ദേവ്യുവാച - കിം തേ വ്യവസിതം സാധോ ഹുതാശേ മാ തനും ത്യജ । സ്ഥിരോ ഭവ മഹാഭാഗ പിതാ തേ ജരസാന്വിതഃ
ദേവി പറഞ്ഞു: 'സാധുവേ, നീ എന്താണ് തീരുമാനിച്ചത്? അഗ്നിയിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കരുത്. മഹാഭാഗവ, സ്ഥിരനാവു; നിന്റെ പിതാവ് വൃദ്ധനാണ്.'
രാജ്യം ദത്ത്വാ വനേ തുഭ്യം ഗന്താസ്തി തപസേ കില । വിഷാദം ത്യജ ഹേ വീര പരശ്വോഽഹനി ഭൂപതേ
'അവൻ രാജ്യം നിനക്കു നൽകി, കാട്ടിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്യാൻ പോകും. വീരാ, ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കൂ; മുപ്പതാം നാളിൽ രാജാവേ.'
നേതും ത്വാമാഗമിഷ്യന്തി സചിവാശ്വ പിതുസ്തവ । മത്പ്രസാദാത്പിതാ ച ത്വാമഭിഷിച്യ നൃപാസനേ
നിന്റെ അച്ഛന്റെ മന്ത്രിമാർ നിന്നെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ വരും; എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ അച്ഛൻ നിന്നെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യും.
ജിത്വാ കാമം ബ്രഹ്മലോകം ഗമിഷ്യേത്യേഷ നിശ്ചയഃ । വ്യാസ ഉവാച - ഇത്യുക്ത്വാ തം തദാ ദേവീ തത്രൈവാന്തരധീയത
കാമത്തെ ജയിച്ച്, അവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോകും — ഇതു നിർഭാഗ്യമായ കാര്യമാണ്. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അന്നേ ദേവി അവിടെ തന്നെ അദൃശ്യയായി.
രാജപുത്രോ വിരമിതോ മരണാത്പാവകാത്തതഃ । അയോധ്യായാം തദാഽഽഗത്യ നാരദേന മഹാത്മനാ
അഗ്നിയിൽ ചെന്ന് മരിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ നിന്നു തടയപ്പെട്ട രാജകുമാരൻ, മഹാത്മാവായ നാരദനോടൊപ്പം അയോധ്യയിലേക്ക് എത്തി.
വൃത്താന്തഃ കഥിതഃ സര്വോ രാജ്ഞേ സത്വരമാദിതഃ । ശ്രുത്വാ രാജാഥ പുത്രസ്യ തം തഥാ മരണോദ്യമമ്
എല്ലാ സംഭവങ്ങളും തുടക്കം മുതൽ നാരദൻ രാജാവിനോട് വേഗത്തിൽ പറഞ്ഞു. മകനിന്റെ മരണശ്രമം കേട്ട രാജാവ്,
ഖേദമാധായ മനസി ശുശോച ബഹുധാ നൃപഃ । സചിവാനാഹ ധര്മാത്മാ പുത്രശോകപരിപ്ലുതഃ
ഹൃദയത്തിൽ ദു:ഖം നിറഞ്ഞ്, രാജാവ് പലവിധത്തിൽ ദു:ഖിച്ചു; മകന്റെ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങിയ ധാർമ്മികനായ രാജാവ് മന്ത്രിമാരോട് പറഞ്ഞു.
ജ്ഞാതം ഭവദ്ഭിരത്യുഗ്രം പുത്രസ്യ മമ ചേഷ്ടിതമ് । ത്യക്തോ മയാ വനേ ധീമാന്പുത്രഃ സത്യവ്രതോ മമ
എന്റെ മകന്റെ കഠിനമായ പ്രവൃത്തികൾ നിങ്ങൾക്കൊക്കെ അറിയാം. എന്റെ ധീരനായ മകൻ സത്യവ്രതൻ, രാജ്യം ഭരിക്കാൻ യോഗ്യനാണ്, അവനെ ഞാൻ കാടിലേക്ക് അയച്ചതാണ്.
ആജ്ഞയാസൌ ഗതഃ സദ്യോ രാജ്യാര്ഹഃ പരമാര്ഥവിത് । സ്ഥിതസ്തത്രൈവ വിജ്ഞാനേ ധനഹീനഃ ക്ഷമാന്വിതഃ
എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, രാജ്യം ഭരിക്കാൻ അർഹനും പരമാർത്ഥം അറിയുന്നവനുമായ അവൻ ഉടൻ കാട്ടിലേക്ക് പോയി; അവിടെ തന്നെ ധനമില്ലാതെ, ക്ഷമയോടെ, വിജ്ഞാനത്തിൽ ഉറച്ചവനായി അവൻ തുടരുന്നു.
വസിഷ്ഠേന തഥാ ശപ്തഃ പിശാചസദൃശഃ കൃതഃ । സോഽദ്യ ദുഃഖേന സന്തപ്തഃ പ്രവേഷ്ടുഞ്ച ഹുതാശനമ്
വസിഷ്ഠൻ ശപിച്ച്, അവനെ പിശാചുപോലെയാക്കി; ഇന്ന് ദു:ഖത്തിൽ കത്തിയവൻ അഗ്നിയിൽ ചാടാൻ ഒരുങ്ങുകയായിരുന്നു.
ഉദ്യതഃ ശ്രീമഹാദേവ്യാ നിഷിദ്ധഃ സംസ്ഥിതഃ പുനഃ । തസ്മാദ് ഗച്ഛന്തു തം ശീഘ്രം ജ്യേഷ്ഠപുത്രം മഹാബലമ്
അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, മഹാദേവി അവനെ തടഞ്ഞു; അവൻ നില്ക്കുകയായിരുന്നു. അതിനാൽ, എന്റെ മൂത്ത ശക്തനായ മകനെ ഉടൻ കൊണ്ടുവരണം.
ആശ്വാസ്യ വചനൈരത്ര തരസൈവാനയന്ത്വിഹ । അഭിഷിച്യ സുതം രാജ്യേ ഔരസം പാലനക്ഷമമ്
വാക്കുകൾകൊണ്ട് അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ഉടൻ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; രാജ്യം ഭരിക്കാൻ യോഗ്യനായ എന്റെ സ്വന്തം മകനെ സിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം,
വനം യാസ്യാമി ശാന്തോഽഹം തപസേ കൃതനിശ്ചയഃ । ഇത്യുക്ത്വാ മന്ത്രിണഃ സര്വാന്പ്രേഷയാമാസ പാര്ഥിവഃ
ഞാൻ മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, വനംചെന്നു തപസ്സു ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാജാവ് എല്ലാ മന്ത്രിമാരെയും അയച്ചു.
തസ്യൈവാനയനാര്ഥം ഹി പ്രീതിപ്രവണമാനസഃ । തേ ഗത്വാ തം സമാശ്വാസ്യ മന്ത്രിണഃ പാര്ഥിവാത്മജമ്
അവനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ സ്നേഹപൂർവ്വമായ മനസ്സോടെ, മന്ത്രിമാർ പോയി രാജകുമാരനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
അയോധ്യായാം മഹാത്മാനം മാനപൂര്വം സമാനയന് । ദൃഷ്ട്വാ സത്യവ്രതം രാജാ ദുര്ബലം മലിനാമ്ബരമ്
മഹാത്മാവിനെ മാന്യമായി അയോധ്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു; സത്യവ്രതനെ ക്ഷീണിച്ചും മലിനവസ്ത്രം ധരിച്ചും കണ്ടപ്പോൾ,
ജടാജൂടധരം ക്രൂരം ചിന്താതുരമചിന്തയത് । കിം കൃതം നിഷ്ഠുരം കര്മ മയാ പുത്രോ വിവാസിതഃ
ജടാമുടിയുമായി, ദു:ഖത്തിൽ കത്തിയ മുഖം, ചിന്തയിൽ ആഴമായ അവനെ കണ്ട രാജാവ്, 'എന്ത് ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തി ഞാൻ ചെയ്തു, മകനെ പുറത്താക്കി' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
രാജ്യാര്ഹശ്ചാതിമേധാവീ ജാനതാ ധര്മനിശ്ചയമ് । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ തമാലിങ്യ മഹീപതിഃ
രാജ്യം ഭരിക്കാൻ അർഹനും, അത്യന്തം ബുദ്ധിമാനുമായ, ധർമ്മത്തിന്റെ സാരം അറിയുന്നവനുമായ മകനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, രാജാവ് അവനെ അണയിച്ചു.
ആസനേ സ്വസമീപശേ സമാശ്വാസ്യോപവേശയത് । ഉപവിഷ്ടം സുതം രാജാ പ്രേമപൂര്വമുവാച ഹ
അവനെ സമീപത്തുള്ള ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി ആശ്വസിപ്പിച്ചു; മകൻ ഇരുന്നപ്പോൾ, രാജാവ് സ്നേഹപൂർവ്വം അവനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രേമഗദ്ഗദയാ വാചാ നീതിശാസ്ത്രവിശാരദഃ । രാജോവാച - പുത്ര ധര്മേ മതിഃ കാര്യാ മാനനീയാ മുഖോദ്ഭവാഃ
പ്രേമത്തിൽ കനല്പിടിച്ച വാക്കുകളോടെ, നയശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജാവ് പറഞ്ഞു: മകനെ, നീ മനസ്സിൽ ധർമ്മം നിലനിർത്തണം; വായിൽ നിന്നു ജനിച്ചവരെ (ബ്രാഹ്മണരെ) ആദരിക്കണം.
ന്യായാഗതം ധനം ഗ്രാഹ്യം രക്ഷണീയാഃ സദാ പ്രജാഃ । നാസത്യം ക്വാപി വക്തവ്യം നാമാര്ഗേ ഗമനം ക്വചിത്
ന്യായപൂർവ്വം സമ്പാദിച്ച ധനം സ്വീകരിക്കണം; ജനങ്ങളെ എല്ലായ്പ്പോഴും രക്ഷിക്കണം. എവിടെയും കള്ളം പറയരുത്, ശരിയായ വഴി വിട്ടു പോകരുത്.
ശിഷ്ടപ്രോക്തം പ്രകര്തവ്യം പൂജനീയാസ്തപസ്വിനഃ । ഹന്തവ്യാ ദസ്യവഃ ക്രൂരാ ഇന്ദ്രിയാണാം തഥാ ജയഃ
പണ്ഡിതന്മാർ പറയുന്നതുപോലെയാണ് നടപ്പാക്കേണ്ടത്. തപസ്സുകാരെ ആദരിക്കണം. ക്രൂരമായ കള്ളന്മാരെ ശിക്ഷിക്കണം. അതുപോലെ തന്നെ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിക്കാനും ശ്രമിക്കണം.
കര്തവ്യം കാര്യസിദ്ധ്യര്ഥം രാജ്ഞാ പുത്ര സദൈവ ഹി । മന്ത്രസ്തു സര്വഥാ ഗോപ്യഃ കര്തവ്യഃ സചിവൈഃ സഹ
രാജാവിന് തന്റെ കർത്തവ്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും പ്രവർത്തിക്കണം, മകനേ. മന്ത്രങ്ങൾ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം കർശനമായി രഹസ്യമായി സൂക്ഷിക്കണം.
നോപേക്ഷ്യോഽല്പോഽപി കൃതിനാ രിപുഃ സര്വാത്മനാ സുത । ന വിശ്വസേത്പരാസക്തം സചിവം ച തഥാ നതമ്
മകനേ, ബുദ്ധിമാൻ ഒരാൾക്ക് ചെറുതായാലും ശത്രുവിനെ അവഗണിക്കരുത്. മറ്റൊരിടത്തോട് ആസ്വാദനമുള്ള മന്ത്രിയെയും മറ്റുള്ളവരുടെ അടിമയായവനെയും വിശ്വസിക്കരുത്.
ചാരാഃ സര്വത്ര യോക്തവ്യാഃ ശത്രുമിത്രേഷു സര്വഥാ । ധര്മേ മതിഃ സദാ കാര്യാ ദാനം ദദ്യാച്ച നിത്യശഃ
ശത്രുക്കളിലും സുഹൃത്തുക്കളിലും എല്ലായിടത്തും ചാരന്മാരെ നിയോഗിക്കണം. മനസ്സ് എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കണം, ദാനം നിരന്തരം നൽകണം.
ശുഷ്കവാദോ ന കര്തവ്യോ ദുഷ്ടസങ്ഗം ച വര്ജയേത് । യഷ്ടവ്യാ വിവിധാ യജ്ഞാഃ പൂജനീയാ മഹര്ഷയഃ
വ്യർത്ഥമായ വാദങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടരുത്, ദുഷ്ടരുടെ കൂട്ടം ഒഴിവാക്കണം. വിവിധ യജ്ഞങ്ങൾ നടത്തണം, മഹർഷിമാരെ ആദരിക്കണം.
ന വിശ്വസേത്സ്ത്രിയം ക്വാപി സ്ത്രൈണം ദ്യൂതരതം നരമ് । അത്യാദരോ ന കര്തവ്യോ മൃഗയായാം കദാചന
സ്ത്രീയെ എവിടെയും വിശ്വസിക്കരുത്. സ്ത്രീകളോടോ, ചൂതാട്ടത്തിൽ ലഗ്നനായ പുരുഷനോടോ വിശ്വാസം വയ്ക്കരുത്. വേട്ടയാടുന്നതിൽ അതിയായ ആസ്വാദനം ഒരിക്കലും കാണിക്കരുത്.
ദ്യൂതേ മദ്യേ തഥാ ഗേയേ നൂനം വാരവധൂഷു ച । സ്വയം തദ്വിമുഖോ ഭൂയാത് പ്രജാസ്തേഭ്യശ്ച രക്ഷയേത്
ചൂതാട്ടം, മദ്യം, പാട്ട്, വേശ്യകൾ എന്നിവയെ നിർബന്ധമായും ഒഴിവാക്കണം. താനേയും അതിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിർത്തണം, അതുപോലെ തന്നെ ജനങ്ങളെയും അതിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കണം.
ബ്രാഹ്മേ മുഹൂര്തേ കര്തവ്യമുത്ഥാനം സര്വഥാ സദാ । സ്നാനാദികം സര്വവിധിം വിധായ വിധിവദ്യഥാ
ബ്രഹ്മമുഹൂർത്തത്തിൽ എപ്പോഴും എഴുന്നേൽക്കണം. ശേഷം, കുളി തുടങ്ങിയ എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും വിധിപ്രകാരം നിർവഹിക്കണം.
പരാശക്തേഃ പരാം പൂജാം ഭക്ത്യാ കുര്യാത്സുദീക്ഷിതഃ । പുത്രൈതജ്ജന്മസാഫല്യം പരാശക്തേഃ പദാര്ചനമ്
പരാശക്തിയെ ആഴമായ ഭക്തിയോടെ ഉത്സാഹപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം. മകനേ, പരാശക്തിയുടെ പാദങ്ങൾ ആരാധിക്കുന്നതിലാണ് ജന്മം സഫലമാകുന്നത്.
സകൃത്കൃത്വാ മഹാപൂജാം ദൈവീപാദജലം പിബന് । ന ജാതു ജനനീഗര്ഭേ ഗച്ഛേദിതി വിനിശ്ചയഃ
ഒരു പ്രാവശ്യം പോലും മഹാപൂജ നടത്തി ദേവിയുടെ പാദജലം കുടിച്ചാൽ, വീണ്ടും അമ്മയുടെ ഗർഭത്തിൽ ജനിക്കേണ്ടിവരില്ലെന്നത് ഉറപ്പാണ്.