വാഞ്ഛത്യഹോ ഹരിരശോക ഇവാതികാമം പാദാഹതിം പ്രമുദിതഃ പുരുഷഃ പുരാണഃ । താം ത്വം കരോഷി രുഷിതാ പ്രണതം ച പാദേ ദൃഷ്ട്വാ പതിം സകലദേവനുതം സ്മരാര്തമ്
'ഹരി അത്യന്തം ആഗ്രഹത്തോടെ, ആശങ്കയില്ലാതെ, സന്തോഷത്തോടെ നിങ്ങളുടെ പാദസ്പർശം തേടുന്നു; പുരാതനപുരുഷന് അതില് സന്തോഷിക്കുന്നു. പക്ഷേ, കോപം വന്നാല് ഭക്തിയോടെ പാദത്തില് വീണവരെയും നിങ്ങള് തള്ളുന്നു; എല്ലാ ദേവന്മാരും വണങ്ങുന്ന ഭർത്താവിനെ സ്മാര്ത്തം കൊണ്ടു വേദനിക്കുന്നവനായി കണ്ടു.'
വക്ഷഃസ്ഥലേ വസസി ദേവി സദൈവ തസ്യ പര്യങ്കവത്സുചരിതേ വിപുലേഽതിശാന്തേ । സൌദാമിനീവ സുഘനേ സുവിഭൂഷിതേ ച കിം തേ ന വാഹനമസൌ ജഗദീശ്വരോഽപി
'ദേവി, നിങ്ങള് എപ്പോഴും അവന്റെ വിശാലവും ശാന്തവുമായ വക്ഷസ്ഥലത്ത്, മനോഹരമായി അലങ്കരിച്ച കിടക്കപോലെ, കനത്ത മേഘത്തില് മിന്നുന്ന മിന്നലുപോലെ വസിക്കുന്നു. ലോകനാഥനായ അവനും നിങ്ങളുടേതായ വാഹനം അല്ലേ?'
ത്വം ചേജ്ജഹാസി മധുസൂദനമമ്ബ കോപാ- ന്നൈവാര്ചിതോഽപി സ ഭവേത്കില ശക്തിഹീനഃ । പ്രത്യക്ഷമേവ പുരുഷം സ്വജനാസ്ത്വജന്തി ശാന്തം ശ്രിയോജ്ഝിതമതീവ ഗുണൈര്വിയുക്തമ്
അമ്മേ, നീ കോപത്തോടെ മധുസൂദനനെ വിട്ടുപോയാൽ, എത്രയും ആരാധിച്ചാലും അവൻ ശക്തിയില്ലാത്തവനാകും. കാരണം, സമാധാനമുള്ളവനും ഐശ്വര്യവും ഗുണങ്ങളും ഇല്ലാത്തവനെയും, സ്വന്തം ആളായാലും, എല്ലാവരും ഉപേക്ഷിക്കുന്നതിനെ നമ്മൾ നേരിൽ കാണുന്നില്ലേ.
ബ്രഹ്മാദയഃ സുരഗണാ ന തു കിം യുവത്യോ യേ ത്വത്പദാമ്ബുജമഹര്നിശമാശ്രയന്തി । മന്യേ ത്വയൈവ വിഹിതാഃ ഖലു തേ പുമാംസഃ കിം വര്ണയാമി തവ ശക്തിമനന്തവീര്യേ
ബ്രഹ്മാവും മറ്റു ദേവതകളും പോലും, നിന്റെ കമലപാദങ്ങളിൽ രാവും പകലും ആശ്രയിക്കുന്ന പുരുഷന്മാർക്ക് പോലും, നീ തന്നെയാണ് ശക്തി നൽകുന്നത് എന്ന് ഞാൻ വിശ്വസിക്കുന്നു. അങ്ങയുടെ അനന്തമായ ശക്തിയെ ഞാൻ എങ്ങനെ വിവരിക്കാം.
ത്വം നാപുമാന്ന ച പുമാനിതി മേ വികല്പോ യാകാസി ദേവി സഗുണാ നനു നിര്ഗുണാ വാ । താം ത്വാം നമാമി സതതം കില ഭാവയുക്തോ വാഞ്ഛാമി ഭക്തിമചലാം ത്വയി മാതരം തു
ദേവി, നീ പുരുഷനോ അല്ലയോ എന്നതിൽ എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്. കാരണം, നീ ഗുണങ്ങളോടെയും ഗുണങ്ങളില്ലാതെയും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. ഭാവപൂർവ്വം ഞാൻ എപ്പോഴും നിന്നെ വണങ്ങുന്നു, അമ്മേ, അകമ്പടിയില്ലാത്ത ഭക്തി എനിക്ക് നൽകണമെന്നു ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
സൂത ഉവാച ഇതി സ്തുത്വാ മഹീപാലോ ജഗാമ ശരണം തദാ । പരിതുഷ്ടാ ദദൌ ദേവീ തത്ര സായുജ്യമാത്മനി
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ സ്തുതിച്ച ശേഷം രാജാവ് ദേവിയെ ആശ്രയിച്ചു. ദേവി സന്തോഷത്തോടെ അവനു സ്വയം ഐക്യം ലഭിക്കാൻ അനുഗ്രഹിച്ചു.
സുദ്യുമ്നസ്തു തതഃ പ്രാപ പദം പരമകം സ്ഥിരമ് । തസ്യാ ദേവ്യാഃ പ്രസാദേന മുനീനാമപി ദുര്ലഭമ്
അവ ദേവിയുടെ കൃപയാൽ, സുദ്യുമ്നൻ മഹാനായ, സ്ഥിരമായ പരമാവസ്ഥയെ പ്രാപിച്ചു. അതു മഹർഷിമാർക്കുപോലും പ്രാപിക്കാനാവാത്തതാണ്.
പുരൂരവസ ഉര്വശ്യാശ്ച ചരിത്രവര്ണനമ് സൂത ഉവാച സുദ്യുനേ തു ദിവം യാതേ രാജ്യം ചക്രേ പുരൂരവാഃ । സഗുണശ്ച സുരൂപശ്ച പ്രജാരഞ്ജനതത്പരഃ
സൂതൻ പറഞ്ഞു: സുദ്യുമ്നൻ സ്വർഗത്തിൽ ചെന്നതിനു ശേഷം, പുരൂരവസ് രാജ്യം ഭരിച്ചു. ഗുണസമ്പന്നനും സുന്ദരനും ജനങ്ങളെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ എപ്പോഴും ശ്രമിക്കുന്നവനുമായിരുന്നു അവൻ.
പ്രതിഷ്ഠാനേ പുരേ രമ്യേ രാജ്യം സര്വനമസ്കൃതമ് । ചകാര സര്വധര്മജ്ഞഃ പ്രജാരക്ഷണതത്പരഃ
പ്രതിഷ്ഠാന എന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തിൽ, എല്ലാ ജനങ്ങളും ആദരിക്കുന്നവിധം, അവൻ രാജ്യം ഭരിച്ചു. എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യവും, ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഉത്സാഹവും അവനുണ്ടായിരുന്നു.
മന്ത്രഃ സുഗുപ്തസ്തസ്യാസീത്പരത്രാഭിജ്ഞതാ തഥാ । സദൈവോത്സാഹശക്തിശ്ച പ്രഭുശക്തിസ്തഥോത്തമാ
അവനു രഹസ്യങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കാനും, പരലോകത്തെക്കുറിച്ച് അറിവും, എപ്പോഴും ഉത്സാഹവും ശക്തിയും, ഉന്നതമായ ഭരണശക്തിയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
സാമദാനാദയഃ സര്വേ വശഗാസ്തസ്യ ഭൂപതേഃ । വര്ണാശ്രമാന്സ്വധര്മസ്ഥാന്കുര്വന് രാജ്യം ശശാസ ഹ
സമം, ദാനം തുടങ്ങിയ എല്ലാ മാർഗങ്ങളും ആ ഭൂപതിക്ക് വശമായിരുന്നു. വർണ്ണാശ്രമങ്ങൾ തങ്ങളുടെ കർത്തവ്യങ്ങളിൽ നിലനിൽക്കുന്നതായി ഉറപ്പാക്കി, രാജ്യം ഭരിച്ചു.
യജ്ഞാംശ്ച വിവിധാംശ്ചക്രേ സ രാജാ ബഹുദക്ഷിണാന് । ദാനാനി ച പവിത്രാണി ദദാവഥ നരാധിപഃ
ആ രാജാവ് പലവിധ യാഗങ്ങൾ നടത്തി, ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി, വിശുദ്ധമായ ദാനങ്ങൾ അനേകം നൽകി.
തസ്യ രൂപഗുണൌദാര്യശീലദ്രവിണവിക്രമാന് । ശ്രുത്വോര്വശീ വശീഭൂതാ ചകമേ തം നരാധിപമ്
അവന്റെ സൌന്ദര്യവും ഗുണങ്ങളും ഉദാരതയും ശീലവും സമ്പത്തും വീരതയും കേട്ടു, ഉർവശി ആ രാജാവിനെ ആഗ്രഹിച്ചു.
ബ്രഹ്മശാപാഭിതപ്താ സാ മാനുഷം ലോകമാസ്ഥിതാ । ഗുണിനം തം നൃപം മത്വാ വരയാമാസ മാനിനീ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശാപം മൂലം ദുഃഖിതയായ അവൾ മനുഷ്യലോകത്ത് വന്നു. ഗുണസമ്പന്നനായ ആ രാജാവിനെ ഭർത്താവായി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അവൾ തീരുമാനിച്ചു.
സമയം ചേദൃശം കൃത്വാ സ്ഥിതാ തത്ര വരാങ്ഗനാ । ഏതാവുരണകൌ രാജന്ന്യസ്തൌ രക്ഷസ്വ മാനദ
ഇങ്ങനെയൊരു നിബന്ധന വെച്ച് ആ മനോഹരിയായ സ്ത്രീ അവിടെ താമസിച്ചു: 'രാജാവേ, ഈ രണ്ട് കുഞ്ഞാടുകളെ നീ സംരക്ഷിക്കണം, മാനദാ.'
ഘൃതം മേ ഭക്ഷണം നിത്യം നാന്യത്കിഞ്ചിന്നൃപാശനമ് । നേക്ഷേ ത്വാം ച മഹാരാജ നഗ്നമന്യത്ര മൈഥുനാത്
'എന്റെ ഭക്ഷണം എപ്പോഴും നെയ്യാകണം, മറ്റൊന്നും ഞാൻ കഴിക്കില്ല. മഹാരാജാവേ, ലൈംഗികസമ്ബർക്കം ഒഴികെ നീ എന്നെ നഗ്നയായി കാണരുത്.'
ഭാഷാബന്ധസ്ത്വയം രാജന് യദി ഭഗ്നോ ഭവിഷ്യതി । തദാ ത്യക്ത്വാ ഗമിഷ്യാമി സത്യമേതദ്ബ്രവീമ്യഹമ്
'രാജാവേ, ഈ നിബന്ധന നീ ലംഘിച്ചാൽ, ഞാൻ നിന്നെ വിട്ട് പോകും. ഞാൻ സത്യമായാണ് പറയുന്നത്.'
അങ്ഗീകൃതം ച തദ്രാജ്ഞാ കാമിന്യാ ഭാഷിതം തു യത് । സ്ഥിതാ ഭാഷണബന്ധേന ശാപാനുഗഹകാമ്യയാ
ആ സ്ത്രീ പറഞ്ഞത് രാജാവ് അംഗീകരിച്ചു. ശാപം ഫലിക്കാനായി അവൾ ആ നിബന്ധന പാലിച്ചു.
രേമേ തദാ സ ഭൂപാലോ ലീനോ വര്ഷഗണാന്ബഹൂന് । ധര്മകര്മാദികം ത്യക്ത്വാ ചോര്വശ്യാ മദമോഹിതഃ
അപ്പോൾ ആ രാജാവ് ഉർവശിയോടൊപ്പം ലീനനായി, ധർമ്മം മുതലായവയെ ഉപേക്ഷിച്ച്, വർഷങ്ങളോളം ആനന്ദത്തിൽ മുങ്ങി, മോഹത്തിൽ അകപ്പെട്ട് ജീവിച്ചു.
ഏകചിത്തസ്തു സഞ്ജാതസ്തന്മനസ്കോ മഹീപതിഃ । ന ശശാക തയാ ഹീനഃ ക്ഷണമപ്യതിമോഹിതഃ
അവന്റെ മനസ്സ് മുഴുവൻ അവളിലായിരുന്നു. രാജാവ് അവളെ കാണാതെ ഒരു നിമിഷം പോലും സഹിക്കാനാവാതെ, അത്യന്തം ആകൃഷ്ടനായി.
ഏവം വര്ഷഗണാന്തേ തു സ്വര്ഗസ്ഥഃ പാകശാസനഃ । ഉര്വശീം നാഗതാം ദൃഷ്ട്വാ ഗന്ധര്വാനാഹ ദേവരാട്
ഇങ്ങനെ അനേകം വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം സ്വർഗത്തിൽ പാർക്കുന്ന ഇന്ദ്രൻ, ഉർവശി തിരിച്ചെത്തിയില്ലെന്ന് കണ്ടു, ഗാന്ധർവന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
ഉര്വശീമാനയധ്വം ഭോ ഗന്ധര്വാഃ സര്വ ഏവ ഹി । ഹൃത്വോരണൌ ഗൃഹാത്തസ്യ ഭൂപതേഃ സമയേ കില
എല്ലാ ഗാന്ധർവന്മാരും, ഉർവശിയെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക! അവളെ രാജാവിന്റെ വീട്ടിൽനിന്ന് നിശ്ചിത സമയത്ത് കൊണ്ടുപോയതാണ്.
ഉര്വശീരഹിതം സ്ഥാനം മദീയം നാതിശോഭതേ । യേന കേനാപ്യുപായേന താമാനയത കാമിനീമ്
ഉർവശിയില്ലാതെ എന്റെ വാസസ്ഥലം ഭംഗിയില്ല; എങ്ങനെയായാലും ആ മോഹിനിയെ തിരികെ കൊണ്ടുവരൂ.
ഇത്യുക്താസ്തേഽഥ ഗന്ധര്വാ വിശ്വാവസുപുരോഗമാഃ । തതോ ഗത്വാ മഹാഗാഢേ തമസി പ്രത്യുപസ്ഥിതേ
ഇങ്ങനെ ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞതോടെ, വിശ്വാവസു മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ഗാന്ധർവർ, കനത്ത ഇരുട്ട് വന്നപ്പോൾ അവിടെ എത്തി.
ജഹ്രുസ്താവുരണൌ ദേവാ രമമാണം വിലോക്യ തമ് । ചക്രന്ദതുസ്തദാ തൌ തു ഹ്രിയമാണൌ വിഹായസാ
അവരെ കാട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഇരുവരെയും കണ്ടപ്പോൾ, അവർ പിടിച്ചു; ആ സമയത്ത് ഇരുവരും ആകാശത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകുമ്പോൾ നിലവിളിച്ചു.
ഉര്വശീ തദുപാകര്ണ്യ ക്രന്ദിതം സുതയോരിവ । കുപിതോവാച രാജാനം സമയോഽയം കൃതോ മയാ
അവരുടെ നിലവിളി സ്വന്തം മക്കളുടേതുപോലെ കേട്ട ഉർവശി കോപത്തോടെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ ഉടമ്പടി ഞാൻ തന്നെയാണ് ചെയ്തതെന്ന്.'
നഷ്ടാഹം തവ വിശ്വാസാദ്ധൃതൌ ചോരൈര്മമോരണൌ । രാജന്പുത്രസമാവേതൌ ത്വം കിം ശേഷേ സ്ത്രിയാ സമഃ
നിന്റെ വിശ്വാസത്തിൽ ഞാൻ നഷ്ടപ്പെട്ടു; കള്ളന്മാർ എന്റെ മക്കളെ കാട്ടിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയി. രാജാവേ, മക്കൾ ഇല്ലാതായപ്പോൾ നീ സ്ത്രീയോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഇരിക്കുന്നു.
ഹതാസ്മ്യഹം കുനാഥേന നപുംസാ വീരമാനിനാ । ഉരണൌ മേ ഗതൌ ചാദ്യ സദാ പ്രാണപ്രിയൌ മമ
വീരതയെ പുകഴ്ത്തുന്ന ഈ നിസ്സാരനും ശക്തിയില്ലാത്തവനും എന്നെ നശിപ്പിച്ചു; ഇന്ന് എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട രണ്ടു മക്കളും കാട്ടിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുപോയി.
ഏവം വിലപ്യമാനാം താം ദൃഷ്ട്വാ രാജാ വിമോഹിതഃ । നഗ്ന ഏവ യയൌ തൂര്ണം പൃഷ്ഠതഃ പൃഥിവീപതിഃ
അവളെ ഇങ്ങനെ വിലപിക്കുന്നതുകണ്ട് രാജാവ് മനസ്സിൽ അകമ്പടി തോന്നി; നഗ്നനായി അവളുടെ പിന്നാലെ വേഗത്തിൽ പോയി.
വിദ്യുത്പ്രകാശിതാ തത്ര ഗന്ധര്വൈര്നൃപവേശ്മനി । നഗ്നഭൂതസ്തയാ ദൃഷ്ടോ ഭൂപതിര്ഗന്തുകാമയാ
അവിടെ, ഗാന്ധർവർ മിന്നൽ പ്രകാശത്തിൽ രാജാവിന്റെ അരമനയിൽ വെളിച്ചം പകർന്നു; അവളെ വിട്ടുപോകാൻ ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്ന അവൾ, രാജാവിനെ നഗ്നനായി കണ്ടു.