ഭുക്തശേഷം തു ന ശ്രാദ്ധേ പ്രോക്ഷണീയമിതി സ്ഥിതിഃ । രാജ്ഞേ നിവേദയാമാസ വസിഷ്ഠഃ പാകദൂഷണമ്
ശ്രാദ്ധത്തിന് ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം ഉപയോഗിക്കരുതെന്നാണു നിയമം. ഈ ദോഷം വസിഷ്ഠൻ രാജാവിനോട് അറിയിച്ചു.
പുത്രസ്യ കര്മ തജ്ജ്ഞാത്വാ ഭൂപതിര്ഗുരുണോദിതമ് । ചുകോപ വിധിലോപാത്തം ദേശാന്നിഃസാരയത്തതഃ
മകന്റെ പ്രവൃത്തിയറിയുമ്പോൾ, ഗുരു പറഞ്ഞതുപോലെ രാജാവ് നിയമലംഘനത്തിൽ കോപിച്ചു, അവനെ ദേശത്തുനിന്ന് പുറത്താക്കി.
ശശാപ ഇതി വിഖ്യാതോ നാമ്നാ ജാതോ നൃപാത്മജഃ । ഗതോ വനേ ശശാദസ്തു പിതൃകോപാദസമ്ഭ്രമഃ
മുയൽ തിന്നതുകൊണ്ട് അവൻ ശശാദൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. അച്ഛന്റെ കോപം ഭയന്ന് രാജകുമാരൻ കാട്ടിലേക്ക് പോയി.
വന്യേന വര്തയന്കാലം നീതവാന് ധര്മതത്പരഃ । പിതര്യുപരതേ രാജ്യം പ്രാപ്തം തേന മഹാത്മനാ
കാട്ടിൽ വന്യഭക്ഷണം കഴിച്ചു, ധർമ്മത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ കാലം കഴിച്ചു. അച്ഛൻ മരിച്ചപ്പോൾ ആ മഹാത്മാവ് രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തു.
ശശാദസ്ത്വകരോദ്രാജ്യമയോധ്യായാഃ പതിഃ സ്വയമ് । യജ്ഞാനനേകശഃ പൂര്ണാംശ്ചകാര സരയൂതടേ
ശശാദൻ തന്നെയാണ് അയോധ്യയുടെ രാജാവായത്. അവൻ സരയൂനദീതീരത്ത് അനേകം യാഗങ്ങൾ നിർവ്വഹിച്ചു.
ശശാദസ്യാഭവത്പുത്രഃ കകുത്സ്ഥ ഇതി വിശ്രുതഃ । തസ്യൈവ നാമഭേദാദ്വൈ ഇന്ദ്രവാഹഃ പുരഞ്ജയഃ
ശശാദനു കകുത്ഥൻ എന്നൊരു മകൻ ഉണ്ടായി, അവൻ പ്രസിദ്ധനായി. അവന്റെ കീർത്തികാര്യങ്ങൾ കൊണ്ടു ഇന്ദ്രവാഹനും പുരഞ്ജയനും എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെട്ടു.
ജനമേജയ ഉവാച - നാമഭേദഃ കഥം ജാതോ രാജപുത്രസ്യ ചാനഘ । കാരണം ബ്രൂഹി മേ സര്വം കര്മണാ യേന ചാഭവത്
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: രാജകുമാരന് എങ്ങനെ പല പേരുകൾ ലഭിച്ചു? ഇതിന് കാരണമെന്താണ്, അവന് ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾ എന്തൊക്കെയാണെന്ന് ദയവായി മുഴുവനും പറഞ്ഞുതരൂ.
വ്യാസ ഉവാച - ശശാദേ സ്വര്ഗതേ രാജാ കകുത്സ്ഥ ഇതി ചാഭവത് । [രാജ്യം ചകാര ധര്മജ്ഞഃ പിതൃപൈതാമഹം ബലാത് ।] ഏതസ്മിന്നന്തരേ ദേവാ ദൈത്യൈഃ സര്വേ പരാജിതാഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ശശാദൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയതിനു ശേഷം, രാജാവ് കകുത്സ്ഥൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. പിതാവിന്റെയും പിതാമഹന്റെയും ശക്തിയാൽ, ധർമ്മം അറിഞ്ഞവനായി രാജ്യം ഭരിച്ചു. അപ്പോൾ ദേവന്മാർ എല്ലാവരും അസുരന്മാരാൽ തോറ്റുപോയി.
ജഗ്മുസ്ത്രിലോകാധിപതിം വിഷ്ണും ശരണമവ്യയമ് । താന്പ്രോവാച മഹാവിഷ്ണുസ്തദാ ദേവാന്സനാതനഃ
അവർ മൂന്നുലോകത്തിന്റെയും രക്ഷകനായ വിശ്ണുവിനോടു അഭയം തേടി ചെന്നു. അപ്പോൾ മഹാവിശ്ണു ദേവന്മാരോട്这样 പറഞ്ഞു.
വിഷ്ണുരുവാച - പാര്ഷ്ണിഗ്രാഹം മഹീപാലം പ്രാര്ഥയന്തു ശശാദജമ് । സ ഹനിഷ്യതി വൈ ദൈത്യാന്സംഗ്രാമേ സുരസത്തമാഃ
വിശ്ണു പറഞ്ഞു: ശശാദന്റെ പുത്രനായ മഹാരാജാവിനെ, പാദത്താൽ പിടിക്കുന്നവനെയാണു നിങ്ങൾ തേടേണ്ടത്. അവൻ യുദ്ധത്തിൽ അസുരന്മാരെ നിർഭാഗ്യമായി സംഹരിക്കും, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.
ആഗമിഷ്യതി ധര്മാത്മാ സാഹായ്യാര്ഥം ധനുര്ധരഃ । പരാശക്തേഃ പ്രസാദേന സാമര്ഥ്യം തസ്യ ചാതുലമ്
ധർമ്മപരനായ അമ്പുധാരിയാവൻ നിങ്ങളെ സഹായിക്കാൻ വരും. പരാശക്തിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ അവന്റെ കഴിവ് അതുല്യമായിരിക്കും.
ഹരേഃ സുവചനാദ്ദേവാ യയുഃ സര്വേ സവാസവാഃ । അയോധ്യായാം മഹാരാജ ശശാദതനയം പ്രതി
ഹരിയുടെ വചനമനുസരിച്ച്, ദേവന്മാർ എല്ലാം ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം അയോധ്യയിൽ ശശാദന്റെ പുത്രനോടു ചേരാൻ പോയി.
താനാഗതാന് സുരാന് രാജാ പൂജയാമാസ ധര്മതഃ । പപ്രച്ഛാഗമനേ രാജാ പ്രയോജനമതന്ദ്രിതഃ
ദേവന്മാർ വന്നപ്പോൾ രാജാവ് അവരെ ധർമ്മപ്രകാരം ആദരിച്ചു. അവിടെയെത്തിയതിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം ശ്രദ്ധയോടെ ചോദിച്ചു.
രാജോവാച - ധന്യോഽഹം പാവിതശ്ചാസ്മി ജീവിതം സഫലം മമ । യദാഗത്യ ഗൃഹേ ദേവാ ദദുശ്ച ദര്ശനം മഹത്
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ദേവന്മാർ എന്റെ വീട്ടിൽ വന്ന് ദർശനം നൽകിയതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനായും ശുദ്ധനായും, എന്റെ ജീവിതം ഫലപ്രദമായും ആയി.
ബ്രുവന്തു കൃത്യം ദേവേശാ ദുഃസാധ്യമപി മാനവൈഃ । കരിഷ്യാമി മഹത്കാര്യം സര്വഥാ ഭവതാം മഹത്
ദേവരാജാക്കന്മാർ ചെയ്യേണ്ടത് എന്താണെന്ന് പറയൂ, മനുഷ്യർക്കു പ്രയാസമുള്ളതാണെങ്കിലും ഞാൻ നിങ്ങളുടെ മഹത്തായ കാര്യം എങ്ങനെയും നിർവഹിക്കും.
ദേവാ ഊചുഃ - സാഹായ്യം കുരു രാജേന്ദ്ര സഖാ ഭവ ശചീപതേഃ । സംഗ്രാമേ ജയ ദൈത്യേന്ദ്രാന്ദുര്ജയാംസ്ത്രിദശൈരപി
ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: രാജേന്ദ്രാ, ഞങ്ങളെ സഹായിക്കണം, ശചീപതിയായ ഇന്ദ്രനു സ്നേഹിതനാവണം. ദേവന്മാർക്കു പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത അസുരനേതാക്കളെ യുദ്ധത്തിൽ തോൽപ്പിക്കണം.
പരാശക്തിപ്രസാദേന ദുര്ലഭം നാസ്തി തേ ക്വചിത് । വിഷ്ണുനാ പ്രേരിതാശ്ചൈവമാഗതാസ്തവ സന്നിധൌ
പരാശക്തിയുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ നിനക്കു ലഭിക്കാനാവാത്തത് ഒന്നുമില്ല. വിശ്ണുവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞങ്ങൾ നിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു.
രാജോവാച - പാര്ഷ്ണിഗ്രാഹോ ഭവാമ്യദ്യ ദേവാനാം സുരസത്തമാഃ । ഇന്ദ്രോ മേ വാഹനം തത്ര ഭവേദ്യദി സുരാധിപഃ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരെ, ഞാൻ ഇന്നുമുതൽ പാദം പിടിക്കുന്നവനാവാം. ദേവാധിപനായ ഇന്ദ്രൻ എനിക്ക് വാഹനമായാൽ മതിയാകും.
സംഗ്രാമം തു കരിഷ്യാമി ദൈത്യൈര്ദേവകൃതേഽധുനാ । ആരുഹ്യേന്ദ്രം ഗമിഷ്യാമി സത്യമേതദ്ബ്രവീമ്യഹമ്
ദേവന്മാരുടെ خاطرത്തിൽ ഇപ്പോൾ ഞാൻ അസുരന്മാരെതിരെ യുദ്ധം ചെയ്യും. ഇന്ദ്രനെ കയറി ഞാൻ പോവും; ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു.
തദോചുര്വാസവം ദേവാഃ കര്തവ്യം കാര്യമദ്ഭുതമ് । പത്രം ഭവ നരേന്ദ്രസ്യ ത്യക്ത്വാ ലജ്ജാം ശചീപതേ
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനോട് പറഞ്ഞു: നീ ഈ അത്ഭുതകരമായ കാര്യം ചെയ്യണം. രാജാവിന് വാഹനമാവുക, ശചീപതേ, ലജ്ജ വിട്ട്.
ലജ്ജമാനസ്തദാ ശക്രഃ പ്രേരിതോ ഹരിണാ ഭൃശമ് । ബഭൂവ വൃഷഭസ്തൂര്ണം രുദ്രസ്യേവാപരോ മഹാന്
അപ്പോൾ ലജ്ജിതനായ ഇന്ദ്രൻ, ഹരിയുടെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, ഉടൻ തന്നെ ഒരു വലിയ കാളയായ് മാറി, മറ്റൊരു രുദ്രനെപ്പോലെ മഹത്തായവനായി.
തമാരുരോഹ രാജാസൌ സംഗ്രാമഗമനായ വൈ । സ്ഥിതഃ കകുദി യേനാസ്യ കകുത്സ്ഥസ്തേന ചാഭവത്
യുദ്ധത്തിലേക്കു പോകാൻ രാജാവ് അവനെ കയറി. ഇന്ദ്രന്റെ പുറത്ത് നിന്നതിനാൽ അവന് കകുത്സ്ഥൻ എന്ന പേര് ലഭിച്ചു.
ഇന്ദ്രോ വാഹഃ കൃതോ യേന തേന നാമ്നേന്ദ്രവാഹകഃ । പുരം ജിതം തു ദൈത്യാനാം തേനാഭൂച്ച പുരഞ്ജയഃ
ഇന്ദ്രനെ വാഹനമാക്കിയതുകൊണ്ട് അവനെ ഇന്ദ്രവാഹകൻ എന്നു വിളിച്ചു. അസുരന്മാരുടെ നഗരം ജയിച്ചതുകൊണ്ട് പുരജയൻ എന്ന പേരും ലഭിച്ചു.
ജിത്വാ ദൈത്യാന്മഹാബാഹുര്ധനം തേഷാം പ്രദത്തവാന് । പപ്രച്ഛ ചൈവം രാജര്ഷേരിതി സഖ്യം ബഭൂവ ഹ
മഹാബലശാലിയായ രാജാവ് അസുരന്മാരെ ജയിച്ച് അവരുടെ ധനം നിനക്കു നൽകി. രാജർഷിയോട് ചോദിച്ചു, അങ്ങനെ അവരുടെ സൗഹൃദം സ്ഥാപിതമായി.
കകുത്സ്ഥശ്ചാതിവിഖ്യാതോ നൃപതിസ്തസ്യ വംശജാഃ । കാകുത്സ്ഥാ ഭുവി രാജാനോ ബഭൂവുര്ബഹുവിശ്രുതാഃ
കകുത്സ്ഥൻ എന്ന മഹാപ്രസിദ്ധനായ രാജാവിന് സന്തതികൾ ഉണ്ടായി; കകുത്സ്ഥ വംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാർ ഭൂമിയിൽ ഏറെ പ്രശസ്തരായി.
കകുത്സ്ഥസ്യാഭവത്പുത്രോ ധര്മപത്ന്യാം മഹാബലഃ । അനേനാ വിശ്രുതസ്തസ്യ പൃഥുഃ പുത്രശ്ച വീര്യവാന്
കകുത്സ്ഥന് തന്റെ ധർമ്മപത്നിയിൽ നിന്ന് മഹാബലശാലിയായ ഒരു മകൻ ജനിച്ചു; ആ മകൻ അനേനാ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി, അവനു വീര്യശാലിയായ പൃഥു എന്ന മകനും ജനിച്ചു.
വിഷ്ണോരംശഃ സ്മൃതഃ സാക്ഷാത്പരാശക്തിപദാര്ചകഃ । വിശ്വരന്ധിസ്തു വിജ്ഞേയഃ പൃഥോഃ പുത്രോ നരാധിപഃ
പൃഥുവിന്റെ മകനായ വിശ്വരന്ധി എന്ന രാജാവ് വിഷ്ണുവിന്റെ ഭാഗമായും പരാശക്തിയെ ആരാധിക്കുന്നവനുമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
ചന്ദ്രസ്തസ്യ സുതഃ ശ്രീമാന് രാജാ വംശകരഃ സ്മൃതഃ । തത്സുതോ യുവനാശ്വസ്തു തേജസ്വീ ബലവത്തരഃ
അവന്റെ മകനായ ചന്ദ്രൻ മഹത്വമുള്ളവനും വംശത്തിന്റെ തുടർച്ചക്കാരനുമായ രാജാവായി; അവന്റെ മകൻ യുവനാശ്വൻ, അത്യന്തം തേജസ്സും ശക്തിയും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
ശാവന്തോ യുവനാശ്വസ്യ ജജ്ഞേ പരമധാര്മികഃ । ശാവന്തീ നിര്മിതാ തേന പുരീ ശക്രപുരീസമാ
യുവനാശ്വന് ധർമ്മപരനായ ശാവന്തൻ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു; ശാവന്തൻ ശാവന്തി എന്ന നഗരം നിർമ്മിച്ചു, അത് ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തിന് തുല്യമായിരുന്നു.
ബൃഹദശ്വസ്തു പുത്രോഽഭൂച്ഛാവന്തസ്യ മഹാത്മനഃ । കുവലയാശ്വഃ സുതസ്തസ്യ ബഭൂവ പൃഥിവീപതിഃ
മഹാത്മാവായ ശാവന്തന് ബ്രിഹദശ്വൻ എന്ന മകൻ ജനിച്ചു; അവന്റെ മകനായ കുവലയാശ്വൻ ഭൂമിയുടെ രാജാവായി.