പ്രാര്ഥനാഭങ്ഗജം ദോഷം കഥം ത്വം നാവബുധ്യസേ । പ്രാര്ഥിതം സര്വദാ ദേയം മഖേഽസ്മിന്നൃപസത്തമ
അപേക്ഷ തള്ളുന്നതില് നിന്നുള്ള ദോഷം നീ കാണുന്നില്ലേ? ഈ യാഗത്തില് അപേക്ഷിച്ചതു എല്ലാം എപ്പോഴും നല്കേണ്ടതാണ്, ഉത്തമരാജാവേ.
അന്യഥാ പാപമേവ സ്യാത്തവ രാജന്ന സംശയഃ । വ്യാസ ഉവാച - ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ കൌശികസ്യ നൃപോതമഃ
അങ്ങനെ അല്ലെങ്കില് പാപം ഉറപ്പായും നിന്നെ ബാധിക്കും, രാജാവേ, സംശയമില്ല. വ്യാസന് പറഞ്ഞു: കൌശികന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട ശേഷം, രാജാക്കന്മാരില് ഉത്തമനായ അവന്—
പ്രത്യുവാച മഹാരാജ കൌശികം മുനിസത്തമമ് । ജലോദരേണ ഗാധേയ ദുഃഖിതോഽഹം ഭൃശം മുനേ
മഹാരാജാവായ അവന് മഹാമുനിയായ കൌശികനോട് പറഞ്ഞു: 'മഹർഷേ, എനിക്ക് ജലോദരരോഗം മൂലം വലിയ വേദനയുണ്ട്, ഗാധിയുടെ പുത്രാ.'
തസ്മാന്ന മോചയാമ്യേനമന്യത്പ്രാര്ഥയ കൌശിക । ന ത്വയാ വിഗ്രഹഃ കാര്യഃ കാര്യേഽസ്മിന്മമ സര്വഥാ
അതുകൊണ്ട് ഞാന് ഇവനെ മോചിപ്പിക്കില്ല; മറ്റൊന്ന് അപേക്ഷിക്കൂ, കൌശികാ. ഈ കാര്യത്തില് എന്നോട് നീ വാദിക്കേണ്ടതില്ല.
തച്ഛ്രുത്വാ വചനം രാജ്ഞോ വിശ്വാമിത്രോഽതികോപനഃ । ബഭൂവ ദുഃഖസന്തപ്തോ വീക്ഷ്യ ദീനം ദ്വിജാത്മജമ്
രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ അത്യന്തം കോപിച്ചു. ദു:ഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ട്, ദു:ഖിതനായ ബ്രാഹ്മണപുത്രനെ നോക്കുമ്പോൾ അവൻ ദു:ഖഭാരത്തിൽ മുങ്ങി.
വസിഷ്ഠവിശ്വാമിത്രപണവര്ണനമ് വ്യാസ ഉവാച - രുദന്തം ബാലകം വീക്ഷ്യ വിശ്വാമിത്രോ ദയാതുരഃ । ശുനഃശേപമുവാചേദം ഗത്വാ പാര്ശ്വേഽതിദുഃഖിതമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ബാലൻ കരയുന്നതു കണ്ടപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ കരുണയാൽ ഉണർന്നു. അത്യന്തം ദു:ഖിതനായ ശുനശ്ശേപന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു, അവനോടു പറഞ്ഞു.
മന്ത്രം പ്രചേതസഃ പുത്ര മയോക്തം മനസാ സ്മരന് । ജപതസ്തവ കല്യാണം ഭവിഷ്യതി മമാജ്ഞയാ
പ്രചേതസിന്റെ മകനേ, ഞാൻ പറഞ്ഞ മന്ത്രം മനസ്സിൽ ഓർത്തുകൊൾക. അതു ജപിച്ചാൽ, എന്റെ കല്പനപ്രകാരം നിനക്ക് എല്ലാ ഭാവുകത്വവും ലഭിക്കും.
വിശ്വാമിത്രവചഃ ശ്രുത്വാ ശുനഃശേപഃ ശുചാഽഽകുലഃ । മന്ത്രം ജജാപ മനസാ കൌശികോക്തം സ്ഫുടാക്ഷരമ്
വിശ്വാമിത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, ദു:ഖത്തിൽ ആകുലനായ ശുനശ്ശേപൻ, കൗശികൻ പറഞ്ഞ മന്ത്രം മനസ്സിൽ വ്യക്തമായി ജപിച്ചു.
ജപതസ്തത്ര തസ്യാശു പ്രചേതാസ്തു കൃപാകരഃ । പ്രാദുര്ബഭൂവ സഹസാ പ്രസന്നോ നൃപ ബാലകേ
അവിടെ ശുനശ്ശേപൻ മന്ത്രം ജപിക്കുമ്പോൾ, കരുണയുള്ള പ്രചേതസ് അപ്രത്യക്ഷമായി അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി, ബാലനിൽ സന്തോഷത്തോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ തമാഗതം സര്വേ വിസ്മയം പരമം ഗതാഃ । തുഷ്ടുവുര്വരുണം ദേവം മുദിതാ ദര്ശനേന തേ
അവനെ വന്നതുകണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും അത്ഭുതത്തിൽ മുങ്ങി. ദർശനത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ അവർ വരുൺദേവനെ സ്തുതിച്ചു.
രാജാതിവിസ്മിതഃ പാദൌ പ്രണനാമ രുജാതുരഃ । ബദ്ധാഞ്ജലിപുടോ ദേവം തുഷ്ടാവ പുരതഃ സ്ഥിതമ്
രാജാവ് അത്യന്തം അത്ഭുതപ്പെട്ടു, വേദനയിൽ ആകുലനായി അവന്റെ കാലിൽ വീണു. കൈകൂപ്പി, മുന്നിൽ നില്ക്കുന്ന ദൈവത്തെ സ്തുതിച്ചു.
ഹരിശ്ചന്ദ്ര ഉവാച - ദേവദേവ കൃപാസിന്ധോ പാപാത്മാഹം സുമന്ദധീഃ । കൃതാപരാധഃ കൃപണഃ പാവിതഃ പരമേഷ്ഠിനാ
ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: ദേവദേവനേ, കരുണാസാഗരനേ, ഞാൻ പാപിയായും ബുദ്ധിഹീനനായും ഇരിക്കുന്നു. പാപം ചെയ്ത ദു:ഖിതനായ എന്നെ പരമേശ്വരൻ ശുദ്ധീകരിച്ചു.
മയാ തേ പുത്രകാമേന ദുഃഖസംസ്ഥേന ഹേലനമ് । കൃതം ക്ഷമാപ്യം പ്രഭുണാ കോഽപരാധഃ സുദുര്മതേഃ
മകനായി ആഗ്രഹിച്ച്, ദു:ഖത്തിൽ ആയപ്പോൾ ഞാൻ നിനക്കു അവഗണന കാണിച്ചു. പ്രഭുവേ, അങ്ങയുടെ ക്ഷമയാകട്ടെ; ഇങ്ങനെ ബുദ്ധിഹീനനായവനിൽ എന്ത് പാപമുണ്ട്?
അര്ഥീ ദോഷം ന ജാനാതി തസ്മാത്പുത്രാര്ഥിനാ മയാ । വഞ്ചിതസ്ത്വം ദേവദേവ ഭീതേന നരകാദ്വിഭോ
ആഗ്രഹമുള്ളവൻ പിഴവുകൾ മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല. അതുകൊണ്ട് മകനായി ആഗ്രഹിച്ച ഞാൻ, നരകഭയത്തിൽ നിന്നു ദേവദേവനേ, നിന്നെ വഞ്ചിച്ചു.
അപുത്രസ്യ ഗതിര്നാസ്തി സ്വര്ഗോ നൈവ ച നൈവ ച । ഭീതോഽഹം തേന വാക്യേന തസ്മാത്തേ ഹേലനം കൃതമ്
മകനില്ലാത്തവനു ഗതിയില്ല, സ്വർഗ്ഗവും മറ്റൊന്നും ഇല്ല. ആ വാക്ക് കേട്ടു ഭയപ്പെട്ട് ഞാൻ നിന്നെ അവഗണിച്ചു.
നാജ്ഞസ്യ ദൂഷണം ചിന്ത്യം നൂനം ജ്ഞാനവതാ വിഭോ । ദുഃഖിതോഽഹം രുജാക്രാന്തോ വഞ്ചിതഃ സ്വസുതേന ഹ
അജ്ഞാനിയുടെ പിഴവ് ജ്ഞാനികൾ ചിന്തിക്കേണ്ടതല്ല, പ്രഭുവേ. ഞാൻ വേദനയിൽ ആകുലനായി, എന്റെ സ്വന്തം മകനാൽ വഞ്ചിതനായി.
ന ജാനേഽഹം മഹാരാജ പുത്രോ മേ ക്വ ഗതഃ പ്രഭോ । വഞ്ചയിത്വാ വനേ ഭീതോ മരണാന്മാം കൃപാനിധേ
മഹാരാജാവേ, എന്റെ മകൻ എവിടെ പോയെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല, പ്രഭുവേ. കാടിൽ എന്നെ വഞ്ചിച്ച്, മരണത്തിൽ നിന്ന് ഭയന്ന് ഓടി, കരുണാനിധിയേ.
പ്രയയൌ ദ്രവിണം ദത്വാ ഗൃഹീതോ ദ്വിജബാലകഃ । യജ്ഞോഽയം ക്രീതപുത്രേണ പ്രാരബ്ധസ്തവ തുഷ്ടയേ
സമ്പത്ത് നൽകി, ബ്രാഹ്മണബാലനെ കൊണ്ടുപോയി. ഈ യജ്ഞം വാങ്ങിയ മകനാൽ നിന്റെ തൃപ്തിക്കായി ആരംഭിച്ചു.
ദര്ശനം തവ സമ്പ്രാപ്യ ഗതം ദുഃഖം മമാദ്ഭുതമ് । ജലോദരകൃതം സര്വം പ്രസന്നേ ത്വയി സാമ്പ്രതമ്
നിന്റെ ദർശനം ലഭിച്ചപ്പോൾ എന്റെ അത്ഭുതകരമായ ദു:ഖം മാറി. ജലോദരരോഗം കൊണ്ടുണ്ടായ എല്ലാ വേദനയും ഇപ്പോൾ അവസാനിച്ചു, നീ പ്രസന്നനാകയാൽ.
വ്യാസ ഉവാച - ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ രാജ്ഞോ രോഗാതുരസ്യ ച । ദയാവാന്ദേവദേവേശഃ പ്രത്യുവാച നൃപോത്തമമ്
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രോഗബാധിതനായ രാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ദയയുള്ള ദേവദേവേശ്വരൻ രാജാവിനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
വരുണ ഉവാച - മുഞ്ച രാജഞ്ഛുനഃശേപം സ്തുവന്തം മാം ഭൃശാതുരമ് । യജ്ഞോഽയം പരിപൂര്ണസ്തേ രോഗമുക്തോ ഭവാത്മനാ
വരുൺ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, എന്നെ സ്തുതിച്ച് ദു:ഖിതനായ ശുനശ്ശേപനെ വിട്ടയക്കുക. നിന്റെ യജ്ഞം പൂർത്തിയായി, നീ രോഗമുക്തനായി.
ഇത്യുക്ത്വാ വരുണസ്തൂര്ണം രാജാനം വിരുജം തഥാ । ചകാര പശ്യതാം തത്ര സദസ്യാനാം സുസംസ്ഥിതമ്
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, വരുൺ ഉടൻ രാജാവിനെ രോഗമുക്തനാക്കി. അവിടെ ഇരുന്ന സദസ്യരുടെ മുന്നിൽ തന്നെ അതു നടന്നു.
വിമുക്തോഽസൌ ദ്വിജഃ പാശാദ്വരുണേന മഹാത്മനാ । ജയശബ്ദസ്തതസ്തത്ര സഞ്ജാതോ മഖമണ്ഡപേ
വരുണൻ എന്ന മഹാത്മാവിന്റെ പാശത്തിൽ നിന്ന് ആ ദ്വിജൻ മോചിതനായി. അപ്പോൾ യാഗശാലയിൽ ജയധ്വനി മുഴങ്ങി.
രാജാ പ്രമുദിതഃ സദ്യോ രോഗാന്മുക്തഃ സുദാരുണാത് । യൂപാന്മുക്തഃ ശുനഃശേപോ ബഭൂവാതീവ സംസ്ഥിതഃ
രാജാവ് അതിവേഗം സന്തോഷത്തോടെ ഭയങ്കരമായ രോഗത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി. ശുനശ്ശേപൻ യാഗകമ്പങ്ങളിൽ നിന്ന് വിടുവിക്കപ്പെട്ടു, അതീവ ശാന്തനായി അവിടെ നിന്നു.
രാജാ ത്വിമം മഖം പൂര്ണം ചകാര വിനയാന്വിതഃ । ശുനഃശേപസ്തദാ സഭ്യാനിത്യുവാച കൃതാഞ്ജലിഃ
രാജാവ് വിനയപൂർവ്വം യാഗം പൂർണ്ണമായി നിർവഹിച്ചു. അപ്പോൾ ശുനശ്ശേപൻ കയ്യൊഴിച്ച് സഭ്യരെ അഭിമുഖീകരിച്ചു.
ഭോ ഭോഃ സഭ്യാ സുധര്മജ്ഞാഃ ബ്രുവന്തു ധര്മനിര്ണയമ് । വേദശാസ്ത്രാനുസാരേണ യഥാര്ഥവാദിനഃ കില
ഹേ ധർമ്മജ്ഞരായ സഭ്യരേ, വേദശാസ്ത്രാനുസൃതമായി സത്യമായി ധർമ്മനിർണ്ണയം പ്രഖ്യാപിക്കണമെന്നു ഞാൻ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
പുത്രോഽഹം കസ്യ സര്വജ്ഞാഃ പിതാ കേ കോഽഗ്രതഃ പരമ് । ഭവതാം വചനാത്തസ്യ ശരണം പ്രവ്രജാമ്യഹമ്
സർവ്വജ്ഞരേ, ഞാൻ ആരുടെ മകനാണ്? എന്റെ പിതാവ് ആരാണ്, ആരാണ് പ്രധാനൻ? നിങ്ങൾ പറയുന്നവന്റെ അടുക്കൽ ഞാൻ അഭയം തേടും.
ഇത്യുക്തേ വചനേ തത്ര സഭ്യാഃ പ്രോചുഃ പരസ്പരമ് । സഭ്യാ ഊചൂഃ - അജീഗര്തസ്യ പുത്രോഽയം കസ്യാന്യസ്യ ഭവേദസൌ
ഇങ്ങനെ ശുനശ്ശേപൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, സഭ്യർ തമ്മിൽ ചർച്ച ചെയ്തു: 'ഇവൻ അജീഗർത്തന്റെ മകനാണ്, മറ്റാരുടെയെങ്കിലും മകനാവാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?'
അങ്ഗാദങ്ഗാത്സമുദ്ഭൂതഃ പാലിതസ്തേന ഭക്തിതഃ । അന്യസ്യ കസ്യ പുത്രോഽസൌ പ്രഭവേദിതി നിശ്ചയഃ
അജീഗർത്തന്റെ അങ്കത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ച്, അവന്റെ ഭക്തിയോടെ വളർന്നു. മറ്റാരുടെയെങ്കിലും മകനാകാൻ കഴിയില്ലെന്നു ഇതാണ് തീരുമാനമായത്.
തച്ഛ്രുത്വാ വാമദേവസ്തു താനുവാച സഭാസദഃ । വിക്രീതസ്തേന താതേന ദ്രവ്യലോഭാത്സുതഃ കില
അത് കേട്ട വാമദേവൻ സഭ്യരോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ മകനെ അവന്റെ പിതാവ് സ്വർണ്ണലോഭം കൊണ്ടു വിറ്റു.'