ಭವನ್ತಃ ಸರ್ವ ಏವೈತೇ ಮನ್ವನ್ತರಪತೀಶ್ವರಾಃ । ಸನ್ತತ್ಯಾ ದೀರ್ಘಯಾ ಭೋಗೈರನೇಕೈರಪಿ ಸಙ್ಗಮಃ
ನೀವು ಎಲ್ಲರೂ ಮನ್ವಂತರಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗುವಿರಿ; ದೀರ್ಘ ವಂಶ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಭೋಗಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವಿರಿ.
ಅಖಣ್ಡಿತಬಲೈಶ್ವರ್ಯಂ ಯಶಸ್ತೇಜೋವಿಭೂತಯಃ । ಭವಿತಾರೋ ಮತ್ಪ್ರಸಾದಾದ್ರಾಜಪುತ್ರಾಃ ಕ್ರಮೇಣ ತು
ಅಖಂಡ ಶಕ್ತಿ, ಐಶ್ವರ್ಯ, ಯಶಸ್ಸು, ತೇಜಸ್ಸು, ವೈಭವ—allವು ನನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ರಾಜಕುಮಾರರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆಯುವಿರಿ.
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಏವಂ ತೇಭ್ಯೋ ವರಾನ್ದತ್ತ್ವಾ ಭ್ರಾಮರೀ ಜಗದಮ್ಬಿಕಾ । ಅನ್ತರ್ಧಾನಂ ಜಗಾಮಾಶು ಭಕ್ತ್ಯಾ ತೈಃ ಸಂಸ್ತುತಾ ಸತೀ
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೀಗೆಂದನು: ಆ ಭ್ರಮರೀ ದೇವಿ, ಜಗದಂಬೆ, ಅವರಿಗೆ ವರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಮೇಲೆ, ಅವರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಾಡಲ್ಪಟ್ಟು, ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲೇ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅಡಗಿಹೋದಳು.
ತೇ ರಾಜಪುತ್ರಾಃ ಸರ್ವೇಽಪಿ ತಸ್ಮಿಞ್ಜನ್ಮನ್ಯನುತ್ತಮಮ್ । ರಾಜ್ಯಂ ಮಹೀಗತಾನ್ಭೋಗಾನ್ಬುಭುಜುಶ್ಚ ಮಹೌಜಸಃ
ಆ ರಾಜಕುಮಾರರು ಆ ಜನ್ಮದಲ್ಲೇ ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಸೌಖ್ಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.
ಸನ್ತತಿಂ ಚಾಖಣ್ಡಿತಾಂ ತೇ ಸಮುತ್ಪಾದ್ಯ ಮಹೀತಲೇ । ವಂಶಂ ಸಂಸ್ಥಾಪ್ಯ ಸರ್ವೇಽಪಿ ಮನೂನಾಂ ಪತಯೋಽಭವನ್
ಅವರು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಖಂಡವಾದ ಸಂತಾನವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ತಮ್ಮ ವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲರೂ ಮನುಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾದರು.
ಭವಾನ್ತರೇ ಕ್ರಮೇಣೈವ ಸಾವರ್ಣಿಪದಭಾಗಿನಃ । ಪ್ರಥಮೋ ದಕ್ಷಸಾವರ್ಣಿರ್ನವಮೋ ಮನುರೀರಿತಃ
ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಾವರ್ಣಿ ಮನುಗಳ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು; ಮೊದಲನೆಯವನು ದಕ್ಷ ಸಾವರ್ಣಿ, ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಮನು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ಅವ್ಯಾಹತಬಲೋ ದೇವ್ಯಾಃ ಪ್ರಸಾದಾದಭವದ್ವಿಭುಃ । ದ್ವಿತೀಯೋ ಮೇರುಸಾವರ್ಣಿರ್ದಶಮೋ ಮನುರೇವ ಚ
ದೇವಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನಿಗೆ ಅಡಚಣೆಯಿಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿ ದೊರೆತು, ಅವನು ಮಹಾಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದನು; ಎರಡನೆಯವನು ಮೆರು ಸಾವರ್ಣಿ, ಹತ್ತನೆಯ ಮನು.
ಬಭೂವ ಮನ್ವನ್ತರಪೋ ಮಹಾದೇವೀಪ್ರಸಾದತಃ । ತೃತೀಯೋ ಮನುರಾಖ್ಯಾತಃ ಸೂರ್ಯಸಾವರ್ಣಿನಾಮಕಃ
ಮಹಾದೇವಿಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವನು ಒಂದು ಮನ್ವಂತರದ ಅಧಿಪತಿಯಾದನು; ಮೂರನೆಯವನು ಸೂರ್ಯ ಸಾವರ್ಣಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದನು.
ಏಕಾದಶೋ ಮಹೋತ್ಸಾಹಸ್ತಪಸಾ ಸ್ವೇನ ಭಾವಿತಃ । ಚತುರ್ಥಶ್ಚನ್ದ್ರಸಾವರ್ಣಿರ್ದ್ವಾದಶೋ ಮನುರಾಡ್ ವಿಭುಃ
ಹನ್ನೊಂದನೆಯವನು ಮಹಾ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ತನ್ನ ತಪಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾದನು; ನಾಲ್ಕನೆಯವನು ಚಂದ್ರ ಸಾವರ್ಣಿ, ಹನ್ನೆರಡನೆಯವನು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ರಾಜನು.
ದೇವೀಸಮಾರಾಧನೇನ ಜಾತೋ ಮನ್ವನ್ತರೇಶ್ವರಃ । ಪಞ್ಚಮೋ ರುದ್ರಸಾವರ್ಣಿಸ್ತ್ರಯೋದಶಮನುಃ ಸ್ಮೃತಃ
ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ ಅವನು ಮನ್ವಂತರಾಧಿಪತಿಯಾದನು; ಐದನೆಯವನು ರುದ್ರ ಸಾವರ್ಣಿ, ಹದಿಮೂರನೆಯ ಮನು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ.
ಮಹಾಬಲೋ ಮಹಾಸತ್ತ್ವೋ ಬಭೂವ ಜಗದೀಶ್ವರಃ । ಷಷ್ಠಶ್ಚ ವಿಷ್ಣುಸಾವರ್ಣಿಶ್ಚತುರ್ದಶಮನುಃ ಕೃತೀ
ಮಹಾ ಬಲ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯನಾದನು; ಆರನೆಯವನು ವಿಷ್ಣು ಸಾವರ್ಣಿ, ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಮನು, ಸದುದ್ದೇಶಗಳಿಂದ ಕೀರ್ತಿಗೊಳ್ಳುವವನು.
ಬಭೂವ ದೇವೀವರತೋ ಜಗತಾಂ ಪ್ರಥಿತಃ ಪ್ರಭುಃ । ಚತುರ್ದಶೈತೇ ಮನವೋ ಮಹಾತೇಜೋಬಲೈರ್ಯುತಾಃ
ದೇವಿಯ ವರದಿಂದ ಅವನು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದ ಪ್ರಭುವಾದನು; ಈ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಮನುಗಳು ಮಹಾ ತೇಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾರೆ.
ದೇವ್ಯಾರಾಧನತಃ ಪೂಜ್ಯಾ ವನ್ದ್ಯಾ ಲೋಕೇಷು ನಿತ್ಯಶಃ । ಮಹಾಪ್ರತಾಪಿನಃ ಸರ್ವೇ ಭ್ರಾಮರ್ಯಾಸ್ತು ಪ್ರಸಾದತಃ
ದೇವಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರು ಸದಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿತರು, ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವರು; ಎಲ್ಲರೂ ಭ್ರಮರಿಯ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅಪಾರ ಪ್ರತಾಪಿಗಳು.
ನಾರದ ಉವಾಚ ಕೇಯಂ ಸಾ ಭ್ರಾಮರೀ ದೇವೀ ಕಥಂ ಜಾತಾ ಕಿಮಾತ್ಮಿಕಾ । ತದಾಖ್ಯಾನಂ ವದ ಪ್ರಾಜ್ಞ ವಿಚಿತ್ರಂ ಶೋಕನಾಶಕಮ್
ನಾರದನು ಹೀಗೆಂದನು: ಈ ಭ್ರಮರೀ ದೇವಿಯಾರು? ಅವಳು ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿದಳು, ಅವಳ ಸ್ವರೂಪವೇನು? ಆ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದ, ದುಃಖವನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಕಥೆಯನ್ನು ನೀನು ತಿಳಿಸು, ಜ್ಞಾನಿಯೇ.
ನ ತೃಪ್ತಿಮಧಿಗಚ್ಛಾಮಿ ಪಿಬನ್ದೇವೀಕಥಾಮೃತಮ್ । ಅಮೃತಂ ಪಿಬತಾಂ ಮೃತ್ಯುರ್ನಾಸ್ಯ ಶ್ರವಣತೋ ಯತಃ
ದೇವಿಯ ಕಥೆಯ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತಾ ನಾನು ತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ; ಆ ಅಮೃತವನ್ನು ಕುಡಿಯುವವರಿಗೆ ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರೆ ಮರಣವೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಶೃಣು ನಾರದ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಜಗನ್ಮಾತುರ್ವಿಚೇಷ್ಟಿತಮ್ । ಅಚಿನ್ತ್ಯಾವ್ಯಕ್ತರೂಪಾಯಾ ವಿಚಿತ್ರಂ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕಮ್
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೀಗೆಂದನು: ನಾರದ, ಕೇಳು, ಜಗನ್ಮಾತೆಯ ಅದ್ಭುತವಾದ, ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡುವ, ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ ಲೀಲೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಯದ್ಯಚ್ಚರಿತ್ರಂ ಶ್ರೀದೇವ್ಯಾಸ್ತತ್ಸರ್ವಂ ಲೋಕಹೇತವೇ । ನಿರ್ವ್ಯಾಜಯಾ ಕರುಣಯಾ ಪುತ್ರೇ ಮಾತುರ್ಯಥಾ ತಥಾ
ಯಾವುದೇ ದೇವಿಯ ಚರಿತ್ರೆಯೂ ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ; ತಾಯಿಯು ಮಗನಿಗಾಗಿ ಹೇಗೆ ನಿಷ್ಕಪಟವಾಗಿ ಕರುಣಿಸುತ್ತಾಳೋ ಹಾಗೆಯೇ ಅವಳು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕರುಣೆಯನ್ನು ತೋರಿದಳು.
ಪೂರ್ವಂ ದೈತ್ಯೋ ಮಹಾನಾಸೀದರುಣಾಖ್ಯೋ ಮಹಾಬಲಃ । ಪಾತಾಲೇ ದೈತ್ಯಸಂಸ್ಥಾನೇ ದೇವದ್ವೇಷೀ ಮಹಾಖಲಃ
ಹಿಂದೆ ಅರుణ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಹಾ ಬಲಶಾಲಿಯಾದ ದೈತ್ಯನು ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರ ನಡುವೆ ವಾಸವಿದ್ದು, ದೇವತೆಗಳ ಶತ್ರುವಾಗಿ ದುಷ್ಟನಾಗಿದ್ದನು.
ಸ ದೇವಾಞ್ಜೇತುಕಾಮಶ್ಚ ಚಕಾರ ಪರಮಂ ತಪಃ । ಪದ್ಮಸಮ್ಭವಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಸ ನಸ್ತ್ರಾತಾ ಭವಿಷ್ಯತಿ
ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿ, ಪದ್ಮಜನನನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು ಅವನೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ತೀವ್ರವಾದ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ಗತ್ವಾ ಹಿಮವತಃ ಪಾರ್ಶ್ವೇ ಗಙ್ಗಾಜಲಸುಶೀತಲೇ । ಪಕ್ವಪರ್ಣಾಶನೋ ಯೋಗೀ ಸನ್ನಿರುಧ್ಯ ಮರುದ್ಗಣಮ್
ಅವನು ಹಿಮವಂತದ ಪರ್ವತದ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಿ, ಗಂಗೆಯ ತಣಿಯಾದ ನೀರಿನ ಬಳಿ, ಬಿದ್ದ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸಿ, ಉಸಿರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದನು.
ಗಾಯತ್ರೀಜಪಸಂಸಕ್ತಃ ಸಕಾಮಸ್ತಮಸಾ ಯುತಃ । ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ತತೋ ವಾರಿಕಣಾಶನಃ
ಗಾಯತ್ರಿ ಜಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಅವನು, ಇಚ್ಛೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದವನಾಗಿ, ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಿ ಬದುಕಿದನು.
ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ತತಃ ಪವನಭೋಜನಃ । ದಶವರ್ಷಸಹಸ್ರಾಣಿ ನಿರಾಹಾರೋಽಭವತ್ತತಃ
ಮತ್ತೊಂದು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಅವನು ಗಾಳಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಹಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು; ನಂತರ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳು ಏನೂ ತಿನ್ನದೆ ಇದ್ದನು.
ಏವಂ ತಪಸ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ಶರೀರಾದುತ್ಥಿತೋಽನಲಃ । ದದಾಹ ಜಗತೀಂ ಸರ್ವಾಂ ತದದ್ಭುತಮಿವಾಭವತ್
ಈ ರೀತಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನ ದೇಹದಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಹೊರಬಂದು, ಆ ಬೆಂಕಿ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿತು; ಇದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದದ್ದು ಎಂದು ಕಂಡರು.
ಕಿಮಿದಂ ಕಿಮಿದಂ ಚೇತಿ ದೇವಾಃ ಸರ್ವೇ ಚಕಮ್ಪಿರೇ । ಸನ್ತ್ರಸ್ತಾಃ ಸಕಲಾ ಲೋಕಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಂ ಶರಣಂ ಯಯುಃ
"ಇದು ಏನು? ಇದು ಏನು?" ಎಂದು ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಭಯದಿಂದ ನಡುಗಿದರು; ಭಯಪಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಹುಡುಕಿದವು.
ವಿಜ್ಞಾಪಿತಂ ದೇವವರೈಃ ಶ್ರುತ್ವಾ ತತ್ರ ಚತುರ್ಮುಖಃ । ಗಾಯತ್ರೀಸಹಿತೋ ಹಂಸಸಮಾರೂಢೋ ಯಯೌ ಮುದಾ
ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಗಳ ಬ್ರಹ್ಮನು, ಗಾಯತ್ರಿಯನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಹಂಸವಾಹನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೊರಟನು.
ಪ್ರಾಣಮಾತ್ರಾವಶಿಷ್ಟಂ ತಂ ಧಮನೀಶತಸಙ್ಕುಲಮ್ । ಶುಷ್ಕೋದರಂ ಕ್ಷಾಮಗಾತ್ರಂ ಧ್ಯಾನಮೀಲಿತಲೋಚನಮ್
ಅವನನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮನು ನೋಡಿದಾಗ, ಉಸಿರಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿದ್ದನು, ಶರೀರದಲ್ಲಿ ನರಗಳು ತುಂಬಿದ್ದವು, ಹೊಟ್ಟೆ ಒಣಗಿತ್ತು, ಕೈಕಾಲುಗಳು ಬಲಹೀನವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅವನು ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದನು.
ದದರ್ಶ ತೇಜಸಾ ದೀಪ್ತಂ ದ್ವಿತೀಯಮಿವ ಪಾವಕಮ್ । ವರಂ ವರಯ ಭದ್ರಂ ತೇ ವತ್ಸ ಯನ್ಮನಸಿ ಸ್ಥಿತಮ್
ಅವನನ್ನು ಪ್ರಭೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವವನಾಗಿ, ಮತ್ತೊಂದು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ನೋಡಿದನು; "ಓ ಸುಖಿ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಯಾವ ವರವನ್ನಾದರೂ ಕೇಳು" ಎಂದು ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದನು.
ಶ್ರುತಿಮಾತ್ರೇಣ ಸನ್ತೋಷಕಾರಕಂ ವಾಕ್ಯಮೂಚಿವಾನ್ । ಶ್ರುತ್ವಾ ಬ್ರಹ್ಮಮುಖಾದ್ವಾಣೀಂ ಸುಧಾಧಾರಾಮಿವಾರುಣಃ
ಬ್ರಹ್ಮನ ಬಾಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಆ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅರುಣನು, ಅದನ್ನು ಅಮೃತದ ಹರಿವಿನಂತೆ ಅನುಭವಿಸಿ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.
ಉನ್ಮೀಲಿತಾಕ್ಷಃ ಪುರತೋ ದದರ್ಶ ಜಲಜೋದ್ಭವಮ್ । ಗಾಯತ್ರೀಸಹಿತಂ ದೇವಂ ಚತುರ್ವೇದಸಮನ್ವಿತಮ್
ಕಣ್ಣು ತೆರೆದು ಅವನು ಮುಂದೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಕಮಲದೊಳಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇವರನ್ನು, ಗಾಯತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಂಡನು.
ಅಕ್ಷಸ್ರಕ್ಕುಣ್ಡಿಕಾಹಸ್ತಂ ಜಪನ್ತಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾಶ್ವತಮ್ । ದೃಷ್ಟ್ವೋತ್ಥಾಯ ನನಾಮಾಥ ಸ್ತುತ್ವಾ ಚ ವಿವಿಧೈಃ ಸ್ತವೈಃ
ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಮಂಡಲುವಿದ್ದ ಶಾಶ್ವತ ಬ್ರಹ್ಮನು ಜಪ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನನ್ನು ನೋಡಿ ಎದ್ದು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ವಿವಿಧ ಸ್ತುತಿಗಳಿಂದ ಹೊಗಳಿದನು.