ശിഷ്ടപ്രോക്തം പ്രകര്തവ്യം പൂജനീയാസ്തപസ്വിനഃ । ഹന്തവ്യാ ദസ്യവഃ ക്രൂരാ ഇന്ദ്രിയാണാം തഥാ ജയഃ
പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നതുപോലെയാണ് നടപ്പാക്കേണ്ടത്. തപസ്സുകാരെ ആദരിക്കണം. ക്രൂരമായ കള്ളന്മാരെ ശിക്ഷിക്കണം. അതുപോലെ തന്നെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാനും ശ്രമിക്കണം.
കര്തവ്യം കാര്യസിദ്ധ്യര്ഥം രാജ്ഞാ പുത്ര സദൈവ ഹി । മന്ത്രസ്തു സര്വഥാ ഗോപ്യഃ കര്തവ്യഃ സചിവൈഃ സഹ
രാജാവിന് തന്റെ കർത്തവ്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കണം, മകനേ. മന്ത്രങ്ങൾ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം കർശനമായി രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കണം.
നോപേക്ഷ്യോഽല്പോഽപി കൃതിനാ രിപുഃ സര്വാത്മനാ സുത । ന വിശ്വസേത്പരാസക്തം സചിവം ച തഥാ നതമ്
മകനേ, ബുദ്ധിമാൻ ഒരാൾക്ക് ചെറുതായാലും ശത്രുവിനെ അവഗണിക്കരുത്. മറ്റൊരിടത്തോട് ആസ്വാദനമുള്ള മന്ത്രിയെയും മറ്റുള്ളവരുടെ അടിമയായവനെയും വിശ്വസിക്കരുത്.
ചാരാഃ സര്വത്ര യോക്തവ്യാഃ ശത്രുമിത്രേഷു സര്വഥാ । ധര്മേ മതിഃ സദാ കാര്യാ ദാനം ദദ്യാച്ച നിത്യശഃ
ശത്രുക്കളിലും സുഹൃത്തുക്കളിലും എല്ലായിടത്തും ചാരന്മാരെ നിയോഗിക്കണം. മനസ്സ് എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കണം, ദാനം നിരന്തരം നൽകണം.
ശുഷ്കവാദോ ന കര്തവ്യോ ദുഷ്ടസങ്ഗം ച വര്ജയേത് । യഷ്ടവ്യാ വിവിധാ യജ്ഞാഃ പൂജനീയാ മഹര്ഷയഃ
വ്യർത്ഥമായ വാദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടരുത്, ദുഷ്ടരുടെ കൂട്ടം ഒഴിവാക്കണം. വിവിധ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തണം, മഹർഷിമാരെ ആദരിക്കണം.
ന വിശ്വസേത്സ്ത്രിയം ക്വാപി സ്ത്രൈണം ദ്യൂതരതം നരമ് । അത്യാദരോ ന കര്തവ്യോ മൃഗയായാം കദാചന
സ്ത്രീയെ എവിടെയും വിശ്വസിക്കരുത്. സ്ത്രീകളോടോ, ചൂതാട്ടത്തിൽ ലഗ്നനായ പുരുഷനോടോ വിശ്വാസം വയ്ക്കരുത്. വേട്ടയാടുന്നതിൽ അതിയായ ആസ്വാദനം ഒരിക്കലും കാണിക്കരുത്.
ദ്യൂതേ മദ്യേ തഥാ ഗേയേ നൂനം വാരവധൂഷു ച । സ്വയം തദ്വിമുഖോ ഭൂയാത് പ്രജാസ്തേഭ്യശ്ച രക്ഷയേത്
ചൂതാട്ടം, മദ്യം, പാട്ട്, വേശ്യകൾ എന്നിവയെ നിർബന്ധമായും ഒഴിവാക്കണം. താനേയും അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിർത്തണം, അതുപോലെ തന്നെ ജനങ്ങളെയും അതിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കണം.
ബ്രാഹ്മേ മുഹൂര്തേ കര്തവ്യമുത്ഥാനം സര്വഥാ സദാ । സ്നാനാദികം സര്വവിധിം വിധായ വിധിവദ്യഥാ
ബ്രഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ എപ്പോഴും എഴുന്നേൽക്കണം. ശേഷം, കുളി തുടങ്ങിയ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും വിധിപ്രകാരം നിർവഹിക്കണം.
പരാശക്തേഃ പരാം പൂജാം ഭക്ത്യാ കുര്യാത്സുദീക്ഷിതഃ । പുത്രൈതജ്ജന്മസാഫല്യം പരാശക്തേഃ പദാര്ചനമ്
പരാശക്തിയെ ആഴമായ ഭക്തിയോടെ ഉത്സാഹപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം. മകനേ, പരാശക്തിയുടെ പാദങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നതിലാണ് ജന്മം സഫലമാകുന്നത്.
സകൃത്കൃത്വാ മഹാപൂജാം ദൈവീപാദജലം പിബന് । ന ജാതു ജനനീഗര്ഭേ ഗച്ഛേദിതി വിനിശ്ചയഃ
ഒരു പ്രാവശ്യം പോലും മഹാപൂജ നടത്തി ദേവിയുടെ പാദജലം കുടിച്ചാൽ, വീണ്ടും അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കേണ്ടിവരില്ലെന്നത് ഉറപ്പാണ്.
സര്വം ദൃശ്യം മഹാദേവീ ദ്രഷ്ടാ സാക്ഷീ ച സൈവ ഹി । ഇതി തദ്ഭാവഭരിതസ്തിഷ്ഠേന്നിര്ഭയചേതസാ
നാം കാണുന്ന എല്ലാം മഹാദേവിയാണ്; അവളാണ് ദർശകയും സാക്ഷിയും. ഇങ്ങനെ ഈ ഭാവത്തിൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ഭയമില്ലാതെ നിലനിൽക്കണം.
കൃത്വാ നിത്യവിധിം സമ്യഗ്ഗന്തവ്യം സദസി ദ്വിജാന് । സമാഹൂയ ച പ്രഷ്ടവ്യോ ധര്മശാസ്ത്രവിനിര്ണയഃ
ദൈനംദിന കർമ്മങ്ങൾ ശരിയായി ചെയ്തശേഷം, ദ്വിജന്മാരുടെ സഭയിലേക്ക് പോകണം. അവരെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിലെ തീരുമാനങ്ങൾ ചോദിക്കണം.
സമ്പൂജ്യ ബ്രാഹ്മണാന്പൂജ്യാന്വേദവേദാന്തപാരഗാന് । ഗോഭൂഹിരണ്യാദികം ച ദേയം പാത്രേഷു സര്വദാ
വേദവും വേദാന്തവും പഠിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിക്കണം. യോഗ്യരായവർക്കു പശു, ഭൂമി, പൊന്നു തുടങ്ങിയവ എപ്പോഴും നൽകണം.
അവിദ്വാന്ബ്രാഹ്മണഃ കോഽപി നൈവ പൂജ്യഃ കദാചന । ആഹാരാദധികം നൈവ ദേയം മൂര്ഖായ കര്ഹിചിത്
അജ്ഞാനിയായ ബ്രാഹ്മണനെ ഒരിക്കലും ആദരിക്കരുത്. മണ്ടനു ഭക്ഷണം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ഒരിക്കലും നൽകരുത്.
ന വാ ലോഭാത്ത്വയാ പുത്ര കര്തവ്യം ധര്മലങ്ഘനമ് । അതഃ പരം ന കര്തവ്യം ക്വചിദ്വിപ്രാവമാനനമ്
മകനേ, ലാഭം നോക്കി നീ ധർമ്മം ലംഘിക്കരുത്. അതിനപ്പുറം, ബ്രാഹ്മണരെ എവിടെയും അപമാനിക്കരുത്.
ബ്രാഹ്മണാ ഭൂമിദേവാശ്ച മാനനീയാഃ പ്രയത്നതഃ । കാരണം ക്ഷത്രിയാണാം ച ദ്വിജാ ഏവ ന സംശയഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ഭൂമിദേവന്മാരെയും വലിയ ശ്രദ്ധയോടെ ആദരിക്കണം. ക്ഷത്രിയരുടെ ഉദ്ദേശം ദ്വിജന്മാരാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അദ്ഭ്യോഽഗ്നിര്ബ്രഹ്മണഃ ക്ഷത്രമശ്മനോ ലോഹമുത്ഥിതമ് । തേഷാം സര്വത്രഗം തേജഃ സ്വാസു യോനിഷു ശാമ്യതി
ജലത്തിൽ നിന്ന് അഗ്നി, ബ്രാഹ്മണനിൽ നിന്ന് ക്ഷത്രിയൻ, കല്ലിൽ നിന്ന് ഇരുമ്പ് ഉത്ഭവിക്കുന്നു. ഇവയുടെ ശക്തി എല്ലായിടത്തും അവയുടെ ഉറവിടങ്ങളിൽ തന്നെ ലയിക്കുന്നു.
തസ്മാദ്രാജ്ഞാ വിശേഷേണ മാനനീയാ മുഖോദ്ഭവാഃ । ദാനേന വിനയേനൈവ സര്വഥാ ഭൂതിമിച്ഛതാ
അതിനാൽ, ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്ന രാജാവ് മുഖത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചവരെ പ്രത്യേകമായി ദാനംകൊണ്ടും വിനയത്താലും എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കണം.
ദണ്ഡനീതിഃ സദാ കാര്യാ ധര്മശാസ്ത്രാനുസാരതഃ । കോശസ്യ സംഗ്രഹഃ കാര്യോ നൂനം ന്യായാഗതസ്യ ഹ
ശിക്ഷാ നയം എപ്പോഴും ധർമ്മശാസ്ത്രത്തിന് അനുസരിച്ചായിരിക്കണം. ധനശേഖരണം ന്യായമായി മാത്രം നടത്തണം.
ത്രിശങ്കൂപാഖ്യാനവര്ണനമ് ഏവം പ്രബോധിതഃ പിത്രാ ത്രിശങ്കുഃ പ്രണതോ നൃപഃ । തഥേതി പിതരം പ്രാഹ പ്രേമഗദ്ഗദയാ ഗിരാ
അപ്പനു വഴിപാട് ചെയ്ത്, ത്രിശങ്കു രാജാവ് സ്നേഹപൂർവ്വം വിറയുന്ന വാക്കുകളിൽ 'അതെ' എന്നു പറഞ്ഞു മറുപടി നൽകി.
വിപ്രാനാഹൂയ മന്ത്രജ്ഞാന്വേദശാസ്ത്രവിശാരദാന് । അഭിഷേകായ സമ്ഭാരാന് കാരയാമാസ സത്വരമ്
മന്ത്രങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, വേദശാസ്ത്രത്തിൽ വിദഗ്ധരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വേഗത്തിൽ വിളിച്ചു, അഭിഷേകത്തിനുള്ള സാധനങ്ങൾ ഒരുക്കി.
സലിലം സര്വതീര്ഥാനാം സമാനായ്യ വിശാംപതിഃ । പ്രകൃതീശ്ച സമാഹൂയ സാമന്താന്ഭൂപതീംസ്തഥാ
ജനങ്ങളുടെ നാഥൻ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള വെള്ളം കൊണ്ടുവന്നു, മന്ത്രിമാരെയും, സാമന്തന്മാരെയും, മറ്റു രാജാക്കളെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി.
പുണ്യേഽഹ്നി വിധിവത്തസ്മൈ ദദാവാസനമുത്തമമ് । അഭിഷിച്യ സുതം രാജ്യേ ത്രിശങ്കും വിധിവത്പിതാ
ശുഭദിനത്തിൽ, വിധിപ്രകാരം, അവനു ഉത്തമമായ ഇരിപ്പിടം നൽകി, പിതാവ് ത്രിശങ്കുവിനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.
തൃതീയമാശ്രമം പുണ്യം ജഗ്രാഹ ഭാര്യയാ യുതഃ । വനേ ത്രിപഥഗാകൂലേ ചചാര ദുശ്ചരം തപഃ
ഭാര്യയെ കൂട്ടി, അവൻ മൂന്നാമത്തെ ശുദ്ധമായ ജീവിതപദവിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. മൂന്നു പാതകളുള്ള നദിയുടെ തീരത്ത് കഠിനമായ തപസ്സ് നടത്തി.
കാലേ പ്രാപ്തേ യയൌ സ്വര്ഗം പൂജിതസ്ത്രിദശൈരപി । ഇന്ദ്രാസനസമീപസ്ഥോ രരാജ രവിവത്സദാ
സമയം വന്നപ്പോൾ, ദേവന്മാരും ആദരിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ സ്വർഗത്തിൽ എത്തി. ഇന്ദ്രന്റെ സിംഹാസനത്തിന് സമീപം ഇരുന്നു, എപ്പോഴും സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രഭയോടെ തിളങ്ങി.
രാജോവാച പൂര്വം ഭഗവതാ പ്രോക്തം കഥായോഗേന സാമ്പ്രതമ് । സത്യവ്രതോ വസിഷ്ഠേന ശപ്തോ ദോഗ്ധ്രീവധാത്കില
രാജാവ് ചോദിച്ചു: മുമ്പ് ഭഗവാൻ കഥയിൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, സത്യവ്രതൻ വസിഷ്ഠൻകൊണ്ട്, പശുവിനെ കൊല്ലുന്നതിനാൽ ശപിക്കപ്പെട്ടു.
കുപിതേനേ പിശാചത്വം പ്രാപിതോ ഗുരുണാ തതഃ । കഥം മുക്തഃ പിശാചത്വാദിത്യേതത്സംശയഃ പ്രഭോ
കോപംകൊണ്ട ഗുരു അവനെ പിശാച് ആക്കി മാറ്റി. ആ നിലയിൽ നിന്ന് എങ്ങനെയാണ് മോചിതനായത്? ഇതാണ് എന്റെ സംശയം, പ്രഭോ.
ന സിംഹാസനയോഗ്യോ ഹി ഭവേച്ഛാപസമന്വിതഃ । മുനിനാ മോചിതഃ ശാപാത്കേനാന്യേന ച കര്മണാ
ശാപം ബാധിച്ചവൻ സിംഹാസനത്തിന് യോഗ്യനല്ല. മുനിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, മറ്റൊരു പ്രവർത്തിയാലും അതു സാധിച്ചു.
ഏതന്മേ ബ്രൂഹി വിപ്രര്ഷേ ശാപമോക്ഷണകാരണമ് । ആനീതസ്തു കഥം പിത്രാ സ്വഗൃഹേ താദൃശാകൃതിഃ
ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, ശാപമോചനത്തിന് കാരണമെന്താണെന്ന് എന്നോട് പറയണം. അങ്ങനെ രൂപംകൊണ്ടിരുന്നവനെ അപ്പൻ എങ്ങനെ വീട്ടിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു എന്നതും അറിയണം.
വ്യാസ ഉവാച - വസിഷ്ഠേന ച ശപ്തോഽസൌ സദ്യഃ പൈശാചതാം ഗതഃ । ദുര്വേഷശ്ചാതിദുര്ധര്ഷഃ സര്വലോകഭയങ്കരഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: വസിഷ്ഠൻ ശപിച്ചതോടെ അവൻ ഉടനെ പിശാച് ആയി. അത്യന്തം വൈരാഗ്യവും, പിടിക്കാനാകാത്തവനും, ലോകങ്ങളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനും ആയി.