ഇത്യാദിഷ്ടാസ്തതസ്തേ തു രുരുദുശ്ചാതുരാ ഭൃശമ് । സചിവാ നിര്യയുസ്തൂര്ണം നത്വാ തം ച വനാശ്രമാത്
ഇങ്ങനെ രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ ലഭിച്ചThose, those ബുദ്ധിമാന്മാരായ മന്ത്രിമാര് ദുഃഖത്തോടെ കരഞ്ഞു, പിന്നെ വേഗത്തില് വനാശ്രമത്തില് രാജാവിനെ വണങ്ങി പുറപ്പെട്ടു.
അയോധ്യായാമുപാഗത്യ പുണ്യേഽഹ്നി വിധിപൂര്വകമ് । അഭിഷേകം തദാ ചക്രുര്ഹരിശ്ചന്ദ്രസ്യ മൂര്ധ്നി തേ
അവരെല്ലാം അയോധ്യയില് ഒരു ഉത്തമദിനത്തില് എത്തി, യഥാവിധി കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്തു, അപ്പോള് ഹരിശ്ചന്ദ്രന്റെ തലയില് അഭിഷേകം നടത്തി.
അഭിഷിക്തസ്തു തേജസ്വീ സചിവൈശ്ച നൃപാജ്ഞയാ । രാജ്യം ചകാര ധര്മിഷ്ഠഃ പിതരം ചിന്തയന്ഭൃശമ്
മന്ത്രിമാര് രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അഭിഷേകം നടത്തിയ ശേഷം, ആ തേജസ്സുള്ളവന് ധര്മപാലനത്തോടെ രാജ്യം ഭരിച്ചു, എപ്പോഴും പിതാവിനെ ആലോചിച്ചു.
ത്രിശങ്കുശാപോദ്ധാരായ വിശ്വാമിത്രസാന്ത്വനവര്ണനമ് രാജോവാച - ഹരിശ്ചന്ദ്രഃ കൃതോ രാജാ സചിവൈര്നൃപശാസനാത് । ത്രിശങ്കുസ്തു കഥം മുക്തസ്തസ്മാച്ചാണ്ഡാലദേഹതഃ
രാജാവ് ചോദിച്ചു: മന്ത്രിമാര് രാജാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഹരിശ്ചന്ദ്രനെ രാജാവാക്കി. എന്നാല് ത്രിശങ്കു എങ്ങനെ ആ ചണ്ഡാലശരീരത്തില് നിന്ന് മോചിതനായി?
മൃതോ വാ വനമധ്യേ തു ഗങ്ഗാതീരേ പരിപ്ലുതഃ । ഗുരുണാ വാ കൃപാം കൃത്വാ ശാപാത്തസ്മാദ്വിമോചിതഃ
അവന് കാട്ടില് മരിച്ചോ, ഗംഗാതീരത്ത് ഒഴുകിപ്പോയോ, അല്ലെങ്കില് ഗുരുവിന്റെ കൃപയാല് ശാപത്തില് നിന്ന് മോചിതനായോ?
ഏതദ് വൃത്താന്തമഖിലം കഥയസ്വ മമാഗ്രതഃ । ചരിതം തസ്യ നൃപതേഃ ശ്രോതുകാമോഽസ്മി സര്വഥാ
ഈ കഥ മുഴുവനും എന്റെ മുമ്പില് പറയൂ. ആ രാജാവിന്റെ എല്ലാ സംഭവങ്ങളും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച - അഭിഷിക്തം സുതം കൃത്വാ രാജാ സന്തുഷ്ടമാനസഃ । കാലാതിക്രമണം തത്ര ചകാര ചിന്തയഞ്ഛിവാമ്
വ്യാസന് പറഞ്ഞു: മകനെ അഭിഷേകം നടത്തി, മനസ്സില് സന്തോഷത്തോടെ രാജാവ് അവിടെ കാലം ചെലവഴിച്ചു, ശുഭം ആലോചിച്ചു.
ഏവം ഗച്ഛതി കാലേ തു തപസ്തപ്ത്വാ സമാഹിതഃ । ദ്രഷ്ടും ദാരാന്സുതാദീംശ്ച തദാഗാത്കൌശികോ മുനിഃ
അങ്ങനെ കാലം കടന്നപ്പോള്, മനസ്സോടെ തപസ്സ് ചെയ്ത ശേഷം, കൗശികമുനി ഭാര്യയെയും മകനെയും മറ്റും കാണാന് അവിടെ എത്തി.
ആഗത്യ സ്വജനം ദൃഷ്ട്വാ സുസ്ഥിതം മുദമാപ്തവാന് । ഭാര്യാം പപ്രച്ഛ മേധാവീ സ്ഥിതാമഗ്രേ സപര്യയാ
സ്വജനങ്ങളെ സുഖത്തോടെ കാണുമ്പോള് അവന് വലിയ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു. ഭാര്യ അവന്റെ മുമ്പില് ഭക്തിയോടെ നിന്നപ്പോള് ആ ധീരന് അവളോട് ചോദിച്ചു.
ദുര്ഭിക്ഷേ തു കഥം കാലസ്തയാ നീതഃ സുലോചനേ । അന്നം വിനാ ത്വിമേ ബാലാഃ പാലിതാ കേന തദ്വദ
നല്ല കണ്ണുള്ളവളേ, ക്ഷാമകാലത്ത് നീ എങ്ങനെ സമയം കഴിച്ചു? ഭക്ഷണം ഇല്ലാതെ ഈ കുട്ടികളെ ആര് സംരക്ഷിച്ചു എന്നു പറയൂ.
അഹം തപസി സന്നദ്ധോ നാഗതഃ ശൃണു സുന്ദരി । കിം കൃതം തു ത്വയാ കാന്തേ വിനാ ദ്രവ്യേണ ശോഭനേ
ഞാൻ തപസ്സിൽ മുഴുകിയിരുന്നതിനാൽ വരാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, സുന്ദരിയേ, കേൾക്കൂ. ദ്രവ്യം ഇല്ലാതെ നീ എന്താണ് ചെയ്തതെന്ന് പറയൂ, മനോഹരിയായേ.
മയാ ചിന്താ കൃതാ തത്ര ശ്രുത്വാ ദുര്ഭിക്ഷമദ്ഭുതമ് । നാഗതോഽഹം വിചാര്യൈവം കിം കരിഷ്യാമി നിര്ധനഃ
അവിടെ അതിശയകരമായ ദുര്ഭിക്ഷം ഉണ്ടെന്നു കേട്ടപ്പോൾ ഞാൻ വലിയ ചിന്തയിലായി. അങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, ദരിദ്രനായ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും എന്ന് മനസ്സിലാക്കി, വരാനായില്ല.
അഹമപ്യതി വാമോരു പീഡിതഃ ക്ഷുധയാ വനേ । പ്രവിഷ്ടശ്ചൌരഭാവേന കുത്രചിച്ഛ്വപചാലയേ
നാനുമവിടെ കാട്ടിൽ വിശപ്പാൽ വളരെയധികം പീഡിതനായി, കള്ളൻപോലെ ഒരു ശ്വപചന്റെ വീട്ടിൽ എങ്ങൊക്കെയോ കയറി അലയുകയായിരുന്നു.
ശ്വപചം നിദ്രിതം ദൃഷ്ട്വാ ക്ഷുധയാ പീഡിതോ ഭൃശമ് । മഹാനസം പരിജ്ഞായ ഭക്ഷ്യാര്ഥം സമുപസ്ഥിതഃ
ആ ശ്വപചനെ ഉറങ്ങുന്നതായി കണ്ടപ്പോൾ, വിശപ്പിൽ വല്ലാതെ പീഡിതനായ ഞാൻ അവിടത്തെ അടുക്കള തിരിച്ചറിഞ്ഞു, ഭക്ഷണം കിട്ടുമോ എന്ന് നോക്കാൻ സമീപിച്ചു.
യദാ ഭാണ്ഡം സമുദ്ഘാട്യ പക്വം ശ്വതനുജാമിഷമ് । ഗൃഹ്ണാമി ഭക്ഷണാര്ഥായ തദാ ദൃഷ്ടസ്തു തേന വൈ
പാത്രം തുറന്ന്, പാകം ചെയ്ത നായുടെ മാംസം ഭക്ഷിക്കാനായി എടുക്കുമ്പോൾ, അപ്പോൾ തന്നെ അവൻ എന്നെ കണ്ടു.
പൃഷ്ടഃ കസ്ത്വം കഥം പ്രാപ്തോ ഗൃഹേ മേ നിശി സാദരമ് । ബ്രൂഹി കാര്യം കിമര്ഥം ത്വമുദ്ഘാടയസി ഭാണ്ഡകമ്
'നീ ആരാണ്? എങ്ങനെ എന്റെ വീട്ടിൽ രാത്രിയിൽ ആദരവോടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു? എന്തിനാണ് നീ പാത്രം തുറക്കുന്നത്, ഉദ്ദേശം പറയൂ' എന്ന് അവൻ ചോദിച്ചു.
ഇത്യുക്തഃ ശ്വപചേനാഹം ക്ഷുധയാ പീഡിതോ ഭൃശമ് । തമവോചം സുകേശാന്തേ കാമം ഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
അങ്ങനെ ശ്വപചൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ, വിശപ്പിൽ വല്ലാതെ പീഡിതനായ ഞാൻ, സുകേശേ, വാക്ക് തളർന്ന് അവനോട് പറഞ്ഞു.
ബ്രാഹ്മണോഽഹം മഹാഭാഗ താപസഃ ക്ഷുധയാര്ദിതഃ । ചൌരഭാവമനുപ്രാപ്തോ ഭക്ഷ്യം പശ്യാമി ഭാണ്ഡകേ
ഞാൻ ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ, ഭാഗ്യവാനേ, തപസ്സുകാരൻ, വിശപ്പാൽ വല്ലാതെ പീഡിതൻ. കള്ളൻപോലെ ഇവിടെ വന്നതാണു. ഈ പാത്രത്തിൽ ഭക്ഷണം കാണുന്നു.
ചൌരഭാവേന സമ്പ്രാപ്തോഽസ്മ്യതിഥിസ്തേ മഹാമതേ । ക്ഷുധിതോഽസ്മി ദദസ്വാജ്ഞാം മാംസമദ്മി സുസംസ്കൃതമ്
കള്ളൻപോലെ ഞാൻ ഇവിടെ അതിഥിയായി എത്തിയിരിക്കുന്നു, ജ്ഞാനിയേ. വിശപ്പുണ്ട്, നന്നായി പാകം ചെയ്ത ഈ മാംസം കഴിക്കാൻ അനുമതി തരിക.
വിശ്വാമിത്ര ഉവാച - ശ്വപചസ്തു വചഃ ശ്രുത്വാ മാമുവാച സുനിശ്ചിതമ് । ഭക്ഷം മാ കുരു വര്ണാഗ്ര്യ ജാനീഹി ശ്വപചാലയമ്
വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: ശ്വപചൻ എന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഉറപ്പോടെ പറഞ്ഞു: 'നീ ഭക്ഷിക്കരുത്, ഉത്തമവർണ്ണനായവനേ. ഇത് ശ്വപചന്റെ വീടാണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം.'
ദുര്ലഭം ഖലു മാനുഷ്യം തത്രാപി ച ദ്വിജന്മതാ । ദ്വിജത്വേ ബ്രാഹ്മണത്വം ച ദുര്ലഭം വേത്സി കിം ന ഹി
മനുഷ്യജന്മം വളരെ അപൂർവമാണ്; അതിൽ പോലും ദ്വിജന്മാരിൽ ജനിക്കുന്നത് അതിലും അപൂർവം. ദ്വിജന്മാരിൽ ബ്രാഹ്മണത്വം അത്യന്തം അപൂർവം — ഇതറിയുന്നില്ലേ?
ദുഷ്ടാഹാരോ ന കര്തവ്യഃ സര്വഥാ ലോകമിച്ഛതാ । അഗ്രാഹ്യാ മനുനാ പ്രോക്താഃ കര്മണാ സപ്ത ചാന്ത്യജാഃ
ലോകം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും അശുദ്ധമായ ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്. മനു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു — ഏഴു ചാണ്ടാളർ വർഗ്ഗങ്ങൾ കർമ്മങ്ങൾക്കു യോഗ്യരല്ല.
ത്യാജ്യോഽഹം കര്മണാ വിപ്ര ശ്വപചോ നാത്ര സംശയഃ । നിവാരയാമി ഭക്ഷ്യാത്ത്വാം ന ലോഭേനാഞ്ജസാ ദ്വിജ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ കർമ്മങ്ങളിൽ ഒഴിവാക്കേണ്ടവനാണ്; ഞാൻ ശ്വപചൻ, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ലാഭം കൊണ്ടല്ല, നീ ഭക്ഷിക്കരുതെന്ന് ഞാൻ നിന്നെ തടയുന്നു, ദ്വിജനേ.
വര്ണസങ്കരദോഷോഽയം മാ യാതു ത്വാം ദ്വിജോത്തമ । വിശ്വാമിത്ര ഉവാച സത്യം വദസി ധര്മജ്ഞ മതിസ്തേ വിശദാന്ത്യജ
ഇത് വർണ്ണസംകരത്തിന്റെ ദോഷമാണ്; ഉത്തമബ്രാഹ്മണനേ, ഇത് നിന്നെ ബാധിക്കരുത്. വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു: നീ സത്യം പറയുന്നു, ധർമ്മം അറിയുന്നവനേ; നിന്റെ മനസ്സ് വളരെ ശുദ്ധമാണ്, ചാണ്ടാളനേ.
തഥാപ്യാപദി ധര്മസ്യ സൂക്ഷ്മമാര്ഗം ബ്രവീമ്യഹമ് । ദേഹസ്യ രക്ഷണം കാര്യം സര്വഥാ യദി മാനദ
എങ്കിലും, കഷ്ടകാലത്ത് ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ വഴി ഞാൻ പറയുന്നു; ശരീരം സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രധാനമാണ്, മാന്യനേ.
പാപസ്യാന്തേ പുനഃ കാര്യം പ്രായശ്ചിത്തം വിശുദ്ധയേ । ദുര്ഗതിസ്തു ഭവേത്പാപാദനാപദി ന ചാപദി
പാപം ചെയ്തശേഷം, ശുദ്ധിക്കായി പ്രായശ്ചിത്തം നിർബന്ധമാണ്; സാധാരണ സമയത്ത് പാപം ദുർഗതിക്ക് കാരണമാകും, കഷ്ടകാലത്ത് അല്ല.
മരണാത്ക്ഷുധിതസ്യാഥ നരകോ നാത്ര സംശയഃ । തസ്മാത്ക്ഷുധാപഹരണം കര്തവ്യം ശുഭമിച്ഛതാ
വിശപ്പോടെ മരിച്ചാൽ നരകം ലഭിക്കും — ഇതിൽ സംശയമില്ല; അതുകൊണ്ട്, മംഗളം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ വിശപ്പ് അകറ്റേണ്ടതാണ്.
തേനാഹം ചൌര്യധര്മേണ ദേഹം രക്ഷേഽപ്യഥാന്ത്യജ । അവര്ഷണേ ച ചൌര്യേണ യത്പാപം കഥിതം ബുധൈഃ
അതുകൊണ്ട്, കള്ളത്തിൻറെ നിയമം പാലിച്ച് ഞാൻ ശരീരം സംരക്ഷിക്കുന്നു, ചാണ്ടാളനേ; മഴപെയ്യാത്ത സമയത്ത് കള്ളത്താൽ ഉണ്ടാകുന്ന പാപം ജ്ഞാനികൾ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു —
യോ ന വര്ഷതി പര്ജന്യസ്തത്തു തസ്മൈ ഭവിഷ്യതി । ഇത്യുക്തേ വചനേ കാന്തേ പര്ജന്യഃ സഹസാപതത്
മേഘം മഴ പെയ്യുന്നില്ലെങ്കിൽ അതു അവനു സംഭവിക്കും എന്നു പറഞ്ഞതോടെ, പ്രിയേ, ഉടനെ തന്നെ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് മഴ പെയ്യാൻ തുടങ്ങി.
ഗഗനാദ്ധസ്തിഹസ്താഭിര്ധാരാഭിരഭികാങ്ക്ഷിതഃ । മുദിതോഽഹം ഘനം വീക്ഷ്യ വര്ഷന്തം വിദ്യുതാ സഹ
ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ആനയുടെ തുമ്പിനോളം കട്ടിയുള്ള മഴത്താരകൾ ഇഷ്ടംപോലെ വീണു; ആ മേഘം മിന്നലോടൊപ്പം മഴപെയ്യുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ സന്തോഷിച്ചു.