പുത്രാ ദശവിധാം പ്രോക്താ ബ്രാഹ്മണൈര്വേദപാരഗൈഃ । ദ്രവ്യേണാനീയ തസ്മാത്ത്വം പുത്രം കുരു നൃപോത്തമ
വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ പത്ത് തരത്തിലുള്ള പുത്രന്മാരുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ, രാജാവേ, ധനംകൊണ്ട് പുത്രനെ വാങ്ങി യജ്ഞം നടത്തൂ.
വരുണോഽപി പ്രസന്നഃ സന്സുഖകാരീ ഭവിഷ്യതി । ലോഭാത്കോഽപി ദ്വിജഃ പുത്രം പ്രദാസ്യതി സ്വരാഷ്ട്രജഃ
അപ്പോൾ വരുണനും സന്തോഷത്തോടെ അനുഗ്രഹിക്കും. ലാഭത്തിനായി നിന്റെ രാജ്യത്തിലെ ഏതെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണൻ പുത്രനെ നൽകും.
ഏവം പ്രമോദിതോ രാജാ വസിഷ്ഠേന മഹാമനാ । പ്രധാനം പ്രേരയാമാസ തദന്വേഷണകാമ്യയാ
വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞതിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടു രാജാവ് തന്റെ പ്രധാന മന്ത്രിയെ അത്തരം പുത്രനെ അന്വേഷിക്കാൻ അയച്ചു.
അജീഗര്തോ ദ്വിജഃ കശ്ചിദ്വിഷയേ തസ്യ ഭൂപതേഃ । തസ്യാസംശ്ച ത്രയഃ പുത്രാ നിര്ധനസ്യ വിശേഷതഃ
ആ രാജാവിന്റെ രാജ്യത്ത് അജീഗർത്തൻ എന്നൊരു ബ്രാഹ്മണൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. അവൻ വളരെ ദരിദ്രനും മൂന്നു മക്കളും ഉള്ളവനുമായിരുന്നു.
പ്രധാനേനാപ്യസൌ പൃഷ്ടഃ പുത്രാര്ഥം ദുര്ബലോ ദ്വിജഃ । ഗവാം ശതം ദദാമീതി ദേഹി പുത്രം മഖായ വൈ
പ്രധാനമന്ത്രി അവനോട് പുത്രനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ആ ദുർബലനായ ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു: നൂറു പശു തരൂ, ഞാൻ യജ്ഞത്തിന് ഒരു പുത്രനെ തരാം.
ശുനഃപുച്ഛഃ ശുനഃശേപഃ ശുനോലാംഗൂല ഇത്യമീ । തേഷാമേകതമം ദേഹി ദദാമി തു ഗവാം ശതമ്
ശുനഃപുഛ്ഛൻ, ശുനഃശേപൻ, ശുനോലാംഗൂലൻ — ഇവരാണ് എന്റെ മക്കൾ. നൂറു പശു തരൂ, ഇവരിൽ ആരെയും നിങ്ങൾക്ക് നൽകാം.
അജീഗര്തസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ ക്ഷുധയാ പീഡിതോ ഭൃശമ് । പുത്രം ച കതമം തേഭ്യോ വിക്രേതും വൈ മനോ ദധേ
ഇത് കേട്ട അജീഗർത്തൻ, അത്യന്തം വിശപ്പുകൊണ്ട്, മക്കളിൽ ആരെയാണ് വിൽക്കേണ്ടതെന്ന് ആലോചിച്ചു.
കാര്യാധികാരിണം ജ്യേഷ്ഠം മത്വാ നാസാവദാദമുമ് । കനിഷ്ഠം നാപ്യദാന്മാതാ മമൈഷ ഇതി വാദിനീ
വീട്ടിലെ കാര്യങ്ങൾക്ക് മുതിർന്നവൻ വേണ്ടെന്ന് കരുതി അവൻ അവനെ കൊടുത്തില്ല. ഇളയവൻ അമ്മയാണെന്നും പറഞ്ഞു അമ്മയും കൊടുത്തില്ല.
മധ്യമം ച ശുനഃശേപം ദദൌ ഗവാം ശതേന ച । ആനിനായ പശും ചക്രേ നരമേധേ നരാധിപഃ
രാജാവ് തന്റെ മധ്യപുത്രനായ ശുനഃശേപനെ നൂറ് പശുക്കളോടൊപ്പം സമർപ്പിച്ചു, മനുഷ്യയാഗത്തിന് അവനെ യാഗപശുവായി കൊണ്ടുവന്നു.
രുദന്തം ദുഃഖിതം ദീനം വേപമാനം ഭൃശാതുരമ് । യൂപേ ബദ്ധം നിരീക്ഷ്യാമും ചുക്രുശുര്മുനയസ്തദാ
അവനെ യാഗകമ്പത്തിൽ കെട്ടിയിട്ടു കരയുകയും ദു:ഖിതനായി വിറയുകയും ചെയ്യുന്ന ദയനീയമായ അവസ്ഥയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ മഹർഷിമാർ ഉച്ചത്തിൽ വിലപിച്ചു.
ശാമിത്രായ പശും ചക്രേ നരമേധേ നരാധിപഃ । ശമിതാ നാദദേ ശസ്ത്രം തമാലമ്ഭയിതും ശിശുമ്
രാജാവ് ശാമിത്രയാഗത്തിന് ആ ബാലനെ യാഗപശുവായി നിശ്ചയിച്ചു; എന്നാൽ മുഖ്യയാജകൻ ആ കുട്ടിയെ കൊല്ലാൻ ആയുധം എടുക്കാൻ തയ്യാറായില്ല.
നാഹം ദ്വിജസുതം ദീനം രുദന്തം കരുണം ഭൃശമ് । ഹനിഷ്യാമി സ്വലോഭാര്ഥമിത്യുവാചാപ്യസൌ തദാ
അവൻ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ സ്വാർത്ഥലാഭത്തിനായി ഈ ദയനീയനും കരയുന്നും വളരെ ദു:ഖിതനുമായ ബ്രാഹ്മണപുത്രനെ ഞാൻ കൊല്ലില്ല.'
ഇത്യുക്ത്വാ വിരരാമാസൌ കര്മണോ ദുഷ്കരാദഥ । രാജാ ആഭാസദഃ പ്രാഹ കിം കര്തവ്യമിതി ദ്വിജാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൻ ആ ദുഷ്കരമായ കർമ്മത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി; പിന്നെ രാജാവ് സഭയോട് ചോദിച്ചു: 'ഇപ്പോൾ എന്ത് ചെയ്യണം, മഹർഷിമാരേ?'
ജാതഃ കിലകിലാശബ്ദോ ജനാനാം ക്രോശതാം തദാ । ക്രന്ദമാനേ ശുനഃശേപേ സഭായാം ഭൃശമദ്ഭുതമ്
അപ്പോൾ, ശുനഃശേപൻ സഭയിൽ ഉച്ചത്തിൽ കരയുമ്പോൾ, ജനങ്ങൾ നിലവിളിച്ചുകൊണ്ട് വലിയ ശബ്ദം ഉയർത്തി; അതൊരു അത്ഭുതമായ കാഴ്ചയായിരുന്നു.
അജീഗര്തസ്തദോത്ഥായ തമുവാച നൃപോത്തമമ് । രാജന് കാര്യം കരിഷ്യാമി തവാഹം സുസ്ഥിരോ ഭവ
അജീഗർത്തൻ എഴുന്നേറ്റ് മഹാരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഞാൻ നിനക്ക് വേണ്ടത് ചെയ്യാം; നീ ധൈര്യത്തോടെ ഇരിക്കൂ.'
വേതനം ദ്വിഗുണം ദേഹി ഹനിഷ്യാമി പശും കില । കര്തവ്യം മഖകാര്യം വൈ മയാ തേഽദ്യ ധനാര്ഥിനാ
'നീ എനിക്ക് ഇരട്ടവേതനം കൊടുക്കൂ, ഞാൻ യാഗപശുവിനെ തീർച്ചയായും കൊല്ലും; ഇന്ന് ധനലാഭത്തിനായി ഞാൻ നിന്റെ യാഗകർമ്മം നിർവഹിക്കും.'
ദുഃഖിതസ്യ ധനാര്ഥസ്യ സദാസൂയാ പ്രസൂയതേ । വ്യാസ ഉവാച - തച്ഛ്രുത്വാ വചനം തസ്യ ഹരിശ്ചന്ദ്രോ മുദാന്വിതഃ
ദു:ഖിതനും ധനലാഭം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനിൽ എപ്പോഴും അസൂയ ഉണ്ടാകും; വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
തമുവാച ദദാമ്യദ്യ ഗവാം ശതമനുത്തമമ് । തദാകര്ണ്യ പിതാ തസ്യ പുത്രം ഹന്തും സമുദ്യതഃ
അവനോട് ഹരിശ്ചന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് ഞാൻ നിനക്ക് ഉത്തമമായ നൂറ് പശുക്കൾ കൊടുക്കാം.' ഇത് കേട്ടപ്പോൾ അച്ഛൻ തന്റെ സ്വന്തം മകനെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറായി.
ലോഭേനാകുലചിത്തോഽസൌ ശാമിത്രേ കൃതനിശ്ചയഃ । സമുദ്യതം ച തം ദൃഷ്ട്വാ ജനാഃ സര്വേ സഭാസദഃ
ലോഭം കൊണ്ട് മനസ്സ് കലങ്ങിയ അവൻ ശാമിത്രയാഗം ചെയ്യാൻ ഉറച്ചു; അവനെ അങ്ങനെ തയ്യാറെടുക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും, ജനങ്ങളും സഭാംഗങ്ങളും, നോക്കി നിന്നു.
ചുക്രുശുര്ഭൃശദുഃഖാര്താ ഹാഹേതി ജഗദുര്വചഃ । പിശാചോഽയം മഹാപാപീ ക്രൂരകര്മാ ദ്വിജാകൃതിഃ
വളരെ ദു:ഖിതരായി അവർ 'അയ്യോ!' എന്ന് നിലവിളിച്ചു; 'ഇവൻ ഒരു പിശാച്, മഹാപാപി, ക്രൂരകർമി, ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ.' എന്നായിരുന്നു അവരുടെ വാക്കുകൾ.
യത്സ്വയം സ്വസുതം ഹന്തുമുദ്യതഃ കുലപാംസനഃ । ധിക്ചാണ്ഡാല കിമേതത്തേ പാപകര്മ ചികീര്ഷിതമ്
'സ്വന്തം മകനെ കൊല്ലാൻ തയ്യാറാകുന്നവൻ വംശത്തിന് കളങ്കമാണ്; അയ്യോ, നീ ചാണ്ഡാളൻ, എന്താണ് ഈ പാപകർമ്മം ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്?'
ഹത്വാ സുതം ധനം പ്രാപ്യ കിം സുഖം തേ ഭവിഷ്യതി । ആത്മാ വൈ ജായതേ പുത്ര അങ്ഗാദ്വൈ വേദഭാഷിതമ്
'മകനെ കൊല്ലി ധനം നേടുമ്പോൾ നിനക്ക് എന്ത് സന്തോഷം ലഭിക്കും? മകൻ അച്ഛനിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്, ഇതാണ് വേദത്തിൽ പറയുന്നത്.'
തത്കഥം പാപബുദ്ധേ ത്വമാത്മാനം ഹന്തുമിച്ഛസി । ഏവം കോലാഹലേ തത്ര ജാതേ കുശികനന്ദനഃ
'പാപബുദ്ധിയുള്ളവനേ, നീ എങ്ങനെ സ്വയം തന്നെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു?' അങ്ങനെ അവിടെ വലിയ കലഹം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ കുശികപുത്രൻ സമീപിച്ചു.
സമീപം നൃപതേര്ഗത്വാ തമുവാച ദയാപരഃ । വിശ്വാമിത്ര ഉവാച - രാജന്നമും ശുനഃശേപം രുദന്തം ഭൃശദുഃഖിതമ്
രാജാവിന്റെ അടുത്തേക്ക് വന്നു, കരുണയോടെ വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഈ ശുനഃശേപൻ കരഞ്ഞ് വലിയ ദു:ഖത്തിൽ ആകുന്നു.'
ക്രതുസ്തേ ഭവിതാ പൂര്ണോ രോഗനാശശ്ച സര്വഥാ । ദയാസമം നാസ്തി പുണ്യം പാപം ഹിംസാസമം നഹി
'നിന്റെ യാഗം പൂർത്തിയാകും, എല്ലാ രോഗങ്ങളും നശിക്കും; കരുണയ്ക്ക് സമം മറ്റൊരു പുണ്യവും ഇല്ല, ഹിംസയ്ക്ക് തുല്യമായ മറ്റൊരു പാപവും ഇല്ല.'
രാഗിണാം രോചനാര്ഥായ നോദനേയം വിചാരയ । ആത്മദേഹസ്യ രക്ഷാര്ഥം പരദേഹനികൃന്തനമ്
'സ്വന്തം ഇഷ്ടത്തിനോ ശരീരസംരക്ഷണത്തിനോ വേണ്ടി മറ്റൊരാളുടെ ശരീരം നശിപ്പിക്കരുത്; സ്വയം രക്ഷിക്കാനായി മറ്റൊരാളെ കൊല്ലുന്നത് ശരിയല്ല.'
ന കര്തവ്യം മഹാരാജ സര്വതഃ ശുഭമിച്ഛതാ । ദയയാ സര്വഭൂതേഷു സന്തുഷ്ടോ യേന കേന ച
മഹാരാജാവേ, എല്ലായ്പ്പോഴും നന്മ ആഗ്രഹിക്കുന്നവന് ഏതു പ്രവൃത്തിയും ചെയ്യേണ്ടതില്ല. എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയോടെ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കുക, അതാണ് ഉത്തമം.
സര്വേന്ദ്രിയോപശാന്ത്യാ ച തുഷ്യത്യാശു ജഗത്പതിഃ । ആത്മവത്സര്വഭൂതേഷു ചിന്തനീയം നൃപോത്തമ
എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും ശാന്തമാക്കി, മനസ്സില് തൃപ്തനാകുമ്പോള് ലോകനാഥന് വേഗം പ്രസന്നനാവുന്നു. രാജാവേ, എല്ലാ ജീവികളെയും സ്വയംപോലെ കരുതണം.
ജീവിതവ്യം പ്രിയം നൂനം സര്വേഷാം സര്വദാ കില । ത്വമിച്ഛസി സുഖം കര്തും ദേഹേ ഹത്വാ ത്വമും ദ്വിജമ്
എല്ലാവര്ക്കും എപ്പോഴും ജീവിക്കാനും ഇഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ സ്വന്തമാക്കാനും ആഗ്രഹമുണ്ട്. നീ ഈ ദ്വിജനെ കൊല്ലി നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്.
കഥം നേച്ഛേദസൌ ദേഹം രക്ഷിതും സ്വസുഖാസ്പദമ് । പൂര്വജന്മകൃതം വൈരം നാനേന സഹ തേ നൃപ
സ്വന്തം സന്തോഷത്തിനുള്ള ആധാരമായ ഈ ശരീരം സംരക്ഷിക്കാനാണ് അവനും ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. രാജാവേ, മുന്ജന്മത്തില് നിന്നുള്ള വൈരം നിങ്ങള്ക്ക് തമ്മിലില്ല.