സാലൈസ്താലൈസ്തമാലൈശ്ച ചമ്പകൈഃ പനസൈസ്തഥാ । ആമ്രൈര്നീപൈര്മധൂകൈശ്ച മാധവീമണ്ഡപാവൃതമ്
സാലവൃക്ഷം, താളവൃക്ഷം, തമാലം, ചമ്പകം, പ്ലാവ്, മാവു, നീപം, മധൂകം എന്നിവയും, മാധവീലതിയുടെ മണ്ടപം പോലെ പടർന്നതുമായിരുന്നു ആ സ്ഥലം.
ദാഡിമൈര്നാരികേലൈശ്ച കദലീഖണ്ഡമണ്ഡിതമ് । യൂഥികാമാലതീകുന്ദപുഷ്പവല്ലീസമാവൃതമ്
ദാഡിമം, തേങ്ങ, വാഴക്കുലകൾ എന്നിവകൊണ്ടും, യൂഥിക, മാലതി, കുണ്ടംപൂക്കളുടെ വള്ളികൾകൊണ്ടും ആ സ്ഥലം അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു.
ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണം കീചകധ്വനിനാദിതമ് । ഭ്രമരാലിരുതാരാമം വനം സര്വസുഖാവഹമ്
ഹംസകളും കാരണ്ടവകളും നിറഞ്ഞു, കീചകപ്പക്ഷികളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന, തേനീച്ചകളുടെ ഗുഞ്ചലോടെ ആ കാട് എല്ലാ സന്തോഷവും നൽകുന്നവയായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ പ്രമുദിതോ രാജാ സുദ്യുമ്നഃ സേവകൈര്വൃതഃ । വൃക്ഷാന്സുപുഷ്പിതാന്വീക്ഷ്യ കോകിലാരാവമണ്ഡിതാന്
അത് കണ്ട രാജാവ് സുദ്യുമ്നൻ, സന്തോഷത്തോടെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം, പുഷ്പഭാരമായ വൃക്ഷങ്ങളും, കുയിലിന്റെ ഗാനം മുഴങ്ങുന്ന കാടും ആസ്വദിച്ചു.
പ്രവിഷ്ടസ്തത്ര രാജര്ഷിഃ സ്ത്രീത്വമാപ ക്ഷണാത്തതഃ । അശ്വോഽപി വഡവാ ജാതശ്ചിന്താവിഷ്ടഃ സ ഭൂപതിഃ
അവിടെ കടന്ന രാജർഷി, അപ്രത്യക്ഷത്തിൽ തന്നെ സ്ത്രീയായി മാറി. അവന്റെ കുതിരയും ഒരു കുതിരപ്പെണ്ണായി. രാജാവിന് വലിയ ആശങ്കയുണ്ടായി.
കിമേതദിതി ചിന്താര്തശ്ചിന്ത്യമാനഃ പുനഃ പുനഃ । ദുഃഖം ബഹുതരം പ്രാപ്തഃ സുദ്യുമ്നോ ലജ്ജയാന്വിതഃ
‘ഇത് എന്താണ്?’ എന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും ചിന്തിച്ച്, ദു:ഖം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ, ലജ്ജയോടെ സുദ്യുമ്നൻ വലിയ വിഷമത്തിൽ ആകുകയായിരുന്നു.
കിം കരോമി കഥം യാമി ഗൃഹം സ്ത്രീഭാവസംയുതഃ । കഥം രാജ്യം കരിഷ്യാമി കേന വാ വഞ്ചിതോ ഹ്യഹമ്
എന്ത് ചെയ്യണം എന്നെന്ത് ചെയ്യും? സ്ത്രീരൂപത്തിൽ കുടുങ്ങിയ ഞാൻ എങ്ങനെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങും? എങ്ങനെ രാജ്യം ഭരിക്കും? ആരാണ് എന്നെ ഇങ്ങനെ വഞ്ചിച്ചത്?
ഋഷയ ഊചുഃ സൂതാശ്ചര്യമിദം പ്രോക്തം ത്വയാ യല്ലോമഹര്ഷണ । സുദ്യുമ്നഃ സ്ത്രീത്വമാപന്നോ ഭൂപതിര്ദേവസന്നിഭഃ
മുനികൾ പറഞ്ഞു: സൂതാ, നീ പറഞ്ഞത് അത്ഭുതകരമാണ്, ലോമഹർഷണാ! ദേവന്മാരെപ്പോലെയുള്ള രാജാവ് സുദ്യുമ്നൻ സ്ത്രീരൂപം പ്രാപിച്ചു.
കിം തത്കാരണമാചക്ഷ്വ വനേ തത്ര മനോഹരേ । കിം കൃതം തേന രാജ്ഞാ ച വിസ്തരം വദ സുവ്രത
അത് സംഭവിക്കാൻ കാരണം എന്താണ്? ആ മനോഹരമായ കാട്ടിൽ എന്താണ് സംഭവിച്ചത് എന്ന് വിശദമായി പറയൂ. ആ രാജാവ് എന്താണ് ചെയ്തത്? ദയവായി എല്ലാം വിശദീകരിക്കൂ.
സൂത ഉവാച ഏകദാ ഗിരിശം ദ്രഷ്ടുമൃഷയഃ സനകാദയഃ । ദിശോ വിതിമിരാഭാസാഃ കുര്വന്തഃ സമുപാഗമന്
സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഒരിക്കൽ സനകാദിമുനികൾ, പർവ്വതാധിപതിയെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ദിശകളെ പ്രകാശിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് അവിടെ എത്തിയിരുന്നു.
തസ്മിംശ്ച സമയേ തത്ര ശങ്കരഃ പ്രമദായുതഃ । ക്രീഡാസക്തോ മഹാദേവോ വിവസ്ത്രാ കാമിനീ ശിവാ
അപ്പോഴേയ്ക്ക് ശങ്കരൻ, സ്ത്രീകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ക്രീഡയിൽ ലീനനായ മഹാദേവനും, ആകാംക്ഷയോടെ വസ്ത്രരഹിതയായ ശിവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉത്സങ്ഗേ സംസ്ഥിതാ ഭര്തൂ രമമാണാ മനോരമാ । താന്വിലോക്യാമ്ബികാ ദേവീ വിവസ്ത്രാ വ്രീഡിതാ ഭൃശമ്
ഭർത്താവിന്റെ മടിയിൽ ആനന്ദത്തോടെ ഇരുന്ന മനോഹരിയായ അമ്മയമ്മ, മുനികളെ കണ്ടപ്പോൾ, വസ്ത്രം ഇല്ലാത്തതുകൊണ്ട് വളരെ ലജ്ജിച്ചു.
ഭര്തുരങ്കാത്സമുത്ഥായ വസ്ത്രമാദായ പര്യധാത് । ലജ്ജാവിഷ്ടാ സ്ഥിതാ തത്ര വേപമാനാതിമാനിനീ
ഭർത്താവിന്റെ മടിയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റ് വസ്ത്രം എടുത്ത് ധരിച്ചു; ലജ്ജയിൽ നിറഞ്ഞ്, വിറയച്ച്, അഭിമാനത്തോടെ അവിടെ നിന്നു.
ഋഷയോഽപി തയോര്വീക്ഷ്യ പ്രസങ്ഗം രമമാണയോഃ । പരിവൃത്യ യയുസ്തൂര്ണം നരനാരായണാശ്രമമ്
അവരുടെ സ്നേഹസമീപത കണ്ട മുനികൾ ഉടൻ തിരിഞ്ഞ്, നരനാരായണരുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ഹ്രീയുതാം കാമിനീം വീക്ഷ്യ പ്രോവാച ഭഗവാന്ഹരഃ । കഥം ലജ്ജാതുരാസി ത്വം സുഖം തേ പ്രകരോമ്യഹമ്
ലജ്ജയും ആഗ്രഹവും നിറഞ്ഞ ദേവിയെ കണ്ട ഭഗവാൻ ഹരൻ പറഞ്ഞു: 'നീ എങ്ങനെ ഇങ്ങനെ ലജ്ജിതയാകുന്നു? ഞാൻ നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കും.'
അദ്യപ്രഭൃതി യോ മോഹാത്പുമാന്കോഽപി വരാനനേ । വനം ച പ്രവിശേദേതത്സ വൈ യോഷിദ്ഭവിഷ്യതി
ഇന്ന് മുതൽ, മനോഹരമുഖിയായേ, ആരെങ്കിലും അജ്ഞാനത്തിൽ ഈ കാട്ടിൽ കടന്നാൽ അവൻ സ്ത്രീയാകും.
ഇതി ശപ്തം വനം തേന യേ ജാനന്തി ജനാഃ ക്വചിത് । വര്ജയന്തീഹ തേ കാമം വനം ദോഷസമൃദ്ധിമത്
അങ്ങനെ ശാപം ലഭിച്ചതിനാൽ, അതറിയുന്നവർ ഈ ദോഷം നിറഞ്ഞ കാട് ഇഷ്ടപ്രകാരം ഒഴിവാക്കുന്നു.
സുദ്യുമ്നസ്തു തദജ്ഞാനാത്പ്രവിഷ്ടഃ സചിവൈഃ സഹ । തഥൈവ സ്ത്രീത്വമാപന്നസ്തൈഃ സഹേതി ന സംശയഃ
പക്ഷേ, സുദ്യുമ്നൻ അറിയാതെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം കാട്ടിൽ കയറി; അതിനാൽ അവരും അവനുമൊക്കെ സ്ത്രീരൂപം പ്രാപിച്ചു — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ചിന്താവിഷ്ടഃ സ രാജര്ഷിര്ന ജഗാമ ഗൃഹം ഹ്രിയാ । വിചചാര ബഹിസ്തസ്മാദ്വനദേശാദിതസ്തതഃ
ആ രാജർഷി വിഷമത്തിൽ ആകയാൽ ലജ്ജകൊണ്ട് വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയില്ല; പകരം കാട്ടിനകത്തും പുറത്തും അങ്ങിങ്ങ് സഞ്ചരിച്ചു.
ഇലേതി നാമ സമ്പ്രാപ്തം സ്ത്രീത്വേ തേന മഹാത്മനാ । വിചരംസ്തത്ര സമ്പ്രാപ്തോ ബുധഃ സോമസുതോ യുവാ
സ്ത്രീരൂപത്തിൽ ആയപ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവ് 'ഇല' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു. അവൾ അവിടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, സോമന്റെ പുത്രനായ യുവാവായ ബുധൻ അവിടെ എത്തി.
സ്ത്രീഭിഃ പരിവൃതാം താം തു ദൃഷ്ട്വാ കാന്താം മനോരമാമ് । ഹാവഭാവകലായുക്താം ചകമേ ഭഗവാമ്ബുധഃ
സ്ത്രീകൾ ചുറ്റപ്പെട്ട മനോഹരിയായ ഇലയെ, ഭാവഭംഗികളിൽ പാടവമുള്ളവളെ, ബുധൻ കണ്ടപ്പോൾ അവളെ ആഗ്രഹിച്ചു.
സാപി തം ചകമേ കാന്തം ബുധം സോമസുതം പതിമ് । സംയോഗസ്തത്ര സഞ്ജാതസ്തയോഃ പ്രേമ്ണാ പരസ്പരമ്
ഇലയും സോമപുത്രനായ ബുധനെ ഭർത്താവായി ആഗ്രഹിച്ചു. അവിടെയെ, ഇരുവരുടെയും പരസ്പരസ്നേഹത്തിൽ ഐക്യം ഉണ്ടായി.
സ തസ്യാം ജനയാമാസ പുരൂരവസമാത്മജമ് । ഇലായാം സോമപുത്രസ്തു ചക്രവര്തിനമുത്തമമ്
അവളിൽ നിന്ന് സോമപുത്രനായ ബുധൻ പുരൂരവസെന്ന പുത്രനെ ജനിപ്പിച്ചു; ഇലയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച ആ പുരൂരവൻ മഹാനായ ചക്രവർത്തിയായിരുന്നു.
സാ പ്രാസൂത സുതം ബാലാ ചിന്താവിഷ്ടാ വനേ സ്ഥിതാ । സസ്മാര സ്വകുലാചാര്യം വസിഷ്ഠം മുനിസത്തമമ്
കാട്ടിൽ വിഷമത്തോടെ കഴിയുമ്പോൾ അവൾ ഒരു പുത്രനെ പ്രസവിച്ചു. പിന്നെ അവൾ തന്റെ കുടുംബഗുരുവായ മഹാമുനിയായ വസിഷ്ഠനെ ഓർമ്മിച്ചു.
സ തദാസ്യ ദശാം ദൃഷ്ട്വാ സുദ്യുമ്നസ്യ കൃപാന്വിതഃ । അതോഷയന്മഹാദേവം ശങ്കരം ലോകശങ്കരമ്
സുദ്യുമ്നന്റെ അവസ്ഥ കണ്ടു, ദയാനുഭവത്തോടെ, ലോകത്തിന് അനുഗ്രഹം ചെയ്യുന്ന മഹാദേവനായ ശങ്കരനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
തസ്മൈ സ ഭഗവാംസ്തുഷ്ടഃ പ്രദദൌ വാഞ്ഛിതം വരമ് । വസിഷ്ഠഃ പ്രാര്ഥയാമാസ പുംസ്ത്വം രാജ്ഞഃ പ്രിയസ്യ ച
അപ്പോള് സന്തോഷംകൊണ്ടു ഭഗവാന് അവന് ആഗ്രഹിച്ച വരം നല്കി; വസിഷ്ഠന് രാജാവിന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവന് വീണ്ടും പുരുഷത്വം ലഭിക്കണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
ശങ്കരസ്തു നിജാം വാചമൃതാം കുര്വന്നുവാച ഹ । മാസം പുമാംസ്തു ഭവിതാ മാസം സ്ത്രീ ഭൂപതിഃ കില
ശങ്കരന് തന്റെ അമൃതസമമായ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു: 'ഒരു മാസം രാജാവ് പുരുഷനാകും, മറ്റൊരു മാസം സ്ത്രീയായിരിക്കും.'
ഇത്ഥം പ്രാപ്യ വരം രാജാ ജഗാമ സ്വഗൃഹം പുനഃ । ചക്രേ രാജ്യം സ ധര്മാത്മാ വസിഷ്ഠസ്യാപ്യനുഗ്രഹാത്
ഇങ്ങനെ വരം ലഭിച്ച രാജാവ് വീണ്ടുമവന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോയി, വസിഷ്ഠന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ ധര്മ്മപൂര്വം രാജ്യം ഭരിച്ചു.
സ്ത്രീത്വേ തിഷ്ഠതി ഹര്മ്യേഷു പുംസ്ത്വേ രാജ്യം പ്രശാസ്തി ച । പ്രജാസ്തസ്മിന്സമുദ്വിഗ്നാ നാഭ്യനന്ദന്മഹീപതിമ്
സ്ത്രീരൂപത്തില് രാജാവ് അകത്തു വസിച്ചിരിക്കും; പുരുഷനാകുമ്പോള് രാജ്യം ഭരിക്കും. ഈ അവസ്ഥയില് ജനങ്ങള് വിഷമത്തോടെ രാജാവിനെ സന്തോഷത്തോടെ സ്വീകരിച്ചില്ല.
കാലേ തു യൌവനം പ്രാപ്തഃ പുത്രഃ പുരൂരവാസ്തദാ । പ്രതിഷ്ഠാം നൃപതിസ്തസ്മൈ ദത്ത്വാ രാജ്യം വനം യയൌ
കാലക്രമേണ പുത്രനായ പുരൂരവസിന് യൗവനം എത്തിയപ്പോള്, രാജാവ് അവന് രാജ്യം ഏല്പ്പിച്ച് വനത്തിലേക്ക് പോയി.