ജപസ്യ ച ദശാംശേന ഹോമഃ കാര്യോ വിധാനതഃ । ഭവദ്ഭിഃ കാര്യസിദ്ധ്യര്ഥം വേദവിദ്ഭിഃ കൃപാപരൈഃ
ജപത്തിന്റെ പത്തിലൊന്ന് ഭാഗം വിധിപ്രകാരം ഹോമത്തിൽ അർപ്പിക്കണം. ദയാലുവായ വേദജ്ഞന്മാരായ നിങ്ങൾ എന്റെ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഇത് ചെയ്യണം.
സത്യവ്രതോഽഹം നൃപതേഃ പുത്രോ ബ്രഹ്മവിദാംവരാഃ । കാര്യം മമ വിധാതവ്യം സര്വഥാ സുഖഹേതവേ
ഞാൻ സത്യവ്രതൻ, രാജാവിന്റെ മകനാണ്, ബ്രഹ്മവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരേ. എന്റെ കാര്യം എല്ലാ വിധത്തിലും പൂർത്തിയാക്കേണ്ടതാണ്, സന്തോഷത്തിനായി.
തച്ഛ്രുത്വാ ബ്രാഹ്മണാസ്തത്ര തമൂചുര്നൃപതേഃ സുതമ് । ശപ്തസ്ത്വം ഗുരുണാ പ്രാപ്തം പിശാചത്വം ത്വയാധുനാ
അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രാഹ്മണന്മാർ രാജകുമാരനോടു പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ഗുരു നിന്നെ ശപിച്ചു, അതിനാൽ നീ ഇപ്പോൾ പിശാചാവസ്ഥയിൽ എത്തി.'
ന യാഗാര്ഹോഽസി തസ്മാത്ത്വം വേദേഷ്വനധികാരതഃ । പിശാചത്വമനുപ്രാപ്തം സര്വലോകേഷു ഗര്ഹിതമ്
'അതിനാൽ, വേദങ്ങളിൽ അവകാശം ഇല്ലാത്തതിനാൽ നീ യാഗത്തിന് യോഗ്യനല്ല. പിശാചാവസ്ഥയിൽ എത്തിയത് എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും അപമാനിതമാണ്.'
വ്യാസ ഉവാച - തന്നിശമ്യ വചസ്തേഷാം രാജാ ദുഃഖമവാപ ഹ । ധിഗ്ജീവിതമിദം മേഽദ്യ കിം കരോമി വനേ സ്ഥിതഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രാജാവ് ദുഃഖത്തിൽ ആഴപ്പെട്ടു. 'ഇന്നത്തെ എന്റെ ജീവൻ നിന്ദ്യമാണ്! കാട്ടിൽ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും?'
പിത്രാ ചാഹം പരിത്യക്തഃ ശപ്തശ്ച ഗുരുണാ ഭൃശമ് । രാജ്യാദ്ഭ്രഷ്ടഃ പിശാചത്വമനുപ്രാപ്തഃ കരോമി കിമ്
'പിതാവിൽ നിന്ന് ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടു, ഗുരുവിൽ നിന്ന് കഠിനമായി ശപിക്കപ്പെട്ടു, രാജ്യം നഷ്ടമായി, പിശാചാവസ്ഥയിൽ വീണു, ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യും?'
തദാ പൃഥുതരാം കൃത്വാ ചിതാം കാഷ്ഠൈര്നൃപാത്മജഃ । സസ്മാര ചണ്ഡികാം ദേവീം പ്രവേശമനുചിന്തയന്
അപ്പോൾ രാജകുമാരൻ വലിയൊരു ചിത കട്ടികൾകൊണ്ട് ഒരുക്കി, ചണ്ഡികാദേവിയെ സ്മരിച്ചു, അതിൽ ചാടാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു.
സ്മൃതാ ദേവീം മഹാമായാം ചിതാം പ്രജ്വലിതാം പുരഃ । കൃത്വാ സ്നാത്വാ പ്രവേശാര്ഥം സ്ഥിതഃ പ്രാഞ്ജലിരഗ്രതഃ
മഹാമായയായ ദേവിയെ സ്മരിച്ച്, ചിത മുന്നിൽ കത്തിച്ച്, സ്നാനം ചെയ്ത്, കയ്യുകൂപ്പി അതിൽ ചാടാൻ തയ്യാറായി നിന്നു.
ജ്ഞാത്വാ ഭഗവതീ തം തു മര്തുകാമം മഹീപതിമ് । ആജഗാമ തദാഽഽകാശം പ്രത്യക്ഷം തസ്യ ചാഗ്രതഃ
അവൻ മരിക്കാൻ ഉദ്ദേശിച്ചുവെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ഭഗവതി ആകാശത്തിൽ അവന്റെ മുന്നിൽ ദർശനം നൽകി.
ദത്ത്വാഥ ദര്ശനം ദേവീ തമുവാച നൃപാത്മജമ് । സിംഹാരൂഢാ മഹാരാജ മേഘഗമ്ഭീരയാ ഗിരാ
ദർശനം നൽകി, സിംഹത്തിൽ ഇരുന്ന ദേവി, ഇടിമുഴക്കത്തോളം ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തിൽ രാജകുമാരനോട് പറഞ്ഞു.
ദേവ്യുവാച - കിം തേ വ്യവസിതം സാധോ ഹുതാശേ മാ തനും ത്യജ । സ്ഥിരോ ഭവ മഹാഭാഗ പിതാ തേ ജരസാന്വിതഃ
ദേവി പറഞ്ഞു: 'സാധുവേ, നീ എന്താണ് തീരുമാനിച്ചത്? അഗ്നിയിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കരുത്. മഹാഭാഗവ, സ്ഥിരനാവു; നിന്റെ പിതാവ് വൃദ്ധനാണ്.'
രാജ്യം ദത്ത്വാ വനേ തുഭ്യം ഗന്താസ്തി തപസേ കില । വിഷാദം ത്യജ ഹേ വീര പരശ്വോഽഹനി ഭൂപതേ
'അവൻ രാജ്യം നിനക്കു നൽകി, കാട്ടിൽ പോയി തപസ്സു ചെയ്യാൻ പോകും. വീരാ, ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കൂ; മുപ്പതാം നാളിൽ രാജാവേ.'
നേതും ത്വാമാഗമിഷ്യന്തി സചിവാശ്വ പിതുസ്തവ । മത്പ്രസാദാത്പിതാ ച ത്വാമഭിഷിച്യ നൃപാസനേ
നിന്റെ അച്ഛന്റെ മന്ത്രിമാർ നിന്നെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ വരും; എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ അച്ഛൻ നിന്നെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യും.
ജിത്വാ കാമം ബ്രഹ്മലോകം ഗമിഷ്യേത്യേഷ നിശ്ചയഃ । വ്യാസ ഉവാച - ഇത്യുക്ത്വാ തം തദാ ദേവീ തത്രൈവാന്തരധീയത
കാമത്തെ ജയിച്ച്, അവൻ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോകും — ഇതു നിർഭാഗ്യമായ കാര്യമാണ്. വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, അന്നേ ദേവി അവിടെ തന്നെ അദൃശ്യയായി.
രാജപുത്രോ വിരമിതോ മരണാത്പാവകാത്തതഃ । അയോധ്യായാം തദാഽഽഗത്യ നാരദേന മഹാത്മനാ
അഗ്നിയിൽ ചെന്ന് മരിക്കാനുള്ള ശ്രമത്തിൽ നിന്നു തടയപ്പെട്ട രാജകുമാരൻ, മഹാത്മാവായ നാരദനോടൊപ്പം അയോധ്യയിലേക്ക് എത്തി.
വൃത്താന്തഃ കഥിതഃ സര്വോ രാജ്ഞേ സത്വരമാദിതഃ । ശ്രുത്വാ രാജാഥ പുത്രസ്യ തം തഥാ മരണോദ്യമമ്
എല്ലാ സംഭവങ്ങളും തുടക്കം മുതൽ നാരദൻ രാജാവിനോട് വേഗത്തിൽ പറഞ്ഞു. മകനിന്റെ മരണശ്രമം കേട്ട രാജാവ്,
ഖേദമാധായ മനസി ശുശോച ബഹുധാ നൃപഃ । സചിവാനാഹ ധര്മാത്മാ പുത്രശോകപരിപ്ലുതഃ
ഹൃദയത്തിൽ ദു:ഖം നിറഞ്ഞ്, രാജാവ് പലവിധത്തിൽ ദു:ഖിച്ചു; മകന്റെ ദു:ഖത്തിൽ മുങ്ങിയ ധാർമ്മികനായ രാജാവ് മന്ത്രിമാരോട് പറഞ്ഞു.
ജ്ഞാതം ഭവദ്ഭിരത്യുഗ്രം പുത്രസ്യ മമ ചേഷ്ടിതമ് । ത്യക്തോ മയാ വനേ ധീമാന്പുത്രഃ സത്യവ്രതോ മമ
എന്റെ മകന്റെ കഠിനമായ പ്രവൃത്തികൾ നിങ്ങൾക്കൊക്കെ അറിയാം. എന്റെ ധീരനായ മകൻ സത്യവ്രതൻ, രാജ്യം ഭരിക്കാൻ യോഗ്യനാണ്, അവനെ ഞാൻ കാടിലേക്ക് അയച്ചതാണ്.
ആജ്ഞയാസൌ ഗതഃ സദ്യോ രാജ്യാര്ഹഃ പരമാര്ഥവിത് । സ്ഥിതസ്തത്രൈവ വിജ്ഞാനേ ധനഹീനഃ ക്ഷമാന്വിതഃ
എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, രാജ്യം ഭരിക്കാൻ അർഹനും പരമാർത്ഥം അറിയുന്നവനുമായ അവൻ ഉടൻ കാട്ടിലേക്ക് പോയി; അവിടെ തന്നെ ധനമില്ലാതെ, ക്ഷമയോടെ, വിജ്ഞാനത്തിൽ ഉറച്ചവനായി അവൻ തുടരുന്നു.
വസിഷ്ഠേന തഥാ ശപ്തഃ പിശാചസദൃശഃ കൃതഃ । സോഽദ്യ ദുഃഖേന സന്തപ്തഃ പ്രവേഷ്ടുഞ്ച ഹുതാശനമ്
വസിഷ്ഠൻ ശപിച്ച്, അവനെ പിശാചുപോലെയാക്കി; ഇന്ന് ദു:ഖത്തിൽ കത്തിയവൻ അഗ്നിയിൽ ചാടാൻ ഒരുങ്ങുകയായിരുന്നു.
ഉദ്യതഃ ശ്രീമഹാദേവ്യാ നിഷിദ്ധഃ സംസ്ഥിതഃ പുനഃ । തസ്മാദ് ഗച്ഛന്തു തം ശീഘ്രം ജ്യേഷ്ഠപുത്രം മഹാബലമ്
അങ്ങനെ ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, മഹാദേവി അവനെ തടഞ്ഞു; അവൻ നില്ക്കുകയായിരുന്നു. അതിനാൽ, എന്റെ മൂത്ത ശക്തനായ മകനെ ഉടൻ കൊണ്ടുവരണം.
ആശ്വാസ്യ വചനൈരത്ര തരസൈവാനയന്ത്വിഹ । അഭിഷിച്യ സുതം രാജ്യേ ഔരസം പാലനക്ഷമമ്
വാക്കുകൾകൊണ്ട് അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച് ഉടൻ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക; രാജ്യം ഭരിക്കാൻ യോഗ്യനായ എന്റെ സ്വന്തം മകനെ സിംഹാസനത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്തശേഷം,
വനം യാസ്യാമി ശാന്തോഽഹം തപസേ കൃതനിശ്ചയഃ । ഇത്യുക്ത്വാ മന്ത്രിണഃ സര്വാന്പ്രേഷയാമാസ പാര്ഥിവഃ
ഞാൻ മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, വനംചെന്നു തപസ്സു ചെയ്യാൻ തീരുമാനിച്ചു. അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാജാവ് എല്ലാ മന്ത്രിമാരെയും അയച്ചു.
തസ്യൈവാനയനാര്ഥം ഹി പ്രീതിപ്രവണമാനസഃ । തേ ഗത്വാ തം സമാശ്വാസ്യ മന്ത്രിണഃ പാര്ഥിവാത്മജമ്
അവനെ തിരികെ കൊണ്ടുവരാൻ സ്നേഹപൂർവ്വമായ മനസ്സോടെ, മന്ത്രിമാർ പോയി രാജകുമാരനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
അയോധ്യായാം മഹാത്മാനം മാനപൂര്വം സമാനയന് । ദൃഷ്ട്വാ സത്യവ്രതം രാജാ ദുര്ബലം മലിനാമ്ബരമ്
മഹാത്മാവിനെ മാന്യമായി അയോധ്യയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു; സത്യവ്രതനെ ക്ഷീണിച്ചും മലിനവസ്ത്രം ധരിച്ചും കണ്ടപ്പോൾ,
ജടാജൂടധരം ക്രൂരം ചിന്താതുരമചിന്തയത് । കിം കൃതം നിഷ്ഠുരം കര്മ മയാ പുത്രോ വിവാസിതഃ
ജടാമുടിയുമായി, ദു:ഖത്തിൽ കത്തിയ മുഖം, ചിന്തയിൽ ആഴമായ അവനെ കണ്ട രാജാവ്, 'എന്ത് ക്രൂരമായ പ്രവൃത്തി ഞാൻ ചെയ്തു, മകനെ പുറത്താക്കി' എന്ന് വിചാരിച്ചു.
രാജ്യാര്ഹശ്ചാതിമേധാവീ ജാനതാ ധര്മനിശ്ചയമ് । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ തമാലിങ്യ മഹീപതിഃ
രാജ്യം ഭരിക്കാൻ അർഹനും, അത്യന്തം ബുദ്ധിമാനുമായ, ധർമ്മത്തിന്റെ സാരം അറിയുന്നവനുമായ മകനെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, രാജാവ് അവനെ അണയിച്ചു.
ആസനേ സ്വസമീപശേ സമാശ്വാസ്യോപവേശയത് । ഉപവിഷ്ടം സുതം രാജാ പ്രേമപൂര്വമുവാച ഹ
അവനെ സമീപത്തുള്ള ഇരിപ്പിടത്തിൽ ഇരുത്തി ആശ്വസിപ്പിച്ചു; മകൻ ഇരുന്നപ്പോൾ, രാജാവ് സ്നേഹപൂർവ്വം അവനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രേമഗദ്ഗദയാ വാചാ നീതിശാസ്ത്രവിശാരദഃ । രാജോവാച - പുത്ര ധര്മേ മതിഃ കാര്യാ മാനനീയാ മുഖോദ്ഭവാഃ
പ്രേമത്തിൽ കനല്പിടിച്ച വാക്കുകളോടെ, നയശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള രാജാവ് പറഞ്ഞു: മകനെ, നീ മനസ്സിൽ ധർമ്മം നിലനിർത്തണം; വായിൽ നിന്നു ജനിച്ചവരെ (ബ്രാഹ്മണരെ) ആദരിക്കണം.
ന്യായാഗതം ധനം ഗ്രാഹ്യം രക്ഷണീയാഃ സദാ പ്രജാഃ । നാസത്യം ക്വാപി വക്തവ്യം നാമാര്ഗേ ഗമനം ക്വചിത്
ന്യായപൂർവ്വം സമ്പാദിച്ച ധനം സ്വീകരിക്കണം; ജനങ്ങളെ എല്ലായ്പ്പോഴും രക്ഷിക്കണം. എവിടെയും കള്ളം പറയരുത്, ശരിയായ വഴി വിട്ടു പോകരുത്.