തമായാന്തം സമാലോക്യ വരാഹം വികൃതാനനമ് । മുമോച വിശിഖം തസ്മിന്ഹന്തുകാമോ മഹീപതിഃ
വികൃതമായ മുഖമുള്ള ആ പന്നി അടുത്ത് വരുന്നത് കണ്ട രാജാവ് അതിനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അമ്പ് വിട്ടു.
ഗച്ഛന്തം തം സമാലോക്യ രാജാ കോപസമന്വിതഃ । മുമോച വിശിഖാംസ്തീക്ഷ്ണാംശ്ചാപമാകൃഷ്യ യത്നതഃ
അത് അകലെ പോകുന്നത് കണ്ട രാജാവ് കോപത്തോടെ ശ്രദ്ധയോടെ വില്ല് വലിച്ച് മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ വിട്ടു.
ക്ഷണം ദൃഷ്ടിപഥം രാജ്ഞഃ ക്ഷണം ചാദര്ശനം ഗതഃ । കുര്വന്ബഹുവിധാരാവം സൂകരം സമുപാദ്രവത്
ഒരു നിമിഷം രാജാവിന്റെ കാഴ്ചയിൽ, അടുത്ത നിമിഷം കാണാതെയും, പലവിധം വലിയ ശബ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി ആ പന്നി മുന്നോട്ട് ഓടി.
ഹരിശ്ചന്ദ്രോഽതികുപിതോ മൃഗസ്യാനുജഗാമ ഹ । അശ്വേന വായുവേഗേന വികൃഷ്യ ച ശരാസനമ്
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ കുതിരപ്പുറത്ത് കാറ്റുപോലെയുള്ള വേഗത്തിൽ ആ മൃഗത്തെ പിന്തുടർന്നു, വില്ല് വലിച്ചു.
ഇതസ്തതസ്തഃ സൈന്യമഗമച്ച വനാന്തരമ് । ഏകാകീ നൃപതിഃ കോലം വ്രജന്തം സമുപാദ്രവത്
സൈന്യം കാടിന്റെ അകത്തേക്ക് പല ദിശകളിലും കടന്നു; എന്നാൽ രാജാവ് ഒറ്റയ്ക്കായി ആ പന്നിയെ പിന്തുടർന്നു.
മധ്യാഹ്നസമയേ രാജാ സമ്പ്രാപ്തോ വിജനേ വനേ । തൃഷിതഃ ക്ഷുധിതോഽത്യര്ഥം ബഭൂവ ശ്രാന്തവാഹനഃ
ഉച്ച സമയത്ത് രാജാവ് ഒരു ശൂന്യമായ കാട്ടിൽ എത്തി; അത്യന്തം ദാഹവും വിശപ്പും കുതിരയും ക്ഷീണിച്ചുമായിരുന്നു.
സൂകരോഽദര്ശനം പ്രാപ്തോ രാജാ ചിന്താതുരോഽഭവത് । മാര്ഗഭ്രഷ്ടോഽതിവിപിനേ ദാരുണേ ദീനവത്സ്ഥിതഃ
പന്നി കാണാതായി; രാജാവ് വലിയ ചിന്തയോടെ, വഴികെട്ട് ഭയങ്കരമായ കാട്ടിൽ നിരാശയോടെ നിന്നു.
കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി ന സഹായോഽസ്തി മേ വനേ । അജ്ഞാതസ്വപഥഃ കുത്ര വ്രജാമീതി വ്യചിന്തയത്
എന്ത് ചെയ്യണം? എവിടെ പോകണം? ഈ കാട്ടിൽ എനിക്ക് കൂട്ടുകാരനില്ല. വഴിയും അറിയില്ല, എവിടെ പോകണമെന്ന് എങ്ങനെ അറിയാം? എന്ന് രാജാവ് ചിന്തിച്ചു.
ഏവം വിന്തയതസ്തത്ര വിപിനേ ജനവര്ജിതേ । രാജ്ഞാ ചിന്താതുരോഽപശ്യന്നദീം സുവിമലോദകാമ്
അങ്ങനെ ആ ശൂന്യമായ കാട്ടിൽ ചിന്തയോടെ നിൽക്കുമ്പോൾ രാജാവ് അതിയായി വെടിപ്പുള്ള വെള്ളമുള്ള ഒരു നദി കണ്ടു.
വീക്ഷ്യ താം മുദിതോ രാജാ പായയിത്വാ തുരങ്ഗകമ് । അശ്വാദുത്തേര്യ വിമലം പപൌ പാനീയമുത്തമമ്
അത് കണ്ട രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ കുതിരയെ വെള്ളം കുടിപ്പിച്ചു; പിന്നെ കുതിരയിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി സ്വയം ശുദ്ധമായ നല്ല വെള്ളം കുടിച്ചു.
ജലം പീത്വാ നൃപസ്തത്ര സുഖമാപ മഹീപതിഃ । ഇത്യേഷ നഗരം ഗന്തും ദിഗ്ഭ്രമേണാതിമോഹിതഃ
വെള്ളം കുടിച്ചതിനുശേഷം രാജാവിന് ആശ്വാസം ലഭിച്ചു; എന്നാൽ നഗരത്തിലേക്ക് വഴികെട്ട്, മനസ്സിൽ വലിയ ആശങ്കയോടെ അലയുകയായിരുന്നു.
വിശ്വാമിത്രസ്തു സമ്പ്രാപ്തോ വൃദ്ധബ്രാഹ്മണരൂപധൃക് । നനാമ വീക്ഷ്യ രാജാ തം പ്രീതിപൂര്വം ദ്വിജോത്തമമ്
അപ്പോൾ വൃദ്ധബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ വിശ്വാമിത്രൻ അവിടെ എത്തി; അവനെ കണ്ട രാജാവ് ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ ആദരപൂർവം വണങ്ങി.
തമുവാച ഗാധിരാജഃ പ്രണമന്തം നൃപോത്തമമ് । സ്വസ്തി തേഽസ്തു മഹാരാജ കിമര്ഥമിഹ ചാഗതഃ
അവനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്യുന്ന മഹാരാജാവിനോട് ഗാധിരാജാവ് പറഞ്ഞു: "നിനക്ക് എല്ലാ നന്മകളും ഉണ്ടാകട്ടെ, മഹാരാജാവേ. നീ ഇവിടെ വന്നതെന്തിനാണ്?"
ഏകാകീ വിജനേ രാജന് കിം ചികീര്ഷിതമത്ര തേ । ബ്രൂഹി സര്വം സ്ഥിരോ ഭൂത്വാ കാരണം നൃപസത്തമ
"രാജാവേ, നീ ഈ ശൂന്യമായ സ്ഥലത്ത് ഒറ്റയ്ക്കായി എന്ത് ചെയ്യാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്? രാജശ്രേഷ്ഠനേ, മനസ്സു ശാന്തമാക്കി എല്ലാം പറയൂ, എന്താണ് കാരണം?"
രാജോവാച - സൂകരോഽതിമഹാകായോ ബലവാന്പുഷ്പകാനനമ് । സമുപേത്യ മമര്ദാശു കോമലാന്പുഷ്പപാദപാന്
രാജാവ് പറഞ്ഞു: "ഒരു വമ്പൻ കാട്ടുപന്നി വലിയ ശക്തിയോടെ പൂങ്കാനനത്തിൽ കയറി, നിമിഷംകൊണ്ടെന്റെ പൂക്കളുള്ള സസ്യങ്ങളെ തകർത്തു."
തം നിവാരയിതും ദുഷ്ടം കരേ കൃത്വാ ച കാര്മുകമ് । സസൈന്യോഽഹം സ്വനഗരാന്നിര്ഗതോ മുനിസത്തമ
"ആ ദുഷ്ടനെ തുരത്താൻ, വില്ല് കൈയിൽ എടുത്ത്, എന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം നഗരത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടതാണ്, മഹാമുനിയേ."
ഗതോഽസൌ ദൃക്പഥാത്പാപോ മായാവീ ക്വാപി വേഗവാന് । പൃഷ്ഠതോഽഹമപി പ്രാപ്തഃ സൈന്യം ക്വാപി ഗതം മമ
"അവൻ വേഗത്തിൽ എന്റെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷനായി; ഞാൻ പിന്തുടർന്നു, പക്ഷേ എന്റെ സൈന്യം വേറെയിടത്തേക്ക് പോയി."
ക്ഷുധിതസ്തൃഷിതശ്ചാഹം സൈന്യഭ്രഷ്ടസ്ത്വിഹാഗതഃ । ന ജാനേ പുരമാര്ഗം ച തഹാ സൈന്യഗതിം മുനേ
"ഞാൻ വിശന്നും ദാഹിച്ചും, സൈന്യത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടും ഇവിടെ എത്തി. നഗരത്തിലേക്കുള്ള വഴി എനിക്ക് അറിയില്ല, സൈന്യവും എവിടെ പോയെന്ന് അറിയില്ല, മഹാമുനിയേ."
പന്ഥാനം ദര്ശയ വിഭോ വ്രജാമി നഗരം പ്രതി । മമാത്ര ഭാഗ്യയോഗേന പ്രാപ്തസ്ത്വം വിജനേ വനേ
"നഗരത്തിലേക്കുള്ള വഴി കാണിച്ചു തരിക, പ്രഭോ; ഈ ശൂന്യവനത്തിൽ നിന്നെ കാണാൻ എനിക്ക് ഭാഗ്യം ലഭിച്ചു."
അയോധ്യാദിപതിശ്ചാഹം ഹരിശ്ചന്ദ്രോഽതിവിശ്രുതഃ । രാജസൂയസ്യ കര്താ ച വാഞ്ഛിതാര്ഥപ്രദഃ സദാ
"ഞാൻ അയോധ്യയുടെ രാജാവും, ഹരിശ്ചന്ദ്രനെന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനുമാണ്; രാജസൂയയാഗം നടത്തിയവനും, എല്ലായ്പ്പോഴും ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റുന്നവനും ആകുന്നു."
ധനേച്ഛാ യദി തേ ബ്രഹ്മന് യജ്ഞാര്ഥം ദ്വിജസത്തമ । ആഗന്തവ്യമയോധ്യായാം ദാസ്യാമി വിപുലം ധനമ്
"ബ്രാഹ്മണനേ, യജ്ഞത്തിനായി ധനം വേണമെങ്കിൽ, അയോധ്യയിൽ വന്ന് ധാരാളം സ്വത്ത് ഞാൻ നിനക്ക് നൽകാം."
കൌശികായ സര്വസ്വസമര്പണം തദ്ദക്ഷിണാദാനവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച - ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഭൂപതേഃ കൌശികോ മുനിഃ । പ്രഹസ്യ പ്രത്യുവാചേദം ഹരിശ്ചന്ദ്രം തഥാ നൃപ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം കൗശികമുനി പുഞ്ചിരിച്ച് ഹരിശ്ചന്ദ്രനോടു这样 പറഞ്ഞു.
രാജംസ്തീര്ഥമിദം പുണ്യം പാവനം പാപനാശനമ് । സ്നാനം കുരു മഹാഭാഗ പിതൄണാം തര്പണം തഥാ
"രാജാവേ, ഇത് പുണ്യവും ശുദ്ധിയുമുള്ള തീർത്ഥമാണ്, പാപങ്ങൾ നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. മഹാഭാഗവേ, ഇവിടെ കുളിച്ച് പിതൃകർമ്മവും നിർവ്വഹിക്കൂ."
കാലഃ ശുഭതമോഽസ്തീഹ തീര്ഥേ സ്നാത്വാ വിശാംപതേ । ദാനം ദദസ്വ ശക്ത്യാത്ര പുണ്യതീര്ഥേഽതിപാവനേ
"ഇപ്പോൾ ഏറ്റവും ശുഭമായ സമയമാണ്; ഈ പുണ്യതീർത്ഥത്തിൽ കുളിച്ച്, നിന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് ദാനം ചെയ്യൂ, മഹാരാജാവേ."
പ്രാപ്യ തീര്ഥം മഹാപുണ്യമസ്നാത്വാ യസ്തു ഗച്ഛതി । സ ഭവേദാത്മഹാ ഭൂയ ഇതി സ്വായമ്ഭുവോഽബ്രവീത്
"ഈ മഹാപുണ്യതീർത്ഥം എത്തി കുളിക്കാതെ പോകുന്നവൻ തന്നെ തന്നെ ശത്രുവാക്കുന്നു എന്ന് സ്വായംഭുവൻ പ്രസ്താവിച്ചിട്ടുണ്ട്."
തസ്മാത്തീര്ഥവരേ രാജന് കുരു പുണ്യം സ്വശക്തിതഃ । ദര്ശയിഷ്യാമി മാര്ഗം തേ ഗന്താസി നഗരം തതഃ
"അതുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ഈ ഉത്തമതീർത്ഥത്തിൽ നിന്റെ ശേഷിയനുസരിച്ച് പുണ്യകർമങ്ങൾ ചെയ്യൂ; ഞാൻ നിനക്ക് വഴി കാണിച്ചു തരാം, അതിനുശേഷം നീ നഗരത്തിലേക്ക് പോകാം."
ആഗമിഷ്യാമഹം മാര്ഗദര്സനാര്ഥം തവാനഘ । ത്വയാ സഹാദ്യ കാകുത്സ്ഥ തവ ദാനേന തോഷിതഃ
"നിനക്ക് വഴി കാണിക്കാൻ ഞാൻ വരും, പാപരഹിതനേ; കാകുത്സ്ഥകുലജനായ രാജാവേ, നിന്റെ ദാനത്തിൽ ഞാൻ ഇന്ന് സന്തോഷം പ്രാപിക്കും."
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം രാജാ മുനേഃ കപടമണ്ഡിതമ് । വാസാംസ്യുത്താര്യ വിധിവത്സ്നാതുമഭ്യായയൌ നദീമ്
മുനിയുടെ വാക്കുകളിൽ കപടം ഉണ്ടെന്ന് അറിഞ്ഞില്ലാതെ രാജാവ് വസ്ത്രങ്ങൾ അഴിച്ചു, വിധിപ്രകാരം നദിയിൽ കുളിക്കാൻ ചെന്നു.
ബന്ധയിത്വാ ഹയം വൃക്ഷേ മുനിവാക്യേന മോഹിതഃ । അവശ്യംഭാവിയോഗേന തദ്വശസ്തു തദാഭവത്
മുനിയുടെ വാക്കുകളിൽ ഭ്രമിച്ച രാജാവ് കുതിരയെ വൃക്ഷത്തിൽ കെട്ടി, അവശ്യം സംഭവിക്കേണ്ട വിധിയുടെ അധീനനായി മാറി.
രാജാ സ്നാനവിധിം കൃത്വാ സന്തര്പ്യ പിതൃദേവതാഃ । വിശ്വാമിത്രമുവാചേദം സ്വാമിന് ദാനം ദദാമി തേ
രാജാവ് കുളിവിധി നിർവ്വഹിച്ച് പിതാക്കളെയും ദേവതകളെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തി, വിശ്വാമിത്രനോടു പറഞ്ഞു: "സ്വാമിനേ, ഞാൻ നിനക്ക് ദാനം നൽകുന്നു."