അഹം തപസി സന്നദ്ധോ നാഗതഃ ശൃണു സുന്ദരി । കിം കൃതം തു ത്വയാ കാന്തേ വിനാ ദ്രവ്യേണ ശോഭനേ
ഞാൻ തപസ്സിൽ മുഴുകിയിരുന്നതിനാൽ വരാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, സുന്ദരിയേ, കേൾക്കൂ. ദ്രവ്യം ഇല്ലാതെ നീ എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ, മനോഹരിയായേ.
മയാ ചിന്താ കൃതാ തത്ര ശ്രുത്വാ ദുര്ഭിക്ഷമദ്ഭുതമ് । നാഗതോഽഹം വിചാര്യൈവം കിം കരിഷ്യാമി നിര്ധനഃ
അവിടെ അതിശയകരമായ ദുര്ഭിക്ഷം ഉണ്ടെന്നു കേട്ടപ്പോൾ ഞാൻ വലിയ ചിന്തയിലായി. അങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, ദരിദ്രനായ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, വരാനായില്ല.
അഹമപ്യതി വാമോരു പീഡിതഃ ക്ഷുധയാ വനേ । പ്രവിഷ്ടശ്ചൌരഭാവേന കുത്രചിച്ഛ്വപചാലയേ
നാനുമവിടെ കാട്ടിൽ വിശപ്പാൽ വളരെയധികം പീഡിതനായി, കള്ളൻപോലെ ഒരു ശ്വപചന്റെ വീട്ടിൽ എങ്ങൊക്കെയോ കയറി അലയുകയായിരുന്നു.
ശ്വപചം നിദ്രിതം ദൃഷ്ട്വാ ക്ഷുധയാ പീഡിതോ ഭൃശമ് । മഹാനസം പരിജ്ഞായ ഭക്ഷ്യാര്ഥം സമുപസ്ഥിതഃ
ആ ശ്വപചനെ ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ, വിശപ്പിൽ വല്ലാതെ പീഡിതനായ ഞാൻ അവിടത്തെ അടുക്കള തിരിച്ചറിഞ്ഞു, ഭക്ഷണം കിട്ടുമോ എന്ന് നോക്കാൻ സമീപിച്ചു.
യദാ ഭാണ്ഡം സമുദ്ഘാട്യ പക്വം ശ്വതനുജാമിഷമ് । ഗൃഹ്ണാമി ഭക്ഷണാര്ഥായ തദാ ദൃഷ്ടസ്തു തേന വൈ
പാത്രം തുറന്ന്, പാകം ചെയ്ത നായുടെ മാംസം ഭക്ഷിക്കാനായി എടുക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ അവൻ എന്നെ കണ്ടു.
പൃഷ്ടഃ കസ്ത്വം കഥം പ്രാപ്തോ ഗൃഹേ മേ നിശി സാദരമ് । ബ്രൂഹി കാര്യം കിമര്ഥം ത്വമുദ്ഘാടയസി ഭാണ്ഡകമ്
'നീ ആരാണ്? എങ്ങനെ എന്റെ വീട്ടിൽ രാത്രിയിൽ ആദരവോടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു? എന്തിനാണ് നീ പാത്രം തുറക്കുന്നത്, ഉദ്ദേശം പറയൂ' എന്ന് അവൻ ചോദിച്ചു.
ഇത്യുക്തഃ ശ്വപചേനാഹം ക്ഷുധയാ പീഡിതോ ഭൃശമ് । തമവോചം സുകേശാന്തേ കാമം ഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
അങ്ങനെ ശ്വപചൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, വിശപ്പിൽ വല്ലാതെ പീഡിതനായ ഞാൻ, സുകേശേ, വാക്ക് തളർന്ന് അവനോട് പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണോഽഹം മഹാഭാഗ താപസഃ ക്ഷുധയാര്ദിതഃ । ചൌരഭാവമനുപ്രാപ്തോ ഭക്ഷ്യം പശ്യാമി ഭാണ്ഡകേ
ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ, ഭാഗ്യവാനേ, തപസ്സുകാരൻ, വിശപ്പാൽ വല്ലാതെ പീഡിതൻ. കള്ളൻപോലെ ഇവിടെ വന്നതാണു. ഈ പാത്രത്തിൽ ഭക്ഷണം കാണുന്നു.
ചൌരഭാവേന സമ്പ്രാപ്തോഽസ്മ്യതിഥിസ്തേ മഹാമതേ । ക്ഷുധിതോഽസ്മി ദദസ്വാജ്ഞാം മാംസമദ്മി സുസംസ്കൃതമ്
കള്ളൻപോലെ ഞാൻ ഇവിടെ അതിഥിയായി എത്തിയിരിക്കുന്നു, ജ്ഞാനിയേ. വിശപ്പുണ്ട്, നന്നായി പാകം ചെയ്ത ഈ മാംസം കഴിക്കാൻ അനുമതി തരിക.
വിശ്വാമിത്ര ഉവാച - ശ്വപചസ്തു വചഃ ശ്രുത്വാ മാമുവാച സുനിശ്ചിതമ് । ഭക്ഷം മാ കുരു വര്ണാഗ്ര്യ ജാനീഹി ശ്വപചാലയമ്
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: ശ്വപചൻ എന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഉറപ്പോടെ പറഞ്ഞു: 'നീ ഭക്ഷിക്കരുത്, ഉത്തമവർണ്ണനായവനേ. ഇത് ശ്വപചന്റെ വീടാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.'
ദുര്ലഭം ഖലു മാനുഷ്യം തത്രാപി ച ദ്വിജന്മതാ । ദ്വിജത്വേ ബ്രാഹ്മണത്വം ച ദുര്ലഭം വേത്സി കിം ന ഹി
മനുഷ്യജന്മം വളരെ അപൂർവമാണ്; അതിൽ പോലും ദ്വിജന്മാരിൽ ജനിക്കുന്നത് അതിലും അപൂർവം. ദ്വിജന്മാരിൽ ബ്രാഹ്മണത്വം അത്യന്തം അപൂർവം — ഇതറിയുന്നില്ലേ?
ദുഷ്ടാഹാരോ ന കര്തവ്യഃ സര്വഥാ ലോകമിച്ഛതാ । അഗ്രാഹ്യാ മനുനാ പ്രോക്താഃ കര്മണാ സപ്ത ചാന്ത്യജാഃ
ലോകം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും അശുദ്ധമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്. മനു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു — ഏഴു ചാണ്ടാളർ വർഗ്ഗങ്ങൾ കർമ്മങ്ങൾക്കു യോഗ്യരല്ല.
ത്യാജ്യോഽഹം കര്മണാ വിപ്ര ശ്വപചോ നാത്ര സംശയഃ । നിവാരയാമി ഭക്ഷ്യാത്ത്വാം ന ലോഭേനാഞ്ജസാ ദ്വിജ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ കർമ്മങ്ങളിൽ ഒഴിവാക്കേണ്ടവനാണ്; ഞാൻ ശ്വപചൻ, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ലാഭം കൊണ്ടല്ല, നീ ഭക്ഷിക്കരുതെന്ന് ഞാൻ നിന്നെ തടയുന്നു, ദ്വിജനേ.
വര്ണസങ്കരദോഷോഽയം മാ യാതു ത്വാം ദ്വിജോത്തമ । വിശ്വാമിത്ര ഉവാച സത്യം വദസി ധര്മജ്ഞ മതിസ്തേ വിശദാന്ത്യജ
ഇത് വർണ്ണസംകരത്തിന്റെ ദോഷമാണ്; ഉത്തമബ്രാഹ്മണനേ, ഇത് നിന്നെ ബാധിക്കരുത്. വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: നീ സത്യം പറയുന്നു, ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ; നിന്റെ മനസ്സ് വളരെ ശുദ്ധമാണ്, ചാണ്ടാളനേ.
തഥാപ്യാപദി ധര്മസ്യ സൂക്ഷ്മമാര്ഗം ബ്രവീമ്യഹമ് । ദേഹസ്യ രക്ഷണം കാര്യം സര്വഥാ യദി മാനദ
എങ്കിലും, കഷ്ടകാലത്ത് ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ വഴി ഞാൻ പറയുന്നു; ശരീരം സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രധാനമാണ്, മാന്യനേ.
പാപസ്യാന്തേ പുനഃ കാര്യം പ്രായശ്ചിത്തം വിശുദ്ധയേ । ദുര്ഗതിസ്തു ഭവേത്പാപാദനാപദി ന ചാപദി
പാപം ചെയ്തശേഷം, ശുദ്ധിക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം നിർബന്ധമാണ്; സാധാരണ സമയത്ത് പാപം ദുർഗതിക്ക് കാരണമാകും, കഷ്ടകാലത്ത് അല്ല.
മരണാത്ക്ഷുധിതസ്യാഥ നരകോ നാത്ര സംശയഃ । തസ്മാത്ക്ഷുധാപഹരണം കര്തവ്യം ശുഭമിച്ഛതാ
വിശപ്പോടെ മരിച്ചാൽ നരകം ലഭിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല; അതുകൊണ്ട്, മംഗളം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ വിശപ്പ് അകറ്റേണ്ടതാണ്.
തേനാഹം ചൌര്യധര്മേണ ദേഹം രക്ഷേഽപ്യഥാന്ത്യജ । അവര്ഷണേ ച ചൌര്യേണ യത്പാപം കഥിതം ബുധൈഃ
അതുകൊണ്ട്, കള്ളത്തിൻറെ നിയമം പാലിച്ച് ഞാൻ ശരീരം സംരക്ഷിക്കുന്നു, ചാണ്ടാളനേ; മഴപെയ്യാത്ത സമയത്ത് കള്ളത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന പാപം ജ്ഞാനികൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു —
യോ ന വര്ഷതി പര്ജന്യസ്തത്തു തസ്മൈ ഭവിഷ്യതി । ഇത്യുക്തേ വചനേ കാന്തേ പര്ജന്യഃ സഹസാപതത്
മേഘം മഴ പെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ അതു അവനു സംഭവിക്കും എന്നു പറഞ്ഞതോടെ, പ്രിയേ, ഉടനെ തന്നെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മഴ പെയ്യാൻ തുടങ്ങി.
ഗഗനാദ്ധസ്തിഹസ്താഭിര്ധാരാഭിരഭികാങ്ക്ഷിതഃ । മുദിതോഽഹം ഘനം വീക്ഷ്യ വര്ഷന്തം വിദ്യുതാ സഹ
ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ആനയുടെ തുമ്പിനോളം കട്ടിയുള്ള മഴത്താരകൾ ഇഷ്ടംപോലെ വീണു; ആ മേഘം മിന്നലോടൊപ്പം മഴപെയ്യുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ സന്തോഷിച്ചു.
തദാഹം തദ്ഗൃഹം ത്യക്ത്വാ നിഃസൃതഃ പരയാ മുദാ । കഥയ ത്വം വരാരോഹേ കാലോ നീതസ്ത്വയാ കഥമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ അതു വീട് വിട്ട് വലിയ സന്തോഷത്തോടെ പുറത്തേക്ക് പോയി; സുന്ദരിയേ, നീ എന്റെ അഭാവത്തിൽ സമയം എങ്ങനെ കഴിച്ചുവെന്ന് പറയൂ.
കാന്താരേ പരമഃ ക്രൂരഃ ക്ഷയകൃത്പ്രാണിനാമിഹ । വ്യാസ ഉവാച - ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പതിമാഹ പ്രിയംവദാ
കാടിൽ വളരെ ക്രൂരമായ, ജീവന്മാരുടെ ജീവൻ നശിപ്പിക്കുന്ന ദുരന്തം ഇവിടെ സംഭവിച്ചു. വ്യാസൻ പറയുന്നു: അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ പ്രിയംവദാ ഭർത്താവിനോട് പറഞ്ഞു.
യഥാ ശൃണു മയാ നീതഃ കാലഃ പരമദാരുണഃ । ഗതേ ത്വയി മുനിശ്രേഷ്ഠ ദുര്ഭിക്ഷം സമുപാഗതമ്
എങ്ങനെ ഞാൻ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ സമയം കഴിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ; നീ പോയപ്പോൾ, മഹർഷിയേ, വലിയ ക്ഷാമം ഇവിടെ വന്നെത്തി.
അന്നാര്ഥം പുത്രകാഃ സര്വേ ബഭൂവുശ്ചാതിദുഃഖിതാഃ । ക്ഷുധിതാന്ബാലകാന്വീക്ഷ്യ നീവാരാര്ഥം വനേ വനേ
ഭക്ഷണത്തിനായി എല്ലാ കുട്ടികളും വളരെ ദുഃഖിതരായി; വിശന്ന കുട്ടികളെ കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ കാട്ടിൽ കാട്ടിൽ കൃഷിയില്ലാത്ത അരി തേടി അലയുകയായിരുന്നു.
ഭ്രാന്താഹം ചിന്തയാഽഽവിഷ്ടാ കിഞ്ചിത്പ്രാപ്തം ഫലം തദാ । ഏവം ച കതിചിന്മാസാ നീവാരേണാതിവാഹിതാഃ
ചിന്തയിൽ മുഴുകി ഞാൻ അലയുകയായിരുന്നു; കിട്ടിയ കുറച്ച് പഴം കൊണ്ടു തന്നെ ചില മാസങ്ങൾ ഞങ്ങൾ കാട്ടിലുണ്ടായ അരി കഴിച്ച് കഴിഞ്ഞു.
തദഭാവേ മയാ കാന്ത ചിന്തിതം മനസാ പുനഃ । ന ഭിക്ഷാ കില ദുര്ഭിക്ഷേ നീവാരാ നാപി കാനനേ
അത് പോലും ഇല്ലാതായപ്പോൾ, പ്രിയനേ, ഞാൻ വീണ്ടും മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: ക്ഷാമത്തിൽ ഭിക്ഷ കിട്ടില്ല, കാട്ടിലുമില്ല കൃഷിയില്ലാത്ത അരി.
ന വൃക്ഷേഷു ഫലാന്യാസുര്ന മൂലാനി ധരാതലേ । ക്ഷുധയാ പീഡിതാ ബാലാ രുദന്തി ഭൃശമാതുരാഃ
മരങ്ങളിൽ പഴങ്ങളില്ല, നിലത്ത് കിഴങ്ങുകളും ഇല്ല; വിശപ്പിൽ പീഡിതരായ കുട്ടികൾ വല്ലാതെ കരഞ്ഞു.
കിം കരോമി ക്വ ഗച്ഛാമി കിം ബ്രവീമി ക്ഷുധാര്തിതാന് । ഏവം വിചിന്ത്യ മനസാ നിശ്ചയസ്തു മയാ കൃതഃ
എന്ത് ചെയ്യണം, എവിടെ പോകണം, വിശപ്പിൽ വലയുന്നവർക്കു ഞാൻ എന്ത് പറയും? ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ ഒരു തീരുമാനമെടുത്തു.
പുത്രമേകം ദദാമ്യദ്യ കസ്മൈചിദ്ധനിനേ കില । ഗൃഹീത്വാ തസ്യ മൌല്യം തു തേന ദ്രവ്യേണ ബാലകാന്
ഇന്ന് ഞാൻ ഒരു മകനെ ആരെങ്കിലുമൊരാള്ക്ക് പണം കിട്ടാൻ കൊടുക്കാം; അവന്റെ വില വാങ്ങി ആ പണത്തിൽ കുട്ടികളെ പോഷിപ്പിക്കാം.
പാലയേഽഹം ക്ഷുധാര്താംസ്തു നാന്യോപായോഽസ്തി പാലനേ । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ പുത്രോഽയം പ്രഹിതോ മയാ
അത് കൊണ്ടു വിശപ്പിൽ വലയുന്ന കുട്ടികളെ ഞാൻ രക്ഷിക്കും; മറ്റൊരു മാർഗ്ഗമില്ല. ഇങ്ങനെ മനസ്സിൽ തീരുമാനിച്ച് ഈ മകനെ ഞാൻ അയച്ചു.