വ്യാസ ഉവാച - ഇതി ശ്രുത്വാ വചസ്തസ്യ ച്യവനോ വാക്യമബ്രവീത് । വിനയോപനതം ദൃഷ്ട്വാ രാജാനം ദുഃഖിതം ഭൃശമ്
വ്യാസൻ പറയുന്നു: രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അവൻ വിനയത്തോടെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നതും ദുഃഖിതനുമായിരിക്കുന്നതും കണ്ടു, ച്യവനൻ സംസാരിച്ചു.
ച്യവന ഉവാച - രാജന്നാഹം കദാചിദ്വൈ കരോമി ക്രോധമണ്വപി । ന മയാദ്യൈവ ശപ്തസ്ത്വം ദുഹിത്രാ പീഡനേ കൃതേ
ച്യവനൻ പറഞ്ഞു: രാജാവേ, ഞാൻ ഒരിക്കലും കോപം പുലർത്തുന്നില്ല; ഇന്നും ഞാൻ മകളുടെ തെറ്റിന് വേണ്ടി നിന്നെ ശപിച്ചിട്ടില്ല.
നേത്രേ പീഡാ സമുത്പന്നാ മമ ചാദ്യ നിരാഗസഃ । തേന പാപേന ജാനാമി ദുഃഖിതസ്ത്വം മഹീപതേ
ഇന്ന് ഞാൻ കുറ്റമില്ലാതെയും എന്റെ കണ്ണുകളിൽ വേദന ഉണർത്തിയിരിക്കുന്നു; ആ പാപം കൊണ്ടാണ് രാജാവേ, നീയും ദുരിതം അനുഭവിക്കുന്നത്.
അപരാധം പരം കൃത്വാ ദേവീഭക്തസ്യ കോ ജനഃ । സുഖം ലഭേത യദപി ഭവേത് ത്രാതാ ശിവഃ സ്വയമ്
ദേവിയുടെ ഭക്തനോടു വലിയ അപരാധം ചെയ്താൽ, ശിവൻ തന്നെ രക്ഷകനായാലും ആരും സന്തോഷം നേടാൻ കഴിയില്ല.
കിം കരോമി മഹീപാല നേത്രഹീനോ ജരാവൃതഃ । അന്ധസ്യ പരിചര്യാം ച കഃ കരിഷ്യതി പാര്ഥിവ
എന്ത് ചെയ്യണം രാജാവേ, കണ്ണില്ലാതെ വയസ്സും ബാധിച്ചിരിക്കുന്നു. ഒരു അന്ധനെ ആരാണ് നോക്കിക്കൊടുക്കുക, രാജാവേ?
രാജോവാച - സേവകാ ബഹവഃ സേവാം കരിഷ്യന്തി തവാനിശമ് । ക്ഷമസ്വ മുനിശാര്ദൂല സ്വല്പക്രോധാ ഹി താപസാഃ
രാജാവ് പറഞ്ഞു: അനവധി സേവകർ രാത്രിയും പകലും നിന്നെ സേവിക്കും. ക്ഷമിക്കണം മഹർഷേ, വ്രതസ്ഥർക്ക് കോപം വേഗം വരാറില്ലല്ലോ.
ച്യവന ഉവാച - അന്ധോഽഹം നിര്ജനോ രാജംസ്തപസ്തപ്തും കഥം ക്ഷമഃ । ത്വദീയാഃ സേവകാഃ കിം തേ കരിഷ്യന്തി മമ പ്രിയമ്
ച്യവനൻ പറഞ്ഞു: ഞാൻ അന്ധനും ഒറ്റയ്ക്കുമാണ് രാജാവേ, എങ്ങനെ ഞാൻ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാനാകും? നിന്റെ സേവകർ എനിക്ക് എന്ത് ഉപകാരമാകും?
ക്ഷമാപയസി ചേന്മാം ത്വം കുരു മേ വചനം നൃപ । ദേഹി മേ പരിചര്യാര്ഥം കന്യാം കമലലോചനാമ്
നീ എന്നോട് ക്ഷമ ചോദിക്കണമെങ്കിൽ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കണം രാജാവേ. കമലനയനിയായ ഒരു പെൺകുട്ടിയെ എനിക്ക് സേവനത്തിന് തരിക.
തുഷ്യേഽനയാ മഹാരാജ പുത്ര്യാ തവ മഹാമതേ । കരിഷ്യാമി തപശ്ചാഹം സാ മേ സേവാം കരിഷ്യതി
നിന്റെ മകളെ കിട്ടിയാൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കും മഹാരാജാവേ. ഞാൻ വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കും, അവൾ എന്നെ സേവിക്കും.
ഏവം കൃതേ സുഖം മേ സ്യാത്തവ ചൈവ ഭവിഷ്യതി । സന്തുഷ്ടേ മയി രാജേന്ദ്ര സൈനികാനാം ന സംശയഃ
ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ ഞാനും നിനക്കും സന്തോഷം ലഭിക്കും. ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാകുമ്പോൾ, രാജാധിരാജാവേ, നിന്റെ സൈന്യത്തിന് സംരക്ഷണം ഉറപ്പാണ്.
വിചിന്ത്യ മനസാ ഭൂപ കന്യാദാനം സമാചര । ന ചാത്ര ദൂഷണം കിഞ്ചിത്താപസോഽഹം യതവ്രതഃ
മനസ്സിൽ ആലോചിച്ച്, രാജാവേ, മകളെ നൽകൂ. ഇതിൽ ഒരു തെറ്റുമില്ല, ഞാൻ വ്രതപാലകനാണ്.
വ്യാസ ഉവാച - ശര്യാതിര്വചനം ശ്രുത്വാ മുനേശ്ചിന്താതുരോഽഭവത് । ന ദാസ്യേഽപ്യഥവാ ദാസ്യേ കിഞ്ചിന്നോവാച ഭാരത
വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: മുനിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ശര്യാതി മനസ്സിൽ വലിയ വിഷമം അനുഭവിച്ചു. 'നൽകില്ല, അല്ലെങ്കിൽ നൽകാം' എന്നിങ്ങനെ ആലോചിച്ചെങ്കിലും, ഒന്നും പറഞ്ഞു ഇല്ല, ഭാരതാവേ.
കഥമന്ധായ വൃദ്ധായ കുരൂപായ സുതാമിമാമ് । ദേവകന്യോപമാം ദത്ത്വാ സുഖീ സ്യാമാത്മസമ്ഭവാമ്
എന്റെ മകളെ — ദേവതയെപ്പോലെയുള്ളവളെ — ഒരു അന്ധനും വയസ്സായതും ആകർഷണശൂന്യനുമായ ആളിന് നൽകി ഞാൻ എങ്ങനെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും?
കോ വാത്മനഃ സുഖാര്ഥായ പുത്ര്യാഃ സംസാരജം സുഖമ് । ഹരതേഽല്പമതിഃ പാപോ ജാനന്നപി ശുഭാശുഭമ്
സ്വന്തം സന്തോഷത്തിനായി മകളെ ലോകസുഖത്തിനായി നൽകാൻ ആരാണ് തയ്യാറാവുക? നല്ലതും ചീത്തയും അറിയുന്നവൻ അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് അൽപബുദ്ധിയും പാപിയുമാണ്.
പ്രാപ്യ സാ ച്യവനം സുഭ്രൂഃ പഞ്ചബാണശരാര്ദിതാ । അന്ധം വൃദ്ധം പതിം പ്രാപ്യ കഥം കാലം നയിഷ്യതി
സുന്ദരഭ്രുവായ മകൾ, മനസ്സിൽ മോഹം നിറഞ്ഞ്, ച്യവനനെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിച്ചാൽ, അവൾ എങ്ങനെ ഒരു അന്ധനും വയസ്സായവനുമായ ഭർത്താവിനൊപ്പം കാലം കഴിക്കും?
യൌവനേ ദുര്ജയഃ കാമോ വിശേഷേണ സുരൂപയാ । ആത്മതുല്യം പതിം പ്രാപ്യ കിമു വൃദ്ധം വിലോചനമ്
യൗവനത്തിൽ മോഹം അതിജയിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, പ്രത്യേകിച്ച് സുന്ദരിയായവൾക്ക്. ഭർത്താവ് തനിക്കു തുല്യനായാൽ പോലും, വയസ്സായ അന്ധനോടോ?
ഗൌതമം താപസം പ്രാപ്യ രൂപയൌവനസംയുതാ । അഹല്യാ വാസവേനാശു വഞ്ചിതാ വരവര്ണിനീ
രൂപവും യൗവനവും ഉള്ള അഹല്യാ ഗൗതമമുനിയെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിച്ചിട്ടും, വാസവൻ അവളെ വഞ്ചിച്ചു, സുന്ദരിയേ.
ശപ്താ ച പതിനാ പശ്ചാജ്ജ്ഞാത്വാ ധര്മവിപര്യയമ് । തസ്മാദ്ഭവതു മേ ദുഃഖം ന ദദാമി സുകന്യകാമ്
ധർമ്മം ലംഘിച്ചതറിഞ്ഞ് ഭർത്താവ് അവളെ ശപിച്ചു. അതിനാൽ, എനിക്ക് ദു:ഖം വരട്ടെ, എങ്കിലും ഞാൻ സുകന്യയെ നൽകില്ല.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ ശര്യാതിര്വിമനാ സ്വഗൃഹം യയൌ । സചിവാംശ്ച സമാദായ മന്ത്രം ചക്രേഽതിദുഃഖിതഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ചശേഷം ശര്യാതി വിഷമത്തോടെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി, മന്ത്രിമാരെ കൂട്ടി, വലിയ ദു:ഖത്തിൽ ആലോചന നടത്തി.
ഭോ മന്ത്രിണോ ബ്രുവന്ത്വദ്യ കിം കര്തവ്യം മയാധുനാ । പുത്രീ ദേയാഥ വിപ്രായ ഭോക്തവ്യം ദുഃഖമേവ വാ
മന്ത്രിമാരേ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം എന്ന് പറയൂ. മകളെ വൃദ്ധനു നൽകണോ, അല്ലെങ്കിൽ ഈ ദു:ഖം സഹിക്കണോ?
വിചാരയധ്വം മിലിതാ ഹിതം സ്യാന്മമ വൈ കഥമ് । മന്ത്രിണ ഊചുഃ - കിം ബ്രൂമോഽസ്മിന്മഹാരാജ സങ്കടേഽതിദുരാസദേ
എനിക്ക് എന്താണ് ഉത്തമം എന്ന് ചേർന്ന് ആലോചിച്ച് പറയൂ. മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവേ, ഇത്രയും വലിയ കഷ്ടതയിലും ഞങ്ങൾ എന്ത് പറയാൻ കഴിയും?
ദുര്ഭഗായ സുകന്യൈഷാ കഥം ദേയാതിസുന്ദരീ । വ്യാസ ഉവാച - തദാ ചിന്താകുലം വീക്ഷ്യ പിതരം മന്ത്രിണസ്തദാ
ഇത്രയും സുന്ദരിയായ സുകന്യയെ ദുർഭാഗ്യവാനായവനു എങ്ങനെ നൽകും? വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: അപ്പന്റെ മനസ്സിൽ വിഷമം കണ്ടപ്പോൾ മന്ത്രിമാരും അതുപോലെ ദു:ഖിതരായി.
സുകന്യാ ത്വിങ്ഗിതം ജ്ഞാത്വാ പ്രഹസ്യേദമുവാച ഹ । പിതഃ കസ്മാദ്ഭവാനദ്യ ചിന്താവ്യാകുലിതേന്ദ്രിയഃ
സുകന്യ, അച്ഛന്റെ മനസ്സിലുള്ള വിഷമം മനസ്സിലാക്കി, മൃദുവായി ചിരിച്ച് ചോദിച്ചു: "അച്ഛാ, ഇന്ന് എന്തുകൊണ്ടാണ് ഇങ്ങനെ വിഷമിച്ച് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അലമുറയോടെയാണ്?"
മത്കൃതേ ദുഃഖസംവിഗ്നോ വിഷണ്ണവദനോഽസി വൈ । അഹം ഗത്വാ മുനിം തത്ര സമാശ്വാസ്യ ഭയാര്ദിതമ്
"എന്നെക്കുറിച്ചാണ് അച്ഛൻ ഈ വിധം ദുഃഖവും നിരാശയും അനുഭവിക്കുന്നത്. ഞാൻ ആ മുനിയെ സമീപിച്ച്, ഭയത്തിൽ ആകുലനായ അവനെ ആശ്വസിപ്പിക്കാം."
കരിഷ്യാമി പ്രസന്നം തം ആത്മദാനേന വൈ പിതഃ । ഇതി രാജാ വചഃ ശ്രുത്വാ ഭാഷിതം യത്സുകന്യയാ
"അച്ഛാ, ഞാൻ എന്നെ തന്നെ സമർപ്പിച്ച് ആ മുനിയെ സന്തോഷിപ്പിക്കും." സുകന്യ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ രാജാവ് കേട്ടു.
താമുവാച പ്രസന്നാത്മാ സചിവാനാം ച ശൃണ്വതാമ് । കഥം പുത്രി ത്വമന്ധസ്യ പരിചര്യാം വനേഽബലാ
അപ്പോൾ മനസ്സു ശാന്തനായ രാജാവ് മന്ത്രിമാർക്കു മുന്നിൽ സുകന്യയോടു പറഞ്ഞു: "മകളേ, നീ എങ്ങനെ കാട്ടിൽ കാഴ്ചയില്ലാത്ത ഒരാളുടെ സേവനം ചെയ്യാൻ പോകുന്നു?"
കരിഷ്യസി ജരാര്തസ്യ ക്രോധനസ്യ വിശേഷതഃ । കഥമന്ധായ ചാനേന രൂപേണ രതിസന്നിഭാമ്
"വയസ്സായതും ക്രോധം കൂടിയതുമായ ഒരാളെ നീ എങ്ങനെ നോക്കിക്കൊള്ളും? നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തോടെ, കാഴ്ചയില്ലാത്ത ആ മനുഷ്യനോടു പ്രിയപ്പെട്ടവനെന്നപോലെ നീ എങ്ങനെ ജീവിക്കും?"
ദദാമി ജരയാ ഗ്രസ്തദേഹായ സുഖവാഞ്ഛയാ । പിത്രാ പുത്രീ പ്രദാതവ്യാ വയോജ്ഞാതിബലായ ച
"നിന്റെ സന്തോഷത്തിനായി, വൃദ്ധപ്രായം പിടിച്ചവനോടു ഞാൻ നിന്നെ എങ്ങനെ നൽകും? അച്ഛൻ തന്റെ മകളെ സമാനമായ പ്രായവും ശക്തിയും ഉള്ളവർക്കാണ് നൽകേണ്ടത്."
ധനധാന്യസമൃദ്ധായ നാധനായ കദാചന । ക്വ തേ രൂപം വിശാലാക്ഷി ക്വാസൌ വൃദ്ധോ വനേചരഃ
"സമ്പത്തും ധാന്യവും ഉള്ളവർക്കാണ് മകളെ നൽകേണ്ടത്, ദരിദ്രനു ഒരിക്കലും അല്ല. വിശാലമായ കണ്ണുള്ളേ, നിന്റെ സൗന്ദര്യവും ആ കാട്ടിൽ ജീവിക്കുന്ന വൃദ്ധനും തമ്മിൽ എന്ത് സാമ്യമുണ്ട്?"
കഥം ദേയാ മയാ പുത്രീ തസ്മൈ നാതിവരായ ച । ഉടജേ നിയതം വാസോ യസ്യ നിത്യം മനോഹരേ
"മകളെ, ഉത്തമനായവനല്ലാത്ത ഒരാളിന് എങ്ങനെ ഞാൻ നിന്നെ നൽകും? അവന്റെ താമസം എപ്പോഴും ആ മനോഹരമായ കുടിലിലാണ്."