ಶ್ರುತೌ ಪುರಾಣೇ ಯಾಸಾಂ ಚ ಚರಿತ್ರಮತಿದೂಷಿತಮ್ । ತಾಸು ಕೋ ವಿಶ್ವಸೇತ್ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಪ್ರಜ್ಞಾವಾಂಶ್ಚ ದುರಾಶಯಃ
ವೇದ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ನಡೆ ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ? ಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯಿದ್ದರೆ ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ.
ತಾಸಾಂ ಕೋ ವಾ ರಿಪುರ್ಮಿತ್ರಂ ಪ್ರಾರ್ಥಯನ್ತಿ ನವಂ ನವಮ್ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸುವೇಷಂ ಪುರುಷಮಿಚ್ಛನ್ತಿ ಹೃದಯೇ ಸದಾ
ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರು ನಿಜವಾದ ಶತ್ರು, ಯಾರು ಸ್ನೇಹಿತ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಗದು. ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಹೊಸದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಒಬ್ಬ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡ ಪುರುಷನನ್ನು ನೋಡಿದರೆ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಸದಾ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯೇ ಸ್ವಾರ್ಥಂ ಸತೀತ್ವಂ ಚ ಜ್ಞಾಪಯನ್ತೀ ಪ್ರಯತ್ನತಃ । ಶಶ್ವತ್ಕಾಮಾ ಚ ರಾಮಾ ಚ ಕಾಮಾಧಾರಾ ಮನೋಹರಾ
ಹೊರಗೆ ತಮ್ಮ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಸತೀತ್ವವನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾಮಭಾವನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವವರು ಮತ್ತು ಕಾಮದ ಮೂಲಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಹ್ಯೇ ಛಲಾತ್ಖೇದಯನ್ತೀ ಸ್ವಾನ್ತರ್ಮೈಥುನಮಾನಸಾ । ಕಾನ್ತಂ ಹಸನ್ತೀ ರಹಸಿ ಬಾಹ್ಯೇಽತೀವ ಸುಲಜ್ಜಿತಾ
ಹೊರಗೆ ಮೋಸದಿಂದ ಕಾಡುತ್ತಾ, ಒಳಗೆ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಿಯನ ಜೊತೆ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ನಗುತ್ತಾ, ಹೊರಗೆ ತುಂಬಾ ಲಜ್ಜಾಶೀಲೆಯಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮಾನಿನೀ ಮೈಥುನಾಭಾವೇ ಕೋಪನಾ ಕಲಹಾಙ್ಕುರಾ । ಸುಪ್ರೀತಾ ಭೂರಿಸಮ್ಭೋಗಾತ್ಸ್ವಲ್ಪಮೈಥುನದುಃಖಿತಾ
ಅವರು ಗರ್ವದಿಂದ ಕೂಡಿರುವವರು, ಸಂಗ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬೇಗನೇ ಕೋಪಗೊಂಡು ಜಗಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಗವಾದರೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಸಂಗವಾದರೆ ದುಃಖಪಡುತ್ತಾರೆ.
ಸುಮಿಷ್ಟಾನ್ನಾಚ್ಛೀತತೋಯಾದಾಕಾಙ್ಕ್ಷನ್ತೀ ಚ ಮಾನಸೇ । ಸುನ್ದರಂ ರಸಿಕಂ ಕಾನ್ತಂ ಯುವಾನಂ ಗುಣಿನಂ ಸದಾ
ಅವರು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರುಚಿಕರವಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ನೀರನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಸದಾ ಸುಂದರ, ರಸಿಕ, ಯುವಕ ಮತ್ತು ಗುಣವಂತನಾದ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ.
ಸುತಾತ್ಪರಮಭಿಸ್ನೇಹಂ ಕುರ್ವತೀ ರಸಿಕೋಪರಿ । ಪ್ರಾಣಾಧಿಕಂ ಪ್ರಿಯತಮಂ ಸಮ್ಭೋಗಕುಶಲಂ ಪ್ರಿಯಮ್
ತಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ರಸಿಕನಾದ ಪ್ರಿಯನನ್ನು ಜೀವಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವನು ಸಂಗದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡಿತ್ಯವಂತನಾದರೆ.
ಪಶ್ಯನ್ತೀ ರಿಪುತುಲ್ಯಂ ಚ ವೃದ್ಧಂ ವಾ ಮೈಥುನಾಕ್ಷಮಮ್ । ಕಲಹಂ ಕುರ್ವತೀ ಶಶ್ವತ್ತೇನ ಸಾರ್ಧಂ ಸುಕೋಪನಾ
ಹಳೆಯವನನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಗಕ್ಕೆ ಅಸಾಧ್ಯನಾದವನನ್ನು ಶತ್ರುವಿನಂತೆ ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಅವನ ಜೊತೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಜಗಳ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೋಪಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ವಾಚಯಾ ಭಕ್ಷಯನ್ತೀ ತಂ ಸರ್ಪ ಆಖುಮಿವೋಲ್ಬಣಮ್ । ದುಃಸಾಹಸಸ್ವರೂಪಾ ಚ ಸರ್ವದೋಷಾಶ್ರಯಾ ಸದಾ
ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹಾವು ಎಲಿಯನ್ನು ಹಿಂಸಿಸುವಂತೆ ಬಲವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸಹಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ, ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳೂ ಅವರಲ್ಲೇ ಇರುವಂತೆ ಸದಾ ಇರುತ್ತದೆ.
ಬ್ರಹ್ಮವಿಷ್ಣುಶಿವಾದೀನಾಂ ದುಃಸಾಧ್ಯಾ ಮೋಹರೂಪಿಣೀ । ತಪೋಮಾರ್ಗಾರ್ಗಲಾ ಶಶ್ವನ್ಮೋಕ್ಷದ್ವಾರಕಪಾಟಿಕಾ
ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮ, ವಿಷ್ಣು, ಶಿವನಿಗೂ ವಶವಾಗದವರು, ಮೋಹದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವವರು. ಸದಾ ತಪಸ್ಸಿನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವವರು, ಮೋಕ್ಷದ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕಾವಲುಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಹರೇರ್ಭಕ್ತಿವ್ಯವಹಿತಾ ಸರ್ವಮಾಯಾಕರಣ್ಡಿಕಾ । ಸಂಸಾರಕಾರಾಗಾರೇ ಚ ಶಶ್ವನ್ನಿಗಡರೂಪಿಣೀ
ಅವರು ಹರಿಯ ಭಕ್ತಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ಎಲ್ಲ ಮಾಯೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಸಾರದ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಬಂಧನದ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ಇನ್ದ್ರಜಾಲಸ್ವರೂಪಾ ಚ ಮಿಥ್ಯಾ ಚ ಸ್ವಪ್ನರೂಪಿಣೀ । ಬಿಭ್ರತೀ ಬಾಹ್ಯಸೌನ್ದರ್ಯಮಧೋಽಙ್ಗಮತಿಕುತ್ಸಿತಮ್
ಅವರ ಸ್ವಭಾವವು ಮಾಯೆಯಂತಿದೆ, ಸುಳ್ಳು, ಕನಸಿನಂತೆ. ಹೊರಗೆ ಸುಂದರತೆ ಇದ್ದರೂ, ಅವಳ ಅಂಗಗಳು ನಿಂದನೀಯವಾಗಿವೆ.
ನಾನಾವಿಣ್ಮೂತ್ರಪೂಯಾನಾಮಾಧಾರಂ ಮಲಸಂಯುತಮ್ । ದುರ್ಗನ್ಧಿದೋಷಸಂಯುಕ್ತಂ ರಕ್ತಾರಕ್ತಮಸಂಸ್ಕೃತಮ್
ಅವರು ವಿವಿಧ ಮಲಗಳಾದ ಮೂತ್ರ, ಪೂರುಷ, ಪೂಕು ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ದುರ್ಗಂಧ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾರೆ. ರಕ್ತದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸಂಸ್ಕಾರವಿಲ್ಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಮಾಯಾರೂಪಾ ಮಾಯಿನಾಂ ಚ ವಿಧಿನಾ ನಿರ್ಮಿತಾ ಪುರಾ । ವಿಷರೂಪಾ ಮುಮುಕ್ಷೂಣಾಮದೃಶ್ಯಾಪ್ಯಭಿವಾಞ್ಛತಾಮ್
ಅವರು ಮಾಯೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಮಾಯೆಗೆ ಒಳಗಾದವರಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವರು. ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ವಿಷದಂತೆ, ಆದರೆ ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಕಾಣದೆ ಇರುವವರು.
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ತುಲಸೀ ತಂ ತು ವಿರರಾಮ ಚ ನಾರದ । ಸಸ್ಮಿತಃ ಶಙ್ಖಚೂಡಶ್ಚ ಪ್ರವಕ್ತುಮುಪಚಕ್ರಮೇ
ಇಂತು ತುಳಸಿ ಮಾತಾಡಿ ಮೌನವಾಗಿದರು, ನಾರದರೂ ಸಹ ನಿಂತರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಂಖಚೂಡನು ನಗುತ್ತಾ ಮಾತನಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು.
ಶಙ್ಖಚೂಡ ಉವಾಚ ತ್ವಯಾ ಯತ್ಕಥಿತಂ ದೇವಿ ನ ಚ ಸರ್ವಮಲೀಕಕಮ್ । ಕಿಞ್ಚಿತ್ಸತ್ಯಮಲೀಕಂ ಚ ಕಿಞ್ಚಿನ್ಮತ್ತೋ ನಿಶಾಮಯ
ಶಂಖಚೂಡನು ಹೇಳಿದನು: ದೇವಿ, ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಸುಳ್ಳಲ್ಲ; ಕೆಲವೊಂದು ಸತ್ಯ, ಕೆಲವೊಂದು ಅಲ್ಲ. ಈಗ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನೂ ಕೇಳು.
ನಿರ್ಮಿತಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ಧಾತ್ರಾ ಸ್ತ್ರೀರೂಪಂ ಸರ್ವಮೋಹನಮ್ । ಕೃತ್ವಾ ರೂಪಂ ವಾಸ್ತವಂ ಚ ಪ್ರಶಸ್ಯಂ ಚಾಪ್ರಶಂಸಿತಮ್
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ಎರಡು ವಿಧದ ಹೆಣ್ಣು ರೂಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಅವು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಕರ್ಷಿಸುವಂತಿವೆ. ಒಂದಾದರೂ ನಿಜವಾದದು, ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾದದು; ಇನ್ನೊಂದು ಅಲ್ಲ.
ಲಕ್ಷ್ಮೀಃ ಸರಸ್ವತೀ ದುರ್ಗಾ ಸಾವಿತ್ರೀ ರಾಧಿಕಾದಿಕಾ । ಸೃಷ್ಟಿಸೂತ್ರಸ್ವರೂಪಾ ಚ ಆದ್ಯಾ ಸೃಷ್ಟಿರ್ವಿನಿರ್ಮಿತಾ
ಲಕ್ಷ್ಮೀ, ಸರಸ್ವತಿ, ದುರ್ಗೆ, ಸಾವಿತ್ರಿ, ರಾಧೆ ಮತ್ತು ಇತರರು, ಜೊತೆಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲರೂಪಗಳೂ ಕೂಡ, ಎಲ್ಲವೂ ಮೊದಲಿನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವು.
ಏತಾಸಾಮಂಶರೂಪಂ ಚ ಸ್ತ್ರೀರೂಪಂ ವಾಸ್ತವಂ ಸ್ಮೃತಮ್ । ತತ್ಪ್ರಶಸ್ಯಂ ಯಶೋರೂಪಂ ಸರ್ವಮಙ್ಗಲಕಾರಕಮ್
ಈ ದೇವತೆಗಳ ಭಾಗರೂಪಗಳು ನಿಜವಾದ ಹೆಣ್ಣು ರೂಪಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾಗಿಯೂ, ಯಶಸ್ಸಿನ ರೂಪವಾಗಿಯೂ, ಎಲ್ಲ ಶುಭವನ್ನು ತರುತ್ತವೆ.
ಶತರೂಪಾ ದೇವಹೂತೀ ಸ್ವಧಾ ಸ್ವಾಹಾ ಚ ದಕ್ಷಿಣಾ । ಛಾಯಾವತೀ ರೋಹಿಣೀ ಚ ವರುಣಾನೀ ಶಚೀ ತಥಾ
ಶತರೂಪಾ, ದೇವಹೂತಿ, ಸ್ವಧಾ, ಸ್ವಾಹಾ, ದಕ್ಷಿಣಾ, ಛಾಯಾವತಿ, ರೋಹಿಣಿ, ವರುನಾನಿ ಮತ್ತು ಶಚಿಯೂ ಸಹ,
ಕುಬೇರಸ್ಯ ಚ ಪತ್ನೀ ಯಾಪ್ಯದಿತಿಶ್ಚ ದಿತಿಸ್ತಥಾ । ಲೋಪಾಮುದ್ರಾನಸೂಯಾ ಚ ಕೋಟಭೀ ತುಲಸೀ ತಥಾ
ಕುಬೇರನ ಪತ್ನಿ, ಅದಿತಿ, ದಿತಿ, ಲೋಪಾಮುದ್ರಾ, ಅನಸುಯಾ, ಕೋಟಭೀ ಮತ್ತು ತುಳಸಿಯೂ ಕೂಡ,
ಅಹಲ್ಯಾರುನ್ಧತೀ ಮೇನಾ ತಾರಾ ಮನ್ದೋದರೀ ತಥಾ । ದಮಯನ್ತೀ ವೇದವತೀ ಗಙ್ಗಾ ಚ ಮನಸಾ ತಥಾ
ಅಹಲ್ಯೆ, ಅರುಂಧತಿ, ಮೇನಾ, ತಾರಾ, ಮಂಡೋದರಿ, ದಮಯಂತಿ, ವೇದವತಿ, ಗಂಗೆ ಮತ್ತು ಮನಸಾ,
ಪುಷ್ಟಿಸ್ತುಷ್ಟಿಃ ಸ್ಮೃತಿರ್ಮೇಧಾ ಕಾಲಿಕಾ ಚ ವಸುನ್ಧರಾ । ಷಷ್ಠೀ ಮಙ್ಗಲಚಣ್ಡೀ ಚ ಮೂರ್ತಿಶ್ಚ ಧರ್ಮಕಾಮಿನೀ
ಪುಷ್ಟಿ, ತುಷ್ಟಿ, ಸ್ಮೃತಿ, ಮೇಧಾ, ಕಾಲಿಕಾ, ವಸುಂಧರೆ, ಷಷ್ಠೀ, ಮಂಗಳಚಂಡಿ, ಮೂರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಕಾಮಿನಿಯೂ ಸಹ,
ಸ್ವಸ್ತಿಃ ಶ್ರದ್ಧಾ ಚ ಶಾನ್ತಿಶ್ಚ ಕಾನ್ತಿಃ ಕ್ಷಾನ್ತಿಸ್ತಥಾ ಪರಾ । ನಿದ್ರಾ ತನ್ದ್ರಾ ಕ್ಷುತ್ಪಿಪಾಸಾ ಸನ್ಧ್ಯಾ ರಾತ್ರಿದಿನಾನಿ ಚ
ಸ್ವಸ್ತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ಶಾಂತಿ, ಕಾಂತಿ, ಕ್ಷಾಂತಿ, ಪರಾ, ನಿದ್ರೆ, ತಂದ್ರೆ, ಹಸಿವು, ದಾಹ, ಸಂಧ್ಯೆ, ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲುಗಳು,
ಸಮ್ಪತ್ತಿರ್ಧೃತಿಕೀರ್ತೀ ಚ ಕ್ರಿಯಾ ಶೋಭಾ ಪ್ರಭಾ ಶಿವಾ । ಯತ್ಸ್ತ್ರೀರೂಪಂ ಚ ಸಮ್ಭೂತಮುತ್ತಮಂ ತು ಯುಗೇ ಯುಗೇ
ಸಂಪತ್ತು, ಧೈರ್ಯ, ಕೀರ್ತಿ, ಕ್ರಿಯೆ, ಅಲಂಕಾರ, ಪ್ರಕಾಶ, ಶುಭ—ಯಾವುದೇ ಹೆಣ್ಣು ರೂಪವು ಯುಗಯುಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರೂ,
ಕಲಾಕಲಾಂಶರೂಪಂ ಚ ಸ್ವರ್ವೇಶ್ಯಾದಿಕಮೇವ ಚ । ತದಪ್ರಶಸ್ಯಂ ವಿಶ್ವೇಷು ಪುಂಶ್ಚಲೀರೂಪಮೇವ ಚ
ಕಲೆಯ ಭಾಗರೂಪಗಳು, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಧಿಪತಿಯ ರೂಪಗಳು—ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಲ್ಲದವುಗಳೆಂದು, ಲೋಕದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಮಹಿಳೆಯ ರೂಪಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸತ್ತ್ವಪ್ರಧಾನಂ ಯದ್ರೂಪಂ ತದ್ಯುಕ್ತಂ ಚ ಪ್ರಭಾವತಃ । ತದುತ್ತಮಂ ಚ ವಿಶ್ವೇಷು ಸಾಧ್ವೀರೂಪಂ ಪ್ರಶಂಸಿತಮ್
ಯಾವ ಹೆಣ್ಣು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸತ್ವಗುಣ ಹೆಚ್ಚು, ಶಕ್ತಿ ಕೂಡಿದಂತಿದೆ, ಅದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂದು, ಸದ್ವೃತ್ತಿಯ ಮಹಿಳೆಯ ರೂಪವೆಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ತದ್ವಾಸ್ತವಂ ಚ ವಿಜ್ಞೇಯಂ ಪ್ರವದನ್ತಿ ಮನೀಷಿಣಃ । ರಜೋರೂಪಂ ತಮೋರೂಪಂ ಕಲಾಸು ವಿವಿಧಂ ಸ್ಮೃತಮ್
ಆ ನಿಜವಾದ ರೂಪವೇ ತಿಳಿಯಬೇಕಾದುದು ಎಂದು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ರಜೋಗುಣ ಮತ್ತು ತಮೋಗುಣದ ರೂಪಗಳು ವಿವಿಧ ಕಲೆಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತವೆ.
ಮಧ್ಯಮಾ ರಜಸಶ್ಚಾಂಶಾಸ್ತಾಸ್ತು ಭೋಗೇಷು ಲೋಲುಪಾಃ । ಸುಖಸಮ್ಭೋಗವಶ್ಯಾಶ್ಚ ಸ್ವಕಾರ್ಯೇ ನಿರತಾಃ ಸದಾ
ರಜೋಗುಣವುಳ್ಳವರು ಮಧ್ಯಮ ಸ್ವಭಾವದವರು, ಸೌಖ್ಯ ಮತ್ತು ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು, ಸದಾ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು.
ಕಪಟಾ ಮೋಹಕಾರಿಣ್ಯೋ ಧರ್ಮಾರ್ಥವಿಮುಖಾಃ ಸದಾ । ರಜೋರೂಪಸ್ಯ ಸಾಧ್ವೀತ್ವಮತೋ ನೈವೋಪಜಾಯತೇ
ಅವರು ವಂಚನೆ ಮಾಡುವವರು, ಮೋಹ ಉಂಟುಮಾಡುವವರು, ಸದಾ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವವರು; ಆದ್ದರಿಂದ ರಜೋಗುಣದವರಲ್ಲಿ ಸದ್ಗುಣ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.