ധനേച്ഛാ യദി തേ ബ്രഹ്മന് യജ്ഞാര്ഥം ദ്വിജസത്തമ । ആഗന്തവ്യമയോധ്യായാം ദാസ്യാമി വിപുലം ധനമ്
"ബ്രാഹ്മണനേ, യജ്ഞത്തിനായി ധനം വേണമെങ്കിൽ, അയോധ്യയിൽ വന്ന് ധാരാളം സ്വത്ത് ഞാൻ നിനക്ക് നൽകാം."
കൌശികായ സര്വസ്വസമര്പണം തദ്ദക്ഷിണാദാനവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച - ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഭൂപതേഃ കൌശികോ മുനിഃ । പ്രഹസ്യ പ്രത്യുവാചേദം ഹരിശ്ചന്ദ്രം തഥാ നൃപ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം കൗശികമുനി പുഞ്ചിരിച്ച് ഹരിശ്ചന്ദ്രനോടു这样 പറഞ്ഞു.
രാജംസ്തീര്ഥമിദം പുണ്യം പാവനം പാപനാശനമ് । സ്നാനം കുരു മഹാഭാഗ പിതൄണാം തര്പണം തഥാ
"രാജാവേ, ഇത് പുണ്യവും ശുദ്ധിയുമുള്ള തീർത്ഥമാണ്, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. മഹാഭാഗവേ, ഇവിടെ കുളിച്ച് പിതൃകർമ്മവും നിർവ്വഹിക്കൂ."
കാലഃ ശുഭതമോഽസ്തീഹ തീര്ഥേ സ്നാത്വാ വിശാംപതേ । ദാനം ദദസ്വ ശക്ത്യാത്ര പുണ്യതീര്ഥേഽതിപാവനേ
"ഇപ്പോൾ ഏറ്റവും ശുഭമായ സമയമാണ്; ഈ പുണ്യതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ച്, നിന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യൂ, മഹാരാജാവേ."
പ്രാപ്യ തീര്ഥം മഹാപുണ്യമസ്നാത്വാ യസ്തു ഗച്ഛതി । സ ഭവേദാത്മഹാ ഭൂയ ഇതി സ്വായമ്ഭുവോഽബ്രവീത്
"ഈ മഹാപുണ്യതീർത്ഥം എത്തി കുളിക്കാതെ പോകുന്നവൻ തന്നെ തന്നെ ശത്രുവാക്കുന്നു എന്ന് സ്വായംഭുവൻ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്."
തസ്മാത്തീര്ഥവരേ രാജന് കുരു പുണ്യം സ്വശക്തിതഃ । ദര്ശയിഷ്യാമി മാര്ഗം തേ ഗന്താസി നഗരം തതഃ
"അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ഈ ഉത്തമതീർത്ഥത്തിൽ നിന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് പുണ്യകർമങ്ങൾ ചെയ്യൂ; ഞാൻ നിനക്ക് വഴി കാണിച്ചു തരാം, അതിനുശേഷം നീ നഗരത്തിലേക്ക് പോകാം."
ആഗമിഷ്യാമഹം മാര്ഗദര്സനാര്ഥം തവാനഘ । ത്വയാ സഹാദ്യ കാകുത്സ്ഥ തവ ദാനേന തോഷിതഃ
"നിനക്ക് വഴി കാണിക്കാൻ ഞാൻ വരും, പാപരഹിതനേ; കാകുത്സ്ഥകുലജനായ രാജാവേ, നിന്റെ ദാനത്തിൽ ഞാൻ ഇന്ന് സന്തോഷം പ്രാപിക്കും."
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം രാജാ മുനേഃ കപടമണ്ഡിതമ് । വാസാംസ്യുത്താര്യ വിധിവത്സ്നാതുമഭ്യായയൌ നദീമ്
മുനിയുടെ വാക്കുകളിൽ കപടം ഉണ്ടെന്ന് അറിഞ്ഞില്ലാതെ രാജാവ് വസ്ത്രങ്ങൾ അഴിച്ചു, വിധിപ്രകാരം നദിയിൽ കുളിക്കാൻ ചെന്നു.
ബന്ധയിത്വാ ഹയം വൃക്ഷേ മുനിവാക്യേന മോഹിതഃ । അവശ്യംഭാവിയോഗേന തദ്വശസ്തു തദാഭവത്
മുനിയുടെ വാക്കുകളിൽ ഭ്രമിച്ച രാജാവ് കുതിരയെ വൃക്ഷത്തിൽ കെട്ടി, അവശ്യം സംഭവിക്കേണ്ട വിധിയുടെ അധീനനായി മാറി.
രാജാ സ്നാനവിധിം കൃത്വാ സന്തര്പ്യ പിതൃദേവതാഃ । വിശ്വാമിത്രമുവാചേദം സ്വാമിന് ദാനം ദദാമി തേ
രാജാവ് കുളിവിധി നിർവ്വഹിച്ച് പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, വിശ്വാമിത്രനോടു പറഞ്ഞു: "സ്വാമിനേ, ഞാൻ നിനക്ക് ദാനം നൽകുന്നു."
യദിച്ഛസി മഹാഭാഗ തത്തേ ദാസ്യാമി സാമ്പ്രതമ് । ഗാവോ ഭൂമിര്ഹിരണ്യം ച ഗജാശ്വരഥവാഹനമ്
മഹാഭാഗനേ, നിനക്ക് എന്ത് വേണമെങ്കിലും ഞാൻ ഇപ്പോൾ തന്നേക്കാം. പശുക്കൾ, നിലം, പൊന്ന്, ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, വാഹനങ്ങൾ — നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതൊന്നും പറയൂ.
നാദേയം മേ കിമപ്യസ്തി കൃതമേതദ്വ്രതം പുരാ । രാജസൂയേ മഖശ്രേഷ്ഠേ മുനീനാം സന്നിധാവപി
എനിക്ക് നൽകാൻ കഴിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല. ഈ വ്രതം ഞാൻ പഴയകാലത്ത് തന്നെ, മഹാരാജസൂയയാഗത്തിൽ, മഹർഷിമാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ തന്നെ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
തസ്മാത്ത്വമിഹ സമ്പ്താപ്തസ്തീര്ഥേഽസ്മിന്പ്രവരേ മുനേ । യത്തേഽസ്തി വാഞ്ഛിതം ബ്രൂഹി ദദാമി അവ വാഞ്ഛിതമ്
അതിനാൽ, മഹർഷേ, നീ ഈ ഉത്തമമായ തീർത്ഥത്തിൽ എത്തി. നിനക്ക് എന്തെങ്കിലും ആഗ്രഹമുണ്ടെങ്കിൽ പറയൂ; ആഗ്രഹിച്ചാലോ ഇല്ലയോ, ഞാൻ അതെല്ലാം നൽകും.
വിശ്വാമിത്ര ഉവാച - മയാ പൂര്വം ശ്രുതാ രാജന് കീര്തിസ്തേ വിപുലാ ഭുവി । വസിഷ്ഠേന ച സമ്പ്രോക്താ ദാതാ നാസ്തി മഹീതലേ
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഭൂമിയിൽ നിന്റെ മഹത്വം ഞാൻ മുമ്പേ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. വസിഷ്ഠനും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് — ഭൂമിയിൽ നിന്നേക്കാൾ വലിയ ദാനി ഇല്ലെന്ന്.
ഹരിശ്ചന്ദ്രോ നൃപശ്രേഷ്ഠഃ സൂര്യവംശേ മഹീപതിഃ । താദൃശോ നൃപതിര്ദാതാ ന ഭൂതോ ന ഭവിഷ്യതി
സൂര്യവംശത്തിലെ മഹാരാജാവായ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ, രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, അങ്ങനെയുള്ള ഒരു ദാനശീലൻ മുമ്പ് ഉണ്ടായിട്ടില്ല, ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല.
പൃഥിവ്യാം പരമോദാരസ്ത്രിശങ്കുതനയോ യഥാ । അതസ്ത്വാം പ്രാര്ഥയാമ്യദ്യ വിവാഹോ മേഽസ്തി പാര്ഥിവഃ
ഭൂമിയിൽ ത്രിശങ്കുവിന്റെ മകനേക്കാൾ ഉദാരൻ ആരുമില്ല. അതുകൊണ്ടു രാജാവേ, ഞാൻ ഇന്ന് നിന്നെ അപേക്ഷിക്കുന്നു — എന്റെ മകന്റെ വിവാഹം നടക്കാനിരിക്കുകയാണ്.
പുത്രസ്യ ച മഹാഭാഗ തദര്ഥം ദേഹി മേ ധനമ് । രാജോവാച - വിവാഹം കുരു വിപ്രേന്ദ്ര ദദാമി പ്രാര്ഥിതം തവ
മഹാഭാഗനേ, അതിനായി എന്റെ മകന്റെ വിവാഹത്തിന് ധനം ദയവായി തരണമെന്നു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു. രാജാവ് പറഞ്ഞു: മഹർഷേ, വിവാഹം നടത്തൂ, നീ ചോദിക്കുന്നതെന്തും ഞാൻ നൽകാം.
യദിച്ഛസി ധനം കാമം ദാതാ തസ്യാമി നിശ്ചിതമ് । വ്യാസ ഉവാച - ഇത്യുക്തഃ കൌശികസ്തേന വഞ്ചനാതത്പരോ മുനിഃ
നിനക്ക് എത്ര ധനം വേണമെങ്കിലും ഞാൻ ഉറപ്പായി നൽകും. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ രാജാവ് പറഞ്ഞപ്പോൾ, കൌശികമഹർഷി വഞ്ചനയിൽ മനസ്സോടു നിന്നു.
ഉദ്ഭാവ്യ മായാം ഗാന്ധര്വീം പാര്ഥിവായാപ്യദര്ശയത് । കുമാരഃ സുകാമാരശ്ച കന്യാ ച ദശവാര്ഷികീ
അവൻ ഗന്ധർവമായാമുപയോഗിച്ച് ഒരു ആൺകുട്ടിയെയും, സുന്ദരനായ യുവാവിനെയും, പത്തു വയസ്സുള്ള ഒരു പെൺകുട്ടിയെയും രാജാവിന് കാണിച്ചു.
ഏതയോഃ കാര്യമപ്യദ്യ കര്തവ്യം നൃപസത്തമ । രാജസൂയാധികം പുണ്യം ഗൃഹസ്ഥസ്യ വിവാഹതഃ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഇവരുടെ വിവാഹം ഇന്ന് തന്നെ നടത്തണം. ഗൃഹസ്ഥനായി വിവാഹം നടത്തുന്നത് രാജസൂയയാഗത്തേക്കാൾ വലിയ പുണ്യം നൽകും.
ഭവിഷ്യതി തവാദ്യൈവ വിപ്രപുത്രവിവാഹിതഃ । തച്ഛ്രുത്വാ വചനം രാജാ മായയാ തസ്യ മോഹിതഃ
ഇന്ന് തന്നെ, ബ്രാഹ്മണപുത്രന്റെ വിവാഹം നടത്തി, രാജസൂയയാഗത്തേക്കാൾ വലിയ പുണ്യം നിനക്ക് ലഭിക്കും. ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് അവന്റെ മായയിൽ മയങ്ങി.
തഥേതി ച പ്രതിജ്ഞായ നോവാചാല്പം വചസ്തഥാ । തേന ദര്ശിതമാര്ഗോഽസൌ നഗരം പ്രതി ജഗ്മിവാന്
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു സമ്മതിച്ച്, മറ്റൊന്നും പറഞ്ഞില്ല. അവൻ കാണിച്ച വഴി പിന്തുടർന്ന് നഗരത്തിലേക്ക് പോയി.
വിശ്വാമിത്രോഽപി രാജാനം വഞ്ചയിത്വാശ്രമം യയൌ । കൃതോദ്വാഹവിധിസ്താവദ്വിശ്വാമിത്രോഽബ്രവീന്നൃപമ്
വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവിനെ വഞ്ചിച്ച് തന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. വിവാഹവിധികൾ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, വിശ്വാമിത്രൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
വേദീമധ്യേ നൃപാദ്യ ത്വം ദേഹി ദാനം യഥേപ്സിതമ് । രാജോവാച - കിം തേഽഭീഷ്ടം ദ്വിജ ബ്രൂഹി ദദാമി വാഞ്ഛിതം കില
വേദിക്കിന്റെ നടുവിൽ, രാജാവേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ദാനം ഇപ്പോൾ നൽകൂ. രാജാവ് പറഞ്ഞു: ബ്രാഹ്മണനേ, നിനക്ക് എന്താണ് ആവശ്യം? പറയൂ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും ഞാൻ നൽകാം.
അദേയമൈ സംസരേ യശഃ കാമോഽസ്മി സാമ്പ്രതമ് । വ്യര്ഥം ഹി ജീവിതം തസ്യ വിഭവം പ്രാപ്യ യേന വൈ
എനിക്ക് നൽകാൻ കഴിയാത്തത് ഒന്നുമില്ല; ഇപ്പോൾ എനിക്ക് വേണ്ടത് നല്ല പേര് മാത്രമാണ്. ധനം കിട്ടിയിട്ടും ശുദ്ധമായ, പരലോകസുഖം നൽകുന്ന യശസ് നേടാത്തവന്റെ ജീവിതം വൃഥാ തന്നെയാണ്.
നോപാര്ജിതം യശഃ ശുദ്ധം പരലോകസുഖപ്രദമ് । വിശ്വാമിത്ര ഉവാച - രാജ്യം ദേഹി മഹാരാജ വരായ സപരിച്ഛദമ്
ശുദ്ധമായ, പരലോകസുഖം നൽകുന്ന യശസ് നേടാത്തവന്റെ ജീവിതം ഫലപ്രദമല്ല. വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, നിന്റെ രാജ്യം മുഴുവൻ അതിന്റെ അനുബന്ധങ്ങളോടുകൂടി എനിക്ക് ദാനം തരിക.
ഗജാശ്വരഥരത്നാഢ്യം വേദീമധ്യേഽതിപാവനേ । വ്യാസ ഉവാച - മോഹിതോ മായയാ തസ്യ ശ്രുത്വാ വാക്യം മുനേര്നൃപഃ
ആനകളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ ഈ അതിപാവനമായ വേദിക്കിന്റെ നടുവിൽ. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ മായയിൽ മയങ്ങിയ രാജാവ്, മഹർഷിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ—
ദത്തമിത്യുക്തവാന് രാജ്യമവിചാര്യ യദൃച്ഛയാ । ഗൃഹീതമിതി തം പ്രാഹ വിശ്വാമിത്രോഽതിനിഷ്ഠുരഃ
'ദാനം നൽകി' എന്നു യാതൊരു ആലോചനയും കൂടാതെ രാജാവ് പറഞ്ഞു. അതിനുശേഷം, അത്യന്തം കഠിനനായ വിശ്വാമിത്രൻ, 'ഞാൻ ഏറ്റെടുത്തു' എന്നു പറഞ്ഞു.
ദക്ഷിണാം ദേഹി രാജേന്ദ്ര ദാനയോഗ്യാം മഹാമതേ । ദക്ഷിണാരഹിതം ദാനം നിഷ്ഫലം മനുരബ്രവീത്
രാജാവേ, ഉചിതമായ ഒരു പ്രതിഫലം കൊടുക്കണം. പ്രതിഫലം ഇല്ലാതെ ദാനം ചെയ്താൽ അതിന് ഫലം ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് മനു പറഞ്ഞു.
തസ്മാദ്ദാനഫലായ ത്വം യഥോക്താം ദേഹി ദക്ഷിണാമ് । ഇത്യുക്തസ്തു തദാ രാജാ തമുവാചാതിവിസ്മിതഃ
അതിനാൽ, ദാനത്തിന് ഫലം ലഭിക്കണമെങ്കിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ പ്രതിഫലം കൊടുക്കണം. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ രാജാവ് അതിശയത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.