ರಾಜಸಾದರ್ಥಸಂವೃದ್ಧಿಸ್ತಥಾ ಭೋಗಸ್ತು ರಾಜಸಃ । ಸತ್ತ್ವಂ ವಿನಿರ್ಗತಂ ತೇನ ತಮಸಶ್ಚಾಪಿ ನಿಗ್ರಹಃ
ರಾಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಸಂಪತ್ತಿನ ವೃದ್ಧಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಭೋಗವೂ ರಾಜಸಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದ ಸತ್ವವು ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ, ತಮಸ್ಸು ಕೂಡ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗುತ್ತದೆ.
ಯದಾ ತಮೋ ವಿವೃದ್ಧಂ ಸ್ಯಾದುತ್ಕಟಂ ಸಮ್ಬಭೂವ ಹ । ತದಾ ವೇದೇ ನ ವಿಶ್ವಾಸೋ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರೇ ತಥೈವ ಚ
ತಮಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವಾಗ, ವೇದದ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಲ್ಲ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ಹಾಗೇ.
ಶ್ರದ್ಧಾಂ ಚ ತಾಮಸೀಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕರೋತಿ ಚ ಧನಾತ್ಯಯಮ್ । ದ್ರೋಹಂ ಸರ್ವತ್ರ ಕುರುತೇ ನ ಶಾನ್ತಿಮಧಿಗಚ್ಛತಿ
ತಾಮಸ ಸ್ವಭಾವದ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದವನು, ತನ್ನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ; ಎಲ್ಲೆಡೆ ದ್ವೇಷದಿಂದ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಜಿತ್ವಾ ಸತ್ತ್ವಂ ರಜಶ್ಚೈವ ಕ್ರೋಧನೋ ದುರ್ಮತಿಃ ಶಠಃ । ವರ್ತತೇ ಕಾಮಚಾರೇಣ ಭಾವೇಷು ವಿತತೇಷು ಚ
ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸನ್ನು ಜಯಿಸಿದವನು, ಕ್ರೋಧದಿಂದ, ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು, ಮೋಸಗಾರನು, ತನ್ನ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಏಕಂ ಸತ್ತ್ವಂ ನ ಭವತಿ ರಜಶ್ಚೈಕಂ ತಮಸ್ತಥಾ । ಸಹೈವಾಶ್ರಿತ್ಯ ವರ್ತನ್ತೇ ಗುಣಾ ಮಿಥುನಧರ್ಮಿಣಃ
ಒಂದು ಗುಣ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಸತ್ತ್ವ ಮಾತ್ರ, ರಜಸ್ಸು ಮಾತ್ರ, ಅಥವಾ ತಮಸ್ಸು ಮಾತ್ರ ಎಂದೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಗುಣಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ರಜೋ ವಿನಾ ನ ಸತ್ತ್ವಂ ಸ್ಯಾದ್ರಜಃ ಸತ್ತ್ವಂ ವಿನಾ ಕ್ವಚಿತ್ । ತಮೋ ವಿನಾ ನ ಚೈವೈತೇ ವರ್ತನ್ತೇ ಪುರುಷರ್ಷಭ
ರಜಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಸತ್ತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ರಜಸ್ಸು ಕೂಡ ಸತ್ತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ತಮಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಇವು ಎರಡೂ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ, ಮಾನ್ಯ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ.
ತಮಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ವಿಹೀನಂ ತು ಕೇವಲಂ ನ ಕದಾಚನ । ಸರ್ವೇ ಮಿಥುನಧರ್ಮಾಣೋ ಗುಣಾಃ ಕಾರ್ಯಾನ್ತರೇಷು ವೈ
ತಮಸ್ಸು ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸಿಲ್ಲದೆ ಎಂದೂ ಒಬ್ಬಟಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಅನ್ಯೋನ್ಯಸಂಶ್ರಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ತಿಷ್ಠನ್ತಿ ನ ವಿಯೋಜಿತಾಃ । ಅನ್ಯೋನ್ಯಜನಕಾಶ್ಚೈವ ಯತಃ ಪ್ರಸವಧರ್ಮಿಣಃ
ಎಲ್ಲಾ ಗುಣಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ, ಬೇರ್ಪಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಸ್ವಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ.
ಸತ್ತ್ವಂ ಕದಾಚಿಚ್ಚ ರಜಸ್ತಮಸೀ ಜನಯತ್ಯುತ । ಕದಾಚಿತ್ತು ರಜಃ ಸತ್ತ್ವತಮಸೀ ಜನಯತ್ಯಪಿ
ಸತ್ತ್ವವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಜಸ್ಸು ಕೂಡ ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಕದಾಚಿತ್ತು ತಮಃ ಸತ್ತ್ವರಜಸೀ ಜನಯತ್ಯುಭೇ । ಜನಯನ್ತ್ಯೇವಮನ್ಯೋನ್ಯಂ ಮೃತ್ಪಿಣ್ಡಶ್ಚ ಘಟಂ ಯಥಾ
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮಸ್ಸು ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸು ಎರಡನ್ನೂ ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ರೀತಿ ಅವು ಪರಸ್ಪರವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಂಡು ಹೂಡೆಯನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಗೊಳಿಸುವಂತೆ.
ಬುದ್ಧಿಸ್ಥಾಸ್ತೇ ಗುಣಾಃ ಕಾಮಾನ್ಬೋಧಯನ್ತಿ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ದೇವದತ್ತವಿಷ್ಣುಮಿತ್ರಯಜ್ಞದತ್ತಾದಯೋ ಯಥಾ
ಈ ಗುಣಗಳು ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇಚ್ಛೆಗಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ, ದೇವದತ್ತ, ವಿಷ್ಣುಮಿತ್ರ, ಯಜ್ಞದತ್ತ ಮತ್ತು ಇತರರು ಮಾಡುವಂತೆ.
ಯಥಾ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷಶ್ಚೈವ ಮಿಥುನೌ ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ತಥಾ ಗುಣಾಃ ಸಮಾಯಾನ್ತಿ ಯುಗ್ಮಭಾವಂ ಪರಸ್ಪರಮ್
ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಗಂಡು ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಇರುವಂತೆ, ಗುಣಗಳು ಕೂಡ ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಒಂದಾಗುತ್ತವೆ.
ರಜಸೋ ಮಿಥುನೇ ಸತ್ತ್ವಂ ಸತ್ತ್ವಸ್ಯ ಮಿಥುನೇ ರಜಃ । ಉಭೇ ತೇ ಸತ್ತ್ವರಜಸೀ ತಮಸೋ ಮಿಥುನೇ ವಿದುಃ
ರಜಸ್ಸಿನ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವವೂ ಇದೆ; ಸತ್ತ್ವದ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ರಜಸ್ಸೂ ಇದೆ; ತಮಸ್ಸಿನ ಜೋಡಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ರಜಸ್ಸು ಎರಡೂ ಇರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾರದ ಉವಾಚ ಇತ್ಯೇತತ್ಕಥಿತಂ ಪಿತ್ರಾ ಗುಣರೂಪಮನುತ್ತಮಮ್ । ಶ್ರುತ್ವಾಪ್ಯೇತತ್ಸ ಏವಾಹಂ ತತೋಽಪೃಚ್ಛಂ ಪಿತಾಮಹಮ್
ನಾರದನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಈ ರೀತಿ ಗುಣಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನನ್ನ ತಂದೆ ವಿವರಿಸಿದರು; ಇದನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ ನಾನು ಪುನಃ ಪಿತಾಮಹನನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ.
ಗುಣಾನಾಂ ಗುಣಪರಿಜ್ಞಾನವರ್ಣನಮ್ ನಾರದ ಉವಾಚ ಗುಣಾನಾಂ ಲಕ್ಷಣಂ ತಾತ ಭವತಾ ಕಥಿತಂ ಕಿಲ । ನ ತೃಪ್ತೋಽಸ್ಮಿ ಪಿಬನ್ಮಿಷ್ಟಂ ತ್ವನ್ಮುಖಾತ್ಪ್ರಚ್ಯುತಂ ರಸಮ್
ನಾರದನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ತಂದೆ, ನೀವು ಗುಣಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೀರಿ; ಆದರೂ ನಾನು ತೃಪ್ತಿಯುಳ್ಳವನಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮ ಬಾಯಿಂದ ಹರಿಯುವ ರಸವನ್ನು ನಾನು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
ಗುಣಾನಾಂ ತು ಪರಿಜ್ಞಾನಂ ಯಥಾವದನುವರ್ಣಯ । ಯೇನಾಹಂ ಪರಮಾಂ ಶಾನ್ತಿಮಧಿಗಚ್ಛಾಮಿ ಚೇತಸಿ
ಗುಣಗಳ ಪರಿಜ್ಞಾನದ ವಿವರವನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ವಿವರಿಸಿ; ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪರಮ ಶಾಂತಿ ದೊರಕಲಿ.
ವ್ಯಾಸ ಉವಾಚ ಇತಿ ಪೃಷ್ಟಸ್ತು ಪುತ್ರೇಣ ನಾರದೇನ ಮಹಾತ್ಮನಾ । ಉವಾಚ ಚ ಜಗತ್ಕರ್ತಾ ರಜೋಗುಣಸಮುದ್ಭವಃ
ವ್ಯಾಸನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ಮಹಾತ್ಮ ನಾರದನು ತನ್ನ ತಂದೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದಾಗ, ರಜೋಗುಣದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಜಗತ್ತಿನ ನಿರ್ಮಾತಾ ಮಾತನಾಡಿದರು.
ಬ್ರಹ್ಮೋವಾಚ ಶೃಣು ನಾರದ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಗುಣಾನಾಂ ಪರಿವರ್ಣನಮ್ । ಸಮ್ಯಙ್ ನಾಹಂ ವಿಜಾನಾಮಿ ಯಥಾಮತಿ ವದಾಮಿ ತೇ
ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ನಾರದಾ, ಕೇಳು, ನಾನು ಗುಣಗಳ ವಿವರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನನ್ನ ಬುದ್ಧಿಗೆ ಬಂದಂತೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಸತ್ತ್ವಂ ತು ಕೇವಲಂ ನೈವ ಕುತ್ರಾಪಿ ಪರಿಲಕ್ಷ್ಯತೇ । ಮಿಶ್ರೀಭಾವಾತ್ತು ತೇಷಾಂ ವೈ ಮಿಶ್ರತ್ವಂ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ವೈ
ಸತ್ತ್ವವು ಒಬ್ಬಟಿಯಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳ ಮಿಶ್ರ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಮಿಶ್ರಣವೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಯಥಾ ಕಾಚಿದ್ವರಾ ನಾರೀ ಸರ್ವಭೂಷಣಭೂಷಿತಾ । ಹಾವಭಾವಯುತಾ ಕಾಮಂ ಭರ್ತುಃ ಪ್ರೀತಿಕರೀ ಭವೇತ್
ಎಲ್ಲಾ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿರುವ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಹಿಳೆ, ತನ್ನ ಹಾವಭಾವಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮನೋಭಾವದಿಂದ ಪತಿಯು ಸಂತೋಷಪಡುವಂತೆ ಆಗುವಂತೆ.
ಮಾತಾಪಿತ್ರೋಸ್ತಥಾ ಸೈವ ಬನ್ಧುವರ್ಗಸ್ಯ ಪ್ರೀತಿದಾ । ದುಃಖಂ ಮೋಹಂ ಸಪತ್ನೀಷು ಜನಯತ್ಯಪಿ ಸೈವ ಹಿ
ಅವಳು ತಾಯಿಗೆ, ತಂದೆಗೆ ಮತ್ತು ಬಂಧುಗಳ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತರುತ್ತಾಳೆ; ಆದರೆ ಸಹಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಮೋಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.
ಏವಂ ಸತ್ತ್ವೇನ ತೇನೈವ ಸ್ತ್ರೀತ್ವಮಾಪಾದಿತೇನ ಚ । ರಜಸಸ್ತಮಸಶ್ಚೈವ ಜನಿತಾ ವೃತ್ತಿರನ್ಯಥಾ
ಹಾಗೆ, ಆ ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದುದರಿಂದ, ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಸ್ವಭಾವವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ರಜಸಾ ಸ್ತ್ರೀಕೃತೇನೈವ ತಮಸಾ ಚ ತಥಾ ಪುನಃ । ಅನ್ಯೋನ್ಯಸ್ಯ ಸಮಾಯೋಗಾದನ್ಯಥಾ ಪ್ರತಿಭಾತಿ ವೈ
ಮಹಿಳೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ರಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸಿನಿಂದ, ಇವೆರಡೂ ಒಂದಾಗಿ ಬೆರೆವುದರಿಂದ ಬೇರೆ ಸ್ವಭಾವವು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಅವಸ್ಥಾನಾತ್ಸ್ವಭಾವೇಷು ನ ವೈ ಜಾತ್ಯನ್ತರಾಣಿ ಚ । ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ವಿಪರೀತಾನಿ ಯೋಗಾನ್ನಾರದ ಕುತ್ರಚಿತ್
ಸ್ವಭಾವದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದ, ನಾರದಾ, ಬೇರೆ ಜಾತಿಗಳು ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಯಥಾ ರೂಪವತೀ ನಾರೀ ಯೌವನೇನ ವಿಭೂಷಿತಾ । ಲಜ್ಜಾಮಾಧುರ್ಯಯುಕ್ತಾ ಚ ತಥಾ ವಿನಯಸಂಯುತಾ
ಹೆಣ್ಣು ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು, ಯೌವನದಿಂದ ಶೋಭಿತವಾಗಿದ್ದು, ಲಜ್ಜೆ ಮತ್ತು ಮಧುರತೆಯುಳ್ಳವಳಾಗಿದ್ದು, ವಿನಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಂತೆ—
ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರವಿಧಿಜ್ಞಾ ಚ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರೇಽಪಿ ಸಮ್ಮತಾ । ಭರ್ತುಃಪ್ರೀತಿಕರೀ ಭೂತ್ವಾ ಸಪತ್ನೀನಾಂ ಚ ದುಃಖದಾ
ಕಾಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿದವಳಾಗಿದ್ದು, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯುಳ್ಳವಳಾಗಿದ್ದು, ಗಂಡನಿಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ತರುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಸಹಪತ್ನಿಯರಿಗೆ ದುಃಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾಳೆ—
ಮೋಹದುಃಖಸ್ವಭಾವಸ್ಥಾ ಸತ್ತ್ವಸ್ಥೇತ್ಯುಚ್ಯತೇ ಜನೈಃ । ತಥಾ ಸತ್ತ್ವಂ ವಿಕುರ್ವಾಣಮನ್ಯಭಾವಂ ವಿಭಾತಿ ವೈ
ಮೋಹ ಮತ್ತು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಜನರು ಸತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಆದರೆ ಸತ್ವವು ಬದಲಾಗಿದಾಗ ಅದು ಬೇರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಚೋರೈರುಪದ್ರುತಾನಾಂ ಹಿ ಸಾಧೂನಾಂ ಸುಖದಾ ಭವೇತ್ । ದುಃಖಾ ಮೂಢಾ ಚ ದಸ್ಯೂನಾಂ ಸೈವ ಸೇನಾ ತಥಾಗುಣಾ
ಕಳ್ಳರಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಸದ್ಗುಣಿಗಳಿಗೆ ಆsame ಸೇನೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ದುಷ್ಟರು ಮತ್ತು ದस्यುಗಳಿಗೆ ಅದು ದುಃಖ ಮತ್ತು ಮೋಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವರ ಸ್ವಭಾವವೇ ಹಾಗೆ.
ವಿಪರೀತಪ್ರತೀತಿಂ ವೈ ವರ್ಜಯನ್ತಿ ಸ್ವಭಾವತಃ । ಯಥಾ ಚ ದುರ್ದಿನಂ ಜಾತಂ ಮಹಾಮೇಘಘನಾವೃತಮ್
ಸ್ವಭಾವದಿಂದ, ಅವರು ವಿರುದ್ಧವಾದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ; ಹೇಗೆಂದರೆ, ದಟ್ಟವಾದ ಮೇಘಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾದ ದುಷ್ಪ್ರಭೆ ದಿನ ಬಂದಾಗ.
ವಿದ್ಯುತ್ಸ್ತನಿತಸಂಯುಕ್ತಂ ತಿಮಿರೇಣಾವಗುಣ್ಠಿತಮ್ । ಸಿಂಚದ್ಭೂಮಿಂ ಪ್ರವರ್ಷದ್ವೈ ತಮೋರೂಪಮುದಾಹೃತಮ್
ಮಿಂಚು ಮತ್ತು ಗುಡುಗು ಜೊತೆಗೆ, ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಭೂಮಿಗೆ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಯುವದು—ಇದು ತಮಸ್ಸಿನ ರೂಪವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.