ಯಸ್ತ್ವಾಚಾರವಿಹೀನೋಽತ್ರ ವರ್ತತೇ ದ್ವಿಜಸತ್ತಮಃ । ಸ ಶೂದ್ರವದ್ ಬಹಿಷ್ಕಾರ್ಯೋ ಯಥಾ ಶೂದ್ರಸ್ತಥೈವ ಸಃ
ಆಚಾರವಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದ್ವಿಜನು ಕೂಡ ಶೂದ್ರನಂತೆ ಹೊರಹಾಕಬೇಕು; ಅವನು ಶೂದ್ರನಂತೆಯೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
ಆಚಾರೋ ದ್ವಿವಿಧಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯೋ ಲೌಕಿಕಸ್ತಥಾ । ಉಭಾವಪಿ ಪ್ರಕರ್ತವ್ಯೌ ನ ತ್ಯಾಜ್ಯೌ ಶುಭಮಿಚ್ಛತಾ
ಆಚಾರ ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿದೆ: ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಲೋಕಿಕ. ಶುಭವನ್ನು ಬಯಸುವವನು ಎರಡನ್ನೂ ಪಾಲಿಸಬೇಕು, ಯಾವತ್ತೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬಾರದು.
ಗ್ರಾಮಧರ್ಮಾ ಜಾತಿಧರ್ಮಾ ದೇಶಧರ್ಮಾಃ ಕುಲೋದ್ಭವಾಃ । ಪರಿಗ್ರಾಹ್ಯಾ ನೃಭಿಃ ಸರ್ವೈರ್ನೈವ ತಾಁಲ್ಲಙ್ಘಯೇನ್ಮುನೇ
ಗ್ರಾಮದ ಆಚರಣೆಗಳು, ಜಾತಿಯ ರೂಢಿಗಳು, ದೇಶದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗು ಕುಲದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಮುನಿಯೇ, ಯಾರೂ ಇವುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಬಾರದು.
ದುರಾಚಾರೋ ಹಿ ಪುರುಷೋ ಲೋಕೇ ಭವತಿ ನಿನ್ದಿತಃ । ದುಃಖಭಾಗೀ ಚ ಸತತಂ ವ್ಯಾಧಿನಾ ವ್ಯಾಪ್ತ ಏವ ಚ
ಕೆಟ್ಟ ನಡೆವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವನು ಯಾವಾಗಲೂ ದುಃಖ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಕೂಡ ಪೀಡಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.
ಪರಿತ್ಯಜೇದರ್ಥಕಾಮೌ ಯೌ ಸ್ಯಾತಾಂ ಧರ್ಮವರ್ಜಿತೌ । ಧರ್ಮಮಪ್ಯಸುಖೋದರ್ಕಂ ಲೋಕವಿದ್ವಿಷ್ಟಮೇವ ಚ
ಧರ್ಮವಿಲ್ಲದ ಹಣ ಅಥವಾ ಕಾಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು. ಹಾಗೆಯೇ, ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಜನರಿಗೆ ಅಸಹ್ಯವಾಗಿರುವ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು.
ನಾರದ ಉವಾಚ ಬಹುತ್ವಾದಿಹ ಶಾಸ್ತ್ರಾಣಾಂ ನಿಶ್ಚಯಃ ಸ್ಯಾತ್ಕಥಂ ಮುನೇ । ಕಿಯತ್ಪ್ರಮಾಣಂ ತದ್ ಬ್ರೂಹಿ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗವಿನಿರ್ಣಯೇ
ನಾರದನು ಹೀಗೆನುಡಿದನು: ಮುನಿಯೇ, ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿವೆ. ನಿಜವಾದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು? ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಯಾವುದು ಪ್ರಮಾಣ ಎಂದು ದಯವಿಟ್ಟು ಹೇಳು.
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಶ್ರುತಿಸ್ಮೃತೀ ಉಭೇ ನೇತ್ರೇ ಪುರಾಣಂ ಹೃದಯಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ಏತತ್ತ್ರಯೋಕ್ತ ಏವ ಸ್ಯಾದ್ಧರ್ಮೋ ನಾನ್ಯತ್ರ ಕುತ್ರಚಿತ್
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೀಗೆನುಡಿದನು: ವೇದ ಮತ್ತು ಸ್ಮೃತಿ ಎರಡೂ ಕಣ್ಣುಗಳಂತೆ, ಪುರಾಣ ಹೃದಯದಂತೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದೇ ಧರ್ಮ; ಬೇರೆಲ್ಲಿಯೂ ಅಲ್ಲ.
ವಿರೋಧೋ ಯತ್ರ ತು ಭವೇತ್ತ್ರಯಾಣಾಂ ಚ ಪರಸ್ಪರಮ್ । ಶ್ರುತಿಸ್ತತ್ರ ಪ್ರಮಾಣಂ ಸ್ಯಾದ್ ದ್ವಯೋರ್ದ್ವೈಧೇ ಸ್ಮೃತಿರ್ವರಾ
ಈ ಮೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧವಿದ್ದರೆ, ವೇದವೇ ಪ್ರಮಾಣ. ಉಳಿದ ಎರಡರಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ, ಸ್ಮೃತಿಯೇ ಉತ್ತಮ.
ಶ್ರುತಿದ್ವೈಧಂ ಭವೇದ್ಯತ್ರ ತತ್ರ ಧರ್ಮಾವುಭೌ ಸ್ಮೃತೌ । ಸ್ಮೃತಿದ್ವೈಧಂ ತು ಯತ್ರ ಸ್ಯಾದ್ವಿಷಯಃ ಕಲ್ಪ್ಯತಾಂ ಪೃಥಕ್
ವೇದದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ, ಆ ಧರ್ಮದ ಎರಡು ರೂಪಗಳು ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದ್ದರೆ, ಆ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.
ಪುರಾಣೇಷು ಕ್ವಚಿಚ್ಚೈವ ತನ್ತ್ರದೃಷ್ಟಂ ಯಥಾತಥಮ್ । ಧರ್ಮಂ ವದನ್ತಿ ತಂ ಧರ್ಮಂ ಗೃಹ್ಣೀಯಾನ್ನ ಕಥಞ್ಚನ
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ತಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು 그대로 ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆ ಹೇಳಿದ ಧರ್ಮವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು, ಬೇರೆ ರೀತಿ ಅಲ್ಲ.
ವೇದಾವಿರೋಧಿ ಚೇತ್ತನ್ತ್ರಂ ತತ್ಪ್ರಮಾಣಂ ನ ಸಂಶಯಃ । ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಶ್ರುತಿರುದ್ಧಂ ಯತ್ತತ್ಪ್ರಮಾಣಂ ಭವೇನ್ನ ಚ
ತಂತ್ರವು ವೇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಪ್ರಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಆದರೆ ವೇದದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾದುದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು.
ಸರ್ವಥಾ ವೇದ ಏವಾಸೌ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗಪ್ರಮಾಣಕಃ । ತೇನಾವಿರುದ್ಧಂ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ತತ್ಪ್ರಮಾಣಂ ನ ಚಾನ್ಯಥಾ
ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ವೇದವೇ ಧರ್ಮಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣ. ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಲ್ಲದ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಪ್ರಮಾಣವೆಂದು ಒಪ್ಪಬಹುದು, ಬೇರೆ ರೀತಿ ಅಲ್ಲ.
ಯೋ ವೇದಧರ್ಮಮುಜ್ಝಿತ್ಯ ವರ್ತತೇಽನ್ಯಪ್ರಮಾಣತಃ । ಕುಣ್ಡಾನಿ ತಸ್ಯ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಯಮಲೋಕೇ ವಸನ್ತಿ ಹಿ
ಯಾರು ವೇದಧರ್ಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಯಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಕಾಯುತ್ತಿವೆ.
ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಪ್ರಯತ್ನೇನ ವೇದೋಕ್ತಂ ಧರ್ಮಮಾಶ್ರಯೇತ್ । ಸ್ಮೃತಿಃ ಪುರಾಣಮನ್ಯದ್ವಾ ತನ್ತ್ರಂ ವಾ ಶಾಸ್ತ್ರಮೇವ ಚ
ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿ ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಧರ್ಮವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಸ್ಮೃತಿ, ಪುರಾಣ, ತಂತ್ರ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಯಾವ ಶಾಸ್ತ್ರವಿದ್ದರೂ—
ತನ್ಮೂಲತ್ವೇ ಪ್ರಮಾಣಂ ಸ್ಯಾನ್ನಾನ್ಯಥಾ ತು ಕದಾಚನ । ಯೇ ಕುಶಾಸ್ತ್ರಾಭಿಯೋಗೇನ ವರ್ತಯನ್ತೀಹ ಮಾನವಾನ್
ಅವು ವೇದವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಬೇರೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಲ. ತಪ್ಪು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಜನರನ್ನು ದಾರಿ ತಪ್ಪಿಸುವವರು—
ಅಧೋಮುಖೋರ್ಧ್ವಪಾದಾಸ್ತೇ ಯಾಸ್ಯನ್ತಿ ನರಕಾರ್ಣವಮ್ । ಕಾಮಾಚಾರಾಃ ಪಾಶುಪತಾಸ್ತಥಾ ವೈ ಲಿಙ್ಗಧಾರಿಣಃ
ಅವರು ತಲೆ ಕೆಳಗೆ, ಕಾಲು ಮೇಲೆ ಆಗಿ ನರಕ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆವವರು, ಪಾಶುಪತರು ಹಾಗೂ ಲಿಂಗ ಧಾರಿಗಳು ಕೂಡ.
ತಪ್ತಮುದ್ರಾಙ್ಕಿತಾ ಯೇ ಚ ವೈಖಾನಸಮತಾನುಗಾಃ । ತೇ ಸರ್ವೇ ನಿರಯಂ ಯಾನ್ತಿ ವೇದಮಾರ್ಗಬಹಿಷ್ಕೃತಾಃ
ಬಿಸಿ ಮುುದ್ರೆ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡವರು ಮತ್ತು ವೈಖಾನಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರು—ಇವರು ಎಲ್ಲರೂ ವೇದಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದು ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ.
ವೇದೋಕ್ತಮೇವ ಸದ್ಧರ್ಮಂ ತಸ್ಮಾತ್ಕುರ್ಯಾನ್ನರಃ ಸದಾ । ಉತ್ಥಾಯೋತ್ಥಾಯ ಬೋದ್ಧವ್ಯಂ ಕಿಂ ಮಯಾದ್ಯ ಕೃತಂ ಕೃತಮ್
ಆದ್ದರಿಂದ ಸದಾ ವೇದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಸತ್ಯಧರ್ಮವನ್ನೇ ಮಾನವನು ಪಾಲಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ದಿನ ಎದ್ದು, 'ನಾನು ಇಂದು ಏನು ಮಾಡಿದೆ? ಇನ್ನೇನು ಮಾಡಬೇಕಿದೆ?' ಎಂದು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.
ದತ್ತಂ ವಾ ದಾಪಿತಂ ವಾಪಿ ವಾಕ್ಯೇನಾಪಿ ಚ ಭಾಷಿತಮ್ । ಉಪಪಾಪೇಷು ಸರ್ವೇಷು ಪಾತಕೇಷು ಮಹತ್ಸ್ವಪಿ
ನೀವು ಸ್ವತಃ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಕೊಡಿಸಿದ್ದರೂ, ಮಾತಿನಿಂದ ಹೇಳಿದ್ದರೂ—ಎಲ್ಲಾ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪಾಪಗಳಲ್ಲಿ—
ಅವಾಪ್ಯ ರಜನೀಯಾಮಂ ಬ್ರಹ್ಮಧ್ಯಾನಂ ಸಮಾಚರೇತ್ । ಊರುಸ್ಥೋತ್ತಾನಚರಣಃ ಸವ್ಯೇ ಚೋರೌ ತಥೋತ್ತರಮ್
ರಾತ್ರಿ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನೆಡಿಸಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿ, ಎಡ ಕಾಲನ್ನು ಬಲ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಉತ್ತಾನಂ ಕಿಞ್ಚಿದುತ್ತಾನಂ ಮುಖಮವಷ್ಟಭ್ಯ ಚೋರಸಾ । ನಿಮೀಲಿತಾಕ್ಷಃ ಸತ್ತ್ವಸ್ಥೋ ದನ್ತೈರ್ದನ್ತಾನ್ನ ಸಂಸ್ಪೃಶೇತ್
ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆನ್ನು ಮೇಲೆ ಮಲಗಿ, ಮುಖವನ್ನು ಎದೆಗೆ ತಗ್ಗಿಸಿ, ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರಬೇಕು.
ತಾಲುಸ್ಥಾಚಲಜಿಹ್ವಶ್ಚ ಸಂವೃತಾಸ್ಯಃ ಸುನಿಶ್ಚಲಃ । ಸನ್ನಿರುದ್ಧೇನ್ದ್ರಿಯಗ್ರಾಮೋ ನಾತಿನಿಮ್ನಸ್ಥಿತಾಸನಃ
ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಎಲುಬಿಗೆ ತಾಗಿಸಿ, ಬಾಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ದೇಹವನ್ನು ಅಚಲವಾಗಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಆಸನವನ್ನು ತುಂಬಾ ಕೆಳಗೆ ಇರಿಸದೆ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.
ದ್ವಿಗುಣಂ ತ್ರಿಗುಣಂ ವಾಪಿ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಮುಪಕ್ರಮೇತ್ । ತತೋ ಧ್ಯೇಯಃ ಸ್ಥಿತೋ ಯೋಽಸೌ ಹೃದಯೇ ದೀಪವತ್ಪ್ರಭುಃ
ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಟದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ನಂತರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೀಪದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು.
ಧಾರಯೇತ್ತತ್ರ ಚಾತ್ಮಾನಂ ಧಾರಣಾಂ ಧಾರಯೇದ್ಬುಧಃ । ಸಧೂಮಶ್ಚ ವಿಧೂಮಶ್ಚ ಸಗರ್ಭಶ್ಚಾಪ್ಯಗರ್ಭಕಃ
ಅಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಏಕಾಗ್ರಗೊಳಿಸಬೇಕು; ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಧಾರಣೆಯನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬೇಕು, ಧೂಮವಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಉಸಿರನ್ನು ತಡೆದು ಅಥವಾ ಬಿಡದೆ.
ಸಲಕ್ಷ್ಯಶ್ಚಾಪ್ಯಲಕ್ಷ್ಯಶ್ಚ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಸ್ತು ಷಡ್ವಿಧಃ । ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಸಮೋ ಯೋಗಃ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಇತೀರಿತಃ
ಉದ್ದೇಶವಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವು ಆರು ವಿಧಗಳಾಗಿವೆ; ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಕ್ಕಿಂತ ಸಮಾನವಾದ ಯೋಗವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ರೇಚಪೂರಕಕುಮ್ಭಕೈಃ । ವರ್ಣತ್ರಯಾತ್ಮಕಾ ಹ್ಯೇತೇ ರೇಚಪೂರಕಕುಮ್ಭಕಾಃ
ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವೆಂದರೆ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಡುವುದು, ಎಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ತಡೆದುಹಿಡಿಯುವುದು; ಈ ಮೂರು ಕ್ರಮಗಳು ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ.
ಸ ಏವ ಪ್ರಣವಃ ಪ್ರೋಕ್ತಃ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಶ್ಚ ತನ್ಮಯಃ । ಇಡಯಾ ವಾಯುಮಾರೋಪ್ಯ ಪೂರಯಿತ್ವೋದರೇ ಸ್ಥಿತಮ್
ಅದೇ ಓಂ ಎಂಬ ಅಕ್ಷರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವೂ ಅದರಿಂದಲೇ ಹುಟ್ಟಿದೆ; ಎಡ ನಾಡಿಯಿಂದ ಉಸಿರನ್ನು ಎಳೆದು ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ತುಂಬಬೇಕು.
ಶನೈಃ ಷೋಡಶಮಾತ್ರಾಭಿರನ್ಯಯಾ ತಂ ವಿರೇಚಯೇತ್ । ಏವಂ ಸಧೂಮಃ ಪ್ರಾಣಾನಾಮಾಯಾಮಃ ಕಥಿತೋ ಮುನೇ
ಮತ್ತೊಂದು ಮೂಗುಕಿವಿಯಿಂದ ಹದವಾಗಿ ಹದಿನಾರು ಎಣಿಕೆಯವರೆಗೆ ಉಸಿರನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಧೂಮಯ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮುನಿಯೇ.
ಆಧಾರೇಲಿಙ್ಗನಾಭಿಪ್ರಕಟಿತಹೃದಯೇ ತಾಲುಮೂಲೇ ಲಲಾಟೇ ದ್ವೇ ಪತ್ರೇ ಷೋಡಶಾರೇ ದ್ವಿದಶದಶದಲದ್ವಾದಶಾರ್ಧೇ ಚತುಷ್ಕೇ । ವಾಸಾನ್ತೇ ಬಾಲಮಧ್ಯೇ ಡಫಕತಸಹಿತೇ ಕಣ್ಠದೇಶೇ ಸ್ವರಾಣಾಂ ಹಂಕ್ಷಂತತ್ತ್ವಾರ್ಥಯುಕ್ತಂ ಸಕಲದಲಗತಂ ವರ್ಣರೂಪಂ ನಮಾಮಿ
ಆ ಧ್ವನಿಯ ರೂಪವನ್ನು ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅದು ಮೂಲದಲ್ಲಿ, ಲಿಂಗದಲ್ಲಿ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ನಾಲಿಗೆಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ, ಲಲಾಟದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ದಳಗಳಲ್ಲಿ, ಹದಿನಾರು ಅರೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹನ್ನೆರಡು, ಹತ್ತು ದಳಗಳಲ್ಲಿ, ಹನ್ನೆರಡು ಅರೆಗಳಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಸಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬಾಲಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಡ, ಫ, ಕ, ತ ಅಕ್ಷರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕಂಠದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ದಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.
ಅರುಣಕಮಲಸಂಸ್ಥಾ ತದ್ರಜಃಪುಞ್ಜವರ್ಣಾ ಹರನಿಯಮಿತಚಿಹ್ನಾ ಪದ್ಮತನ್ತುಸ್ವರೂಪಾ । ರವಿಹುತವಹರಾಕಾನಾಯಕಾಸ್ಯಸ್ತನಾಢ್ಯಾ ಸಕೃದಪಿ ಯದಿ ಚಿತ್ತೇ ಸಂವಸೇತ್ಸ್ಯಾತ್ಸ ಭುಕ್ತಃ
ಅದು ಕೆಂಪು ಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಧೂಳಿನ ರಾಶಿಯಂತೆ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿದೆ, ಹರಿಯ ಚಿಹ್ನೆ ಇದೆ, ಕಮಲದ ತಂತುವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ, ಸೂರ್ಯ, ಅಗ್ನಿ, ಚಂದ್ರನ ನಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ; ಅದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಲ ನೆಲೆಸಿದರೂ, ಅದು ಅನುಭವವಾಗುತ್ತದೆ.