ബ്രൂഹി കിയദ്ധനം തുഭ്യം ദേയം സ്വാമിന് മയാധുനാ । ദക്ഷിണാനിഷ്ക്രയം സാധോ വദ താവത്പ്രമാണകമ്
സ്വാമി, എത്ര ധനം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്ക് കൊടുക്കണം എന്ന് പറഞ്ഞു തരിക. സത്യസന്ധനായവനേ, പ്രതിഫലത്തിന് യോജിച്ച അളവ് പറയൂ.
ദാനപൂര്ത്യൈ പ്രദാസ്യാമി സ്വസ്ഥോ ബ് ഹവ തപോധന । വിശ്വാമിത്രസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ തമാഹ മേദിനീപതിമ്
ദാനം പൂർണ്ണമാക്കാൻ ഞാൻ കൊടുക്കും; ഭയപ്പെടേണ്ട, മനസ്സു ശാന്തമാക്കൂ. അപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഹേമഭാരദ്വയം സാര്ധം ദക്ഷിണാം ദേഹി സാമ്പ്രതമ് । ദാസ്യാമീതി പ്രതിശ്രുത്യ തസ്മൈ രാജാതിവിസ്മിതഃ
ഇപ്പോൾ ഒരു കാൽക്കാലി പൊന്നാണ് പ്രതിഫലമായി കൊടുക്കേണ്ടത്. രാജാവ് അതിശയത്തോടെ അത് കൊടുക്കാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
തദൈവ സൈനികാസ്തസ്യ വീക്ഷമാണാഃ സമാഗതാഃ । ദൃഷ്ട്വാ മഹീപതിം വ്യഗ്രം തുഷ്ടുവുസ്തേ മുദാന്വിതാഃ
അപ്പോൾ അവന്റെ സൈനികർ ഒത്തുചേർന്നു നോക്കി; രാജാവ് അത്യന്തം തിരക്കിലായിരിക്കുന്നതും കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ അവനെ പ്രശംസിച്ചു.
വ്യാസ ഉവാച - ശ്രുത്വാ തേഷാം വചോ രാജാ നോക്ത്വാ കിഞ്ചിച്ഛുഭാശുഭമ് । ചിന്തയന്സ്വകൃതം കര്മ യയാവന്തഃപുരേ തതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് നല്ലതോ ചീത്തയോ ഒന്നും പറയാതെ, താൻ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ ചിന്തിച്ചു അകത്തുള്ള കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് പോയി.
കിം മയാ സ്വീകൃതം ദാനം സര്വസ്വം യത്സമര്പിതമ് । വഞ്ചിതോഽഹം ദ്വിജേനാത്ര വനേ പാടച്ചരൈരിവ
എന്താണ് ഞാൻ സ്വീകരിച്ചത്? എല്ലാം സമർപ്പിച്ചു. ഈ ദ്വിജനാൽ ഞാൻ കാട്ടിൽ കള്ളന്മാരാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ വഞ്ചിതനായി.
രാജ്യം സോപസ്കരം തസ്മൈ മയാ സര്വം രതിശ്രുതമ് । ഭാരദ്വയം സുവര്ണസ്യ സാര്ധം ച ദക്ഷിണാ പുനഃ
എന്റെ രാജ്യം മുഴുവൻ അതിലെ സാധനങ്ങളോടുകൂടി ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു; പിന്നെയും ഒരു കാൽക്കാലി പൊന്നാണ് പ്രതിഫലമായി കൊടുക്കേണ്ടത്.
കിം കരോമി മതിര്ഭ്രഷ്ടാ ന ജ്ഞാതം കപടം മുനേഃ । പ്രതാരിതോഽഹം സഹസാ ബ്രാഹ്മണേന തപസ്വിനാ
എന്ത് ചെയ്യണം? എന്റെ മനസ്സ് കുഴഞ്ഞു. ആ മുനിയുടെ കപടം ഞാൻ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ആ ബ്രാഹ്മണൻ എന്നെ പെട്ടെന്ന് വഞ്ചിച്ചു.
ന ജാനേ ദൈവകാര്യം വൈ ഹാ ദൈവ കിം ഭവിഷ്യതി । ഇതി ചിന്താപരോ രാജാ ഗൃഹം പ്രാപ്തോഽതിവിഹ്വലഃ
എന്താണ് ദൈവം ചെയ്യാൻ പോകുന്നത് എന്നെ അറിയില്ല; ദൈവമേ, ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും? ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി രാജാവ് അതീവ വിഷമത്തോടെ വീട്ടിലെത്തി.
പതിം ചിന്താപരം ദൃഷ്ത്വാ രാജ്ഞീ പപ്രച്ഛ കാരണമ് । കിം പ്രഭോ വിമനാ ഭാസി കാ ചിന്താ ബ്രൂഹി സാമ്പ്രതമ്
ഭർത്താവിനെ ദുഃഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ടത് കണ്ട രാജ്ഞി കാരണമറിയാൻ ചോദിച്ചു: പ്രഭോ, എന്തുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾ വിഷമിതനായി തോന്നുന്നത്? എന്താണ് ഈ ചിന്ത? ഇപ്പോൾ പറയൂ.
വനാത്പുത്രഃ സമായാതോ രാജസൂയഃ കൃതഃ പുരാ । കസ്മാച്ഛോചസി രാജേന്ദ്ര ശോകസ്യ കാരണം വദ
മകൻ കാട്ടിൽ നിന്ന് തിരിച്ചെത്തി; രാജസൂയം മുമ്പ് നടത്തിയിട്ടുണ്ട്; രാജാവേ, എന്തിനാണ് നിങ്ങൾ ദുഃഖിക്കുന്നത്? ദുഃഖത്തിന് കാരണമെന്തെന്ന് പറയൂ.
നാരാതിര്വിദ്യതേ ക്വാപി ബലവാന്ദുര്ബലോഽപി വാ । വരുണോഽപി സുസന്തുഷ്ടഃ കൃതകൃത്യോഽസി ഭൂതലേ
വലിയവനോ ചെറുതോ എവിടെയും ശത്രു ഇല്ല; വരുണനും സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ നിങ്ങളുടെ കടമകൾ എല്ലാം നിർവഹിച്ചു.
വിന്തയാ ക്ഷീയതേ ദേഹോ നാസ്തി ചിന്താസമാ മൃതിഃ । ത്യജ്യതാം നൃപശാര്ദൂല സ്വസ്ഥോ ഭവ വിചക്ഷണ
ചിന്തകൊണ്ട് ശരീരം ക്ഷയിക്കും; ചിന്തയേക്കാൾ വലിയ മരണമില്ല; രാജാവേ, ചിന്ത ഉപേക്ഷിച്ച് മനസ്സു ശാന്തമാക്കൂ.
തന്നിശമ്യ പ്രിയാവാക്യം പ്രീതിപൂര്വം നരാധിപഃ । പ്രോവാച കിഞ്ചിച്ചിന്തായാഃ കാരണം ച ശുഭാശുഭമ്
പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് സ്നേഹത്തോടെ തന്റെ ചിന്തയുടെ കാര്യം, നല്ലതും ചീത്തയും കുറച്ചു പറഞ്ഞു.
ഭോജനം ന ചകാരാഽസൌ ചിന്താവിഷ്ടസ്തഥാ നൃപഃ । സുപ്ത്വാപി ശയനേ ശുഭ്രേ ലേഭേ നിദ്രാം ന ഭൂമിപഃ
ചിന്തയിൽ മുഴുകിയ രാജാവ് ആഹാരം കഴിച്ചില്ല; ശുദ്ധമായ കിടക്കയിൽ കിടന്നിട്ടും ഉറക്കം ലഭിച്ചില്ല.
പ്രാതരുത്ഥായ ചിന്താര്തോ യാവത്സന്ധ്യാദികാഃ ക്രിയാഃ । കരോതി നൃപതിസ്താവദ്വിശ്വാമിത്രഃ സമാഗതഃ
രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ്, ചിന്തയാൽ പീഡിതനായ രാജാവ് സന്ധ്യാദി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ അവിടെ എത്തി.
ക്ഷത്രാ നിവേദിതോ രാജ്ഞേ മുനിഃ സര്വസ്വഹാരകഃ । ആഗത്യോവാച രാജാനം പ്രണമന്തം പുനഃ പുനഃ
മുനിവർമ്മൻ തന്റെ എല്ലാ സമ്പത്തും രാജാവിന് സമർപ്പിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും വന്ദനം ചെയ്ത് രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തി പറഞ്ഞു.
വിശ്വാമിത്ര ഉവാച - രാജംസ്ത്യജ സ്വരാജ്യം മേ ദേഹി വാചാ പ്രതിശ്രുതമ് । സുവര്ണം സ്പൃശ രാജേന്ദ്ര സത്യവാഗ്ഭവ സാമ്പ്രതമ്
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നോട് വാക്ക് കൊടുക്കണം. സ്വർണം സ്പർശിച്ച് സത്യവാനാകണം, രാജേന്ദ്രാ.
ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച - സ്വാമിന് രാജ്യം തവേദം മേ മയാ ദത്തം കിലാധുനാ । ത്യക്ത്വാന്യത്ര ഗമിഷ്യാമി മാ ചിന്താ കുരു കൌശിക
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: സ്വാമി, ഈ രാജ്യം ഇനി നിന്റെതാണ്; ഞാൻ ഇപ്പോൾ അതു നിനക്കു നൽകി. ഞാൻ രാജ്യം വിട്ട് മറ്റിടത്തേക്ക് പോകും; കൗശികാ, നീ വിഷമിക്കേണ്ട.
സര്വസ്വം മമ തേ ബ്രഹ്മന് ഗൃഹീതം വിധിവദ്വിഭോ । സുവര്ണദക്ഷിണാം ദാതുമശക്തോഽസ്മ്യധുനാ ദ്വിജ
ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ എല്ലാ സമ്പത്തും നീ നിയമപ്രകാരം ഏറ്റെടുത്തു. ഇപ്പോൾ സ്വർണ്ണദക്ഷിണ നൽകാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല, ദ്വിജനേ.
ദാനം ദദാമി തേ താവദ്യാവന്മേ സ്യാദ്ധനാഗമഃ । പുനശ്ചേത്കാലയോഗേന തദാ ദാസ്യാമി ദക്ഷിണാമ്
എനിക്ക് സമ്പത്ത് ലഭിച്ചാൽ ഉടൻ ഞാൻ നിനക്കു ദാനം നൽകാം; വീണ്ടും സമയാനുസരണം കിട്ടിയാൽ ദക്ഷിണയും ഞാൻ നൽകും.
ഇത്യുക്ത്വാ നൃപതിഃ പ്രാഹ പുത്രം ഭാര്യാം ച മാധവീമ് । രാജ്യമസ്മൈ പ്രദത്തം വൈ മയാ വേദ്യാം സുവിസ്തരമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാജാവു തന്റെ മകനോടും ഭാര്യയായ മാധവിയോടും പറഞ്ഞു: ഈ രാജ്യം ഞാൻ അവനു നൽകി; ഇതു നിങ്ങൾക്ക് വിശദമായി അറിയാം.
ഹസ്ത്യശ്വരഥസംയുക്തം രത്നഹേമസമന്വിതമ് । ത്യക്ത്വാ ത്രീണി ശരീരാണി സര്വം ചാസ്മൈ സമര്പിതമ്
ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, രത്നവും പൊന്നുംകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ചവയും, താൻ ഉടമയായ മൂന്നു ശരീരങ്ങളും എല്ലാം രാജാവ് ഉപേക്ഷിച്ച് അവനു സമർപ്പിച്ചു.
ത്യക്ത്വായോധ്യാം ഗമിഷ്യാമി കുത്രചിദ്വനഗഹ്വരേ ഗൃഹ്ണാത്വിദം മുനിഃ സമ്യഗ്രാജ്യം സര്വസമൃദ്ധിമത്
അയോധ്യ വിട്ട് ഞാൻ എങ്കിൽ എങ്ങൊക്കെയോ കാടിന്റെ ആഴത്തിലേക്ക് പോകും; ഈ സമ്പന്നമായ രാജ്യം മുനിവർമ്മൻ ശരിയായി ഏറ്റെടുത്തു.
ഇത്യാഭാഷ്യ സുതം ഭാര്യാം ഹരിശ്ചന്ദ്രഃ സ്വമന്ദിരാത് । വിനിര്ഗതഃ സുധര്മാത്മാ മാനയംസ്തം ദ്വിജോത്തമമ്
മകനോടും ഭാര്യയോടും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ തന്റെ ഭവനത്തിൽ നിന്ന് പുറത്ത് കടന്നു, ആ മഹാനായ ദ്വിജനെ ആദരിച്ചു.
വ്രജന്തം ഭൂപതിം വീക്ഷ്യ ഭാര്യാപുത്രാവുഭാവപി । ചിന്താതുരൌ സുദീനാസ്യൌ ജഗ്മതുഃ പൃഷ്ഠതസ്തദാ
രാജാവിനെ പുറത്ത് പോകുന്നത് കണ്ട ഭാര്യയും മകനും, ദുഃഖത്താൽ മുഖം മങ്ങി, വിഷമത്തോടെ അവനെ പിന്തുടർന്നു.
ഹാഹാകാരോ മഹാനാസീന്നഗരേ വീക്ഷ്യ താംസ്തഥാ । ചുക്രുശുഃ പ്രാണിനഃ സര്വേ സാകേതപുരവാസിനഃ
അവരെ അങ്ങനെ കണ്ടപ്പോൾ നഗരത്തിൽ വലിയ നിലവിളി ഉയർന്നു; സാകേതപുരിയിലെ എല്ലാവരും വിലാപിച്ചു.
ഹാ രാജന് കിം കൃതം കര്മ കുതഃ ക്ലേശഃ സമാഗതഃ । വഞ്ചിതോഽസി മഹാരാജ വിധിനാപണ്ഡിതേന ഹ
അയ്യോ രാജാവേ, എന്താണ് സംഭവിച്ചത്? എവിടുനിന്നാണ് ഈ കഷ്ടം വന്നത്? മഹാരാജാവേ, വിധിയുടെ കളിയിൽ ഒരു പണ്ഡിതൻ നിന്നെ വഞ്ചിച്ചു.
സര്വേ വര്ണാസ്തദാ ദുഃഖമാപ്നുയുസ്തം മഹീപതിമ് । വിലോക്യ ഭാര്യയാ സാര്ധം പുത്രേണ ച മഹാത്മനാ
ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിനെ ഭാര്യയോടും മകനോടും കൂടെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളിലുമുള്ളവർക്കും ദുഃഖം നിറഞ്ഞു.
നിനിന്ദുര്ബ്രാഹ്മണം തം തു ദുരാചാരം പുരൌകസഃ । ധൂര്തോഽയമിതി ഭാഷന്തോ ദുഃഖാര്താ ബ്രാഹ്മണാദയഃ
നഗരവാസികൾ ആ ബ്രാഹ്മണനെ ദുഷ്ടനെന്നു കുറ്റപ്പെടുത്തി; 'ഇവൻ ഒരു കപടൻ' എന്ന് ദുഃഖിതരായി ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റുള്ളവരും പറഞ്ഞു.