ഭവിഷ്യതി തവാദ്യൈവ വിപ്രപുത്രവിവാഹിതഃ । തച്ഛ്രുത്വാ വചനം രാജാ മായയാ തസ്യ മോഹിതഃ
ഇന്ന് തന്നെ, ബ്രാഹ്മണപുത്രന്റെ വിവാഹം നടത്തി, രാജസൂയയാഗത്തേക്കാൾ വലിയ പുണ്യം നിനക്ക് ലഭിക്കും. ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് അവന്റെ മായയിൽ മയങ്ങി.
തഥേതി ച പ്രതിജ്ഞായ നോവാചാല്പം വചസ്തഥാ । തേന ദര്ശിതമാര്ഗോഽസൌ നഗരം പ്രതി ജഗ്മിവാന്
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു സമ്മതിച്ച്, മറ്റൊന്നും പറഞ്ഞില്ല. അവൻ കാണിച്ച വഴി പിന്തുടർന്ന് നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
വിശ്വാമിത്രോഽപി രാജാനം വഞ്ചയിത്വാശ്രമം യയൌ । കൃതോദ്വാഹവിധിസ്താവദ്വിശ്വാമിത്രോഽബ്രവീന്നൃപമ്
വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവിനെ വഞ്ചിച്ച് തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. വിവാഹവിധികൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
വേദീമധ്യേ നൃപാദ്യ ത്വം ദേഹി ദാനം യഥേപ്സിതമ് । രാജോവാച - കിം തേഽഭീഷ്ടം ദ്വിജ ബ്രൂഹി ദദാമി വാഞ്ഛിതം കില
വേദിക്കിന്റെ നടുവിൽ, രാജാവേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ദാനം ഇപ്പോൾ നൽകൂ. രാജാവ് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, നിനക്ക് എന്താണ് ആവശ്യം? പറയൂ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും ഞാൻ നൽകാം.
അദേയമൈ സംസരേ യശഃ കാമോഽസ്മി സാമ്പ്രതമ് । വ്യര്ഥം ഹി ജീവിതം തസ്യ വിഭവം പ്രാപ്യ യേന വൈ
എനിക്ക് നൽകാൻ കഴിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല; ഇപ്പോൾ എനിക്ക് വേണ്ടത് നല്ല പേര് മാത്രമാണ്. ധനം കിട്ടിയിട്ടും ശുദ്ധമായ, പരലോകസുഖം നൽകുന്ന യശസ് നേടാത്തവന്റെ ജീവിതം വൃഥാ തന്നെയാണ്.
നോപാര്ജിതം യശഃ ശുദ്ധം പരലോകസുഖപ്രദമ് । വിശ്വാമിത്ര ഉവാച - രാജ്യം ദേഹി മഹാരാജ വരായ സപരിച്ഛദമ്
ശുദ്ധമായ, പരലോകസുഖം നൽകുന്ന യശസ് നേടാത്തവന്റെ ജീവിതം ഫലപ്രദമല്ല. വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, നിന്റെ രാജ്യം മുഴുവൻ അതിന്റെ അനുബന്ധങ്ങളോടുകൂടി എനിക്ക് ദാനം തരിക.
ഗജാശ്വരഥരത്നാഢ്യം വേദീമധ്യേഽതിപാവനേ । വ്യാസ ഉവാച - മോഹിതോ മായയാ തസ്യ ശ്രുത്വാ വാക്യം മുനേര്നൃപഃ
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഈ അതിപാവനമായ വേദിക്കിന്റെ നടുവിൽ. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ മായയിൽ മയങ്ങിയ രാജാവ്, മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ—
ദത്തമിത്യുക്തവാന് രാജ്യമവിചാര്യ യദൃച്ഛയാ । ഗൃഹീതമിതി തം പ്രാഹ വിശ്വാമിത്രോഽതിനിഷ്ഠുരഃ
'ദാനം നൽകി' എന്നു യാതൊരു ആലോചനയും കൂടാതെ രാജാവ് പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം, അത്യന്തം കഠിനനായ വിശ്വാമിത്രൻ, 'ഞാൻ ഏറ്റെടുത്തു' എന്നു പറഞ്ഞു.
ദക്ഷിണാം ദേഹി രാജേന്ദ്ര ദാനയോഗ്യാം മഹാമതേ । ദക്ഷിണാരഹിതം ദാനം നിഷ്ഫലം മനുരബ്രവീത്
രാജാവേ, ഉചിതമായ ഒരു പ്രതിഫലം കൊടുക്കണം. പ്രതിഫലം ഇല്ലാതെ ദാനം ചെയ്താൽ അതിന് ഫലം ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് മനു പറഞ്ഞു.
തസ്മാദ്ദാനഫലായ ത്വം യഥോക്താം ദേഹി ദക്ഷിണാമ് । ഇത്യുക്തസ്തു തദാ രാജാ തമുവാചാതിവിസ്മിതഃ
അതിനാൽ, ദാനത്തിന് ഫലം ലഭിക്കണമെങ്കിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ പ്രതിഫലം കൊടുക്കണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് അതിശയത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ബ്രൂഹി കിയദ്ധനം തുഭ്യം ദേയം സ്വാമിന് മയാധുനാ । ദക്ഷിണാനിഷ്ക്രയം സാധോ വദ താവത്പ്രമാണകമ്
സ്വാമി, എത്ര ധനം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്ക് കൊടുക്കണം എന്ന് പറഞ്ഞു തരിക. സത്യസന്ധനായവനേ, പ്രതിഫലത്തിന് യോജിച്ച അളവ് പറയൂ.
ദാനപൂര്ത്യൈ പ്രദാസ്യാമി സ്വസ്ഥോ ബ് ഹവ തപോധന । വിശ്വാമിത്രസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ തമാഹ മേദിനീപതിമ്
ദാനം പൂർണ്ണമാക്കാൻ ഞാൻ കൊടുക്കും; ഭയപ്പെടേണ്ട, മനസ്സു ശാന്തമാക്കൂ. അപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഹേമഭാരദ്വയം സാര്ധം ദക്ഷിണാം ദേഹി സാമ്പ്രതമ് । ദാസ്യാമീതി പ്രതിശ്രുത്യ തസ്മൈ രാജാതിവിസ്മിതഃ
ഇപ്പോൾ ഒരു കാൽക്കാലി പൊന്നാണ് പ്രതിഫലമായി കൊടുക്കേണ്ടത്. രാജാവ് അതിശയത്തോടെ അത് കൊടുക്കാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
തദൈവ സൈനികാസ്തസ്യ വീക്ഷമാണാഃ സമാഗതാഃ । ദൃഷ്ട്വാ മഹീപതിം വ്യഗ്രം തുഷ്ടുവുസ്തേ മുദാന്വിതാഃ
അപ്പോൾ അവന്റെ സൈനികർ ഒത്തുചേർന്നു നോക്കി; രാജാവ് അത്യന്തം തിരക്കിലായിരിക്കുന്നതും കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ അവനെ പ്രശംസിച്ചു.
വ്യാസ ഉവാച - ശ്രുത്വാ തേഷാം വചോ രാജാ നോക്ത്വാ കിഞ്ചിച്ഛുഭാശുഭമ് । ചിന്തയന്സ്വകൃതം കര്മ യയാവന്തഃപുരേ തതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് നല്ലതോ ചീത്തയോ ഒന്നും പറയാതെ, താൻ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ ചിന്തിച്ചു അകത്തുള്ള കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് പോയി.
കിം മയാ സ്വീകൃതം ദാനം സര്വസ്വം യത്സമര്പിതമ് । വഞ്ചിതോഽഹം ദ്വിജേനാത്ര വനേ പാടച്ചരൈരിവ
എന്താണ് ഞാൻ സ്വീകരിച്ചത്? എല്ലാം സമർപ്പിച്ചു. ഈ ദ്വിജനാൽ ഞാൻ കാട്ടിൽ കള്ളന്മാരാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ വഞ്ചിതനായി.
രാജ്യം സോപസ്കരം തസ്മൈ മയാ സര്വം രതിശ്രുതമ് । ഭാരദ്വയം സുവര്ണസ്യ സാര്ധം ച ദക്ഷിണാ പുനഃ
എന്റെ രാജ്യം മുഴുവൻ അതിലെ സാധനങ്ങളോടുകൂടി ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു; പിന്നെയും ഒരു കാൽക്കാലി പൊന്നാണ് പ്രതിഫലമായി കൊടുക്കേണ്ടത്.
കിം കരോമി മതിര്ഭ്രഷ്ടാ ന ജ്ഞാതം കപടം മുനേഃ । പ്രതാരിതോഽഹം സഹസാ ബ്രാഹ്മണേന തപസ്വിനാ
എന്ത് ചെയ്യണം? എന്റെ മനസ്സ് കുഴഞ്ഞു. ആ മുനിയുടെ കപടം ഞാൻ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ആ ബ്രാഹ്മണൻ എന്നെ പെട്ടെന്ന് വഞ്ചിച്ചു.
ന ജാനേ ദൈവകാര്യം വൈ ഹാ ദൈവ കിം ഭവിഷ്യതി । ഇതി ചിന്താപരോ രാജാ ഗൃഹം പ്രാപ്തോഽതിവിഹ്വലഃ
എന്താണ് ദൈവം ചെയ്യാൻ പോകുന്നത് എന്നെ അറിയില്ല; ദൈവമേ, ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും? ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി രാജാവ് അതീവ വിഷമത്തോടെ വീട്ടിലെത്തി.
പതിം ചിന്താപരം ദൃഷ്ത്വാ രാജ്ഞീ പപ്രച്ഛ കാരണമ് । കിം പ്രഭോ വിമനാ ഭാസി കാ ചിന്താ ബ്രൂഹി സാമ്പ്രതമ്
ഭർത്താവിനെ ദുഃഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ടത് കണ്ട രാജ്ഞി കാരണമറിയാൻ ചോദിച്ചു: പ്രഭോ, എന്തുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾ വിഷമിതനായി തോന്നുന്നത്? എന്താണ് ഈ ചിന്ത? ഇപ്പോൾ പറയൂ.
വനാത്പുത്രഃ സമായാതോ രാജസൂയഃ കൃതഃ പുരാ । കസ്മാച്ഛോചസി രാജേന്ദ്ര ശോകസ്യ കാരണം വദ
മകൻ കാട്ടിൽ നിന്ന് തിരിച്ചെത്തി; രാജസൂയം മുമ്പ് നടത്തിയിട്ടുണ്ട്; രാജാവേ, എന്തിനാണ് നിങ്ങൾ ദുഃഖിക്കുന്നത്? ദുഃഖത്തിന് കാരണമെന്തെന്ന് പറയൂ.
നാരാതിര്വിദ്യതേ ക്വാപി ബലവാന്ദുര്ബലോഽപി വാ । വരുണോഽപി സുസന്തുഷ്ടഃ കൃതകൃത്യോഽസി ഭൂതലേ
വലിയവനോ ചെറുതോ എവിടെയും ശത്രു ഇല്ല; വരുണനും സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു; ഭൂമിയിൽ നിങ്ങളുടെ കടമകൾ എല്ലാം നിർവഹിച്ചു.
വിന്തയാ ക്ഷീയതേ ദേഹോ നാസ്തി ചിന്താസമാ മൃതിഃ । ത്യജ്യതാം നൃപശാര്ദൂല സ്വസ്ഥോ ഭവ വിചക്ഷണ
ചിന്തകൊണ്ട് ശരീരം ക്ഷയിക്കും; ചിന്തയേക്കാൾ വലിയ മരണമില്ല; രാജാവേ, ചിന്ത ഉപേക്ഷിച്ച് മനസ്സു ശാന്തമാക്കൂ.
തന്നിശമ്യ പ്രിയാവാക്യം പ്രീതിപൂര്വം നരാധിപഃ । പ്രോവാച കിഞ്ചിച്ചിന്തായാഃ കാരണം ച ശുഭാശുഭമ്
പ്രിയപ്പെട്ടവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് സ്നേഹത്തോടെ തന്റെ ചിന്തയുടെ കാര്യം, നല്ലതും ചീത്തയും കുറച്ചു പറഞ്ഞു.
ഭോജനം ന ചകാരാഽസൌ ചിന്താവിഷ്ടസ്തഥാ നൃപഃ । സുപ്ത്വാപി ശയനേ ശുഭ്രേ ലേഭേ നിദ്രാം ന ഭൂമിപഃ
ചിന്തയിൽ മുഴുകിയ രാജാവ് ആഹാരം കഴിച്ചില്ല; ശുദ്ധമായ കിടക്കയിൽ കിടന്നിട്ടും ഉറക്കം ലഭിച്ചില്ല.
പ്രാതരുത്ഥായ ചിന്താര്തോ യാവത്സന്ധ്യാദികാഃ ക്രിയാഃ । കരോതി നൃപതിസ്താവദ്വിശ്വാമിത്രഃ സമാഗതഃ
രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ്, ചിന്തയാൽ പീഡിതനായ രാജാവ് സന്ധ്യാദി കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുമ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ അവിടെ എത്തി.
ക്ഷത്രാ നിവേദിതോ രാജ്ഞേ മുനിഃ സര്വസ്വഹാരകഃ । ആഗത്യോവാച രാജാനം പ്രണമന്തം പുനഃ പുനഃ
മുനിവർമ്മൻ തന്റെ എല്ലാ സമ്പത്തും രാജാവിന് സമർപ്പിച്ച്, വീണ്ടും വീണ്ടും വന്ദനം ചെയ്ത് രാജാവിന്റെ അടുക്കൽ എത്തി പറഞ്ഞു.
വിശ്വാമിത്ര ഉവാച - രാജംസ്ത്യജ സ്വരാജ്യം മേ ദേഹി വാചാ പ്രതിശ്രുതമ് । സുവര്ണം സ്പൃശ രാജേന്ദ്ര സത്യവാഗ്ഭവ സാമ്പ്രതമ്
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, നീ രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നോട് വാക്ക് കൊടുക്കണം. സ്വർണം സ്പർശിച്ച് സത്യവാനാകണം, രാജേന്ദ്രാ.
ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച - സ്വാമിന് രാജ്യം തവേദം മേ മയാ ദത്തം കിലാധുനാ । ത്യക്ത്വാന്യത്ര ഗമിഷ്യാമി മാ ചിന്താ കുരു കൌശിക
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: സ്വാമി, ഈ രാജ്യം ഇനി നിന്റെതാണ്; ഞാൻ ഇപ്പോൾ അതു നിനക്കു നൽകി. ഞാൻ രാജ്യം വിട്ട് മറ്റിടത്തേക്ക് പോകും; കൗശികാ, നീ വിഷമിക്കേണ്ട.
സര്വസ്വം മമ തേ ബ്രഹ്മന് ഗൃഹീതം വിധിവദ്വിഭോ । സുവര്ണദക്ഷിണാം ദാതുമശക്തോഽസ്മ്യധുനാ ദ്വിജ
ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ എല്ലാ സമ്പത്തും നീ നിയമപ്രകാരം ഏറ്റെടുത്തു. ഇപ്പോൾ സ്വർണ്ണദക്ഷിണ നൽകാൻ എനിക്ക് കഴിയില്ല, ദ്വിജനേ.