അശ്വിനാവപി പശ്ചാത്തത്പ്രവിഷ്ടൌ സര ഉത്തമമ് । തതസ്തേ നിഃസൃതാസ്തസ്മാത്സരസസ്തത്ക്ഷണാത്ത്രയഃ । തുല്യരൂപാ ദിവ്യ ദേഹാ യുവാനഃ സദൃശാഃ കില । ദിവ്യകുണ്ഡലഭൂഷാഢ്യാഃ സമാനാവയവാസ്തഥാ
അശ്വിനികളും പിന്നീടു ആ പരമമായ തടാകത്തിൽ കയറി. അപ്പോൾ അതിൽ നിന്ന് മൂന്നു പേർ ഒരേ സമയം പുറത്തുവന്നു. അവരൊക്കെയും ഒരേ രൂപവും ദിവ്യമായ ശരീരവും, യൗവനവും, ഒരുപോലെയുള്ള ഭംഗിയും ഉണ്ടായിരുന്നു. ദിവ്യമായ കുണ്ഡലങ്ങൾ ധരിച്ചും ശരീരാവയവങ്ങൾ ഒക്കെ സമാനമായും അവർ നിലകൊണ്ടു.
തേഽബ്രുവന്സഹിതാഃ സര്വേ വൃണീഷ്വ വരവര്ണിനി । അസ്മാകമീപ്സിതം ഭദ്രേ പതിം ത്വമമലാനനേ
അവരെല്ലാവരും ചേർന്ന് പറഞ്ഞു: 'സുന്ദരിയായവളേ, ഞങ്ങളിലാരെയാണെങ്കിലും ഭർത്താവായി ഇഷ്ടപ്പെടുന്നുവോ, അവനെ തിരഞ്ഞെടുത്തോളു, കനിവുള്ളവളേ.'
യസ്മിന്വാപ്യധികാ പ്രീതിസ്തം വൃണുഷ്വ വരാനനേ । വ്യാസ ഉവാച - സാ ദൃഷ്ട്വാ തുല്യരൂപാംസ്താന്സമാനവയസസ്തഥാ
'നിനക്ക് കൂടുതൽ സ്നേഹം ഏവനോടാണോ, അവനെയാണ് തിരഞ്ഞെടുത്തേണം, മനോഹരമുഖിയായവളേ.' വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അവളെല്ലാവരെയും ഒരേ രൂപത്തിലും ഒരേ പ്രായത്തിലും കണ്ടു,
ഏകസ്വരാംസ്തുല്യവേഷാംസ്ത്രീന്വൈ ദേവസുതോപമാന് । സാ തു സംശയമാപന്നാ വീക്ഷ്യ താന്സദൃശാകൃതീന്
അവരെല്ലാവരും ഒരേ സ്വരത്തിൽ, ഒരേ വേഷത്തിൽ, ദൈവപുത്രന്മാരെപ്പോലെ, ഒരേ രൂപത്തിൽ കണ്ടപ്പോൾ അവൾക്കു സംശയം തോന്നി.
അജാനന്തീ പതിം സമ്യഗ്വ്യാകുലാ സമചിന്തയത് । കിം കരോമി ത്രയസ്തുല്യാഃ കം വൃണോമി ന വേദ്മ്യഹമ്
ഭർത്താവിനെ വ്യക്തമായി തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ, അവൾ വിഷമിച്ചു ചിന്തിച്ചു: 'എന്ത് ചെയ്യും? മൂവരും ഒരുപോലെയാണ്. ആരെ തിരഞ്ഞെടുത്താൽ എന്ന് എനിക്കറിയില്ല.'
പതിം ദേവസുതാ ഹ്യേതേ സംശയേ പതിതാസ്മ്യഹമ് । ഇന്ദ്രജാലമിദം സമ്യഗ്ദേവാഭ്യാമിഹ കല്പിതമ്
'ഇവരെല്ലാം ദൈവപുത്രന്മാരാണ്, ഞാൻ സംശയത്തിൽ അകപ്പെട്ടു. ഇതെല്ലാം ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച ഒരു മായയാണ്.'
കര്തവ്യം കിം മയാ ചാത്ര മരണം സമുപാഗതമ് । ന മയാ പതിമുത്സൃജ്യ വരണീയഃ കഥഞ്ചന
'ഇവിടെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? മരണം തന്നെ എന്നെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഭർത്താവിനെ ഉപേക്ഷിച്ച് ഞാൻ ആരെയും തിരഞ്ഞെടുത്ത് കൂടാ.'
ദേവസ്ത്വാധുനികഃ കശ്ചിദിത്യേഷാ മമ ധാരണാ । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ മനസാ പരാം വിശ്വേശ്വരീം ശിവാമ്
'ഇവരിൽ ഇപ്പോൾ ആരാണ് എന്റെ ഭർത്താവ്? എന്നതാണ് എന്റെ മനസ്സിലുള്ള വിശ്വാസം.' ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചവൾ മനസ്സിൽ പരമേശ്വരിയായ വിശ്വേശ്വരിയെ അഭിമുഖീകരിച്ചു.
ദധ്യൌ ഭഗവതീം ദേവീം തുഷ്ടാവ ച കൃശോദരീ । സുകന്യോവാച - ശരണം ത്വാം ജഗന്മാതഃ പ്രാപ്താസ്മി ഭൃശദുഃഖിതാ
അവൾ ഭഗവതിയെ ധ്യാനിച്ചു, സ്തുതിച്ചു, കൃഷോദരിയായ സുകന്യ പറഞ്ഞു: 'ലോകമാതാവേ, ഞാൻ വലിയ ദുഃഖത്തോടെ നിന്റെ ശരണത്താണ് വന്നിരിക്കുന്നത്.'
രക്ഷ മേഽദ്യ സതീധര്മം നമാമി ചരണൌ തവ । നമഃ പദ്മോദ്ഭവേ ദേവി നമഃ ശങ്കരവല്ലഭേ
'എന്റെ സതീധർമ്മം ഇന്നെൻ രക്ഷിക്കണമേ; ഞാൻ നിന്റെ പാദങ്ങളിൽ വന്ദനം ചെയ്യുന്നു. കമലത്തിൽ ജനിച്ച ദേവിയേ, ശങ്കരന്റെ പ്രിയയായവളേ, നിനക്ക് വന്ദനം.'
വിഷ്ണുപ്രിയേ നമോ ലക്ഷ്മി വേദമാതഃ സരസ്വതി । ഇദം ജഗത്ത്വയാ സൃഷ്ടം സര്വം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്
'വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രിയയായ ലക്ഷ്മിയേ, വന്ദനം. വേദങ്ങളുടെ മാതാവായ സരസ്വതിയേ, വന്ദനം. ഈ സകല ജഗത്തും, ചലനശീലവും അചലവുമായതും, നീയാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്.'
പാസി ത്വമിദമവ്യഗ്രാ തഥാത്സി ലോകശാന്തയേ । ബ്രഹ്മവിഷ്ണുമഹേശാനാം ജനനീ ത്വം സുസമ്മതാ
'നീ ഈ ലോകത്തെ നിർഭാഗ്യവുമില്ലാതെ സംരക്ഷിക്കുന്നു; ലോകശാന്തിക്കായി നീ നിലകൊള്ളുന്നു. ബ്രഹ്മാവിനും വിഷ്ണുവിനും മഹേശ്വരനുമുള്ള മാതാവെന്നു എല്ലാവരും അംഗീകരിക്കുന്നു.'
ബുദ്ധിദാസി ത്വമജ്ഞാനാം ജ്ഞാനിനാം മോക്ഷദാ സദാ । ആജ്ഞാ ത്വം പ്രകൃതിഃ പൂര്ണാ പുരുഷപ്രിയദര്ശനാ
'അജ്ഞാനികൾക്ക് നീ ജ്ഞാനം നൽകുന്നു; ജ്ഞാനികൾക്ക് എപ്പോഴും മോക്ഷം നൽകുന്നു. നീ ആജ്ഞയാണ്, പൂർണ്ണമായ പ്രകൃതിയാണ്, പുരുഷന്റെ പ്രിയയായവളാണ്.'
ഭുക്തിമുക്തിപ്രദാസി ത്വം പ്രാണിനാം വിശദാത്മനാമ് । അജ്ഞാനാം ദുഃഖദാ കാമം സത്ത്വാനാം സുഖസാധനാ
'നീ വിശുദ്ധാത്മാക്കളായ ജീവികൾക്ക് ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു; അജ്ഞാനികൾക്ക് നീ ഇഷ്ടംപോലെ ദുഃഖം നൽകുന്നു; സത്പുരുഷന്മാർക്ക് നീ സുഖത്തിന്റെ കാരണമാണ്.'
സിദ്ധിദാ യോഗിനാമമ്ബ ജയദാ കീര്തിദാ പുനഃ । ശരണം ത്വാം പ്രപന്നാസ്മി വിസ്മയം പരമം ഗതാ
'യോഗികൾക്ക് നീ സിദ്ധി നൽകുന്നു, അമ്മേ; ജയവും കീർത്തിയും വീണ്ടും നൽകുന്നു. ഞാൻ നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അതിയായ അത്ഭുതം അനുഭവിക്കുന്നു.'
പതിം ദര്ശയ മേ മാതര്മഗ്നാസ്മി ശോകസാഗരേ । ദേവാഭ്യാം ചരിതം കൂടം കം വൃണോമി വിമോഹിതാ
'എന്റെ ഭർത്താവിനെ കാണിക്കണമേ അമ്മേ, ഞാൻ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ദേവന്മാർ കപടമായി പെരുമാറി; ആരെ തിരഞ്ഞെടുത്താൽ എന്ന് എനിക്ക് മനസ്സിലാകുന്നില്ല.'
പതിം ദര്ശയ സര്വജ്ഞേ വിദിത്വാ മേ സതീവ്രതമ് । വ്യാസ ഉവാച - ഏവം സ്തുതാ തദാ ദേവാ തഥാ ത്രിപുരസുന്ദരീ
'സർവ്വജ്ഞയായവളേ, എന്റെ സതീവ്രതം മനസ്സിലാക്കി എന്റെ ഭർത്താവിനെ കാണിക്കണമേ.' വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അങ്ങനെ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ത്രിപുരസുന്ദരിയായ ദേവി,
ഹൃദയേഽസ്യാസ്തദാ ജ്ഞാനം ദദാവാശു സുഖോദയമ് । നിശ്ചിത്യ മനസാ തുല്യവയോരൂപധരാന്സതീ
അവളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഉടനെ ജ്ഞാനം നൽകുകയും അതിലൂടെ സന്തോഷം ഉണർത്തുകയും ചെയ്തു. ഒരേ പ്രായവും ഒരേ രൂപവുമുള്ളവരെക്കുറിച്ച് മനസ്സിൽ ഉറപ്പാക്കി, സതീധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവൾ...
പ്രസമീക്ഷ്യ തു താന് സര്വാന്വവ്രേ ബാലാ സ്വകം പതിമ് । വൃതേഽഥ ച്യവനേ ദേവൌ സന്തുഷ്ടൌ തൌ ബഭൂവതുഃ
അവളെല്ലാവരെയും ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കി, ബാലിക തന്റെ ഭർത്താവിനെ തന്നെ തിരഞ്ഞെടുത്തു. അപ്പോൾ ആ ഇരുവരും ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
സതീധര്മം സമാലോക്യ സമ്പ്രീതൌ ദദതുര്വരമ് । ഭഗവത്യാഃ പ്രസാദേന പ്രസന്നൌ തൌ സുരൌത്തമൌ
അവളുടെ സത്യനിഷ്ഠ കണ്ടു, ഭഗവതിയുടെ അനുഗ്രഹത്തിൽ സന്തോഷിച്ച ആ മഹാദേവന്മാർ അവൾക്ക് ഒരു വരം നൽകി.
മുനിമാമന്ത്ര്യ തരസാ ഗമനായോദ്യതാവുഭൌ । ലബ്ധ്വാ തു ച്യവനോ രൂപം നേത്രേ ഭാര്യാം ച യൌവനമ്
മുനിയെ യാത്രയാക്കി, ആ ദേവന്മാർ വേഗത്തിൽ പോകാൻ ഒരുക്കമായി. ച്യവനൻ തന്റെ രൂപം വീണ്ടെടുത്തു; ഭാര്യയ്ക്ക് വീണ്ടും യൗവനം ലഭിച്ചു.
ഹൃഷ്ടോഽബ്രവീന്മഹാതേജാസ്തൌ നാസത്യാവിദം വചഃ । ഉപകാരഃ കൃതോഽയം മേ യുവാഭ്യാം സുരസത്തമൌ
ആനന്ദത്തോടെ, മഹാതേജസ്സുള്ള ച്യവനൻ ആശ്വിനീദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ ഇരുവരും എനിക്ക് വലിയ ഉപകാരമാണ് ചെയ്തു.'
കിം ബ്രവീമി സുഖം പ്രാപ്തം സംസാരേഽസ്മിന്നനുത്തമേ । പ്രാപ്യ ഭാര്യാം സുകേശാന്താം ദുഃഖം മേഽഭവദന്വഹമ്
'എന്ത് പറയണം? ഈ ലോകത്തിൽ ഞാൻ പരമാനന്ദം നേടിയിരിക്കുന്നു; ഈ മനോഹരമായ മുടിയുള്ള ഭാര്യയെ ലഭിച്ച ശേഷം, ഞാൻ ദിവസേന ദുഃഖം അനുഭവിച്ചിരുന്നു.'
അന്ധസ്യ ചാതിവൃദ്ധസ്യ ഭോഗഹീനസ്യ കാനനേ । യുവാഭ്യാം നയനേ ദത്തേ യൌവനം രൂപമദ്ഭുതമ്
'കണ്ണില്ലാതെ, വളരെയധികം വയസ്സായവനും ആനന്ദം ഇല്ലാതെയും കാടിൽ കഴിയുമ്പോൾ, നിങ്ങൾ ഇരുവരും എനിക്ക് കാഴ്ചയും യൗവനവും അത്ഭുതകരമായ സൗന്ദര്യവും നൽകി.'
സമ്പാദിതം തതം കിഞ്ചിദുപകര്തുമഹം ബ്രുവേ । ഉപകാരിണി മിത്രേ യോ നോപകുര്യാത്കഥഞ്ചന
'അതുകൊണ്ട്, ഞാൻ തിരിച്ചുപകരാൻ എന്തെങ്കിലും ചെയ്യണം എന്ന് ഞാൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; ഉപകാരമുണ്ടാക്കിയ സുഹൃത്തിനും തിരിച്ചുപകരാത്തവൻ കുറ്റം ചെയ്യുന്നതാണ്.'
തം ധിഗസ്തു നരം ദേവൌ ഭവേച്ച ഋണവാന്ഭുവി । തസ്മാദ്വാം വാഞ്ഛിതം കിഞ്ചിദ്ദാതുമിച്ഛാമി സാമ്പ്രതമ്
'അങ്ങനെയുള്ള മനുഷ്യൻ, ദേവന്മാരേ, കുറ്റം ചെയ്യുന്നതാണ്; ഭൂമിയിൽ അവൻ കടം തീരാത്തവനായി തുടരുന്നു. അതുകൊണ്ട്, നിങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമുള്ളത് എന്തും ഞാൻ ഇപ്പോൾ നൽകാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ആത്മനോ ഋണമോക്ഷായ ദേവേശൌ നൂതനസ്യ ച । പ്രാര്ഥിതം വാം പ്രദാസ്യാമി യദലഭ്യം സുരാസുരൈഃ
'എനിക്ക് ഈ കടം തീർക്കാനും, നിങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി കൂടിയും, ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും കിട്ടാൻ കഴിയാത്തതുപോലും നിങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നതെന്തും ഞാൻ നൽകും.'
ബ്രുവാഥാം വാം മനോദ്ദിഷ്ടം പ്രീതോഽസ്മി സുകൃതേന വാമ് । ശ്രുത്വാ തൌ തു മുനേര്വാക്യമഭിമന്ത്ര്യ പരസ്പരമ്
'നിങ്ങളുടെ മനസ്സിലുള്ളത് പറയൂ; നിങ്ങളുടെ നല്ല പ്രവൃത്തിയിൽ ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്.' എന്നിങ്ങനെ മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ ഇരുവരും തമ്മിൽ ആലോചിച്ചു.
തമൂചതുര്മുനിശ്രേഷ്ഠം സുകന്യാസഹിതം സ്ഥിതമ് । മുനേ പിതുഃ പ്രസാദേന സര്വം നോ മനസേപ്സിതമ്
അവർ സുകന്യയോടൊപ്പം നിന്നിരുന്ന മഹാമുനിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു: 'മുനിവര്യ, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞങ്ങൾക്കു മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം നിറവേറട്ടെ.'
ഉത്കണ്ഠാ സോമപാനസ്യ വര്തതേ നൌ സുരൈഃ സഹ । ഭിഷജാവിതി ദേവേന നിഷിദ്ധൌ ചമസഗ്രഹേ
'ദേവന്മാരോടൊപ്പം സോമപാനം ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾക്കു വലിയ ആഗ്രഹമുണ്ട്; പക്ഷേ, വൈദ്യന്മാരായതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ സോമപാത്രം എടുക്കാൻ ഞങ്ങളെ വിലക്കി.'