ಆಹ್ಲಾದಕಾನಾಂ ಚನ್ದ್ರಶ್ಚ ಧನಾನಾಂ ಚ ಯಥಾ ಯಶಃ । ಕ್ಷಮಾವತಾಂ ಯಥಾ ಭೂಮಿರ್ಗಾಮ್ಭೀರ್ಯೇ ಸಾಗರೋ ಯಥಾ
ಹೆಮ್ಮೆಯು ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕಾರಣವೋ, ಚಂದ್ರನು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೋ, ಸಹನೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಭೂಮಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವಂತೆ, ಸಾಗರವು ಎಷ್ಟು ಆಳವೋ, ಹೀಗೆಯೇ—
! ಮಂತ್ರಾಣಾಂ ಚೈವ ಸಾವಿತ್ರೀ ಪಾಪನಾಶೇ ಹರಿಸ್ಮೃತಿಃ । ಅಷ್ಟಾದಶಪುರಾಣಾನಾಂ ದೇವೀಭಾಗವತಂ ತಥಾ
ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿತ್ರೀ ಅತ್ಯುತ್ತಮ, ಪಾಪವನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಹರಿಯ ನೆನೆಯುವುದು ಶ್ರೇಷ್ಠ, ಹದಿನೆಂಟು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದೇವೀಭಾಗವತವೂ ಹೀಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ.
ಯೇನ ಕೇನಾಪ್ಯುಪಾಯೇನ ನವಕೃತ್ವಃ ಶೃಣೋತಿ ಚೇತ್ । ನ ಶಕ್ಯಂ ತತ್ಫಲಂ ವಕ್ತುಂ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತಃ ಸ ಏವ ಹ
ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಇದನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ಬಾರಿ ಕೇಳಿದರೆ, ಅದರ ಫಲವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದು; ಅವನು ಬದುಕಿದ್ದಾಗಲೇ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಭೂತಪ್ರೇತವಿನಾಶಾಯ ರಾಜ್ಯಲಾಭಾಯ ಶತ್ರುತಃ । ಪುತ್ರಲಾಭಾಯ ಶೃಣುಯಾದ್ದೇವೀಭಾಗವತಂ ದ್ವಿಜಾಃ
ಭೂತಪ್ರೇತಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಲು, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಲು, ದೇವೀಭಾಗವತವನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು, ದ್ವಿಜರೆ.
ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಂ ಯಸ್ತು ಪಠೇದ್ವಾ ಶೃಣುಯಾದಪಿ । ಶ್ಲೋಕಾರ್ದ್ಧಂ ಶ್ಲೋಕಪಾದಂ ವಾ ಸಂಯಾತಿ ಪರಮಾಂ ಗತಿಮ್
ಯಾರು ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತವನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೋ ಅಥವಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೋ, ಒಂದು ಶ್ಲೋಕದ ಅರ್ಧವನ್ನಾದರೂ, ಪಾದವನ್ನಾದರೂ ಕೇಳಿದರೂ, ಅವರು ಪರಮ ಗತಿಯನ್ನೇ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಭಗವತ್ಯಾ ಸ್ವಯಂ ದೇವ್ಯಾ ಶ್ಲೋಕಾರ್ದ್ಧೇನ ಪ್ರಕಾಶಿತಮ್ । ಶಿಷ್ಯಪ್ರಶಿಷ್ಯದ್ವಾರೇಣ ತದೇವ ವಿಪುಲೀಕೃತಮ್
ದೇವಿಯು ತಾನೇ ಅರ್ಧ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು; ಆ ಉಪದೇಶವನ್ನು ಶಿಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯರು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿದರು.
ನ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾಃ ಪರೋ ಧರ್ಮೋ ನ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾಃ ಪರಂ ತಪಃ । ನ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾಃ ಸಮೋ ದೇವೋ ನ ಗಾಯತ್ರ್ಯಾಃ ಪರೋ ಮನುಃ
ಗಾಯತ್ರಿಯಿಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ, ಗಾಯತ್ರಿಯಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ತಪಸ್ಸಿಲ್ಲ, ಗಾಯತ್ರಿಯಿಗಿಂತ ಸಮಾನವಾದ ದೇವರಿಲ್ಲ, ಗಾಯತ್ರಿಯಿಗಿಂತ ಮೇಲಾದ ನಿಯಮವಿಲ್ಲ.
ಗಾತಾರಂ ತ್ರಾಯತೇ ಯಸ್ಮಾದ್ಗಾಯತ್ರೀ ತೇನ ಸೋಚ್ಯತೇ । ಸಾಽತ್ರ ಭಾಗವತೇ ದೇವೀ ಸರಹಸ್ಯಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಾ
ಯಾರನ್ನು ಗಾಯನ ಮಾಡುವವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಳೋ ಆಕೆ ಗಾಯತ್ರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಳು; ಇಲ್ಲಿ ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ಆ ರಹಸ್ಯ ದೇವಿಯು ಸ್ಥಾಪಿತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ.
ಅತೋ ಭಾಗವತಸ್ಯಾಸ್ಯ ದೇವ್ಯಾಃ ಪ್ರೀತಿಕರಸ್ಯ ಚ । ಮಹಾಂತ್ಯಪಿ ಪುರಾಣಾನಿ ಕಲಾಂ ನಾರ್ಹಂತಿ ಷೋಡಶೀಮ್
ಈ ದೇವಿಯ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಭಾಗವತದ ಹದಿನಾರು ಭಾಗಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಪುರಾಣಗಳೂ ಸಮಾನವಲ್ಲ.
ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತಂ ಪುರಾಣಮಮಲಂ ಯದ್ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಧನಂ ಧರ್ಮೋ ಧರ್ಮಸುತೇನ ಯತ್ರ ಗದಿತೋ ನಾರಾಯಣೇನಾಮಲಃ । ಗಾಯತ್ರ್ಯಾಶ್ಚ ರಹಸ್ಯಮತ್ರ ಚ ಮಣಿದ್ವೀಪಶ್ಚ ಸಂವರ್ಣಿತಃ ಶ್ರೀದೇವ್ಯಾ ಹಿಮಭೂಭೃತೇ ಭಗವತೀ ಗೀತಾ ಚ ಗೀತಾ ಸ್ವಯಮ್
ಶ್ರೀಮದ್ಭಾಗವತ ಪುರಾಣವು ಶುದ್ಧವಾದದು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಧನವೂ ಹೌದು; ಇಲ್ಲಿ ನಾರಾಯಣನು ಶುದ್ಧ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ, ಗಾಯತ್ರಿಯ ರಹಸ್ಯವೂ ಇದೆ, ಮಣಿದ್ವೀಪದ ವಿವರಣೆಯೂ ಇದೆ; ದೇವಿಯು ತಾನೇ ಹಿಮವಂತನಿಗೆ ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾಳೆ.
ತಸ್ಮಾನ್ನಾಸ್ಯ ಪುರಾಣಸ್ಯ ಲೋಕೇಽನ್ಯತ್ಸದೃಶಂ ಪರಮ್ । ಅತಃ ಸದೈವ ಸಂಸೇವ್ಯಂ ದೇವೀಭಾಗವತಂ ದ್ವಿಜಾಃ
ಈ ಪುರಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದುದು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ದೇವೀಭಾಗವತವನ್ನು ಸದಾ ಸೇವಿಸಬೇಕು, ದ್ವಿಜರೆ.
ಯಸ್ಯಾಃ ಪ್ರಭಾವಮಖಿಲಂ ನ ಹಿ ವೇದ ಧಾತಾ ನೋ ವಾ ಹರಿರ್ನ ಗಿರಿಶೋ ನ ಹಿ ಚಾಪ್ಯನನ್ತಃ । ಅಂಶಾಂಶಕಾ ಅಪಿ ಚ ತೇ ಕಿಮುತಾನ್ಯದೇವಾಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮೋಽಸ್ತು ಸತತಂ ಜಗದಮ್ಬಿಕಾಯೈ
ಯಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ, ಹರಿಯು, ಗಿರಿಶನು, ಅನಂತನು ಕೂಡ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾರರು; ಅವರ ಭಾಗಗಳೂ ತಿಳಿಯಲಾರವು, ಇತರ ದೇವತೆಗಳಂತೂ ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಬಲ್ಲರು? ಆ ಜಗದಂಬೆಗೆ ನಾನು ಸದಾ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಯತ್ಪಾದಪಂಕಜರಜಃ ಸಮವಾಪ್ಯ ವಿಶ್ವಂ ಬ್ರಹ್ಮಾ ಸೃಜತ್ಯನುದಿನಂ ಚ ಬಿಭರ್ತಿ ವಿಷ್ಣುಃ । ರುದ್ರಶ್ಚ ಸಂಹರತಿ ನೇತರಥಾ ಸಮರ್ಥಾಸ್ತಸ್ಯೈ ನಮೋಽಸ್ತು ಸತತಂ ಜಗದಮ್ಬಿಕಾಯೈ
ಯಾರ ಪಾದಪದ್ಮಗಳ ಧೂಳಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ, ವಿಷ್ಣುನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ, ರುದ್ರನು ಲಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ; ಇತರರು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆ ಜಗದಂಬೆಗೆ ನಾನು ಸದಾ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸುಧಾಕೂಪಾರಾಂತಸ್ತ್ರಿದಶತರುವಾಟೀ ವಿಲಸಿತೇ ಮಣಿದ್ವೀಪೇ ಚಿನ್ತಾಮಣಿಮಯಗೃಹೇ ಚಿತ್ರರುಚಿರೇ । ವಿರಾಜನ್ತೀಮಮ್ಬಾಂ ಪರಶಿವಹೃದಿ ಸ್ಮೇರವದನಾಂ ನರೋ ಧ್ಯಾತ್ವಾ ಭೋಗಂ ಭಜತಿ ಖಲು ಮೋಕ್ಷಂ ಚ ಲಭತೇ
ಅಮೃತದ ಕುಳಗಳು, ದೇವವೃಕ್ಷಗಳ ತೋಟಗಳು, ಚಿಂತಾಮಣಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ, ಮಣಿದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆ ಅಂಬೆಯನ್ನು ಪರಮ ಶಿವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತಮುಖವಳಾಗಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿದವನು ಭೋಗವನ್ನೂ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
ಬ್ರಹ್ಮೇಶಾಚ್ಯುತಶಕ್ರಾದ್ಯೈರ್ಮಹರ್ಷಿಭಿರುಪಾಸಿತಾ। ಜಗತಃ ಶ್ರೇಯಸೇ ಸಾಽಸ್ತು ಮಣಿದ್ವೀಪಾಧಿದೇವತಾ
ಬ್ರಹ್ಮ, ಈಶ, ಅಚ್ಯುತ, ಶಕ್ರ ಮತ್ತು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪೂಜಿಸಿದ ಆ ಮಣಿದ್ವೀಪದ ದೇವತೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ತರಲಿ.
ಓಂ ಸರ್ವಚೈತನ್ಯರೂಪಾಂ ತಾಂ ಆದ್ಯಾಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಚ ಧೀಮಹಿ । ಬುದ್ಧಿಂ ಯಾ ನಃ ಪ್ರಚೋದಯಾತ್
ಓಂ. ಎಲ್ಲ ಚೈತನ್ಯರೂಪವಾದ ಆ ಆದಿ ವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ನಾವು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತೇವೆ; ಆಕೆ ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲಿ.
ಶೌನಕ ಉವಾಚ - ಸೂತ ಸೂತ ಮಹಾಭಾಗ ಧನ್ಯೋಽಸಿ ಪುರುಷರ್ಷಭ । ಯದಧೀತಾಸ್ತ್ವಯಾ ಸಮ್ಯಕ್ ಪುರಾಣಸಂಹಿತಾಃ ಶುಭಾಃ
ಶೌನಕನು ಹೇಳಿದನು: ಸೂತ, ಸೂತ, ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೇ, ನೀನು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು; ನೀನು ಶುಭಕರವಾದ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿರುವೆ.
ಅಷ್ಟಾದಶ ಪುರಾಣಾನಿ ಕೃಷ್ಣೇನ ಮುನಿನಾನಘ । ಕಥಿತಾನಿ ಸುದಿವ್ಯಾನಿ ಪಠಿತಾನಿ ತ್ವಯಾನಘ
ಹದಿನೆಂಟು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವಾದ ಕೃಷ್ಣ ಮುನಿಯು ವಿವರಿಸಿದ್ದನು; ನೀನು ಅವುಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರವಾಗಿ ಓದಿರುವೆ, ಪವಿತ್ರಾತ್ಮನೇ.
ಪಞ್ಚಲಕ್ಷಣಯುಕ್ತಾನಿ ಸರಹಸ್ಯಾನಿ ಮಾನದ । ತ್ವಯಾ ಜ್ಞಾತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ವ್ಯಾಸಾತ್ಸತ್ಯವತೀಸುತಾತ್
ಮಾನ್ಯನೀಯರೇ, ಸತ್ಯವತೀ ಪುತ್ರನಾದ ವ್ಯಾಸರಿಂದ ನೀನು ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ, ರಹಸ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೀಯೆ.
ಅಸ್ಮಾಕಂ ಪುಣ್ಯಯೋಗೇನ ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತ್ವಂ ಕ್ಷೇತ್ರಮುತ್ತಮಮ್ । ದಿವ್ಯಂ ವಿಶ್ವಸನಂ ಪುಣ್ಯಂ ಕಲಿದೋಷವಿವರ್ಜಿತಮ್
ನಮ್ಮ ಪುಣ್ಯದ ಫಲದಿಂದ ನೀನು ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ದೈವಿಕವಾದ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ, ಪುಣ್ಯಮಯವಾದ, ಕಲಿಯುಗದ ದೋಷಗಳಿಲ್ಲದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದೀಯೆ.
ಸಮಾಜೋಽಯಂ ಮುನೀನಾಂ ಹಿ ಶ್ರೋತುಕಾಮೋಽಸ್ತಿ ಪುಣ್ಯದಾಮ್ । ಪುರಾಣಸಂಹಿತಾಂ ಸೂತ ಬ್ರೂಹಿ ತ್ವಂ ನಃ ಸಮಾಹಿತಃ
ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮುನಿಗಳ ಸಭೆ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪುಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುವವರೇ, ಸೂತ, ನೀನು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಕಲನವನ್ನು ನಮಗೆ ವಿವರಿಸು.
ದೀರ್ಘಾಯುರ್ಭವ ಸರ್ವಜ್ಞ ತಾಪತ್ರಯವಿವರ್ಜಿತಃ । ಕಥಯಾದ್ಯ ಮಹಾಭಾಗ ಪುರಾಣಂ ಬ್ರಹ್ಮಸಮ್ಮಿತಮ್
ನೀನು ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯವಂತಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದವನಾಗಲಿ, ಮೂರು ವಿಧದ ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಲಿ. ಮಹಾಭಾಗ್ಯಶಾಲಿಯೇ, ಇಂದು ವೇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಪುರಾಣವನ್ನು ವಿವರಿಸು.
ಶ್ರೋತ್ರೇನ್ದ್ರಿಯಯುತಾಃ ಸೂತ ನರಾಃ ಸ್ವಾದವಿಚಕ್ಷಣಾಃ । ನ ಶೃಣ್ವನ್ತಿ ಪುರಾಣಾನಿ ವಞ್ಚಿತಾ ವಿಧಿನಾ ಹಿ ತೇ
ಸೂತ, ಕಿವಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿರುವವರು, ಆದರೆ ರುಚಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಬುದ್ಧಿಯಿಲ್ಲದವರು, ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಧಿಯ ದ್ವಾರಾ ಮೋಸಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಯಥಾ ಜಿಹ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾಹ್ಲಾದಃ ಷಡ್ರಸೈಃ ಪ್ರತಿಪದ್ಯತೇ । ತಥಾ ಶ್ರೋತ್ರೇನ್ದ್ರಿಯಾಹ್ಲಾದೋ ವಚೋಭಿಃ ಸುಧಿಯಾಂ ಸ್ಮೃತಃ
ಹೆಸರುಗಳ ಆರು ರುಚಿಗಳಿಂದ ಜಿಹ್ವೆ ಆನಂದಪಡುವಂತೆ, ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಹೇಳುವ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಕಿವಿಯೂ ಹರ್ಷಪಡುವುದೆಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಶ್ರೋತ್ರಾಃ ಫಣಿನಃ ಕಾಮಂ ಮುಹ್ಯನ್ತಿ ಹಿ ನಭೋಗುಣೈಃ । ಸಕರ್ಣಾ ಯೇ ನ ಶೃಣ್ವನ್ತಿ ತೇಽಪ್ಯಕರ್ಣಾಃ ಕಥಂ ನ ಚ
ಹಾವುಗಳಿಗೆ ಕಿವಿಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅವು ಧ್ವನಿಯ ಗುಣಗಳಿಂದ ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಕಿವಿಗಳಿರುವವರು ಕೇಳದೆ ಇದ್ದರೆ, ಅವರು ಕೂಡ ಕಿವಿಯಿಲ್ಲದವರೇ ಅಲ್ಲವೇ?
ಅತಃ ಸರ್ವೇ ದ್ವಿಜಾಃ ಸೌಮ್ಯ ಶ್ರೋತುಕಾಮಾಃ ಸಮಾಹಿತಾಃ । ವರ್ತನ್ತೇ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯೇ ಕ್ಷೇತ್ರೇ ಕಲಿಭಯಾರ್ದಿತಾಃ
ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಲಿಯುಗದ ಭಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ದ್ವಿಜರು, ಪ್ರಿಯನೇ, ಇಲ್ಲಿ ನೈಮಿಷಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಕೇಳಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಯೇನ ಕೇನಾಪ್ಯುಪಾಯೇನ ಕಾಲಾತಿವಾಹನಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ವ್ಯಸನೈರಿಹ ಮೂರ್ಖಾಣಾಂ ಬುಧಾನಾಂ ಶಾಸ್ತ್ರಚಿನ್ತನೈಃ
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಲವನ್ನು ಮೂರ್ಖರು ದುಃಖಗಳಿಂದ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಕಾಲವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಶಾಸ್ತ್ರಾಣ್ಯಪಿ ವಿಚಿತ್ರಾಣಿ ಜಲ್ಪವಾದಯುತಾನಿ ಚ । ತ್ರಿವಿಧಾನಿ ಪುರಾಣಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ । ವಿತಾಣ್ಡಾಚ್ಛಲಯುಕ್ತಾನಿ ಗರ್ವಾಮರ್ಷಕರಾಣಿ ಚ । ನಾನಾರ್ಥವಾದಯುಕ್ತಾನಿ ಹೇತುಮನ್ತಿ ಬೃಹನ್ತಿ ಚ
ಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ, ವಿವಾದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ; ಪುರಾಣಗಳು ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿವೆ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕಾರಗಳಿವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಾದ, ವಂಚನೆ, ಹೆಮ್ಮೆ, ಕ್ರೋಧ, ವಿವಿಧ ಅರ್ಥಗಳ ವಿವರಣೆ, ತರ್ಕ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲತೆ ಇವೆ.
ಸಾತ್ತ್ವಿಕಂ ತತ್ರ ವೇದಾನ್ತಂ ಮೀಮಾಂಸಾ ರಾಜಸಂ ಮತಮ್ । ತಾಮಸಂ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಂ ಚ ಹೇತುವಾದಾಭಿಯನ್ತ್ರಿತಮ್
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವೇದಾಂತವನ್ನು ಸಾತ್ವಿಕ ಎಂದು, ಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ರಾಜಸ ಎಂದು, ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಾಮಸ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ತಥೈವ ಚ ಪುರಾಣಾನಿ ತ್ರಿಗುಣಾನಿ ಕಥಾನಕೈಃ । ಕಥಿತಾನಿ ತ್ವಯಾ ಸೌಮ್ಯ ಪಞ್ಚಲಕ್ಷಣವನ್ತಿ ಚ
ಹಾಗೆಯೇ, ಪುರಾಣಗಳೂ ಗುಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿವೆ; ನೀನು ಐದು ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುವ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೀಯೆ, ಪ್ರಿಯನೇ.