ತದುತ್ತರೇ ಮಹಾಶಾಲಾಃ ಪೂರ್ವಸ್ಮಾದ್ದ್ವಿಗುಣಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ । ಅನ್ತರಿಕ್ಷಗತಂ ತ್ವೇತನ್ನಿರಾಧಾರಂ ವಿರಾಜತೇ
ಅದರ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನದಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಮಹಾ ಸಭಾಂಗಣಗಳಿವೆ; ಈ ಮಂದಿರವು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸಙ್ಕೋಚಶ್ಚ ವಿಕಾಸಶ್ಚ ಜಾಯತೇಽಸ್ಯ ನಿರನ್ತರಮ್ । ಪಟವತ್ಕಾರ್ಯವಶತಃ ಪ್ರಲಯೇ ಸರ್ಜನೇ ತಥಾ
ಇದು ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಾ, ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ; ಬಟ್ಟೆಯಂತೆ, ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಲಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ.
ಶಾಲಾನಾಂ ಚೈವ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಸರ್ವಕಾನ್ತಿಪರಾವಧಿ । ಚಿನ್ತಾಮಣಿಗೃಹಂ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಯತ್ರ ದೇವೀ ಮಹೋಮಯೀ
ಎಲ್ಲ ಸಭಾಂಗಣಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಂತಾಮಣಿಗೃಹವೇ ಪರಮ ಸೌಂದರ್ಯದ ಗಡಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ.
ಯೇ ಯೇ ಉಪಾಸಕಾಃ ಸನ್ತಿ ಪ್ರತಿಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡವರ್ತಿನಃ । ದೇವೇಷು ನಾಗಲೋಕೇಷು ಮನುಷ್ಯೇಷ್ವಿತರೇಷು ಚ
ಪ್ರತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿರುವ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಗಲೋಕದಲ್ಲಿ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಉಪಾಸಕರು
ಶ್ರೀದೇವ್ಯಾಸ್ತೇ ಚ ಸರ್ವೇಽಪಿ ವ್ರಜನ್ತ್ಯತ್ರೈವ ಭೂಮಿಪ । ದೇವೀಕ್ಷೇತ್ರೇ ಯೇ ತ್ಯಜನ್ತಿ ಪ್ರಾಣಾನ್ದೇವ್ಯರ್ಚನೇ ರತಾಃ
ಓ ರಾಜಾ, ದೇವಿಯ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವ ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ತೇ ಸರ್ವೇ ಯಾನ್ತಿ ತತ್ರೈವ ಯತ್ರ ದೇವೀ ಮಹೋತ್ಸವಾ । ಘೃತಕುಲ್ಯಾ ದುಗ್ಧಕುಲ್ಯಾ ದಧಿಕುಲ್ಯಾ ಮಧುಸ್ರವಾಃ
ಅವರು ದೇವಿಯ ಮಹೋತ್ಸವ ನಡೆಯುವ ಆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ, ಅಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪ, ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಜೇನು ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಇದ್ದವೆ.
ಸ್ಯನ್ದನ್ತಿ ಸರಿತಃ ಸರ್ವಾಸ್ತಥಾಮೃತವಹಾಃ ಪರಾಃ । ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸವಹಾಃ ಕಾಶ್ಚಿಜ್ಜಮ್ಬೂರಸವಹಾಃ ಪರಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ನದಿಗಳು ಅಮೃತವನ್ನು, ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸವನ್ನು, ಜಂಬೂಹಣ್ಣು ರಸವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಹರಿಯುತ್ತವೆ.
ಆಮ್ರೇಕ್ಷುರಸವಾಹಿನ್ಯೋ ನದ್ಯಸ್ತಾಸ್ತು ಸಹಸ್ರಶಃ । ಮನೋರಥಫಲಾ ವೃಕ್ಷಾ ವಾಪ್ಯಃ ಕೂಪಾಸ್ತಥೈವ ಚ
ಅಲಿಯಾರು ಸಾವಿರ ನದಿಗಳು ಮಾವಿನಹಣ್ಣು ರಸವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತವೆ; ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆ ಫಲಿಸುವ ಮರಗಳು, ಕೆರೆಗಳು, ಬಾವಿಗಳು ಅಲ್ಲಿವೆ.
ಯಥೇಷ್ಟಪಾನಫಲದಾ ನ ನ್ಯೂನಂ ಕಿಞ್ಚಿದಸ್ತಿ ಹಿ । ನ ರೋಗಪಲಿತಂ ವಾಪಿ ಜರಾ ವಾಪಿ ಕದಾಚನ
ಅಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದ ಪಾನೀಯ ಅಥವಾ ಹಣ್ಣು ಯಾವುದು ಬೇಕಾದರೂ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಏನೂ ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲ, ರೋಗವೂ ಇಲ್ಲ, ಕೂದಲು ಹಳದಿ ಆಗುವುದೂ ಇಲ್ಲ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯವೂ ಇಲ್ಲ.
ನ ಚಿನ್ತಾ ನ ಚ ಮಾತ್ಸರ್ಯಂ ಕಾಮಕ್ರೋಧಾದಿಕಂ ತಥಾ । ಸರ್ವೇ ಯುವಾನಃ ಸಸ್ತ್ರೀಕಾ ಸಹಸ್ರಾದಿತ್ಯವರ್ಚಸಃ
ಅಲ್ಲಿ ಚಿಂತೆಯೂ ಇಲ್ಲ, ಹಸ್ಯದೂ ಇಲ್ಲ, ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ ಇತ್ಯಾದಿಯೂ ಇಲ್ಲ; ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಸಂಗಾತಿಯರೊಂದಿಗೆ ಯುವಕರಾಗಿದ್ದು, ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಭಜನ್ತಿ ಸತತಂ ದೇವೀಂ ತತ್ರ ಶ್ರೀಭುವನೇಶ್ವರೀಮ್ । ಕೇಚಿತ್ಸಲೋಕತಾಪನ್ನಾಃ ಕೇಚಿತ್ಸಾಮೀಪ್ಯತಾಂ ಗತಾಃ
ಅಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸದಾ ಶ್ರೀಭುವನೇಶ್ವರಿಯನ್ನೇ ಭಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕೆಲವರು ಅವಳ ಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಕೆಲವರು ಅವಳ ಸಮೀಪವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ.
ಸರೂಪತಾಂ ಗತಾಃ ಕೇಚಿತ್ಸಾರ್ಷ್ಟಿತಾಂ ಚ ಪರೇ ಗತಾಃ । ಯಾ ಯಾಸ್ತು ದೇವತಾಸ್ತತ್ರ ಪ್ರತಿಬ್ರಹ್ಮಾಣ್ಡವರ್ತಿನಾಮ್
ಕೆಲವರು ಅವಳ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅವಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿರುವ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಸಮಷ್ಟಯಃ ಸ್ಥಿತಾಸ್ತಾಸ್ತು ಸೇವನ್ತೇ ಜಗದೀಶ್ವರೀಮ್ । ಸಪ್ತಕೋಟಿಮಹಾಮನ್ತ್ರಾ ಮೂರ್ತಿಮನ್ತ ಉಪಾಸತೇ
ಅಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಎಲ್ಲರೂ ಜಗದೀಶ್ವರಿಯ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ; ಏಳು ಕೋಟಿ ಮಹಾಮಂತ್ರಗಳು ರೂಪಧಾರಿಯಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಹಾವಿದ್ಯಾಶ್ಚ ಸಕಲಾಃ ಸಾಮ್ಯಾವಸ್ಥಾತ್ಮಿಕಾಂ ಶಿವಾಮ್ । ಕಾರಣಬ್ರಹ್ಮರೂಪಾಂ ತಾಂ ಮಾಯಾಶಬಲವಿಗ್ರಹಾಮ್
ಎಲ್ಲ ಮಹಾವಿದ್ಯೆಗಳು ಸಮಾನ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಶುಭವಾಗಿರುವ, ಕಾರಣಬ್ರಹ್ಮ ರೂಪವನ್ನೂ, ಮಾಯೆಯ ಸ್ಪರ್ಶವಿರುವ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತವೆ.
ಇತ್ಥಂ ರಾಜನ್ ಮಯಾ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮಣಿದ್ವೀಪಂ ಮಹತ್ತರಮ್ । ನ ಸೂರ್ಯಚನ್ದ್ರೌ ನೋ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಟಯೋಽಗ್ನಿಸ್ತಥೈವ ಚ
ಹೀಗೆ, ರಾಜಾ, ನಾನು ನಿನಗೆ ಆ ಮಹಾ ಮಣಿದ್ವೀಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ; ಅದರ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಿಂಚುಗಳು ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿಯೂ ಸಮಾನವಲ್ಲ.
ಏತಸ್ಯ ಭಾಸಾ ಕೋಟ್ಯಂಶಕೋಟ್ಯಂಶೇನಾಪಿ ತೇ ಸಮಾಃ । ಕ್ಯಚಿದ್ವಿದ್ರುಮಸಕಾಶಂ ಕ್ವಚಿನ್ಮರಕತಚ್ಛವಿ
ಅದರ ಪ್ರಕಾಶದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಭಾಗಕ್ಕೂ ಅವು ಸಮಾನವಲ್ಲ; ಕೆಲ ಕಡೆ ಅದು ಪಾಗಡದಂತೆ, ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಕಡೆ ಪಚ್ಚೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯುದ್ಭಾನುಸಮಚ್ಛಾಯಂ ಮಧ್ಯಸೂರ್ಯಸಮಂ ಕ್ವಚಿತ್ । ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಟಿಮಹಾಧಾರಾ ಸಾರಕಾನ್ತಿತತಂ ಕ್ವಚಿತ್
ಕೆಲ ಕಡೆ ಅದು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಕಡೆ ಮಿಂಚಿನ ಹರಿವು ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಅದರ ತೀರಗಳು ರತ್ನಗಳ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ.
ಕ್ವಚಿತ್ಸಿನ್ದೂರನೀಲೇನ್ದ್ರಮಾಣಿಕ್ಯಸದೃಶಚ್ಛವಿ । ಹೀರಸಾರಮಹಾಗರ್ಭಧಗದ್ಧಗಿತದಿಕ್ತಟಮ್
ಕೆಲ ಕಡೆ ಅದು ಸಿಂಧೂರ, ನೀಲಿ, ಮಾಣಿಕ್ಯವರ್ಣದಲ್ಲಿದೆ; ಅದರ ದಿಕ್ಕುಗಳು ವಜ್ರ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಗಳ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ.
ಕಾನ್ತ್ಯಾ ದಾವಾನಲಸಮಂ ತಪ್ತಕಾಞ್ಚನಸನ್ನಿಭಮ್ । ಕ್ವಚಿಚ್ಚನ್ದ್ರೋಪಲೋದ್ಗಾರಂ ಸೂರ್ಯೋದ್ಗಾರಂ ಚ ಕುತ್ರಚಿತ್
ಅದರ ಪ್ರಕಾಶ ದಾವಾನಳದಂತೆ, ಬಿಸಿಯಾದ ಚಿನ್ನದಂತೆ; ಕೆಲ ಕಡೆ ಚಂದ್ರಕಾಂತಮಣಿಯ ಬೆಳಕು, ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಕಡೆ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ.
ರತ್ನಶೃಙ್ಗಿಸಮಾಯುಕ್ತಂ ರತ್ನಪ್ರಾಕಾರಗೋಪುರಮ್ । ರತ್ನಪತ್ರೈ ರತ್ನಫಲೈರ್ವಕ್ಷೈಶ್ಚ ಪರಿಮಣ್ಡಿತಮ್
ಅದು ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಶೃಂಗಗಳು, ರತ್ನದ ಗೋಡೆಗಳ ಗೋಪುರಗಳು, ರತ್ನದ ಎಲೆಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಮೊಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ನೃತ್ಯನ್ಮಯೂರಸಙ್ಘೈಶ್ಚ ಕಪೋತರಣಿತೋಜ್ಜ್ವಲಮ್ । ಕೋಕಿಲಾಕಾಕಲೀಲಾಪೈಃ ಶುಕಲಾಪೈಶ್ಚ ಶೋಭಿತಮ್
ಅದು ನೃತ್ಯಮಯೂರಗಳ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಪಾರಿವಾಳಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ; ಕೊಕ್ಕಿಲ, ಕಾಕ, ಶುಕಪಕ್ಷಿಗಳ ಕೂಗಿನಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದೆ.
ಸುರಮ್ಯರಮಣೀಯಾಮ್ಬುಲಕ್ಷಾವಧಿಸರೋವೃತಮ್ । ತನ್ಮಧ್ಯಭಾಗವಿಲಸದ್ವಿಕಚದ್ರತ್ನಪಙ್ಕಜೈಃ
ಅದು ಸುಂದರವಾದ, ಆಕರ್ಷಕವಾದ ತಾಜಾ ನೀರಿನ ಕೆರೆಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ; ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ರತ್ನದ ಕಮಲಗಳು ಅರಳಿವೆ.
ಸುಗನ್ಧಿಭಿಃ ಸಮನ್ತಾತ್ತು ವಾಸಿತಂ ಶತಯೋಜನಮ್ । ಮನ್ದಮಾರುತಸಮ್ಭಿನ್ನಚಲದ್ದ್ರುಮಸಮಾಕುಲಮ್
ನೂರಾರು ಯೋಜನಗಳಷ್ಟು ಸುತ್ತಲೂ ಸುಗಂಧದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ ಮರುಳಾಡುವ ಮರಗಳನ್ನು ಹಿತವಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿತ್ತು.
ಚಿನ್ತಾಮಣಿಸಮೂಹಾನಾಂ ಜ್ಯೋತಿಷಾ ವಿತತಾಮ್ಬರಮ್ । ರತ್ನಪ್ರಭಾಭಿರಭಿತೋ ಧಗದ್ಧಗಿತದಿಕ್ತಟಮ್
ಚಿಂತಾಮಣಿ ರತ್ನಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಆಕಾಶವು ಹರಡಿದೆ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳು ರತ್ನಗಳ ಹೊಳಪಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿವೆ.
ವೃಕ್ಷವಾತಮಹಾಗನ್ಧವಾತವಾತಸುಪೂರಿತಮ್ । ಧೂಪಧೂಪಾಯಿತಂ ರಾಜನ್ ಮಣಿದೀಪಾಯುತೋಜ್ಜ್ವಲಮ್
ಮರಗಳ ಮಹಾ ಸುಗಂಧ ಹಾಗೂ ಗಾಳಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದು, ಧೂಪದ ವಾಸನೆ ಹರಡಿದೆ, ರತ್ನದ ದೀಪಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದೆ.
ಮಣಿಜಾಲಕಸಚ್ಛಿದ್ರತರಲೋದರಕಾನ್ತಿಭಿಃ । ದಿಙ್ಮೋಹಜನಕಂ ಚೈತದ್ದರ್ಪಣೋದರಸಂಯುತಮ್
ರತ್ನದ ಜಾಲಕಗಳ ಹೊಳೆಯುವ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡಿಯ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಆಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೂ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಐಶ್ವರ್ಯಸ್ಯ ಸಮಗ್ರಸ್ಯ ಶೃಙ್ಗಾರಸ್ಯಾಖಿಲಸ್ಯ ಚ । ಸರ್ವಜ್ಞತಾಯಾಃ ಸರ್ವಾಯಾಸ್ತೇಜಸಶ್ಚಾಖಿಲಸ್ಯ ವೈ
ಇಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಐಶ್ವರ್ಯ, ಎಲ್ಲ ಶೃಂಗಾರ, ಪರಿಪೂರ್ಣ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಪರಾಕ್ರಮಸ್ಯ ಸರ್ವಸ್ಯ ಸರ್ವೋತ್ತಮಗುಣಸ್ಯ ಚ । ಸಕಲಾಯಾ ದಯಾಯಾಶ್ಚ ಸಮಾಪ್ತಿರಿಹ ಭೂಪತೇ
ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಶಕ್ತಿಯ, ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಗುಣಗಳ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ದಯೆಯ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಇದೆ, ರಾಜನೇ.
ರಾಜ್ಞ ಆನನ್ದಮಾರಭ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಾನ್ತಭೂಮಿಷು । ಆನನ್ದಾ ಯೇ ಸ್ಥಿತಾಃ ಸರ್ವೇ ತೇಽತ್ರೈವಾನ್ತರ್ಭವನ್ತಿ ಹಿ
ರಾಜರ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಆನಂದಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.
ಇತಿ ತೇ ವರ್ಣಿತಂ ರಾಜನ್ ಮಣಿದ್ವೀಪಂ ಮಹತ್ತರಮ್ । ಮಹಾದೇವ್ಯಾಃ ಪರಂ ಸ್ಥಾನಂ ಸರ್ವಲೋಕೋತ್ತಮೋತ್ತಮಮ್
ಹೀಗಾಗಿ, ರಾಜನೇ, ಮಹಾದೇವಿಯ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವಾದ, ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಈ ಮಹಾ ಮಣಿದ್ವೀಪವನ್ನು ನಾನು ವಿವರಿಸಿದೆ.