സൂത ഉവാച ഇതി സര്വം സമാഖ്യാതമുര്വശീചരിതം മഹത് । വേദേ വിസ്തരിതം ചൈതത്സംക്ഷേപാത്കഥിതം മയാ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇതാ, ഉർവശിയുടെ മഹത്തായ കഥ മുഴുവൻ ഞാൻ പറഞ്ഞു. വേദങ്ങളിൽ വിശദമായി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനെ ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിവരിച്ചു.
വ്യാസേന ഗൃഹസ്ഥധര്മവര്ണനമ് സൂത ഉവാച ദൃഷ്ട്വാ താമസിതാപാങ്ഗീം വ്യാസശ്ചിന്താപരോഽഭവത് । കിം കരോമി ന മേ യോഗ്യാ ദേവകന്യേയമപ്സരാഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: കറുത്ത, മദം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളുള്ള അവളെ കണ്ടപ്പോൾ വ്യാസൻ ആലോചനയിൽ മുഴുകി: 'ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും? ഈ ദേവകുമാരി എന്നെ അനുയോജ്യമല്ല.'
ഏവം ചിന്തയമാനം തു ദൃഷ്ട്വാ വ്യാസം തദാപ്സരാഃ । ഭയഭീതാ ഹി സഞ്ജാതാ ശാപം മാ വിസൃജേദയമ്
അങ്ങനെ വ്യാസൻ ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ആ അപ്സരസ്സ് അവനെ കണ്ടു ഭയത്തോടെ വിറച്ചു; 'ഇവൻ ശാപം നൽകുമോ' എന്ന ഭയം അവളെ പിടിച്ചു.
സാ കൃത്വാഥ ശുകീരൂപം നിര്ഗതാ ഭയവിഹ്വലാ । കൃഷ്ണസ്തു വിസ്മയം പ്രാപ്തോ വിഹങ്ഗീം താം വിലോകയന്
അപ്പോൾ അവൾ ഒരു പെൺതുതികയുടെ രൂപം എടുത്ത് ഭയത്താൽ വിറച്ച് അവിടെ നിന്ന് പോയി; കൃഷ്ണൻ ആ പക്ഷിയെ കണ്ടപ്പോൾ അതിശയിച്ചു.
കാമസ്തു ദേഹേ വ്യാസസ്യ ദര്ശനാദേവ സങ്ഗതഃ । മനോഽതിവിസ്മിതം ജാതം സര്വഗാത്രേഷു വിസ്മിതഃ
വ്യാസന്റെ ശരീരത്തിൽ ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ ആഗ്രഹം ഉണർന്നു; അവന്റെ മനസ്സും ശരീരവും മുഴുവൻ അത്ഭുതത്തിൽ ആകുന്നു.
സ തു ധൈര്യേണ മഹതാ നിഗഹ്ണന്മാനസം മുനിഃ । ന ശശാക നിയന്തും ച സ വ്യാസഃ പ്രസൃതം മനഃ
എങ്കിലും മഹത്തായ ധൈര്യത്തോടെ ആ മുനി മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു; എന്നാൽ വ്യാസന്റെ മനസ്സ് വിട്ടു പോവുന്നത് അവൻ തടയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ബഹുശോ ഗൃഹ്യമാണം ച ഘൃതാച്യാ മോഹിതം മനഃ । ഭാവിത്വാന്നൈവ വിധൃതം വ്യാസസ്യാമിതതേജസഃ
ഘൃതാചിയുടെ മായയിൽ വീണ മനസ്സിനെ പലതവണ പിടിക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, വിധിയുടെ കാരണത്താൽ അതിശക്തനായ വ്യാസൻ അതിനെ പിടിച്ചുനിർത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
മന്ധനം കുര്വതസ്തസ്യ മുനേരഗ്നിചികീര്ഷയാ । അരണ്യാമേവ സഹസാ തസ്യ ശുക്രമഥാപതത്
അഗ്നി ഉണർത്താൻ അരണി ചുരണ്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, അപ്രത്യക്ഷമായി വ്യാസന്റെ വീര്യം അരണിയിൽ വീണു.
സോഽവിചിന്ത്യ തഥാ പാതം മമന്ഥാരണിമേവ ച । തസ്മാച്ഛുകഃ സമുദ്ഭൂതോ വ്യാസാകൃതിമനോഹരഃ
അത് സംഭവിച്ചതിനെ കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാതെയാണ് വ്യാസൻ അരണി ചുരണ്ടി തുടരുന്നത്; അതിൽ നിന്ന് മനോഹരമായ രൂപമുള്ള വ്യാസന്റെ മകൻ ശുകൻ ജനിച്ചു.
വിസ്മയം ജനയന്ബാലഃ സഞ്ജാതസ്തദരണ്യജഃ । യഥാധ്വരേ സമിദ്ധോഽഗ്നിര്ഭാതി ഹവ്യേന ദീപ്തിമാന്
അരണിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ആ ബാലൻ അത്ഭുതം ഉണർത്തി; യജ്ഞത്തിൽ ഹോമം ലഭിച്ച അഗ്നി പോലെ പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങി.
വ്യാസസ്തു സുതമാലോക്യ വിസ്മയം പരമം ഗതഃ । കിമേതദിതി സഞ്ചിന്ത്യ വരദാനാച്ഛിവസ്യ വൈ
വ്യാസൻ തന്റെ മകനെ കണ്ടപ്പോൾ അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെട്ടു; 'ഇത് എന്താണ്?' എന്ന് ആലോചിച്ച്, ശിവൻ നൽകിയ വരം ഓർത്തു.
തേജോരൂപീ ശുകോ ജാതോഽപ്യരണീഗര്ഭസമ്ഭവഃ । ദ്വിതീയോഽഗ്നിരിവാത്യര്ഥം ദീപ്യമാനഃ സ്വതേജസാ
അരണിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചെങ്കിലും ശുകൻ പ്രകാശത്തിന്റെ രൂപമായിരുന്നു; രണ്ടാമത്തെ അഗ്നിപോലെ തന്റെ തേജസ്സിൽ തിളങ്ങി.
വിലോകയാമാസ തദാ വ്യാസസ്തു മുദിതം സുതമ് । ദിവ്യേന തേജസാ യുക്തം ഗാര്ഹപത്യമിവാപരമ്
അപ്പോൾ വ്യാസൻ ദിവ്യതേജസ്സുള്ള സന്തോഷഭരിതനായ മകനെ നോക്കി; ഗാർഹപത്യാഗ്നിയെപ്പോലെ മറ്റൊരു അഗ്നിപോലെ അവൻ തിളങ്ങി.
ഗങ്ഗാന്തഃ സ്നാപയാമാസ സമാഗത്യ ഗിരേസ്തദാ । പുഷ്പവൃഷ്ടിസ്തു ഖാജ്ജാതാ ശിശോരുപരി താപസാഃ
അപ്പോൾ മലയിൽ നിന്ന് വന്ന് വ്യാസൻ ഗംഗാനദിയിൽ മകനെ കുളിപ്പിച്ചു; ആ ശിശുവിന്റെ മേൽ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പുഷ്പവൃഷ്ടി പെയ്തു, തപസ്സുകാർ കൂടിയിരുന്നു.
ജാതകര്മാദികം ചക്രേ വ്യാസസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ । ദേവദുന്ദുഭയോ നേദുര്നനൃതുശ്ചാപ്സരോഗണാഃ
വ്യാസൻ ആ മഹാത്മാവിന് ജനനശുദ്ധി തുടങ്ങിയ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ചെയ്തു; ദേവദുന്ദുഭികൾ മുഴങ്ങി, അപ്സരസുകൾ നൃത്തം ചെയ്തു.
ജഗുര്ഗന്ധര്വപതയോ മുദിതാസ്തേ ദിദൃക്ഷവഃ । വിശ്വാവസുര്നാരദശ്ച തുമ്ബുരുഃ ശുകസമ്ഭവേ
ഗന്ധർവാധിപന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ പാടുകയും, ശുകന്റെ ജനനത്തിൽ വിഷ്വാവസു, നാരദൻ, തുംബുരു എന്നിവരും അവനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തുഷ്ടുവുര്മുദിതാഃ സര്വേ ദേവാ വിദ്യാധരാസ്തഥാ । ദൃഷ്ട്വാ വ്യാസസുതം ദിവ്യമരണീഗര്ഭസമ്ഭവമ്
വ്യാസന്റെ ദിവ്യമായ പുത്രനെ, അഗ്നിശലാകയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവനെ കണ്ടപ്പോൾ, എല്ലാ ദേവന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ സ്തുതിച്ചു.
അന്തരിക്ഷാത്പപാതോര്വ്യാം ദണ്ഡഃ കൃഷ്ണാജിനം ശുഭമ് । കമണ്ഡലുസ്തഥാ ദിവ്യഃ ശുകസ്യാര്ഥേ ദ്വിജോത്തമാഃ
ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഒരു ദണ്ഡം, കറുത്ത മയില്പ്പട്ട, ദിവ്യമായ കമണ്ഡലു എന്നിവ ശുകനു വേണ്ടി താഴെ വീണു.
സദ്യഃ സ വവൃധേ ബാലോ ജാതമാത്രോഽതിദീപ്തിമാന് । തസ്യോപനയനം ചക്രേ വ്യാസോ വിദ്യാവിധാനവിത്
അവൻ ജനിച്ച ഉടനെ തന്നെ അതീവ പ്രകാശമുള്ള ബാലൻ വേഗത്തിൽ വളർന്നു. വിദ്യാവിധാനങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള വ്യാസൻ അവന്റെ ഉപനയനം നടത്തി.
ഉത്പന്നമാത്രം തം വേദാഃ സരഹസ്യാഃ സസംഗ്രഹാഃ । ഉപതസ്ഥുര്മഹാത്മാനം യഥാസ്യ പിതരം തഥാ
അവൻ ജനിച്ച ഉടനെ തന്നെ, രഹസ്യങ്ങളും സമാഹാരങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ വേദങ്ങളും ആ മഹാത്മാവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തിയതുപോലെ, അവന്റെ പിതാവിന്റെ അടുക്കലും എത്തിയിരുന്നു.
യതോ ദൃഷ്ടം ശുകീരൂപം ഘൃതാച്യാഃ സമ്ഭവേ തദാ । ശുകേതി നാമ പുത്രസ്യ ചകാര മുനിസത്തമഃ
ഘൃതാചിയുടെ ഗർഭത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുമ്പോൾ ശുകപക്ഷിയുടെ രൂപം കണ്ടതുകൊണ്ട്, ആ മഹാമുനി തന്റെ പുത്രനു ശുകൻ എന്ന പേര് നൽകി.
ബൃഹസ്പതിമുപാധ്യായം കൃത്വാ വ്യാസസുതസ്തദാ । വ്രതാനി ബ്രഹ്മചര്യസ്യ ചകാര വിധിപൂര്വകമ്
അപ്പോൾ വ്യാസന്റെ പുത്രൻ ബൃഹസ്പതിയെ ഗുരുവായി സ്വീകരിച്ചു, നിർദ്ദേശിച്ച രീതിയിൽ ബ്രഹ്മചര്യവ്രതങ്ങൾ ആചരിച്ചു.
സോഽധീത്യ നിഖിലാന്വേദാന് സരഹസ്യാന്സസംഗ്രഹാന് । ധര്മശാസ്ത്രാണി സര്വാണി കൃത്വാ ഗുരുകുലേ ശുകഃ
ശുകൻ ഗുരുകുലത്തിൽ എല്ലാ വേദങ്ങളും രഹസ്യങ്ങളും സമാഹാരങ്ങളും പഠിച്ചു, എല്ലാ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളും അഭ്യസിച്ചു.
ഗുരവേ ദക്ഷിണാം ദത്ത്വാ സമാവൃത്തോ മുനിസ്തദാ । ആജഗാമ പിതുഃ പാര്ശ്വം കൃഷ്ണദ്വൈപായനസ്യ ച
ഗുരുവിന് ദക്ഷിണ നൽകി, ആ മുനി പഠനം പൂർത്തിയാക്കി കൃഷ്ണദ്വൈപായനനായ പിതാവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തി.
ദൃഷ്ട്വാ വ്യാസഃ ശുകം പ്രാപ്തം പ്രേമ്ണോത്ഥായ സസമ്ഭ്രമഃ । ആലിലിങ്ഗ മുഹുര്ഘ്രാണം മൂര്ധ്നി തസ്യ ചകാര ഹ
ശുകനെ എത്തുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ, വ്യാസൻ സ്നേഹത്തോടും ആവേശത്തോടും കൂടി എഴുന്നേറ്റ്, അവനെ പലതവണ അണച്ചു, തലയിൽ മണഞ്ഞു.
പപ്രച്ഛ കുശലം വ്യാസസ്തഥാ ചാധ്യയനം ശുചി । ആശ്വാസ്യ സ്ഥാപയാമാസ ശുകം തത്രാശ്രമേ ശുഭേ
വ്യാസൻ ശുകന്റെ സുഖവും പഠനവും ചോദിച്ചു, ആശ്വസിപ്പിച്ച് ആ ശുഭമായ ആശ്രമത്തിൽ അവനെ പാർപ്പിച്ചു.
ദാരകര്മ തതോ വ്യാസഃ ശുകസ്യ പര്യചിന്തയത് । കന്യാം മുനിസുതാം കാന്താമപൃച്ഛദതിവേഗവാന്
അതിനുശേഷം വ്യാസൻ ശുകന്റെ വിവാഹം ചിന്തിച്ചു, ഒരു മനോഹരിയായ മുനിപുത്രിയെ വേഗത്തിൽ വിവാഹം ചോദിച്ചു.
ശുകം പ്രാഹ സുതം വ്യാസോ വേദോഽധീതസ്ത്വയാനഘ । ധര്മശാസ്ത്രാണി സര്വാണി കുരു ഭാര്യാം മഹാമതേ
വ്യാസൻ തന്റെ പുത്രനായ ശുകനോട് പറഞ്ഞു: നീ വേദവും എല്ലാ ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളും പഠിച്ചു; മഹാമതിയായ നീ, ഭാര്യയെ സ്വീകരിക്കു.
ഗാര്ഹസ്ഥ്യം ച സമാസാദ്യ യജ ദേവാന്പിതൄനഥ । ഋണാന്മോചയ മാം പുത്ര പ്രാപ്യ ദാരാന്മനോരമാന്
ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിച്ച്, ദേവന്മാരെയും പിതാക്കളെയും ആരാധിച്ചു, മനോഹരിയായ ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ച്, മകനേ, എന്നെ ഋണങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കു.
അപുത്രസ്യ ഗതിര്നാസ്തി സ്വര്ഗോ നൈവ ച നൈവ ച । തസ്മാത്പുത്ര മഹാഭാഗ കുരുഷ്വാദ്യ ഗൃഹാശ്രമമ്
മകനില്ലാത്തവനു ഗതി ഇല്ല, സ്വർഗ്ഗവും ഇല്ല, ഒന്നുമില്ല; അതുകൊണ്ട്, മഹാഭാഗവ, ഇന്നുതന്നെ ഗൃഹസ്ഥാശ്രമത്തിൽ പ്രവേശിക്കു.