ಸಾವಿತ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಸಾರ್ಧಂ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಜಗಾಮ ಸಾ । ಅನೇನ ಸ್ತವರಾಜೇನ ಸಂಸ್ತೂಯಾಶ್ವಪತಿರ್ನೃಪಃ
ಸಾವಿತ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ರಾಜನೇ, ಈ ಸ್ತೋತ್ರರಾಜದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಳು.
ದದರ್ಶ ತಾಂ ಚ ಸಾವಿತ್ರೀಂ ವರಂ ಪ್ರಾಪ ಮನೋಗತಮ್ । ಸ್ತವರಾಜಮಿಮಂ ಪುಣ್ಯಂ ಸನ್ಧ್ಯಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಚ ಯಃ ಪಠೇತ್ । ಪಾಠೇ ಚತುರ್ಣಾಂ ವೇದಾನಾಂ ಯತ್ಫಲಂ ಲಭತೇ ಚ ತತ್
ಅವನು ಆ ಸಾವಿತ್ರೀಯನ್ನು ಕಂಡನು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಯಸಿದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಯಾರು ಸಂಧ್ಯಾ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಈ ಪುಣ್ಯಮಯ ಸ್ತೋತ್ರರಾಜವನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರು ನಾಲ್ಕು ವೇದಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವ ಫಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಸಾವಿತ್ರ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನೇ ಯಮಸಾವಿತ್ರೀಸಂವಾದವರ್ಣನಮ್ ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾವ ಸ್ತುತ್ವಾನೇನ ಸೋಽಶ್ವಪತಿಃ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ । ದದರ್ಶ ತತ್ರ ತಾಂ ದೇವೀಂ ಸಹಸ್ರಾರ್ಕಸಮಪ್ರಭಾಮ್
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: ಈ ಸ್ತೋತ್ರದಿಂದ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ, ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಅಶ್ವಪತಿ ಅಲ್ಲಿ ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿದ್ದ ಆ ದೇವಿಯನ್ನು ಕಂಡನು.
ಉವಾಚ ಸಾ ಚ ರಾಜಾನಂ ಪ್ರಸನ್ನಾ ಸಸ್ಮಿತಾ ಸತೀ । ಯಥಾ ಮಾತಾ ಸ್ವಪುತ್ರಂ ಚ ದ್ಯೋತಯನ್ತೀ ದಿಶಸ್ತ್ವಿಷಾ
ಆ ದೇವಿ ಸಂತೋಷದಿಂದ ನಗುತ್ತಾ, ರಾಜನನ್ನು ನೋಡಿದಳು. ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿದ ತಾಯಿಯಂತೆ, ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳಿಂದೆಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತಾ ಅವನೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಿದಳು.
ಸಾವಿತ್ರ್ಯುವಾಚ ಜಾನಾಮ್ಯಹಂ ಮಹಾರಾಜ ಯತ್ತೇ ಮನಸಿ ವಾಞ್ಛಿತಮ್ । ವಾಞ್ಛಿತಂ ತವ ಪತ್ನ್ಯಾಶ್ಚ ಸರ್ವಂ ದಾಸ್ಯಾಮಿ ನಿಶ್ಚಿತಮ್
ಸಾವಿತ್ರಿಯು ಹೇಳಿದಳು: ಮಹಾರಾಜನೇ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಆಸೆ ಇದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿದೆ. ನಿನ್ನ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಯಾವುದು ಬೇಕೋ ಅದನ್ನೂ ನಾನು ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ. ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾನು ಖಂಡಿತವಾಗಿ ನೀಡುತ್ತೇನೆ.
ಸಾಧ್ವೀ ಕನ್ಯಾಭಿಲಾಷಂ ಚ ಕರೋತಿ ತವ ಕಾಮಿನೀ । ತ್ವಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯಸಿ ಪುತ್ರಂ ಚ ಭವಿಷ್ಯತಿ ಕ್ರಮೇಣ ಚ
ನಿನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಗಳು ಬೇಕೆಂಬ ಇಚ್ಛೆ ಇದೆ. ನೀನು ಮಗನಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ. ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ಎರಡೂ ಆಶೆಗಳು ನೆರವೇರುತ್ತವೆ.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಸಾ ತದಾ ದೇವೀ ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಂ ಜಗಾಮ ಹ । ರಾಜಾ ಜಗಾಮ ಸ್ವಗೃಹಂ ತತ್ಕನ್ಯಾಽಽದೌ ಬಭೂವ ಹ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ದೇವಿ ಬ್ರಹ್ಮನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋದಳು. ರಾಜನು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಕಾಲಕ್ರಮೇನ ಆ ಮಗಳು ಜನಿಸಿದಳು.
ಆರಾಧನಾಚ್ಚ ಸಾವಿತ್ರ್ಯಾ ಬಭೂವ ಕಮಲಾ ಪರಾ । ಸಾವಿತ್ರೀತಿ ಚ ತನ್ನಾಮ ಚಕಾರಾಶ್ವಪತಿರ್ನೃಪಃ
ಸಾವಿತ್ರಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಅವತಾರವಾಗಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಆಕೆಗೆ 'ಸಾವಿತ್ರಿ' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅಶ್ವಪತಿ ರಾಜನು ಇಟ್ಟನು.
ಕಾಲೇನ ಸಾ ವರ್ಧಮಾನಾ ಬಭೂವ ಚ ದಿನೇ ದಿನೇ । ರೂಪಯೌವನಸಮ್ಪನ್ನಾ ಶುಕ್ಲೇ ಚನ್ದ್ರಕಲಾ ಯಥಾ
ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಕೆ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಳು. ಆಕೆ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಯೌವನದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದಳು, ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಚಂದ್ರನ ಬೆಳಕು ಹೀಗಿರುತ್ತದೆಯೇ ಹಾಗೆ.
ಸಾ ವರಂ ವರಯಾಮಾಸ ದ್ಯುಮತ್ಸೇನಾತ್ಮಜಂ ತದಾ । ಸತ್ಯವನ್ತಂ ಸತ್ಯಶೀಲಂ ನಾನಾಗುಣಸಮನ್ವಿತಮ್
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆ ವರನಾಗಿ ದ್ಯುಮತ್ಸೇನನ ಮಗನಾದ ಸತ್ಯವಂತನನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಅವನು ಸತ್ಯವಂತ, ಸದಾಚಾರಿ, ಅನೇಕ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದನು.
ರಾಜಾ ತಸ್ಮೈ ದದೌ ತಾಂ ಚ ರತ್ನಭೂಷಣಭೂಷಿತಾಮ್ । ಸೋಽಪಿ ಸಾರ್ಧಂ ಕೌತುಕೇನ ತಾಂ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಗೃಹಂ ಯಯೌ
ರಾಜನು ಆಕೆಯನ್ನು ಅಮೂಲ್ಯ ರತ್ನಾಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಅವನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.
ಸ ಚ ಸಂವತ್ಸರೇಽತೀತೇ ಸತ್ಯವಾನ್ ಸತ್ಯವಿಕ್ರಮಃ । ಜಗಾಮ ಫಲಕಾಷ್ಠಾರ್ಥಂ ಪ್ರಹರ್ಷಂ ಪಿತುರಾಜ್ಞಯಾ
ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ, ಸತ್ಯವಂತನು ತಂದೆಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಹರ್ಷದಿಂದ ಇಂಧನಕ್ಕಾಗಿ ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ಹೋದನು.
ಜಗಾಮ ಸಾಧ್ವೀ ತತ್ಪಶ್ಚಾತ್ಸಾವಿತ್ರೀ ದೈವಯೋಗತಃ । ನಿಪತ್ಯ ವೃಕ್ಷಾದ್ದೈವೇನ ಪ್ರಾಣಾಂಸ್ತತ್ಯಾಜ ಸತ್ಯವಾನ್
ಆ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾದ ಸಾವಿತ್ರಿ ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದಳು. ದೈವದ ನಿಯಮದಿಂದ ಸತ್ಯವಂತನು ಮರದಿಂದ ಬಿದ್ದು ಪ್ರಾಣ ಬಿಟ್ಟನು.
ಯಮಸ್ತಂ ಪುರುಷಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಬದ್ಧ್ವಾಙ್ಗುಷ್ಠಸಮಂ ಮುನೇ । ಗೃಹೀತ್ವಾ ಗಮನಂ ಚಕ್ರೇ ತತ್ಪಶ್ಚಾತ್ಪ್ರಯಯೌ ಸತೀ
ಯಮನು ಆ ಮಾನವನನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವನ ಅಂಗುಷ್ಠದಷ್ಟು ಆತ್ಮವನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹೊರಟನು. ಆ ಸತಿ ಅವನ ಹಿಂದೆ ಹೋದಳು.
ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಂ ಸುದತೀಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಯಮಃ ಸಂಯಮನೀಪತಿಃ । ಉವಾಚ ಮಧುರಂ ಸಾಧ್ವೀಂ ಸಾಧೂನಾಂ ಪ್ರವರೋ ಮಹಾನ್
ಅನಂತರ ಆ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ನೋಡಿ, ಸಂಯಮನಾಧಿಯಾದ ಯಮನು ಆ ಸದ್ವ್ರತೆಯಾದ ಹೆಂಗಸಿಗೆ ಮಧುರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಧರ್ಮರಾಜ ಉವಾಚ ಅಹೋ ಕ್ವ ಯಾಸಿ ಸಾವಿತ್ರಿ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಮಾನುಷೀಂ ತನುಮ್ । ಯದಿ ಯಾಸ್ಯಸಿ ಕಾನ್ತೇನ ಸಾರ್ಧಂ ದೇಹಂ ತದಾ ತ್ಯಜ
ಧರ್ಮರಾಜನು ಹೇಳಿದನು: ಸಾವಿತ್ರಿ, ನೀನು ಮಾನವ ದೇಹವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ? ಪ್ರಿಯ ಪತಿಯೊಡನೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದರೆ, ಈ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗು.
ಗನ್ತುಂ ಮರ್ತ್ಯೋ ನ ಶಕ್ನೋತಿ ಗೃಹೀತ್ವಾ ಪಾಞ್ಚಭೌತಿಕಮ್ । ದೇಹಂ ಚ ಮಮ ಲೋಕಂ ಚ ನಶ್ವರಂ ನಶ್ವರಃ ಸದಾ
ಐದು ಭೂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೇಹವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮನುಷ್ಯನು ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಲೋಕವೂ, ಈ ದೇಹವೂ ಸದಾ ನಾಶವಾಗುವವು.
ಭರ್ತುಸ್ತೇ ಪೂರ್ಣಕಾಲೋ ವೈ ಬಭೂವ ಭಾರತೇ ಸತಿ । ಸ್ವಕರ್ಮಫಲಭೋಗಾರ್ಥಂ ಸತ್ಯವಾನ್ ಯಾತಿ ಮದ್ಗೃಹಮ್
ಭಾರತಿಯೆ, ನಿನ್ನ ಗಂಡನಿಗೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಕಾಲವು ಬಂದಿದೆ. ತನ್ನ ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಸತ್ಯವಂತನು ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಕರ್ಮಣಾ ಜಾಯತೇ ಜನ್ತುಃ ಕರ್ಮಣೈವ ಪ್ರಲೀಯತೇ । ಸುಖಂ ದುಃಖಂ ಭಯಂ ಶೋಕಃ ಕರ್ಮಣೈವ ಪ್ರಣೀಯತೇ
ಪ್ರಾಣಿಯು ಕರ್ಮದಿಂದ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಖ, ದುಃಖ, ಭಯ, ಶೋಕ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕರ್ಮದಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತವೆ.
ಕರ್ಮಣೇನ್ದ್ರೋ ಭವೇಜ್ಜೀವೋ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಃ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ । ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ ಹರೇರ್ದಾಸೋ ಜನ್ಮಾದಿರಹಿತೋ ಭವೇತ್
ಕರ್ಮದಿಂದ ಜೀವನು ಇಂದ್ರನಾಗಬಹುದು, ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾಗಬಹುದು, ತನ್ನ ಕರ್ಮದಿಂದ ಹರಿಯ ದಾಸನಾಗಬಹುದು, ಅಥವಾ ಜನ್ಮವಿಲ್ಲದವನಾಗಬಹುದು.
ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿಮಮರತ್ವಂ ಲಭೇದ್ ಧ್ರುವಮ್ । ಲಭೇತ್ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ ವಿಷ್ಣೋಃ ಸಾಲೋಕ್ಯಾದಿಚತುಷ್ಟಯಮ್
ತನುಮಾನದ ಕೆಲಸದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲ ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಮರತ್ವವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಅದೇ ಕೆಲಸದಿಂದ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಸಮೀಪತೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಸುರತ್ವಂ ಚ ಮನುತ್ವಂ ಚ ರಾಜೇನ್ದ್ರತ್ವಂ ಲಭೇನ್ನರಃ । ಕರ್ಮಣಾ ಚ ಶಿವತ್ವಂ ಚ ಗಣೇಶತ್ವಂ ತಥೈವ ಚ
ಒಬ್ಬನು ತನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ದೇವತೆ, ಮಾನವ ಅಥವಾ ರಾಜನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅದೇ ರೀತಿ, ಕೆಲಸದಿಂದ ಶಿವನಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಗಣೇಶನಾಗಬಹುದು.
ಕರ್ಮಣಾ ಚ ಮುನೀನ್ದ್ರತ್ವಂ ತಪಸ್ವಿತ್ವಂ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ । ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯತ್ವಂ ವೈಶ್ಯತ್ವಂ ಚ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ
ಕೆಲಸದ ಮೂಲಕ ಮಹರ್ಷಿ ಅಥವಾ ತಪಸ್ವಿಯಾಗಬಹುದು. ತನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಅಥವಾ ವೈಶ್ಯನಾಗಬಹುದು.
ಕರ್ಮಣೈವ ಚ ಮ್ಲೇಚ್ಛತ್ವಂ ಲಭತೇ ನಾತ್ರ ಸಂಶಯಃ । ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ ಜಙ್ಗಮತ್ವಂ ಶೈಲತ್ವಂ ಚ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ
ಕೆಲಸದ ಬಲದಿಂದ ಮ್ಲೇಚ್ಛನಾಗಬಹುದು—ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಂದೇಹವೂ ಇಲ್ಲ. ತನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಯಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಪರ್ವತವಾಗಬಹುದು.
ಕರ್ಮಣಾ ರಾಕ್ಷಸತ್ವಂ ಚ ಕಿನ್ನರತ್ವಂ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ । ಕರ್ಮಣೈವಾಧಿಪತ್ಯಂ ಚ ವೃಕ್ಷತ್ವಂ ಚ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ
ಕೆಲಸದ ಮೂಲಕ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಬಹುದು, ತನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಕಿನ್ನರನಾಗಬಹುದು. ಕೆಲಸದಿಂದಲೇ ಅಧಿಪತಿಯೂ ಆಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಮರವಾಗಬಹುದು.
ಕರ್ಮಣೈವ ಪಶುತ್ವಂ ಚ ವನಜೀವೀ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ । ಕರ್ಮಣಾ ಕ್ಷುದ್ರಜನ್ತುತ್ವಂ ಕೃಮಿತ್ವಂ ಚ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ
ಕೆಲಸದ ಬಲದಿಂದ ಪಶುವಾಗಬಹುದು, ತನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವನಾಗಬಹುದು. ಕೆಲಸದಿಂದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ಹುಳುವಾಗಬಹುದು.
ದೈತೇಯತ್ವಂ ದಾನವತ್ವಮಸುರತ್ವಂ ಸ್ವಕರ್ಮಣಾ । ಇತ್ಯೇತದುಕ್ತ್ವಾ ಸಾವಿತ್ರೀಂ ವಿರರಾಮ ಸ ವೈ ಯಮಃ
ತನ್ನ ಕೆಲಸದಿಂದ ದೈತ್ಯ, ದಾನವ ಅಥವಾ ಅಸುರನಾಗಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಯಮನು ಸಾವಿತ್ರಿಗೆ ಮಾತನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದನು.
ಇತಿ ಶ್ರೀಮದ್ದೇವೀಭಾಗವತೇ ಮಹಾಪುರಾಣೇಽಷ್ಟಾದಶಸಾಹಸ್ರ್ಯಾಂ ಸಂಹಿತಾಯಾಂ ನವಮಸ್ಕನ್ಧೇ ಸಾವಿತ್ರ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನೇ ಯಮಸಾವಿತ್ರೀಸಂವಾದವರ್ಣನಂ ನಾಮ ಸಪ್ತವಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
ಹೀಗೆ ಎಂಟು ಸಾವಿರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಶ್ರೀಮದ್ದೇವೀಭಾಗವತ ಮಹಾಪುರಾಣದ ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಸ್ಕಂಧದ ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಮ-ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಸಂವಾದವರ್ಣನೆ ಎಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತೇಳನೇ ಅಧ್ಯಾಯ ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.
ಸಾವಿತ್ರ್ಯುಪಾಖ್ಯಾನೇ ಯಮಸಾವಿತ್ರೀಸಂವಾದವರ್ಣನಮ್ ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಯಮಸ್ಯ ವಚನಂ ಶ್ರುತ್ವಾ ಸಾವಿತ್ರೀ ಚ ಪತಿವ್ರತಾ । ತುಷ್ಟಾವ ಪರಯಾ ಭಕ್ತ್ಯಾ ತಮುವಾಚ ಮನಸ್ವಿನೀ
ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಮ ಮತ್ತು ಸಾವಿತ್ರಿಯ ಸಂವಾದವರ್ಣನೆ: ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು—ಯಮನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದ ಪತಿವ್ರತೆ ಸಾವಿತ್ರಿ, ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದಳು.
ಸಾವಿತ್ರ್ಯುವಾಚ ಕಿಂ ಕರ್ಮ ತದ್ಭವೇತ್ಕೇನ ಕೋ ವಾ ತದ್ಧೇತುರೇವ ಚ । ಕೋ ವಾ ದೇಹೀ ಚ ದೇಹಃ ಕಃ ಕೋ ವಾತ್ರ ಕರ್ಮಕಾರಕಃ
ಸಾವಿತ್ರಿ ಹೇಳಿದಳು: ಯಾವುದು ಕೆಲಸ? ಅದನ್ನು ಯಾರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ? ಅದರ ಕಾರಣವೇನು? ದೇಹವು ಯಾವದು, ದೇಹಿಯಾರು? ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು?