മിഥ്യാ തേ നോദ്യമോ ഹ്യേഷ ഭവത്യേവ തപോധന । ജാനേ ത്വമപി ധര്മജ്ഞ മിഥ്യാ നൈവ കരിഷ്യസി
തപസ്സിന്റെ ധനമായവനേ, നിന്റെ ശ്രമം വ്യർത്ഥമല്ല. നീ ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനാണെന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു; നീ അസത്യമായി ഒന്നും ചെയ്യില്ല.
സോമപാവശ്വിനാവേതൌ ത്വത്കൃതൌ ച സദൈവേ ഹി । ഭവിഷ്യതശ്ച ശര്യാതേഃ കീര്തിസ്തു വിപുലാ ഭവേത്
സോമനും അശ്വിനികളും നിന്റെ കല്പനപ്രകാരം എപ്പോഴും സോമപാനം ചെയ്യും. ശര്യാതിയുടെ കീർത്തി ലോകത്ത് വ്യാപകമാകും.
മയാ യദ്ധി കൃതം കര്മ സര്വഥാ മുനിസത്തമ । പരീക്ഷാര്ഥം തു വിജ്ഞേയം തവ വീര്യപ്രകാശനമ്
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ ചെയ്ത പ്രവൃത്തി മുഴുവനും നിന്റെ ശക്തി പരീക്ഷിക്കാനാണ്, അതു നിന്റെ വീര്യത്തിന്റെ പ്രകടനമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
പ്രസാദം കുരു മേ ബ്രഹ്മന് മദം സംഹര ചോത്ഥിതമ് । കല്യാണം സര്വദേവാനാം തഥാ ഭൂയോ വിധീയതാമ്
ബ്രാഹ്മണാ, ദയവായി എന്നോട് ദയ കാണിക്കണം. എനിക്കുള്ളിൽ ഉദിച്ച അഹങ്കാരം നീക്കം ചെയ്യണം. എല്ലാ ദേവന്മാർക്കും വീണ്ടും ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.
ഏവമുക്തസ്തു ശക്രേണ ച്യവനഃ പരമാര്ഥവിത് । സംജഹാര തപഃ കോപം സമുത്പന്നം വിരോധജമ്
ഇന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചതിനുശേഷം, പരമാർത്ഥം അറിയുന്ന ച്യവനൻ തപസ്സിന്റെ പ്രകോപത്തിൽ ഉദിച്ച കോപം ഉപേക്ഷിച്ചു.
ദേവമാശ്വാസ്യ സംവിഗ്നം ഭാര്ഗവസ്തു മദം തതഃ । വ്യഭജത്സ്ത്രീഷു പാനേഷു ദ്യൂതേഷു മൃഗയാസു ച
ഭയത്താൽ വിറയക്കുന്ന ദേവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, ഭാർഗവൻ തന്റെ അഹങ്കാരം സ്ത്രീകളിലും മദ്യംപാനത്തിലും ചൂതാട്ടത്തിലും വേട്ടയിലും പങ്കിട്ടു.
മദം വിഭജ്യ ദേവേന്ദ്രമാശ്വാസ്യ ചകിതം ഭിയാ । സംസ്ഥാപ്യ ച സുരാന്സര്വാന്മഖം തസ്യ ന്യവര്തയത്
അഹങ്കാരം വിഭജിച്ച്, ഭയപ്പെട്ട ഇന്ദ്രനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, എല്ലാ ദേവന്മാരെയും പുനഃസ്ഥാപിച്ചു, അവരുടെ യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കി.
തതസ്തു സംസ്കൃതം സോമം വാസവായ മഹാത്മനേ । അശ്വിഭ്യാം സര്വധര്മാത്മാ പായയാമാസ ഭാര്ഗവഃ
ശുദ്ധീകരിച്ച സോമം ധർമ്മപരനായ ഭാർഗവൻ മഹാത്മാവായ വാസവനും അശ്വിനികൾക്കും പാനത്തിന് നൽകി.
ഏവം തൌ ച്യവനേനാര്യാവശ്വിനൌ രവിപുത്രകൌ । വിഹിതൌ സോമപൌ രാജന് സര്വഥാ തപസോ ബലാത്
ഇങ്ങനെ, രാജാവേ, ച്യവനന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ സൂര്യപുത്രന്മാരായ അശ്വിനികൾ സോമപാനത്തിന് അർഹരായി.
സരസ്തദപി വിഖ്യാതം ജാതം യൂപവിമണ്ഡിതമ് । ആശ്രമസ്തു മുനേഃ സമ്യക് പൃഥിവ്യാം വിശ്രുതോഽഭവത്
ആ തടാകം യാഗശില്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു പ്രശസ്തമായി, ആ മുനിയുടെ ആശ്രമം ഭൂമിയിൽ മുഴുവൻ പേരുകേട്ടതായി.
ശര്യാതിരപി സന്തുഷ്ടോ ഹ്യഭവത്തേന കര്മണാ । യജ്ഞം സമാപ്യ നഗരേ ജഗാമ സചിവൈര്വൃതഃ
ശര്യാതിയും ആ പ്രവൃത്തിയിൽ സന്തോഷിച്ചു; നഗരത്തിൽ യജ്ഞം പൂർത്തിയാക്കി മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം തിരിച്ചു പോയി.
രാജ്യം ചകാര ധര്മജ്ഞോ മനുപുത്രഃ പ്രതാപവാന് । ആനര്തസ്തസ്യ പുത്രോഽഭൂദാനര്താദ്രേവതോഽഭവത്
ധർമ്മജ്ഞനും വീര്യശാലിയുമായ മനുപുത്രൻ രാജ്യം ഭരിച്ചു. അവന്റെ മകനായി ആനർത്തനും, ആനർത്തനിൽ നിന്ന് രേവതനും ജനിച്ചു.
സോഽന്തഃസമുദ്രേ നഗരീം വിനിര്മായ കുശസ്ഥലീമ് । ആസ്ഥിതോഽഭുങ്ക്ത വിഷയാനാനര്താദീനരിന്ദമഃ
അവൻ സമുദ്രത്തിനുള്ളിൽ കുശസ്ഥലീ എന്ന നഗരം പണിതു, അവിടെ പാർത്തു, ആനർത്താദി ദേശങ്ങൾ അനുഭവിച്ചു.
തസ്യ പുത്രശതം ജജ്ഞേ കകുദ്മിജ്യേഷ്ഠമുത്തമമ് । പുത്രീ ച രേവതീ നാമ്നാ സുന്ദരീ ശുഭലക്ഷണാ
അവനു നൂറ് പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു, അതിൽ മുതിർന്നതും ശ്രേഷ്ഠനുമായത് കകുദ്മിയാണ്. രേവതി എന്ന സുന്ദരിയും ശുഭലക്ഷണയുമായ ഒരു മകളും ഉണ്ടായിരുന്നു.
വരയോഗ്യാ യദാ ജാതാ തദാ രാജാ ച രേവതഃ । ചിന്തയാമാസ രാജേന്ദ്രോ രാജപുത്രാന്കുലോദ്ഭവാന്
അവളുടെ വിവാഹയോഗ്യത വന്നപ്പോൾ രാജാവ് രേവതൻ, മഹാരാജാക്കന്മാരിൽ പ്രധാനനായവൻ, തന്റെ മകളെ വിവാഹം കഴിക്കാൻ ഉചിതരായ രാജകുമാരന്മാരെ ആലോചിച്ചു.
രൈവതം നാമ ച ഗിരിമാശ്രിതഃ പൃഥിവീപതിഃ । ചകാര രാജ്യം ബലവാനാനര്തേഷു നരാധിപഃ
ശക്തനായ അനർത ദേശത്തിലെ രാജാവ് രേവതൻ, രൈവതം എന്ന പർവതത്തിൽ തന്റെ രാജധാനി സ്ഥാപിച്ചു.
വിചിന്ത്യ മനസാ രാജാ കസ്മൈ ദേയാ മയാ സുതാ । ഗത്വാ പൃച്ഛാമി ബ്രഹ്മാണം സര്വജ്ഞം സുരപൂജിതമ്
'എന്ത് ആൾക്കാണ് ഞാൻ മകളെ നൽകേണ്ടത്?' എന്ന് രാജാവ് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു. പിന്നെ, 'സർവ്വജ്ഞനും ദേവന്മാർക്ക് ആദരിക്കപ്പെടുന്ന ബ്രഹ്മാവിനോട് ഞാൻ പോയി ചോദിക്കാം' എന്ന് തീരുമാനിച്ചു.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ഭൂപാലഃ സുതാമാദായ രേവതീമ് । ബ്രഹ്മലോകം ജഗാമാശു പ്രഷ്ടുകാമഃ പിതാമഹമ്
അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച രാജാവ് തന്റെ മകൾ രേവതിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, പിതാമഹനോടു ചോദിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, വേഗത്തിൽ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയി.
യത്ര ദേവാശ്ച യജ്ഞാശ്ച ഛന്ദാംസി പര്വതാസ്തഥാ । അബ്ധയഃ സിദ്ധഗന്ധര്വാഃ ദിവ്യരൂപധരാഃ സ്ഥിതാഃ
അവിടെ ദേവന്മാരും യജ്ഞങ്ങളും വേദങ്ങളും പർവതങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും, സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും—allം ദിവ്യരൂപത്തിൽ അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ഋഷയഃ സിദ്ധഗന്ധര്വാഃ പന്നഗാശ്ചാരണാസ്തഥാ । തസ്ഥുഃ പ്രാഞ്ജലയഃ സര്വേ സ്തുവന്തശ്ച പുരാതനാഃ
അവിടെ ഋഷിമാരും സിദ്ധന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും പന്നഗന്മാരും ചാരണമാരും എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി നിൽക്കുകയും, പുരാതനനായവനെ സ്തുതിക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇക്ഷ്വാകുവംശവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച - സംശയോഽയം മഹാന് ബ്രഹ്മന് വര്തതേ മമ മാനസേ । ബ്രഹ്മലോകം ഗതോ രാജാ രേവതീസംയുതഃ സ്വയമ്
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: ബ്രാഹ്മണനേ, എന്റെ മനസ്സിൽ വലിയൊരു സംശയം ഉണ്ട്: രാജാവ് രേവതിയുമായി സ്വമേധയാ ബ്രഹ്മലോകത്തേക്ക് പോയല്ലോ.
മയാ പൂര്വം ശ്രുതം കൃത്സ്നം ബ്രാഹ്മണേഭ്യഃ കഥാന്തരേ । ബ്രാഹ്മണോ ബ്രഹ്മവിച്ഛാന്തോ ബ്രഹ്മലോകമവാപ്നുയാത്
മുൻപ് ഞാൻ മറ്റു കഥകളിൽ നിന്ന് ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് കേട്ടിട്ടുണ്ട്: ബ്രഹ്മം spരിചയിച്ച ബ്രാഹ്മണൻ ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കും എന്ന്.
രാജാ കഥം ഗതസ്തത്ര രേവതീസംയുതഃ സ്വയമ് । സത്യലോകേഽതിദുഷ്പ്രാപേ ഭൂര്ലോകാദിതി സംശയഃ
എങ്കിൽ, മനുഷ്യ ലോകത്തിൽ നിന്ന് വളരെ പ്രാപ്തിയില്ലാത്ത സത്യലോകത്തേക്ക് രാജാവ് രേവതിയുമായി എങ്ങനെ സ്വയം പോയി? ഇതാണ് എന്റെ സംശയം.
മൃതഃ സ്വര്ഗമവാപ്നോതി സര്വശാസ്ത്രേഷു നിര്ണയഃ । (മാനുഷേണ തു ദേഹേന ബ്രഹ്മലോകേ ഗതിഃ കഥമ് । ) സ്വര്ഗാത്പുനഃ കഥം ലോകേ മാനുഷേ ജായതേ ഗതിഃ
എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും പറയുന്നത്, മരിച്ചാൽ സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കും എന്നാണ്. എന്നാൽ മനുഷ്യ ശരീരത്തിൽ ബ്രഹ്മലോകം എങ്ങനെ പ്രാപിക്കാം? പിന്നെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും മനുഷ്യലോകത്ത് ജനനം എങ്ങനെ സംഭവിക്കും?
ഏതന്മേ സംസ്യയം വിദ്വംശ്ഛേത്തുമര്ഹസി സാമ്പ്രതമ് । യഥാ രാജാ ഗതസ്തത്ര പ്രഷ്ടുകാമഃ പ്രജാപതിമ്
പണ്ഡിതനേ, എന്റെ ഈ സംശയം ദയവായി നീ തീർക്കണം: രാജാവ് പ്രജാപതിയെ ചോദിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച് അവിടെ എങ്ങനെ എത്തിയെന്ന്.
വ്യാസ ഉവാച - മേരോസ്തു ശിഖരേ രാജന് സര്വേ ലോകാഃ പ്രതിഷ്ഠിതാഃ । ഇന്ദ്രലോകോ വഹ്നിലോകോ യാ ച സംയമിനീ പുരീ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, മേരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ എല്ലാ ലോകങ്ങളും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു: ഇന്ദ്രലോകം, അഗ്നിലോകം, സംയമിനി എന്ന നഗരം.
തഥൈവ സത്യലോകശ്ച കൈലാസശ്ച തഥാ പുനഃ । വൈകുണ്ഠശ്ച പുനസ്തത്ര വൈഷ്ണവം പദമുച്യതേ
അത് പോലെ തന്നെ സത്യലോകവും, കൈലാസവും, വൈകുണ്ഠവും അവിടെ തന്നെ ഉണ്ട്; അതാണ് വൈഷ്ണവ പദം എന്ന് പറയുന്നു.
യഥാര്ജുനഃ ശക്രലോകേ ഗതഃ പാര്ഥോ ധനുര്ധരഃ । പഞ്ചവര്ഷാണി കൌന്തേയഃ സ്ഥിതസ്തത്ര സുരാലയേ
കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ അർജ്ജുനൻ, ധനുസ്സുകാരനായവൻ, ഇന്ദ്രലോകത്തേക്ക് പോയി, ദേവന്മാരുടെ ആലയത്തിൽ അഞ്ചു വർഷം താമസിച്ചുവല്ലോ.
മാനുഷേണൈവ ദേഹേന വാസവസ്യ ച സന്നിധൌ । തഥൈവാന്യേഽപി ഭൂപാലാഃ കകുത്സ്ഥപ്രമുഖാഃ കില
അർജ്ജുനൻ മനുഷ്യശരീരത്തിൽ തന്നെയാണ് വാസവന്റെ സന്നിധിയിൽ താമസിച്ചത്. അങ്ങനെ തന്നെ കകുത്ഥൻ തുടങ്ങിയ മറ്റു രാജാക്കന്മാരും അങ്ങനെ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
സ്വര്ലോകഗതയഃ പശ്ചാദ്ദൈത്യാശ്ചാപി മഹാബലാഃ । ജിത്വേന്ദ്രസദനം പ്രാപ്യ സംസ്ഥിതാസ്തത്ര കാമതഃ
സ്വർഗ്ഗലോകങ്ങളിൽ എത്തിയ ശേഷം, മഹാശക്തിയുള്ള ദൈത്യന്മാർ ഇന്ദ്രന്റെ ആലയം ജയിച്ച്, തങ്ങൾ ഇച്ഛിച്ചപോലെ അവിടെ താമസിച്ചു.