം മമ സുവ്രത
'ദയവായി, ആ ബാലനെ കാണാൻ പോകാൻ അനുമതി തരിക; സദാചാരനേ, ഇപ്പോൾ അവനെ കാണാൻ എനിക്ക് കഴിയുന്നില്ല.'
ഇത്യുക്ത്വാ കരുണം ബാലാ പുനരേവ രുരോദ ഹ । പുനസ്താം കുപിതോ വിപ്രോ രാജപത്നീമഭാഷത
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ദുഃഖിതയായ അവൾ വീണ്ടും കരഞ്ഞു; പിന്നെയും കോപത്തോടെ ബ്രാഹ്മണൻ രാജപത്നിയോട് പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണ ഉവാച - ശഠേ ദുഷ്ടസമാചാരേ കിം ന ജാനാസി പാതകമ് । യഃ സ്വാമിവേതനം ഗൃഹ്യ തസ്യ കാര്യം വിലുമ്പതി
ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: 'കപടവും ദുഷ്ടവും ദുഷ്പ്രവർത്തനമുള്ളവളേ, ഇതൊരു പാപമാണെന്ന് അറിയുന്നില്ലേ? ആരെങ്കിലും സ്വാമിയുടെ കൂലി വാങ്ങി ജോലി ഉപേക്ഷിച്ചാൽ...'
നരകേ പച്യതേ സോഽഥ മഹാരൌരവപൂര്വകേ । ഉഷിത്വാ നരകേ കല്പം തതോഽസൌ കുക്കുടോ ഭവേത്
അവന് നരകത്തില് വേവപ്പെടുന്നു, ആദ്യം മഹാരൗരവനരകത്തില്. ഒരു കല്പം നരകത്തില് കഴിയുന്ന ശേഷം അവന് ഒരു കോഴിയായി ജനിക്കും.
കിമനേനാഥവാ കാര്യം ധര്മസംകീര്തനേന മേ । യസ്തു പാപരതോ മൂര്ഖഃ ക്രൂരോ നീചോഽനൃതഃ ശഠഃ
എനിക്ക് ധര്മം പറഞ്ഞ് എന്ത് പ്രയോജനം? പാപത്തില് ആസ്വാദനമുള്ള, മണ്ടന്, ക്രൂരന്, ചീത്തയാളും, കള്ളനും, വഞ്ചകനുമായവന്—
തദ്വാക്യം നിഷ്ഫലം തസ്മിന്ഭവേദ് ബീജമിവോഷരേ । ഏഹി തേ വിദ്യതേ കിഞ്ചിത്പരലോകഭയം യദി
അവന്റെ വാക്കുകള് ഫലമില്ലാത്തവയാണ്, ഉണരാത്ത നിലത്തുള്ള വിത്തുപോലെ. നീക്ക് പരലോകഭയം എങ്കിലും ഉണ്ടെങ്കില്, വരിക.
ഏവമുക്താഥ സാ വിപ്രം വേപമാനാബ്രവീദ്വചഃ । കാരുണ്യം കുരു മേ നാഥ പ്രസീദ സുമുഖോ ഭവ
ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം, അവള് വിറയുന്നവണ്ണം ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'നാഥാ, എന്നോട് ദയ കാണിക്കൂ, ദയവായി സുമുഖനായി എന്നെ അനുഗ്രഹിക്കൂ.'
പ്രസ്ഥാപയ മുഹൂര്തം മാം യാവദ് ദ്രക്ഷ്യാമി ബാലകമ് । ഏവമുക്ത്വാഥ സാ മൂര്ധ്നാ നിപത്യ ദ്വിജപാദയോഃ
'ഒരു നിമിഷം എന്നെ വിട്ടയക്കൂ, എന്റെ കുഞ്ഞിനെ കാണാനായി.' ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവള് തല കൊണ്ട് ബ്രാഹ്മണന്റെ കാലുകളില് വീണു.
രുരോദ കരുണം ബാലാ പുത്രശോകേന പീഡിതാ । അഥാഹ കുപിതോ വിപ്രഃ ക്രോധസംരക്തലോചനഃ
മകനോടുള്ള ദുഃഖത്തില് കഷ്ടപ്പെട്ട് ആ പെണ്കുട്ടി കരുണയോടെ കരഞ്ഞു. അപ്പോള് കോപംകൊണ്ടു കണ്ണ് ചുവപ്പിച്ച ബ്രാഹ്മണന് പറഞ്ഞു.
വിപ്ര ഉവാച - കിം തേ പുത്രേണ മേ കാര്യം ഗൃഹകര്മ കുരുഷ്വ മേ । കിം ന ജാനാസി മേ ക്രോധം കശാഘാതഫലപ്രദമ്
ബ്രാഹ്മണന് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മകനുമായി എനിക്ക് എന്ത് കാര്യം? എന്റെ വീട്ടുപണികള് ചെയ്യണം. എന്റെ കോപം ചവിട്ടുപോലെയുള്ള ദണ്ഡം തരുന്നവനാണെന്ന് അറിയില്ലയോ?'
ഏവമുക്താ സ്ഥിതാ ധൈര്യാദ് ഗൃഹകര്മ ചകാര ഹ । അര്ധരാത്രോ ഗതസ്തസ്യാഃ പാദാഭ്യങ്ഗാദികര്മണാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം അവള് ധൈര്യത്തോടെ നിന്നു, വീട്ടുപണികള് ചെയ്തു. അര്ദ്ധരാത്രിയില്, കാലുകള് മസാജ് ചെയ്യുന്നതും മറ്റ് ജോലി തീര്ത്തശേഷം,
ബ്രാഹ്മണേനാഥ സാ പ്രോക്താ പുത്രപാര്ശ്വം വ്രജാധുനാ । തസ്യ ദാഹാദികം കൃത്വാ പുനരാഗച്ഛ സത്വരമ്
ബ്രാഹ്മണന് അവളോട് പറഞ്ഞു: 'ഇപ്പോള് നിന്റെ മകന്റെ അടുത്തേക്ക് പോവൂ. അവന്റെ ശവസംസ്കാരവും മറ്റും ചെയ്തു വേഗം തിരിച്ചു വരിക.'
ന ലുപ്യേത യഥാ പ്രാതര്ഗൃഹകര്മ മമേതി ച । തതസ്ത്വേകാകിനീ രാത്രൌ വിലപന്തീ ജഗാമ ഹ
'രാവിലെ എന്റെ വീട്ടുപണി മറക്കരുത്.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവള് ഒറ്റയ്ക്ക് രാത്രി ദുഃഖത്തോടെ വിലപിച്ചുകൊണ്ട് പോയി.