യദിച്ഛസി മഹാഭാഗ തത്തേ ദാസ്യാമി സാമ്പ്രതമ് । ഗാവോ ഭൂമിര്ഹിരണ്യം ച ഗജാശ്വരഥവാഹനമ്
മഹാഭാഗനേ, നിനക്ക് എന്ത് വേണമെങ്കിലും ഞാൻ ഇപ്പോൾ തന്നേക്കാം. പശുക്കൾ, നിലം, പൊന്ന്, ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, വാഹനങ്ങൾ — നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊന്നും പറയൂ.
നാദേയം മേ കിമപ്യസ്തി കൃതമേതദ്വ്രതം പുരാ । രാജസൂയേ മഖശ്രേഷ്ഠേ മുനീനാം സന്നിധാവപി
എനിക്ക് നൽകാൻ കഴിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല. ഈ വ്രതം ഞാൻ പഴയകാലത്ത് തന്നെ, മഹാരാജസൂയയാഗത്തിൽ, മഹർഷിമാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ തന്നെ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
തസ്മാത്ത്വമിഹ സമ്പ്താപ്തസ്തീര്ഥേഽസ്മിന്പ്രവരേ മുനേ । യത്തേഽസ്തി വാഞ്ഛിതം ബ്രൂഹി ദദാമി അവ വാഞ്ഛിതമ്
അതിനാൽ, മഹർഷേ, നീ ഈ ഉത്തമമായ തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി. നിനക്ക് എന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ പറയൂ; ആഗ്രഹിച്ചാലോ ഇല്ലയോ, ഞാൻ അതെല്ലാം നൽകും.
വിശ്വാമിത്ര ഉവാച - മയാ പൂര്വം ശ്രുതാ രാജന് കീര്തിസ്തേ വിപുലാ ഭുവി । വസിഷ്ഠേന ച സമ്പ്രോക്താ ദാതാ നാസ്തി മഹീതലേ
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഭൂമിയിൽ നിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ മുമ്പേ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. വസിഷ്ഠനും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് — ഭൂമിയിൽ നിന്നേക്കാൾ വലിയ ദാനി ഇല്ലെന്ന്.
ഹരിശ്ചന്ദ്രോ നൃപശ്രേഷ്ഠഃ സൂര്യവംശേ മഹീപതിഃ । താദൃശോ നൃപതിര്ദാതാ ന ഭൂതോ ന ഭവിഷ്യതി
സൂര്യവംശത്തിലെ മഹാരാജാവായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, അങ്ങനെയുള്ള ഒരു ദാനശീലൻ മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.
പൃഥിവ്യാം പരമോദാരസ്ത്രിശങ്കുതനയോ യഥാ । അതസ്ത്വാം പ്രാര്ഥയാമ്യദ്യ വിവാഹോ മേഽസ്തി പാര്ഥിവഃ
ഭൂമിയിൽ ത്രിശങ്കുവിന്റെ മകനേക്കാൾ ഉദാരൻ ആരുമില്ല. അതുകൊണ്ടു രാജാവേ, ഞാൻ ഇന്ന് നിന്നെ അപേക്ഷിക്കുന്നു — എന്റെ മകന്റെ വിവാഹം നടക്കാനിരിക്കുകയാണ്.
പുത്രസ്യ ച മഹാഭാഗ തദര്ഥം ദേഹി മേ ധനമ് । രാജോവാച - വിവാഹം കുരു വിപ്രേന്ദ്ര ദദാമി പ്രാര്ഥിതം തവ
മഹാഭാഗനേ, അതിനായി എന്റെ മകന്റെ വിവാഹത്തിന് ധനം ദയവായി തരണമെന്നു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. രാജാവ് പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, വിവാഹം നടത്തൂ, നീ ചോദിക്കുന്നതെന്തും ഞാൻ നൽകാം.
യദിച്ഛസി ധനം കാമം ദാതാ തസ്യാമി നിശ്ചിതമ് । വ്യാസ ഉവാച - ഇത്യുക്തഃ കൌശികസ്തേന വഞ്ചനാതത്പരോ മുനിഃ
നിനക്ക് എത്ര ധനം വേണമെങ്കിലും ഞാൻ ഉറപ്പായി നൽകും. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ രാജാവ് പറഞ്ഞപ്പോൾ, കൌശികമഹർഷി വഞ്ചനയിൽ മനസ്സോടു നിന്നു.
ഉദ്ഭാവ്യ മായാം ഗാന്ധര്വീം പാര്ഥിവായാപ്യദര്ശയത് । കുമാരഃ സുകാമാരശ്ച കന്യാ ച ദശവാര്ഷികീ
അവൻ ഗന്ധർവമായാമുപയോഗിച്ച് ഒരു ആൺകുട്ടിയെയും, സുന്ദരനായ യുവാവിനെയും, പത്തു വയസ്സുള്ള ഒരു പെൺകുട്ടിയെയും രാജാവിന് കാണിച്ചു.
ഏതയോഃ കാര്യമപ്യദ്യ കര്തവ്യം നൃപസത്തമ । രാജസൂയാധികം പുണ്യം ഗൃഹസ്ഥസ്യ വിവാഹതഃ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഇവരുടെ വിവാഹം ഇന്ന് തന്നെ നടത്തണം. ഗൃഹസ്ഥനായി വിവാഹം നടത്തുന്നത് രാജസൂയയാഗത്തേക്കാൾ വലിയ പുണ്യം നൽകും.
ഭവിഷ്യതി തവാദ്യൈവ വിപ്രപുത്രവിവാഹിതഃ । തച്ഛ്രുത്വാ വചനം രാജാ മായയാ തസ്യ മോഹിതഃ
ഇന്ന് തന്നെ, ബ്രാഹ്മണപുത്രന്റെ വിവാഹം നടത്തി, രാജസൂയയാഗത്തേക്കാൾ വലിയ പുണ്യം നിനക്ക് ലഭിക്കും. ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് അവന്റെ മായയിൽ മയങ്ങി.
തഥേതി ച പ്രതിജ്ഞായ നോവാചാല്പം വചസ്തഥാ । തേന ദര്ശിതമാര്ഗോഽസൌ നഗരം പ്രതി ജഗ്മിവാന്
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു സമ്മതിച്ച്, മറ്റൊന്നും പറഞ്ഞില്ല. അവൻ കാണിച്ച വഴി പിന്തുടർന്ന് നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
വിശ്വാമിത്രോഽപി രാജാനം വഞ്ചയിത്വാശ്രമം യയൌ । കൃതോദ്വാഹവിധിസ്താവദ്വിശ്വാമിത്രോഽബ്രവീന്നൃപമ്
വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവിനെ വഞ്ചിച്ച് തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. വിവാഹവിധികൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
വേദീമധ്യേ നൃപാദ്യ ത്വം ദേഹി ദാനം യഥേപ്സിതമ് । രാജോവാച - കിം തേഽഭീഷ്ടം ദ്വിജ ബ്രൂഹി ദദാമി വാഞ്ഛിതം കില
വേദിക്കിന്റെ നടുവിൽ, രാജാവേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ദാനം ഇപ്പോൾ നൽകൂ. രാജാവ് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, നിനക്ക് എന്താണ് ആവശ്യം? പറയൂ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും ഞാൻ നൽകാം.
അദേയമൈ സംസരേ യശഃ കാമോഽസ്മി സാമ്പ്രതമ് । വ്യര്ഥം ഹി ജീവിതം തസ്യ വിഭവം പ്രാപ്യ യേന വൈ
എനിക്ക് നൽകാൻ കഴിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല; ഇപ്പോൾ എനിക്ക് വേണ്ടത് നല്ല പേര് മാത്രമാണ്. ധനം കിട്ടിയിട്ടും ശുദ്ധമായ, പരലോകസുഖം നൽകുന്ന യശസ് നേടാത്തവന്റെ ജീവിതം വൃഥാ തന്നെയാണ്.
നോപാര്ജിതം യശഃ ശുദ്ധം പരലോകസുഖപ്രദമ് । വിശ്വാമിത്ര ഉവാച - രാജ്യം ദേഹി മഹാരാജ വരായ സപരിച്ഛദമ്
ശുദ്ധമായ, പരലോകസുഖം നൽകുന്ന യശസ് നേടാത്തവന്റെ ജീവിതം ഫലപ്രദമല്ല. വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, നിന്റെ രാജ്യം മുഴുവൻ അതിന്റെ അനുബന്ധങ്ങളോടുകൂടി എനിക്ക് ദാനം തരിക.
ഗജാശ്വരഥരത്നാഢ്യം വേദീമധ്യേഽതിപാവനേ । വ്യാസ ഉവാച - മോഹിതോ മായയാ തസ്യ ശ്രുത്വാ വാക്യം മുനേര്നൃപഃ
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഈ അതിപാവനമായ വേദിക്കിന്റെ നടുവിൽ. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ മായയിൽ മയങ്ങിയ രാജാവ്, മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ—
ദത്തമിത്യുക്തവാന് രാജ്യമവിചാര്യ യദൃച്ഛയാ । ഗൃഹീതമിതി തം പ്രാഹ വിശ്വാമിത്രോഽതിനിഷ്ഠുരഃ
'ദാനം നൽകി' എന്നു യാതൊരു ആലോചനയും കൂടാതെ രാജാവ് പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം, അത്യന്തം കഠിനനായ വിശ്വാമിത്രൻ, 'ഞാൻ ഏറ്റെടുത്തു' എന്നു പറഞ്ഞു.
ദക്ഷിണാം ദേഹി രാജേന്ദ്ര ദാനയോഗ്യാം മഹാമതേ । ദക്ഷിണാരഹിതം ദാനം നിഷ്ഫലം മനുരബ്രവീത്
രാജാവേ, ഉചിതമായ ഒരു പ്രതിഫലം കൊടുക്കണം. പ്രതിഫലം ഇല്ലാതെ ദാനം ചെയ്താൽ അതിന് ഫലം ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് മനു പറഞ്ഞു.
തസ്മാദ്ദാനഫലായ ത്വം യഥോക്താം ദേഹി ദക്ഷിണാമ് । ഇത്യുക്തസ്തു തദാ രാജാ തമുവാചാതിവിസ്മിതഃ
അതിനാൽ, ദാനത്തിന് ഫലം ലഭിക്കണമെങ്കിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ പ്രതിഫലം കൊടുക്കണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് അതിശയത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ബ്രൂഹി കിയദ്ധനം തുഭ്യം ദേയം സ്വാമിന് മയാധുനാ । ദക്ഷിണാനിഷ്ക്രയം സാധോ വദ താവത്പ്രമാണകമ്
സ്വാമി, എത്ര ധനം ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിനക്ക് കൊടുക്കണം എന്ന് പറഞ്ഞു തരിക. സത്യസന്ധനായവനേ, പ്രതിഫലത്തിന് യോജിച്ച അളവ് പറയൂ.
ദാനപൂര്ത്യൈ പ്രദാസ്യാമി സ്വസ്ഥോ ബ് ഹവ തപോധന । വിശ്വാമിത്രസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ തമാഹ മേദിനീപതിമ്
ദാനം പൂർണ്ണമാക്കാൻ ഞാൻ കൊടുക്കും; ഭയപ്പെടേണ്ട, മനസ്സു ശാന്തമാക്കൂ. അപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഹേമഭാരദ്വയം സാര്ധം ദക്ഷിണാം ദേഹി സാമ്പ്രതമ് । ദാസ്യാമീതി പ്രതിശ്രുത്യ തസ്മൈ രാജാതിവിസ്മിതഃ
ഇപ്പോൾ ഒരു കാൽക്കാലി പൊന്നാണ് പ്രതിഫലമായി കൊടുക്കേണ്ടത്. രാജാവ് അതിശയത്തോടെ അത് കൊടുക്കാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു.
തദൈവ സൈനികാസ്തസ്യ വീക്ഷമാണാഃ സമാഗതാഃ । ദൃഷ്ട്വാ മഹീപതിം വ്യഗ്രം തുഷ്ടുവുസ്തേ മുദാന്വിതാഃ
അപ്പോൾ അവന്റെ സൈനികർ ഒത്തുചേർന്നു നോക്കി; രാജാവ് അത്യന്തം തിരക്കിലായിരിക്കുന്നതും കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ അവനെ പ്രശംസിച്ചു.
വ്യാസ ഉവാച - ശ്രുത്വാ തേഷാം വചോ രാജാ നോക്ത്വാ കിഞ്ചിച്ഛുഭാശുഭമ് । ചിന്തയന്സ്വകൃതം കര്മ യയാവന്തഃപുരേ തതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് നല്ലതോ ചീത്തയോ ഒന്നും പറയാതെ, താൻ ചെയ്ത കാര്യങ്ങൾ ചിന്തിച്ചു അകത്തുള്ള കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് പോയി.
കിം മയാ സ്വീകൃതം ദാനം സര്വസ്വം യത്സമര്പിതമ് । വഞ്ചിതോഽഹം ദ്വിജേനാത്ര വനേ പാടച്ചരൈരിവ
എന്താണ് ഞാൻ സ്വീകരിച്ചത്? എല്ലാം സമർപ്പിച്ചു. ഈ ദ്വിജനാൽ ഞാൻ കാട്ടിൽ കള്ളന്മാരാൽ വഞ്ചിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ വഞ്ചിതനായി.
രാജ്യം സോപസ്കരം തസ്മൈ മയാ സര്വം രതിശ്രുതമ് । ഭാരദ്വയം സുവര്ണസ്യ സാര്ധം ച ദക്ഷിണാ പുനഃ
എന്റെ രാജ്യം മുഴുവൻ അതിലെ സാധനങ്ങളോടുകൂടി ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു; പിന്നെയും ഒരു കാൽക്കാലി പൊന്നാണ് പ്രതിഫലമായി കൊടുക്കേണ്ടത്.
കിം കരോമി മതിര്ഭ്രഷ്ടാ ന ജ്ഞാതം കപടം മുനേഃ । പ്രതാരിതോഽഹം സഹസാ ബ്രാഹ്മണേന തപസ്വിനാ
എന്ത് ചെയ്യണം? എന്റെ മനസ്സ് കുഴഞ്ഞു. ആ മുനിയുടെ കപടം ഞാൻ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; ആ ബ്രാഹ്മണൻ എന്നെ പെട്ടെന്ന് വഞ്ചിച്ചു.
ന ജാനേ ദൈവകാര്യം വൈ ഹാ ദൈവ കിം ഭവിഷ്യതി । ഇതി ചിന്താപരോ രാജാ ഗൃഹം പ്രാപ്തോഽതിവിഹ്വലഃ
എന്താണ് ദൈവം ചെയ്യാൻ പോകുന്നത് എന്നെ അറിയില്ല; ദൈവമേ, ഇനി എന്ത് സംഭവിക്കും? ഇങ്ങനെ ചിന്തയിൽ മുങ്ങി രാജാവ് അതീവ വിഷമത്തോടെ വീട്ടിലെത്തി.
പതിം ചിന്താപരം ദൃഷ്ത്വാ രാജ്ഞീ പപ്രച്ഛ കാരണമ് । കിം പ്രഭോ വിമനാ ഭാസി കാ ചിന്താ ബ്രൂഹി സാമ്പ്രതമ്
ഭർത്താവിനെ ദുഃഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ടത് കണ്ട രാജ്ഞി കാരണമറിയാൻ ചോദിച്ചു: പ്രഭോ, എന്തുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾ വിഷമിതനായി തോന്നുന്നത്? എന്താണ് ഈ ചിന്ത? ഇപ്പോൾ പറയൂ.