ಯಸ್ಯಾಙ್ಘ್ರಿಕಮಲದ್ವನ್ದ್ವಶೋಣಾಚ್ಛನಖಮಣ್ಡಲೇ । ವಿರಾಜನ್ಮಣಿಬಿಮ್ಬೇಷು ಮಹಾಹಿಪತಯೋಽನಿಶಮ್
ಅವನ ಎರಡು ಕಮಲದಂತೆ ಇರುವ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಂಪು ನೇಲಿನ ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಾಸರ್ಪಾಧಿಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮುಖಗಳನ್ನು ಮಣಿಗಳಂತೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿ ಸದಾ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ಏಕಾನ್ತಭಕ್ತಿಯೋಗೇನ ಸಹ ಸಾತ್ತ್ವತಪುಙ್ಗವೈಃ । ಪ್ರಣಮನ್ತಃ ಸ್ವಮೂರ್ಧ್ನಾ ತೇ ಸ್ವಮುಖಾನಿ ಸಮೀಕ್ಷತೇ
ಅವರು ಏಕಾಗ್ರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ, ಸಾತ್ತ್ವತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ತಮ್ಮ ತಲೆಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ವಂದಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಮುಖಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ಸ್ಫುರತ್ಕುಣ್ಡಲಮಾಣಿಕ್ಯಪ್ರಭಾಮಣ್ಡಲಭಾಞ್ಜ್ಯಪಿ । ಸುಕಪೋಲಾನಿ ಚಾರೂಣಿ ಗಣ್ಡಸ್ಥಲದ್ಯುಮನ್ತಿ ಚ
ಅವನ ಕಿವಿಯ ಮಣಿಕುಂಡಲಗಳಿಂದ ಹೊರಡುವ ಪ್ರಕಾಶವಲಯಗಳು ಕೂಡ ಅವನ ಸುಂದರವಾದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕಪೋಲಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಲಾರವು.
ನಾಗರಾಜಕುಮಾರ್ಯೋಽಪಿ ಚಾರ್ವಙ್ಗವಿಲಸತ್ತ್ವಿಷಃ । ವಿಶದೈರ್ವಿಪುಲೈಸ್ತದ್ವದ್ಧವಲೈಃ ಸುಭಗೈಸ್ತಥಾ
ನಾಗರಾಜರ ಪುತ್ರಿಯರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ, ವಿಶದವಾದ, ವಿಶಾಲವಾದ, ಸುಂದರವಾದ ಬಿಳಿ ಭುಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.
ರುಚಿರೈರ್ಭುಜದಣ್ಡೈಶ್ಚ ಶೋಭಮಾನಾ ಇತಸ್ತತಃ । ಚನ್ದನಾಗುರುಕಾಶ್ಮೀರಪಙ್ಕಲೇಪೇನ ಭೂಷಿತಾಃ
ಅವರ ಆಕರ್ಷಕವಾದ, ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಭುಜಗಳು ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ; ಅವು ಚಂದನ, ಅಗರು, ಕೇಶರದ ಲೇಪನದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.
ತದಭಿಮರ್ಷಸಞ್ಜಾತಕಾಮಾವೇಶಸಮಾಯುತಾಃ । ಲಲಿತಸ್ಮಿತಸಂಯುಕ್ತಾಃ ಸವ್ರೀಡಂ ಲೋಕಯನ್ತಿ ಚ
ಅವನ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾಮಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿ, ಮೃದುವಾದ ನಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ಲಜ್ಜೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಸಂಕೋಚದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ.
ಅನುರಾಗಮದೋನ್ಮತ್ತವಿಘೂರ್ಣಾರುಣಲೋಚನಮ್ । ಕರುಣಾವಲೋಕನೇತ್ರಂ ಚ ಆಶಾಸಾನಾಸ್ತಥಾಶಿಷಃ
ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರೇಮದ ಮದದಿಂದ ಕೆಂಪಾಗಿ, ಚಂಚಲವಾಗಿವೆ; ಅವು ದಯೆಯಿಂದ ತುಂಬಿವೆ, ಅವನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ ಆಶೀರ್ವಾದಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಸೋಽನನ್ತೋ ಭಗವಾನ್ದೇವೋಽನನ್ತಸತ್ತ್ವೋ ಮಹಾಶಯಃ । ಅನನ್ತಗುಣವಾರ್ಧಿಶ್ಚ ಆದಿದೇವೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ
ಅವನು ಅನಂತನು, ಭಗವಂತನು, ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ದೇವರು, ಮಹಾ ಮನಸ್ಸಿನವನು, ಅನಂತ ಗುಣಗಳ ಸಾಗರ, ಆದಿದೇವ, ಮಹಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನನು.
ಸಂಹೃತಾಮರ್ಷರೋಷಾದಿವೇಗೋ ಲೋಕಶುಭಾಯ ಚ । ಆಸ್ತೇ ಮಹಾಸತ್ತ್ವನಿಧಿಃ ಸರ್ವದೇವಪ್ರಪೂಜಿತಃ
ಕ್ರೋಧ ಮತ್ತು ರೋಷವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಲೋಕಗಳ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಆ ಮಹಾ ಶಕ್ತಿಯ ನಿಧಿಯು, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಕುಳಿತಿದ್ದಾನೆ.
ಧ್ಯಾಯಮಾನಃ ಸುರೈಃ ಸಿದ್ಧೈರಸುರೈಶ್ಚೋರಗೈಸ್ತಥಾ । ವಿದ್ಯಾಧರೈಶ್ಚ ಗನ್ಧರ್ವೈರ್ಮುನಿಸಙ್ಘೈಶ್ಚ ನಿತ್ಯಶಃ
ಅವನು ದೇವತೆಗಳು, ಸಿದ್ಧರು, ಅಸುರರು, ನಾಗರು, ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಗಂಧರ್ವರು, ಮುನಿಗಳ ಸಮೂಹದಿಂದ ಸದಾ ಧ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಅನಾರತಮದೋನ್ಮತ್ತಲೋಕವಿಹ್ವಲಲೋಚನಃ । ವಾಕ್ಯಾಮೃತೇನ ವಿಬುಧಾನ್ಸ್ವಪಾರ್ಷದಗಣಾನಪಿ
ಅವನ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರೇಮದ ಮದದಿಂದ ಸದಾ ಚಂಚಲವಾಗಿವೆ, ಅವು ಲೋಕವನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ; ಅವನು ತನ್ನ ಮಾತಿನ ಅಮೃತದಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಪರಿಕರರನ್ನೂ ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಆಪ್ಯಾಯಮಾನಃ ಸ ವಿಭುರ್ವೈಜಯನ್ತೀಂ ಸ್ರಜಂ ದಧತ್ । ಅಮ್ಲಾನಾಭಿನವೈಃ ಸ್ವಚ್ಛೈಸ್ತುಲಸೀದಲಸಞ್ಚಯೈಃ
ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ದೇವರು, ಸದಾ ಹಸಿರು, ಶುಭ್ರವಾದ ತುಳಸಿಯ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಿಜಯಂತಿ ಹಾರವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಸಂತೋಷಗೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಮಾದ್ಯನ್ಮಧುಕರವ್ರಾತಘೋಷಶ್ರೀಸಂಯುತಾಂ ಸದಾ । ನೀಲವಾಸಾ ದೇವದೇವ ಏಕಕುಣ್ಡಲಭೂಷಿತಃ
ಮಧುರವಾದ ಮಧುಮಕ್ಕಳ ಗುಂಪಿನ ಗಾನದಿಂದ ಸದಾ ಕೂಡಿರುವ, ನೀಲಿ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ ದೇವದೇವನು, ಒಂದು ಕುಂಡಲದಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ಹಲಸ್ಯ ಕಕುದಿ ನ್ಯಸ್ತಸುಪೀವರಭುಜೋಽವ್ಯಯಃ । ಮಹೇನ್ದ್ರಃ ಕಾಞ್ಚನೀಂ ಯದ್ವದ್ವರತ್ರಾಂ ಚ ಮತಙ್ಗಮಃ । ಉದಾರಲೀಲೋ ದೇವೇಶೋ ವರ್ಣಿತಃ ಸಾತ್ತ್ವತರ್ಷಭೈಃ
ಹಲೆಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಭುಜಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುವ ಅವ್ಯಯನು, ಇಂದ್ರನು ಹೇಗೆ ಬಂಗಾರದ ವಜ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾನೋ, ಗಜರಾಜನು ತನ್ನ ಅಂಕುಶವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆ ದೇವದೇವನು, ಉದಾರ ಲೀಲೆಯುಳ್ಳವನು, ಸಾತ್ತ್ವತರ ಶ್ರೇಷ್ಠರಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ನರಕಸ್ವರೂಪವರ್ಣನಮ್ ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ತಸ್ಯಾನುಭಾವಂ ಭಗವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರಃ ಸನಾತನಃ । ಸಭಾಯಾಂ ಬ್ರಹ್ಮದೇವಸ್ಯ ಗಾಯಮಾನ ಉಪಾಸತೇ
ನರಕನ ಸ್ವರೂಪದ ವರ್ಣನೆ. ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೇಳಿದನು: ಆ ಶಾಶ್ವತ ಭಗವಂತನು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಪುತ್ರನು, ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಮಹಿಮೆ ಹಾಡುವವರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ.
ಉತ್ಪತ್ತಿಸ್ಥಿತಿಲಯಹೇತವೋಽಸ್ಯ ಕಲ್ಪಾಃ ಸತ್ತ್ವಾದ್ಯಾಃ ಪ್ರಕೃತಿಗುಣಾ ಯದೀಕ್ಷಯಾಽಽಸನ್ । ಯದ್ರೂಪಂ ಧ್ರುವಮಕೃತಂ ಯದೇಕಮಾತ್ಮನ್- ನಾನಾಧಾತ್ಕಥಮುಹ ವೇದ ತಸ್ಯ ವರ್ತ್ಮ
ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಕಾಲಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸತ್ವಾದಿ ಪ್ರಕೃತಿಗುಣಗಳು ಅವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದವು. ಅವನ ರೂಪವು ಸದಾ ಅಚಲ, ಅಜನು, ಒಂದೇ ಆತ್ಮಸ್ವರೂಪ. ಎಲ್ಲ ಭಿನ್ನತೆಗೂ ಆಧಾರವಾದ ಅವನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಯಾರು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ?
ಮೂರ್ತಿಂ ನಃ ಪುರುಕೃಪಯಾ ಬಭಾರ ಸತ್ತ್ವಂ ಸಂಶುದ್ಧಂ ಸದಸದಿದಂ ವಿಭಾತಿ ಯತ್ರ । ಯಲ್ಲೀಲಾಂ ಮೃಗಪತಿರಾದದೇಽನವದ್ಯಾ- ಮಾದಾತುಂ ಸ್ವಜನಮನಾಂಸ್ಯುದಾರವೀರ್ಯಃ
ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಮ್ಮಿಗಾಗಿ ಅವನು ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿದನು. ಆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಸತ್ತ್ವವಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಕಾಣುವದೂ, ಕಾಣದದೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ದೋಷರಹಿತವಾದ ಈ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ತನ್ನ ಜನರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಬಂದನು.
ಯನ್ನಾಮ ಶ್ರುತಮನುಕೀರ್ತಯೇದಕಸ್ಮಾ- ದಾರ್ತೋ ವಾ ಯದಿ ಪತಿತಃ ಪ್ರಲಮ್ಭನಾದ್ವಾ । ಹನ್ತ್ಯಂಹಃ ಸಪದಿ ನೃಣಾಮಶೇಷಮನ್ಯಂ ಕಂ ಶೇಷಾದ್ಭಗವತ ಆಶ್ರಯೇತ್ಯುಮುಕ್ಷುಃ
ಯಾರಾದರೂ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇಳಿದರೂ, ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೂ, ಅದು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿರಲಿ, ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಇರಲಿ, ಬಿದ್ದವರಾಗಿರಲಿ, ಮೋಸದಿಂದ ಆಗಿರಲಿ, ಕೂಡಲೇ ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಭಗವಂತನ ಹೊರತು ಬೇರೆ ಆಶ್ರಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಮೂರ್ಧನ್ಯರ್ಪಿತಮಣುವತ್ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧ್ನೋ ಭೂಗೋಲಂ ಸಗಿರಿಸರಿತ್ಸಮುದ್ರಸತ್ತ್ವಮ್ । ಆನನ್ತ್ಯಾದನಮಿತವಿಕ್ರಮಸ್ಯ ಭೂಮ್ನಃ ಕೋ ವೀರ್ಯಾಣ್ಯಧಿಗಣಯೇತ್ಸಹಸ್ರಜಿಹ್ವಃ
ಸಾವಿರ ತಲೆಯುಳ್ಳ ಅವನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು, ಅದರ ಬೆಟ್ಟಗಳು, ನದಿಗಳು, ಸಮುದ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಧೂಳಿನ ಕಣದಂತೆ ತಾಳುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯ ಮಹಿಮೆಗಳನ್ನು ಸಾವಿರ ನಾಲಗೆಯಿದ್ದರೂ ಎಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಏವಂಪ್ರಭಾವೋ ಭಗವಾನನನ್ತೋ ದುರನ್ತವೀರ್ಯೋರುಗುಣಾನುಭಾವಃ । ಮೂಲೇ ರಸಾಯಾಃ ಸ್ಥಿತ ಆತ್ಮತನ್ತ್ರೋ ಯೋ ಲೀಲಯಾ ಕ್ಷ್ಮಾಂ ಸ್ಥಿತಯೇ ಬಿಭರ್ತಿ
ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಇಂತಹದು—ಅವನಿಗೆ ಮೀರಲಾಗದ ಬಲವಿದೆ, ಅವನ ಗುಣಗಳು ಅಪಾರ. ನೀರಿನ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅವನು, ಲೀಲೆಯಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾನೆ.
ಏತಾ ಹ್ಯೇವೇಹ ತು ನೃಭಿರ್ಗತಯೋ ಮುನಿಸತ್ತಮ । ಗನ್ತವ್ಯಾ ಬಹುಶೋ ಯದ್ವದ್ಯಥಾಕರ್ಮವಿನಿರ್ಮಿತಾಃ
ಮಹಾಮುನಿಯೇ, ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಪುನಃ ಪುನಃ ಈ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲೇಬೇಕು.
ಯಥೋಪದೇಶಂ ಚ ಕಾಮಾನ್ಸದಾ ಕಾಮಯಮಾನಕೈಃ । ಏತಾವತೀರ್ಹಿ ರಾಜೇನ್ದ್ರ ಮನುಷ್ಯಮೃಗಪಕ್ಷಿಷು
ರಾಜನೇ, ಜನರು ಯಾವ ಉಪದೇಶದಂತೆ ಯಾವ ಯಾವ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಸದಾ ಬಯಸುತ್ತಾರೋ, ಅದೇ ಮಾನವನೂ, ಪ್ರಾಣಿಯೂ, ಹಕ್ಕಿಯೂ ಆಗುವ ಹದವಿದೆ.
ವಿಪಾಕಗತಯಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಧರ್ಮಸ್ಯ ವಶಗಾಸ್ತಥಾ । ಉಚ್ಚಾವಚಾ ವಿಸದೃಶಾ ಯಥಾಪ್ರಶ್ನಂ ನಿಬೋಧತ
ಇವು ಧರ್ಮದ ಆಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಫಲಿತಾಂಶದ ಗತಿಗಳು. ಇವು ಎಷ್ಟೋ ವಿಧವಾಗಿವೆ—ಉನ್ನತವೂ, ಕುಳಿದವುಗಳೂ, ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ನೀನು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಈಗ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.
ನಾರದ ಉವಾಚ ವೈಚಿತ್ರ್ಯಮೇತಲ್ಲೋಕಸ್ಯ ಕಥಂ ಭಗವತಾ ಕೃತಮ್ । ಸಮಾನತ್ವೇ ಕರ್ಮಣಾಂ ಚ ತನ್ನೋ ಬ್ರೂಹಿ ಯಥಾತಥಮ್
ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: ಭಗವಂತನು ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು? ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕರ್ಮ ಮಾಡಿದರೂ ಹೇಗೆ ಭಿನ್ನತೆ ಬರುತ್ತದೆ? ದಯವಿಟ್ಟು ಸತ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸು.
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣ ಉವಾಚ ಕರ್ತುಃ ಶ್ರದ್ಧಾವಶಾದೇವ ಗತಯೋಽಪಿ ಪೃಥಗ್ವಿಧಾಃ । ತ್ರಿಗುಣತ್ವಾತ್ಸದಾ ತಾಸಾಂ ಫಲಂ ವಿಸದೃಶಂ ತ್ವಿಹ
ಶ್ರೀನಾರಾಯಣನು ಹೇಳಿದನು: ಮಾಡುವವನ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಗತಿಯೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಗುಣಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಫಲವೂ ಸದಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಗುತ್ತದೆ.
ಸಾತ್ತ್ವಿಕ್ಯಾ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಕರ್ತುಃ ಸುಖಿತ್ವಂ ಜಾಯತೇ ಸದಾ । ದುಃಖಿತ್ವಂ ಚ ತಥಾ ಕರ್ತೂ ರಾಜಸ್ಯಾ ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಭವೇತ್
ಸಾತ್ವಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡುವವನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ರಾಜಸಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ದುಃಖವೇ ಬರುತ್ತದೆ.
ದುಃಖಿತ್ವಂ ಚೈವ ಮೂಢತ್ವಂ ತಾಮಸ್ಯಾ ಶ್ರದ್ಧಯೋದಿತಮ್ । ತಾರತಮ್ಯಾತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾನಾಂ ಫಲವೈಚಿತ್ರ್ಯಮೀರಿತಮ್
ತಾಮಸಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ದುಃಖವೂ, ಮೂರ್ಖತೆಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಭೇದದಿಂದ ಫಲಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೂ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಅನಾದ್ಯವಿದ್ಯಾವಿಹಿತಕರ್ಮಣಾಂ ಪರಿಣಾಮಜಾಃ । ಸಹಸ್ರಶಃ ಪ್ರವೃತ್ತಾಸ್ತು ಗತಯೋ ದ್ವಿಜಪುಙ್ಗವ
ಆದಿಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇರುವ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ವಿಧದ ಗತಿಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ.
ತದ್ಭೇದಾನ್ವರ್ಣಯಿಷ್ಯಾಮಿ ಪ್ರಾಚುರ್ಯೇಣ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ । ತ್ರಿಜಗತ್ಯಾ ಅನ್ತರಾಲೇ ದಕ್ಷಿಣಸ್ಯಾಂ ದಿಶೀಹ ವೈ
ಅವನ ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಈಗ ವಿವರವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ—
ಭೂಮೇರಧಸ್ತಾದುಪರಿ ತ್ವತಲಸ್ಯ ಚ ನಾರದ । ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತಾಃ ಪಿತೃಗಣಾ ವರ್ತನ್ತೇ ಪಿತರಶ್ಚ ಹ
ಭೂಮಿಯ ಕೆಳಗಡೆ, ಅತಲ ಲೋಕದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಾರದನೇ, ಅಗ್ನಿಷ್ವಾತ್ತ ಪಿತೃಗಳು ಮತ್ತು ಪಿತೃಗಣಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ.