ದೇವಾ ಊಚುಃ ದೇವಿ ಪ್ರಸೀದ ಪರಿಪಾಹಿ ಸುರಾನ್ಪ್ರತಪ್ತಾನ್ ವೃತ್ರಾಸುರೇಣ ಸಮರೇ ಪರಿಪೀಡಿತಾಂಶ್ಚ । ದೀನಾರ್ತಿನಾಶನಪರೇ ಪರಮಾರ್ಥತತ್ತ್ವೇ ಪ್ರಾಪ್ತಾಂಸ್ತ್ವದಙ್ಘ್ರಿಕಮಲಂ ಶರಣಂ ಸದೈವ
ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: ದೇವಿಯೇ, ದಯಮಾಡು! ವೃತ್ರಾಸುರನಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೀಡಿತರಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ದುಃಖಿತರ ದುಃಖವನ್ನು ನೀಗಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವಳೇ, ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲವನ್ನು ಶರಣಾದವರಿಗೆ ಸದಾ ಪರಮ ಸತ್ಯ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ತ್ವಂ ಸರ್ವವಿಶ್ವಜನನೀ ಪರಿಪಾಲಯಾಸ್ಮಾನ್ ಪುತ್ರಾನಿವಾತಿಪತಿತಾನ್ ರಿಪುಸಙ್ಕಟೇಽಸ್ಮಿನ್ । ಮಾತರ್ನ ತೇಽಸ್ತ್ಯವಿದಿತಂ ಭುವನತ್ರಯೇಽಪಿ ಕಸ್ಮಾದುಪೇಕ್ಷಸಿ ಸುರಾನಸುರಪ್ರತಪ್ತಾನ್
ನೀನು ಎಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಯ ತಾಯಿ—ಶತ್ರುಗಳ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಾಯಿ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೋ ಹಾಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು; ತಾಯಿ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ನಿನಗೆ ಏನೂ ಅಜ್ಞಾತವಿಲ್ಲ, ಹಾಗಿದ್ದರೂ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಪೀಡಿತರಾಗಿರುವಾಗ ನೀನು ಯಾಕೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯೆ?
ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಮೇತದಖಿಲಂ ವಿಹಿತಂ ತ್ವಯೈವ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಹರಿಃ ಪಶುಪತಿಸ್ತವ ವಾಸನೋತ್ಥಾಃ । ಕುರ್ವನ್ತಿ ಕಾರ್ಯಮಖಿಲಂ ಸ್ವವಶಾ ನ ತೇ ತೇ ಭ್ರೂಭಙ್ಗಚಾಲನವಶಾದ್ವಿಹರನ್ತಿ ಕಾಮಮ್
ಈ ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೀನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೆ; ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿಹ, ಪಶುಪತಿ—all ನಿನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದವರು; ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ನಿನ್ನ ಭ್ರೂಭಂಗದಿಂದ ಅವರೆಲ್ಲಾ ನಿನ್ನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಾತಾ ಸುತಾನ್ಪರಿಭವಾತ್ಪರಿಪಾತಿ ದೀನಾನ್ ರೀತಿಸ್ತ್ವಯೈವ ರಚಿತಾ ಪ್ರಕಟಾಪರಾಧಾನ್ । ಕಸ್ಮಾನ್ನ ಪಾಲಯಸಿ ದೇವಿ ವಿನಾಪರಾಧಾ- ನಸ್ಮಾಂಸ್ತ್ವದಙ್ಘ್ರಿಶರಣಾನ್ಕರುಣಾರಸಾಬ್ಧೇ
ತಾಯಿ, ಅಪಮಾನದಿಂದ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ನಿನ್ನ ನಿಯಮ; ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದವರನ್ನೂ ನೀನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯಲ್ಲ, ಹಾಗಿದ್ದರೆ ತಪ್ಪಿಲ್ಲದ ನಾವು ನಿನ್ನ ಪಾದ ಶರಣಾದಾಗ, ಕರುನಾಸಾಗರಿಯಾದ ನೀನು ನಮ್ಮನ್ನು ಯಾಕೆ ರಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
ನೂನಂ ಮದಙ್ಘ್ರಿಭಜನಾಪ್ತಪದಾಃ ಕಿಲೈತೇ ಭಕ್ತಿಂ ವಿಹಾಯ ವಿಭವೇ ಸುಖಭೋಗಲುಬ್ಧಾಃ । ನೇಮೇ ಕಟಾಕ್ಷವಿಷಯಾ ಇತಿ ಚೇನ್ನ ಚೈಷಾ ರೀತಿಃ ಸುತೇ ಜನನಕರ್ತರಿ ಚಾಪಿ ದೃಷ್ಟಾ
ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ನಿನ್ನ ಪಾದವನ್ನು ಆರಾಧನೆಮೂಲಕ ಪಡೆದವರು ಈಗ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಖದಲ್ಲಿ ಆಸೆಪಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ; ನೀನು ಹೇಳಿದರೆ, ಇವರು ನಿನ್ನ ಕಟಾಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ ಎಂದು, ಆದರೂ ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹೀಗೆ ವರ್ತಿಸುವುದನ್ನು ಯಾರೂ ನೋಡಿಲ್ಲ.
ದೋಷೋ ನ ನೋಽತ್ರ ಜನನಿ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ಚಿತ್ತೇ ಯತ್ತೇ ವಿಹಾಯ ಭಜನಂ ವಿಭವೇ ನಿಮಗ್ನಾಃ । ಮೋಹಸ್ತ್ವಯಾ ವಿರಚಿತಃ ಪ್ರಭವತ್ಯಸೌ ನ- ಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಸ್ವಭಾವಕರುಣೇ ದಯಸೇ ಕಥಂ ನ
ತಾಯಿ, ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಯಾವ ತಪ್ಪೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ನಿನ್ನ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಐಶ್ವರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಮೋಹವನ್ನೂ ನೀನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೆ; ಆ ಮೋಹವೂ ನಿನ್ನಿಂದ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಸಹಜವಾಗಿ ದಯಾಳುವಾದ ನೀನು ನಮಗೆ ದಯೆ ಯಾಕೆ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
ಪೂರ್ವಂ ತ್ವಯಾ ಜನನಿ ದೈತ್ಯಪತಿರ್ಬಲಿಷ್ಠೋ ವ್ಯಾಪಾದಿತೋ ಮಹಿಷರೂಪಧರಃ ಕಿಲಾಜೌ । ಅಸ್ಮತ್ಕೃತೇ ಸಕಲಲೋಕಭಯಾವಹೋಽಸೌ ವೃತ್ರಂ ಕಥಂ ನ ಭಯದಂ ವಿಧುನೋಷಿ ಮಾತಃ
ಅಮ್ಮಾ, ನೀನು ಹಿಂದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಹಿಷ ರೂಪದ ಭಯಂಕರ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ್ದೆ. ಆ ದೈತ್ಯನು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಿಗೂ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದನು, ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ನೀನು ಆ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿದ್ದೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ವೃತ್ರನಿಂದ ಉಂಟಾದ ಈ ಭಯವನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ದೂರಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲೆ, ತಾಯಿ?
ಶುಮ್ಭಸ್ತಥಾತಿಬಲವಾನನುಜೋ ನಿಶುಮ್ಭ- ಸ್ತೌ ಭ್ರಾತರೌ ತದನುಗಾ ನಿಹತಾ ಹತೌ ಚ । ವೃತ್ರಂ ತಥಾ ಜಹಿ ಖಲಂ ಪ್ರಬಲಂ ದಯಾರ್ದ್ರೇ ಮತ್ತಂ ವಿಮೋಹಯ ತಥಾ ನ ಭವೇದ್ಯಥಾಸೌ
ಶುಂಭ ಮತ್ತು ಅವನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ತಮ್ಮನಾದ ನಿಶುಂಭನನ್ನು, ಅವರ ಜೊತೆಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲರನ್ನು ನೀನು ಕೊಂದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ದಯಾಳುವಾದೆ, ಈ ದುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ವೃತ್ರನನ್ನು ಕೂಡ ಸಂಹರಿಸು. ಅವನನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ, ಅವನು ಅವರುಗಳಂತೆ ಭಯಂಕರನಾಗದಂತೆ ಮಾಡು.
ತ್ವಂ ಪಾಲಯಾದ್ಯ ವಿಬುಧಾನಸುರೇಣ ಮಾತಃ ಸನ್ತಾಪಿತಾನತಿತರಾಂ ಭಯವಿಹ್ವಲಾಂಶ್ಚ । ನಾನ್ಯೋಽಸ್ತಿ ಕೋಽಪಿ ಭುವನೇಷು ಸುರಾರ್ತಿಹನ್ತಾ ಯಃ ಕ್ಲೇಶಜಾಲಮಖಿಲಂ ನಿದಹೇತ್ಸ್ವಶಕ್ತ್ಯಾ
ತಾಯಿ, ಇಂದು ಈ ದೈತ್ಯನಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಅವರು ತುಂಬಾ ಸಂಕಟಪಟ್ಟು, ಭಯದಿಂದ ತತ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ದೇವತೆಗಳ ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು, ಎಲ್ಲ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ.
ವೃತ್ರೇ ದಯಾ ತವ ಯದಿ ಪ್ರಥಿತಾ ತಥಾಪಿ ಜಹ್ಯೇನಮಾಶು ಜನದುಃಖಕರಂ ಖಲಂ ಚ । ಪಾಪಾತ್ಸಮುದ್ಧರ ಭವಾನಿ ಶರೈಃ ಪುನಾನಾ ನೋಚೇತ್ಪ್ರಯಾಸ್ಯತಿ ತಮೋ ನನು ದುಷ್ಟಬುದ್ಧಿಃ
ವೃತ್ರನ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ದಯೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದರೂ, ಜನರಿಗೆ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಈ ದುಷ್ಟನನ್ನು ಬೇಗನೆ ಕೊಂದುಬಿಡು. ಭವಾನಿ, ನಿನ್ನ ಬಾಣಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪಾಪದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸು, ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅವನ ದುಷ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಂಧಕಾರ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ತೇ ಪ್ರಾಪಿತಾಃ ಸುರವನಂ ವಿಬುಧಾರಯೋ ಯೇ ಹತ್ವಾ ರಣೇಽಪಿ ವಿಶಿಖೈಃ ಕಿಲ ಪಾವಿತಾಸ್ತೇ । ತ್ರಾತಾ ನ ಕಿಂ ನಿರಯಪಾತಭಯಾದ್ದಯಾರ್ದ್ರೇ ಯಚ್ಛತ್ರವೋಽಪಿ ನ ಹಿ ಕಿಂ ವಿನಿಹಂಸಿ ವೃತ್ರಮ್
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಬಾಣಗಳಿಂದ ಸಂಹರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸ್ವರ್ಗದವನಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದು, ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ಬೀಳುವ ಭಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೆ, ದಯಾಳುವೆ. ಹಾಗಾದರೆ, ವೃತ್ರನು ಕೂಡ ಶತ್ರುವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಅವನನ್ನು ನೀನು ಏಕೆ ಸಂಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ?
ಜಾನೀಮಹೇ ರಿಪುರಸೌ ತವ ಸೇವಕೋ ನ ಪ್ರಾಯೇಣ ಪೀಡಯತಿ ನಃ ಕಿಲ ಪಾಪಬುದ್ಧಿಃ । ಯಸ್ತಾವಕಸ್ತ್ವಿಹ ಭವೇದಮರಾನಸೌ ಕಿಂ ತ್ವತ್ಪಾದಪಙ್ಕಜರತಾನ್ನನು ಪೀಡಯೇದ್ವಾ
ಈ ಶತ್ರು ನಿನ್ನ ಸೇವಕನೆಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ, ಅವನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾಪ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವನು ನಿನಗೆ ಭಕ್ತನಾದರೆ, ಅಮರಳಾದೆ, ನಿನ್ನ ಪಾದಾರವಿಂದದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾದವರನ್ನು ಅವನು ಹಿಂಸಿಸುವುದೇ?
ಕುರ್ಮಃ ಕಥಂ ಜನನಿ ಪೂಜನಮದ್ಯ ತೇಽಮ್ಬ ಪುಷ್ಪಾದಿಕಂ ತವ ವಿನಿರ್ಮಿತಮೇವ ಯಸ್ಮಾತ್ । ಮನ್ತ್ರಾ ವಯಂ ಚ ಸಕಲಂ ಪರಶಕ್ತಿರೂಪಂ ತಸ್ಮಾದ್ಭವಾನಿ ಚರಣೇ ಪ್ರಣತಾಃ ಸ್ಮ ನೂನಮ್
ತಾಯಿ, ಇಂದು ನಿನ್ನ ಪೂಜೆಗೆ ಹೂವನ್ನಾದರೂ ಹೇಗೆ ಅರ್ಪಿಸೋಣ? ಏಕೆಂದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೀನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದೆ. ಮಂತ್ರಗಳು, ನಾವು, ಎಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ರೂಪಗಳು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭವಾನಿ, ನಾವು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗುತ್ತೇವೆ.
ಧನ್ಯಾಸ್ತ ಏವ ಮನುಜಾ ಹಿ ಭಜನ್ತಿ ಭಕ್ತ್ಯಾ ಪಾದಾಮ್ಬುಜಂ ತವ ಭವಾಬ್ಧಿಜಲೇಷು ಪೋತಮ್ । ಯಂ ಯೋಗಿನೋಽಪಿ ಮನಸಾ ಸತತಂ ಸ್ಮರನ್ತಿ ಮೋಕ್ಷಾರ್ಥಿನೋ ವಿಗತರಾಗವಿಕಾರಮೋಹಾಃ
ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲವನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ಧನ್ಯರು. ಅದು ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಲು ದೋಣಿಯಂತೆ. ಯೋಗಿಗಳೂ ಸದಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬಯಸುವವರು, ರಾಗ, ಪರಿವರ್ತನೆ, ಮೋಹವಿಲ್ಲದೆ.
ಯೇ ಯಾಜ್ಞಿಕಾಃ ಸಕಲವೇದವಿದೋಽಪಿ ನೂನಂ ತ್ವಾಂ ಸಂಸ್ಮರನ್ತಿ ಸತತಂ ಕಿಲ ಹೋಮಕಾಲೇ । ಸ್ವಾಹಾಂ ತು ತೃಪ್ತಿಜನನೀಮಮರೇಶ್ವರಾಣಾಂ ಭೂಯಃ ಸ್ವಧಾಂ ಪಿತೃಗಣಸ್ಯ ಚ ತೃಪ್ತಿಹೇತುಮ್
ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರು, ಎಲ್ಲಾ ವೇದಗಳನ್ನು ತಿಳಿದವರೂ ಕೂಡ, ಯಜ್ಞಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೀನು ಸ್ವಾಹಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ತಾಯಿ, ಮತ್ತೆ ಸ್ವಧಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಗಳಿಗೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವಳು.
ಮೇಧಾಸಿ ಕಾನ್ತಿರಸಿ ಶಾನ್ತಿರಪಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾ ಬುದ್ಧಿಸ್ತ್ವಮೇವ ವಿಶದಾರ್ಥಕರೀ ನರಾಣಾಮ್ । ಸರ್ವಂ ತ್ವಮೇವ ವಿಭವಂ ಭುವನತ್ರಯೇಽಸ್ಮಿ- ನ್ಕೃತ್ವಾ ದದಾಸಿ ಭಜತಾಂ ಕೃಪಯಾ ಸದೈವ
ನೀನು ಬುದ್ಧಿ, ನೀನು ಸೌಂದರ್ಯ, ನೀನು ಶಾಂತಿ, ನೀನು ಜನರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿವೇಕವನ್ನು ನೀಡುವವಳು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಐಶ್ವರ್ಯವೂ ನೀನೇ, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸದಾ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಅದನ್ನು ನೀಡುವವಳು ನೀನೇ.
ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ ಏವಂ ಸ್ತುತಾ ಸುರೈರ್ದೇವೀ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಾ ಸಾಭವತ್ತದಾ । ಚಾರುರೂಪಧರಾ ತನ್ವೀ ಸರ್ವಾಭರಣಭೂಷಿತಾ
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ತುತಿಸಿದಾಗ, ಆ ದೇವಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ಸುಂದರವಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತಳಾಗಿ, ಸೊಗಸಾದ ದೇಹದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಳಾದಳು.
ಪಾಶಾಂಕುಶವರಾಭೀತಿಲಸದ್ಬಾಹುಚತುಷ್ಟಯಾ । ರಣತ್ಕಿಙ್ಕಿಣಿಕಾಜಾಲರಸನಾಬದ್ಧಸತ್ಕಟಿಃ
ಅವಳ ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶ, ಅಂಕುಶ, ವರ ಮತ್ತು ಅಭಯವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಅವಳ ನಡು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮುತ್ತುಗಳು ಜೋಡಿಸಲಾದ ಗಂಟುಗಳ ಹಾರದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
ಕಲಕಣ್ಠೀರವಾ ಕಾನ್ತಾ ಕ್ವಣತ್ಕಙ್ಕಣನೂಪುರಾ । ಚನ್ದ್ರಖಣ್ಡಸಮಾಬದ್ಧರತ್ನಮೌಲಿವಿರಾಜಿತಾ
ಅವಳ ಸ್ವರವು ಕೋಗಿಲೆಯಂತೆ ಮಧುರವಾಗಿತ್ತು, ಅವಳು ಮನಮೋಹಿನಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಅವಳ ಕೈಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಜ್ಜೆಗಳು ಮೃದುವಾಗಿ ಜ್ಞಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಚಂದ್ರಕಲೆಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಕಿರೀಟ ಅವಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಮನ್ದಸ್ಮಿತಾರವಿನ್ದಾಸ್ಯಾ ನೇತ್ರತ್ರಯವಿಭೂಷಿತಾ । ಪಾರಿಜಾತಪ್ರಸೂನಾಚ್ಛನಾಲವರ್ಣಸಮಪ್ರಭಾ
ಅವಳ ಮುಖವು ಕಮಲದಂತೆ, ಮೃದುವಾದ ನಗುವಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅವಳಿಗೆ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು, ಅವಳ ದೇಹದ ಪ್ರಕಾಶವು ಹಸಿರು ಪಾರಿಜಾತ ಹೂವಿನ ಬಣ್ಣದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ರಕ್ತಾಮ್ಬರಪರೀಧಾನಾ ರಕ್ತಚನ್ದನಚರ್ಚಿತಾ । ಪ್ರಸಾದಸುಮುಖೀ ದೇವೀ ಕರುಣಾರಸಸಾಗರಾ
ಅವಳು ಕೆಂಪು ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿದ್ದಳು, ಕೆಂಪು ಚಂದನವನ್ನು ಲೇಪಿಸಿದ್ದಳು. ಆ ದೇವಿಯ ಮುಖ ಸದಾ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಅವಳು ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರಳಾಗಿದ್ದಳು.
ಸರ್ವಶೃಙ್ಗಾರವೇಷಾಢ್ಯಾ ಸರ್ವದ್ವೈತಾರಣಿಃ ಪರಾ । ಸರ್ವಜ್ಞಾ ಸರ್ವಕರ್ತ್ರೀ ಚ ಸರ್ವಾಧಿಷ್ಠಾನರೂಪಿಣೀ
ಅವಳು ಎಲ್ಲ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಳು, ಎಲ್ಲ ದ್ವೈತಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ಪರಮಾತ್ಮಳಾಗಿದ್ದಳು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವಳು, ಎಲ್ಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುವವಳು, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಾನಗಳ ರೂಪವಳಾಗಿದ್ದಳು.
ಸರ್ವವೇದಾನ್ತಸಂಸಿದ್ಧಾ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದರೂಪಿಣೀ । ಪ್ರಣೇಮುಸ್ತಾಂ ಸಮಾಲೋಕ್ಯ ಸುರಾ ದೇವೀಂ ಪುರಃಸ್ಥಿತಾಮ್
ಅವಳು ಎಲ್ಲ ವೇದಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಳಾಗಿದ್ದಳು, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ರೂಪವಳಾಗಿದ್ದಳು. ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ದೇವತೆಗಳು ಅವಳಿಗೆ ವಂದಿಸಿದರು.
ತಾನಾಹ ಪ್ರಣತಾನಮ್ಬಾ ಕಿಂ ವಃ ಕಾರ್ಯಂ ಬ್ರುವನ್ತು ಮಾಮ್ । ದೇವಾ ಊಚುಃ ಮೋಹಯೈನಂ ರಿಪುಂ ವೃತ್ರಂ ದೇವಾನಾಮತಿದುಃಖದಮ್
ಆ ಶರಣಾದವರನ್ನು ನೋಡಿ ತಾಯಿ ಕೇಳಿದಳು: 'ನಿಮಗೆ ಯಾವ ಕೆಲಸ ಬೇಕು? ಹೇಳಿ.' ದೇವತೆಗಳು ಹೇಳಿದರು: 'ನಮಗೆ ತುಂಬಾ ದುಃಖ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಈ ವೃತ್ರ ಎಂಬ ಶತ್ರುವನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸು.'
ಯಥಾ ವಿಶ್ವಸತೇ ದೇವಾಂಸ್ತಥಾ ಕುರು ವಿಮೋಹಿತಮ್ । ಆಯುಧೇ ಚ ಬಲಂ ದೇಹಿ ಹತಃ ಸ್ಯಾದ್ಯೇನ ವಾ ರಿಪುಃ
ನೀನು ದೇವತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುತ್ತೀಯೋ, ಹೀಗೆಯೇ ಮೋಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡು. ಆಯುಧಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿ ಕೊಡು, ಅದರಿಂದ ಶತ್ರುನು ಹತನಾಗಲಿ.
ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ ತಥೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಭಗವತೀ ತತ್ರೈವಾನ್ತರಧೀಯತ । ಸ್ವಾನಿ ಸ್ವಾನಿ ನಿಕೇತಾನಿ ಜಗ್ಮುರ್ದೇವಾ ಮುದಾನ್ವಿತಾಃ
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿ ಮಾತಾಡಿದ ದೇವಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಂತರಧಾನವಾದಳು. ದೇವತೆಗಳು ಸಂತೋಷದಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.
ಛದ್ಮೇನೇನ್ದ್ರೇಣ ಫೇನದ್ವಾರಾ ಪರಾಶಕ್ತಿಸ್ಮರಣಪೂರ್ವಕಂ ವೃತ್ರಹನನವರ್ಣನಮ್ ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ ಏವಂ ಪ್ರಾಪ್ತವರಾ ದೇವಾ ಋಷಯಶ್ಚ ತಪೋಧನಾಃ । (ಜಗ್ಮುಃ ಸರ್ವೇ ಚ ಸಮ್ಮನ್ತ್ರ್ಯ ವೃತ್ರಸ್ಯಾಶ್ರಮಮುತ್ತಮಮ್ ।) ದದೃಶುಸ್ತತ್ರ ತಂ ವೃತ್ರಂ ಜ್ವಲನ್ತಮಿವ ತೇಜಸಾ
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳಿದನು: ಹೀಗೆ ವರವನ್ನು ಪಡೆದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಋಷಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ವೃತ್ರನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ವೃತ್ರನನ್ನು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ನೋಡಿದರು.
ಧಕ್ಷ್ಯನ್ತಮಿವ ಲೋಕಾಂಸ್ತ್ರೀನ್ಗ್ರಸನ್ತಮಿವ ಚಾಮರಾನ್ । ಋಷಯೋಽಥ ತತೋಽಭ್ಯೇತ್ಯ ವೃತ್ರಮೂಚುಃ ಪ್ರಿಯಂ ವಚಃ
ಅವನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನುಂಗುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದನು. ಆಗ ಋಷಿಗಳು ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ವೃತ್ರನಿಗೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು.
ದೇವಕಾರ್ಯಾರ್ಥಸಿದ್ಧ್ಯರ್ಥಂ ಸಾಮಯುಕ್ತಂ ರಸಾತ್ಮಕಮ್ । ಋಷಯ ಊಚುಃ ವೃತ್ರ ವೃತ್ರ ಮಹಾಭಾಗ ಸರ್ವಲೋಕಭಯಙ್ಕರ
ದೇವತೆಗಳ ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ, ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಋಷಿಗಳು ಹೇಳಿದರು: ವೃತ್ರ, ವೃತ್ರ, ಮಹಾಭಾಗ, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಭಯ ಉಂಟುಮಾಡುವವನೇ,
ವ್ಯಾಪ್ತಂ ತ್ವಯೈತತ್ಸಕಲಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡಮಖಿಲಂ ಕಿಲ । ಶಕ್ರೇಣ ತವ ವೈರಂ ಯತ್ತತ್ತು ಸೌಖ್ಯವಿಘಾತಕಮ್
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ನೀನು ತುಂಬಿದ್ದೀಯೆ. ಶಕ್ರನೊಂದಿಗೆ ನಿನಗೆ ಇರುವ ವೈಷಮ್ಯವೇ ಸುಖಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.