മുനിമാമന്ത്ര്യ തരസാ ഗമനായോദ്യതാവുഭൌ । ലബ്ധ്വാ തു ച്യവനോ രൂപം നേത്രേ ഭാര്യാം ച യൌവനമ്
മുനിയെ യാത്രയാക്കി, ആ ദേവന്മാർ വേഗത്തിൽ പോകാൻ ഒരുക്കമായി. ച്യവനൻ തന്റെ രൂപം വീണ്ടെടുത്തു; ഭാര്യയ്ക്ക് വീണ്ടും യൗവനം ലഭിച്ചു.
ഹൃഷ്ടോഽബ്രവീന്മഹാതേജാസ്തൌ നാസത്യാവിദം വചഃ । ഉപകാരഃ കൃതോഽയം മേ യുവാഭ്യാം സുരസത്തമൌ
ആനന്ദത്തോടെ, മഹാതേജസ്സുള്ള ച്യവനൻ ആശ്വിനീദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ഇരുവരും എനിക്ക് വലിയ ഉപകാരമാണ് ചെയ്തു.'
കിം ബ്രവീമി സുഖം പ്രാപ്തം സംസാരേഽസ്മിന്നനുത്തമേ । പ്രാപ്യ ഭാര്യാം സുകേശാന്താം ദുഃഖം മേഽഭവദന്വഹമ്
'എന്ത് പറയണം? ഈ ലോകത്തിൽ ഞാൻ പരമാനന്ദം നേടിയിരിക്കുന്നു; ഈ മനോഹരമായ മുടിയുള്ള ഭാര്യയെ ലഭിച്ച ശേഷം, ഞാൻ ദിവസേന ദുഃഖം അനുഭവിച്ചിരുന്നു.'
അന്ധസ്യ ചാതിവൃദ്ധസ്യ ഭോഗഹീനസ്യ കാനനേ । യുവാഭ്യാം നയനേ ദത്തേ യൌവനം രൂപമദ്ഭുതമ്
'കണ്ണില്ലാതെ, വളരെയധികം വയസ്സായവനും ആനന്ദം ഇല്ലാതെയും കാടിൽ കഴിയുമ്പോൾ, നിങ്ങൾ ഇരുവരും എനിക്ക് കാഴ്ചയും യൗവനവും അത്ഭുതകരമായ സൗന്ദര്യവും നൽകി.'
സമ്പാദിതം തതം കിഞ്ചിദുപകര്തുമഹം ബ്രുവേ । ഉപകാരിണി മിത്രേ യോ നോപകുര്യാത്കഥഞ്ചന
'അതുകൊണ്ട്, ഞാൻ തിരിച്ചുപകരാൻ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യണം എന്ന് ഞാൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; ഉപകാരമുണ്ടാക്കിയ സുഹൃത്തിനും തിരിച്ചുപകരാത്തവൻ കുറ്റം ചെയ്യുന്നതാണ്.'
തം ധിഗസ്തു നരം ദേവൌ ഭവേച്ച ഋണവാന്ഭുവി । തസ്മാദ്വാം വാഞ്ഛിതം കിഞ്ചിദ്ദാതുമിച്ഛാമി സാമ്പ്രതമ്
'അങ്ങനെയുള്ള മനുഷ്യൻ, ദേവന്മാരേ, കുറ്റം ചെയ്യുന്നതാണ്; ഭൂമിയിൽ അവൻ കടം തീരാത്തവനായി തുടരുന്നു. അതുകൊണ്ട്, നിങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമുള്ളത് എന്തും ഞാൻ ഇപ്പോൾ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ആത്മനോ ഋണമോക്ഷായ ദേവേശൌ നൂതനസ്യ ച । പ്രാര്ഥിതം വാം പ്രദാസ്യാമി യദലഭ്യം സുരാസുരൈഃ
'എനിക്ക് ഈ കടം തീർക്കാനും, നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി കൂടിയും, ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും കിട്ടാൻ കഴിയാത്തതുപോലും നിങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതെന്തും ഞാൻ നൽകും.'
ബ്രുവാഥാം വാം മനോദ്ദിഷ്ടം പ്രീതോഽസ്മി സുകൃതേന വാമ് । ശ്രുത്വാ തൌ തു മുനേര്വാക്യമഭിമന്ത്ര്യ പരസ്പരമ്
'നിങ്ങളുടെ മനസ്സിലുള്ളത് പറയൂ; നിങ്ങളുടെ നല്ല പ്രവൃത്തിയിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്.' എന്നിങ്ങനെ മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ ഇരുവരും തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു.
തമൂചതുര്മുനിശ്രേഷ്ഠം സുകന്യാസഹിതം സ്ഥിതമ് । മുനേ പിതുഃ പ്രസാദേന സര്വം നോ മനസേപ്സിതമ്
അവർ സുകന്യയോടൊപ്പം നിന്നിരുന്ന മഹാമുനിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു: 'മുനിവര്യ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞങ്ങൾക്കു മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം നിറവേറട്ടെ.'
ഉത്കണ്ഠാ സോമപാനസ്യ വര്തതേ നൌ സുരൈഃ സഹ । ഭിഷജാവിതി ദേവേന നിഷിദ്ധൌ ചമസഗ്രഹേ
'ദേവന്മാരോടൊപ്പം സോമപാനം ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾക്കു വലിയ ആഗ്രഹമുണ്ട്; പക്ഷേ, വൈദ്യന്മാരായതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ സോമപാത്രം എടുക്കാൻ ഞങ്ങളെ വിലക്കി.'
ശക്രേണ വിതതേ യജ്ഞേ ബ്രഹ്മണഃ കനകാചലേ । തസ്മാത്ത്വമപി ധര്മജ്ഞ യദി ശക്തോഽസി താപസ
'ഇന്ദ്രൻ കനകപർവതത്തിൽ യജ്ഞം നടത്തിയപ്പോൾ, ദേവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞങ്ങൾ സോമപാനത്തിൽ നിന്ന് ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടു.'
കാര്യമേതദ്ധി കര്തവ്യം വാഞ്ഛിതം നൌ സുസമ്മതമ് । ഏതദ്വിജ്ഞായ വാ ബ്രഹ്മന്കുരു വാം സോമപായിനൌ
'അതുകൊണ്ട്, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, നിങ്ങൾക്ക് കഴിയുമെങ്കിൽ, ഇതാണ് ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതും സമ്മതിക്കുന്നതും; ഈ കാര്യം അറിഞ്ഞ്, ബ്രാഹ്മണനേ, ഞങ്ങളെ സോമപാനം ചെയ്യാൻ സഹായിക്കണം.'
പിപാസാസ്തി സുദുഷ്പ്രാപപാ ത്വത്തഃ സമുപയാസ്യതി । ച്യവനസ്തു തയോഃ പ്രാഹ തച്ഛ്രുത്വാ വചനം മൃദു
'ലഭിക്കാൻ ഏറ്റവും പ്രയാസമുള്ളതായ സോമം ലഭിക്കണമെന്ന渴ിയാണു ഞങ്ങൾക്കു; അത് നിങ്ങൾ വഴി ഞങ്ങൾക്കു ലഭിക്കും.' ച്യവനൻ അവരുടെ സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ കേട്ട് മറുപടി പറഞ്ഞു:
യദഹം രൂപസമ്പന്നോ വയസാ ച സമന്വിതഃ । കൃതോ ഭവദ്ഭ്യാം വൃദ്ധഃ സന്ഭാര്യാം ച പ്രാപ്തവാനിതി
'നിങ്ങളുടെ കാരണത്താൽ, ഞാൻ വയസ്സായിരുന്നിട്ടും, ഇപ്പോൾ സൗന്ദര്യവും യൗവനവും ലഭിച്ചു; ഭാര്യയെയും വീണ്ടും നേടി.'
തസ്മാദ്യുവാം കരിഷ്യാമി പ്രീത്യാഹം സോമപായിനൌ । മിഷതോ ദേവരാജസ്യ സത്യമേതദ്ബ്രവീമ്യഹമ്
'അതുകൊണ്ട്, സ്നേഹത്താൽ ഞാൻ നിങ്ങളെ ഇരുവരെയും സോമപാനം ചെയ്യുന്നവരാക്കും; ദേവരാജാവിന്റെ മുമ്പിലേക്കും ഞാൻ ഇത് സത്യമായി വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നു.'
രാജ്ഞസ്തു വിതതേ യജ്ഞേ ശര്യാതേരമിതദ്യുതേഃ । ഇത്യാകര്ണ്യ വചോ ഹൃഷ്ടൌ തൌ ദിവം പ്രതിജഗ്മതുഃ
'അനന്തമായ തേജസ്സുള്ള ശര്യാതി രാജാവ് യജ്ഞം നടത്തുമ്പോൾ—' ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ ഇരുവരും ആനന്ദത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു പോയി.
ച്യവനസ്താം ഗൃഹീത്വാ തു ജഗാമാശ്രമമണ്ഡലമ്
ച്യവനൻ അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു ആശ്രമഭൂമിയിലേക്ക് പോയി.
ച്യവനേശ്വിനോഃ കൃതേ സോമപാനാധികാരത്വചേഷ്ടാവര്ണനമ് ജനമേജയ ഉവാച - ച്യവനേന കഥം വൈദ്യൌ തൌ കൃതൌ സോമപായിനൌ । വചനം ച കഥം സത്യം ജാതം തസ്യ മഹാത്മനഃ
ജനമേജയൻ ചോദിച്ചു: ച്യവനൻ ആ രണ്ടു വൈദ്യന്മാരെ എങ്ങനെ സോമപാനം ചെയ്യാനുള്ള അവകാശികൾ ആക്കി? ആ മഹാത്മാവിന്റെ വാക്ക് എങ്ങനെ സത്യമായി?
മാനുഷസ്യ ബലം കീദൃഗ്ദേവരാജബലം പ്രതി । നിഷിദ്ധൌ ഭിഷജൌ തേന കൃതൌ തൌ സോമപായിനൌ
മനുഷ്യന്റെ ശക്തി ദേവരാജാവിന്റെ ശക്തിയുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ എത്രയാണു? ആ രണ്ട് വൈദ്യന്മാരെയും നിരോധിച്ചിട്ടും, ച്യവനൻ അവരെ സോമപാനം ചെയ്യാൻ യോഗ്യരാക്കി.
ധര്മനിഷ്ഠ തദാശ്ചര്യം വിസ്തരേണ വദ പ്രഭോ । ചരിതം ച്യവനസ്യാദ്യ ശ്രോതുകാമോഽസ്മി സര്വഥാ
ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനേ, ആ അത്ഭുതമായ കഥ വിശദമായി പറയൂ. ഞാൻ ച്യവനന്റെ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം ഇന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വ്യാസ ഉവാച - നിശാമയ മഹാരാജ ചരിതം പരമാദ്ഭുതമ് । ച്യവനസ്യ മഖേ തസ്മിഞ്ഛര്യാതേര്ഭുവി ഭാരത
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, ഭൂമിയിൽ നടന്ന ച്യവനന്റെ യാഗത്തിലെ അത്ഭുതം നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കു, ഭാരതവംശജനായ രാജാവേ.
സുകന്യാം സുന്ദരീം പ്രാപ്യ ച്യവനഃ സുരസന്നിഭഃ । വിജഹാര പ്രസന്നാത്മാ ദേവകന്യാമിവാപരഃ
സുന്ദരിയായ സുകന്യയെ ലഭിച്ച ച്യവനൻ, ദേവന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവൻ, സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു, മറ്റൊരു ദേവകന്യയെ പോലെ.
കദാചിദഥ ശര്യാതിഭാര്യാ ചിന്താതുരാ ഭൃശമ് । പതിം പ്രാഹ വേപമാനാ വചനം രുദതീ പ്രിയാ
ഒരു ദിവസം, ശര്യാതിയുടെ ഭാര്യ അതിയായ ചിന്തയിൽ കുലുങ്ങി, വിറയച്ച് കരയുന്നവളായി ഭർത്താവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജന് പുത്രീ ത്വയാ ദത്താ മുനയേഽന്ധായ കാനനേ । മൃതാ ജീവതി വാ സാ തു ദ്രഷ്ടവ്യാ സര്വഥാ ത്വയാ
രാജാവേ, നീ മകളെ കാട്ടിൽ അന്ധനായ മുനിക്ക് നൽകി. അവൾ മരിച്ചോ ജീവിച്ചോ എന്നത് നീ എങ്ങിനെയും അറിയണം.
ഗച്ഛ നാഥ മുനേസ്താവദാശ്രമം ദ്രഷ്ടുമാദരാത് । കിം കരോതി സുകന്യാ സാ പ്രാപ്യ നാഥം തഥാവിധമ്
നാഥാ, നീ ഉടൻ മുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി സുകന്യ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത് എന്ന് മനസ്സോടെ നോക്കൂ.
പുത്രീദുഃഖേന രാജര്ഷേ ദഗ്ധാസ്മി സര്വഥാ ഹൃദി । താമാനയ വിശാലാക്ഷീം തപഃക്ഷാമാം മദന്തികേ
രാജർഷിയേ, മകളെക്കുറിച്ചുള്ള ദുഃഖം കൊണ്ട് എന്റെ ഹൃദയം പൂർണ്ണമായി കത്തുന്നു. വിശാലനേത്രിയായ, തപസ്സാൽ ക്ഷയിച്ച അവളെ എന്റെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരിക.
പശ്യാമി സര്വഥാ പുത്രീം കൃശാങ്ഗീം വല്കലാവൃതാമ് । അന്ധം പതിം സമാസാദ്യ ദുഃഖഭാജം കൃശോദരീമ്
വൽകലം ധരിച്ച, ക്ഷീണമായ ശരീരമുള്ള, അന്ധനായ ഭർത്താവിനെ ലഭിച്ച, ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്ന, അരികുറഞ്ഞ എന്റെ മകളെ ഞാൻ എങ്ങിനെയും കാണണം.
ശര്യാതിരുവാച - ഗച്ഛാമോഽദ്യ വിശാലാക്ഷി സുകന്യാം ദ്രഷ്ടുമാദരാത് । പ്രിയപുത്രീം വരാരോഹേ മുനിം തം സംശിതവ്രതമ്
ശര്യാതി പറഞ്ഞു: വിശാലനേത്രിയായവളേ, നാം ഇന്ന് തന്നെ സുകന്യയെ കാണാൻ പോവാം, പ്രിയപ്പെട്ട മകളെയും, ഉറച്ച വ്രതമുള്ള ആ മുനിയെയും.
വ്യാസ ഉവാച - ഏവമുക്ത്വ തു ശര്യാതിഃ കാമിനീം ശോകസംകുലാമ് । ജഗാമ രഥമാരുഹ്യ ത്വരിതശ്ചാശ്രമം മുനേഃ
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, ആഗ്രഹത്തിലും ദുഃഖത്തിലും മുങ്ങിയ ശര്യാതി രഥത്തിൽ കയറി വേഗത്തിൽ മുനിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ഗത്വാഽഽശ്രമസമീപേ തു തമപശ്യന്മഹീപതിഃ । നവയൌവനസമ്പന്നം ദേവപുത്രോപമം മുനിമ്
ആശ്രമത്തിനടുത്ത് എത്തിയ രാജാവ്, പുതുമയുവാവായ, ദേവപുത്രനെപ്പോലെയുള്ള മുനിയെ കണ്ടു.