ಪಪಾತ ಮೂರ್ಚ್ಛಿತಾ ಭೂಮೌ ಛಿನ್ನೇವ ಕದಲೀ ಯಥಾ । ಅಥ ತಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ರುಷ್ಟಃ ಪಾನೀಯೇನಾಭ್ಯಷಿಞ್ಚತ
ಅವಳು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು, ಕಡಲಿಯ ಗಿಡವನ್ನು ಕಡಿದಂತೆ. ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಅವಳ ಮೇಲೆ ನೀರು ಶಿಂಚಿದನು.
ಮುಹೂರ್ತಾಚ್ಚೇತನಾಂ ಪ್ರಾಪ್ತಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ತಾಮಥಾಬ್ರವೀತ್ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ - ಅಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾರಕಂ ನಿನ್ದ್ಯಂ ಜಾನತೀ ತ್ವಂ ನಿಶಾಮುಖೇ
ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವಳು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಪಡೆದಳು. ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: 'ನೀನು ರಾತ್ರಿ ಅಳುವುದು ಅಪಶಕುನ, ಅದನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದೀಯಲ್ಲ.'
ರೋದನಂ ಕುರುಷೇ ದುಷ್ಟೇ ಲಜ್ಜಾ ತೇ ಹೃದಯೇ ನ ಕಿಮ್ । ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನೈವಮುಕ್ತಾ ಸಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿದ್ವಾಕ್ಯಮಬ್ರವೀತ್
'ದುಷ್ಟೆಯೆ, ಏಕೆ ಅಳುತ್ತೀಯೆ? ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಲಜ್ಜೆ ಇಲ್ಲವೇ?' ಎಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವಳು ಏನೂ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ.
ರುರೋದ ಕರುಣಂ ದೀನಾ ಪುತ್ರಶೋಕೇನ ಪೀಡಿತಾ । ಅಶ್ರುಪೂರ್ಣಮುಖೀ ದೀನಾ ಧೂಸರಾ ಮುಕ್ತಮೂರ್ಧಜಾ
ಮಗನ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತಳಾಗಿ, ಆಕೆ ದುಃಖದಿಂದ ಆಳವಾಗಿ ಅಳುತ್ತಾ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿ, ಕೇಶಗಳು ಬಿಕೋಯ್ದು, ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು.
ಅಥ ತಾಂ ಕುಪಿತೋ ವಿಪ್ರೋ ರಾಜಪತ್ನೀಮಭಾಷತ । ಧಿಕ್ತ್ವಾಂ ದುಷ್ಟೇ ಕ್ರಯಂ ಗೃಹ್ಯ ಮಮ ಕಾರ್ಯಂ ವಿಲುಮ್ಪಸಿ
ಆಗ ಕೋಪಗೊಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಣಿ ಬಳಿ ಹೇಳಿದನು: 'ಅಯ್ಯೋ, ದುಷ್ಟೆಯೆ! ನನ್ನ ವೇತನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ನನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯಲ್ಲ.'
ಅಶಕ್ತಾ ಚೇತ್ಕಥಂ ತರ್ಹಿ ಗೃಹೀತಂ ಮಮ ತದ್ಧನಮ್ । ಏವಂ ನಿರ್ಭರ್ತ್ಸಿತಾ ತೇನ ಕ್ರೂರವಾಕ್ಯೈಃ ಪುನಃ ಪುನಃ
'ನೀನು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಹಣವನ್ನು ಏಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡೆ?' ಎಂದು ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕ್ರೂರವಾದ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಗದರಿಸಿದನು.
ರುದಿತಾ ಕಾರಣಂ ಪ್ರಾಹ ವಿಪ್ರಂ ಗದ್ಗದಯಾ ಗಿರಾ । ಸ್ವಾಮಿನ್ ಮಮ ಸುತೋ ಬಾಲಃ ಸರ್ಪದಷ್ಟೋ ಮೃತೋ ಬಹಿಃ
ಅವಳು ಅಳುತ್ತಾ, ಗದ್ಗದಿತ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಹೇಳಿದಳು: 'ಸ್ವಾಮಿ, ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಹಾವು ಕಚ್ಚಿ, ಅವನು ಹೊರಗೆ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆ.'
ಅನುಜ್ಞಾಂ ಮೇ ಪ್ರಯಚ್ಛಸ್ವ ದ್ರಷ್ಟುಂ ಯಾಸ್ಯಾಮಿ ಬಾಲಕಮ್ । ದುರ್ಲಭಂ ದರ್ಶನಂ ತೇನ ಸಞ್ಜಾತಂ ಮಮ ಸುವ್ರತ
'ದಯಮಾಡಿ ನನಗೆ ಅವನನ್ನು ನೋಡಲು ಅನುಮತಿ ಕೊಡಿ; ಧರ್ಮಾತ್ಮನೆ, ಅವನನ್ನು ನೋಡುವುದು ನನಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ.'
ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಕರುಣಂ ಬಾಲಾ ಪುನರೇವ ರುರೋದ ಹ । ಪುನಸ್ತಾಂ ಕುಪಿತೋ ವಿಪ್ರೋ ರಾಜಪತ್ನೀಮಭಾಷತ
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆ ದುಃಖಿತೆ ಮತ್ತೆ ಅಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಳು; ಮತ್ತೆ ಆ ಕೋಪಗೊಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಣಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದನು.
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಉವಾಚ - ಶಠೇ ದುಷ್ಟಸಮಾಚಾರೇ ಕಿಂ ನ ಜಾನಾಸಿ ಪಾತಕಮ್ । ಯಃ ಸ್ವಾಮಿವೇತನಂ ಗೃಹ್ಯ ತಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಂ ವಿಲುಮ್ಪತಿ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: 'ಮೋಸಗಾರ್ತಿ, ದುಷ್ಟ ಸ್ವಭಾವದವಳೆ, ಪಾಪವೆಂದು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವೇ? ಯಾರು ಮಾಲೀಕನ ವೇತನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅವನ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೋ—'
ನರಕೇ ಪಚ್ಯತೇ ಸೋಽಥ ಮಹಾರೌರವಪೂರ್ವಕೇ । ಉಷಿತ್ವಾ ನರಕೇ ಕಲ್ಪಂ ತತೋಽಸೌ ಕುಕ್ಕುಟೋ ಭವೇತ್
ಅವನು ಮೊದಲು ಮಹಾರೌರವ ಎಂಬ ನರಕದಲ್ಲಿ ಬಾಡುತ್ತಾನೆ. ಒಂದು ಕಾಲ್ಪಿಕ ಕಾಲದವರೆಗೆ ನರಕದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಕೋಳಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ.
ಕಿಮನೇನಾಥವಾ ಕಾರ್ಯಂ ಧರ್ಮಸಂಕೀರ್ತನೇನ ಮೇ । ಯಸ್ತು ಪಾಪರತೋ ಮೂರ್ಖಃ ಕ್ರೂರೋ ನೀಚೋಽನೃತಃ ಶಠಃ
ನಾನು ಧರ್ಮದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುವುದರಿಂದ ನನಗೆ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ? ಪಾಪದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ, ಮೂರ್ಖ, ಕ್ರೂರ, ಹೀನ, ಸುಳ್ಳು ಮಾತನಾಡುವ, ದುರಾಸೆಯವನು—
ತದ್ವಾಕ್ಯಂ ನಿಷ್ಫಲಂ ತಸ್ಮಿನ್ಭವೇದ್ ಬೀಜಮಿವೋಷರೇ । ಏಹಿ ತೇ ವಿದ್ಯತೇ ಕಿಞ್ಚಿತ್ಪರಲೋಕಭಯಂ ಯದಿ
ಅವನ ಮಾತುಗಳು ಫಲವಿಲ್ಲದವು, ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಬೀಜ ಬಿತ್ತಿದಂತೆ. ಪರಲೋಕದ ಭಯ ನಿನಗಿದ್ದರೆ ಬಾ.
ಏವಮುಕ್ತಾಥ ಸಾ ವಿಪ್ರಂ ವೇಪಮಾನಾಬ್ರವೀದ್ವಚಃ । ಕಾರುಣ್ಯಂ ಕುರು ಮೇ ನಾಥ ಪ್ರಸೀದ ಸುಮುಖೋ ಭವ
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆಕೆ ನಡುಕದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು: 'ಸ್ವಾಮಿ, ನನಗೆ ದಯೆ ತೋರಿಸು, ದಯವಿಟ್ಟು ಕರುಣೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸು.'
ಪ್ರಸ್ಥಾಪಯ ಮುಹೂರ್ತಂ ಮಾಂ ಯಾವದ್ ದ್ರಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಬಾಲಕಮ್ । ಏವಮುಕ್ತ್ವಾಥ ಸಾ ಮೂರ್ಧ್ನಾ ನಿಪತ್ಯ ದ್ವಿಜಪಾದಯೋಃ
'ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ನನಗೆ ಬಿಡು, ನಾನು ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿಬಂದೆನೆ.' ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಆಕೆ ತಲೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕಾಲಿಗೆ ಬಿದ್ದಳು.
ರುರೋದ ಕರುಣಂ ಬಾಲಾ ಪುತ್ರಶೋಕೇನ ಪೀಡಿತಾ । ಅಥಾಹ ಕುಪಿತೋ ವಿಪ್ರಃ ಕ್ರೋಧಸಂರಕ್ತಲೋಚನಃ
ಮಗನ ದುಃಖದಿಂದ ಆ ಹುಡುಗಿ ಹೃದಯಭರಿತವಾಗಿ ಅತ್ತಳು. ಆಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಕೋಪದಿಂದ, ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಮೂಡಿಸಿ ಹೇಳಿದನು.
ವಿಪ್ರ ಉವಾಚ - ಕಿಂ ತೇ ಪುತ್ರೇಣ ಮೇ ಕಾರ್ಯಂ ಗೃಹಕರ್ಮ ಕುರುಷ್ವ ಮೇ । ಕಿಂ ನ ಜಾನಾಸಿ ಮೇ ಕ್ರೋಧಂ ಕಶಾಘಾತಫಲಪ್ರದಮ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹೇಳಿದನು: 'ನಿನಗೆ ಮಗನಿಂದ ನನಗೆ ಏನು ಕೆಲಸ? ನನ್ನ ಮನೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡು. ನನ್ನ ಕೋಪದ ಫಲವು ಚಮಟೆ ಹೊಡೆಯುವಂತೆ ಎಂದು ನೀನು ತಿಳಿಯುವುದಿಲ್ಲವೇ?'
ಏವಮುಕ್ತಾ ಸ್ಥಿತಾ ಧೈರ್ಯಾದ್ ಗೃಹಕರ್ಮ ಚಕಾರ ಹ । ಅರ್ಧರಾತ್ರೋ ಗತಸ್ತಸ್ಯಾಃ ಪಾದಾಭ್ಯಙ್ಗಾದಿಕರ್ಮಣಾ
ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ಆಕೆ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ನಿಂತು ಮನೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಅವಳ ಪಾದಮರ್ಜಿ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ,
ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇನಾಥ ಸಾ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ಪುತ್ರಪಾರ್ಶ್ವಂ ವ್ರಜಾಧುನಾ । ತಸ್ಯ ದಾಹಾದಿಕಂ ಕೃತ್ವಾ ಪುನರಾಗಚ್ಛ ಸತ್ವರಮ್
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಆಕೆಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ಈಗ ಹೋಗಿ ನಿನ್ನ ಮಗನ ಹತ್ತಿರ ಬಾ. ಅವನ ದಹನ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಬೇಗ ಮರಳಿ ಬಾ.'
ನ ಲುಪ್ಯೇತ ಯಥಾ ಪ್ರಾತರ್ಗೃಹಕರ್ಮ ಮಮೇತಿ ಚ । ತತಸ್ತ್ವೇಕಾಕಿನೀ ರಾತ್ರೌ ವಿಲಪನ್ತೀ ಜಗಾಮ ಹ
'ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಮನೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡ.' ನಂತರ, ಆಕೆ ಒಬ್ಬಳೇ ರಾತ್ರಿ ಅಳುತ್ತಾ ಹೊರಟಳು.
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಮೃತಂ ನಿಜಂ ಪುತ್ರಂ ಭೃಶಂ ಶೋಕೇನ ಪೀಡಿತಾ । ಯೂಥಭ್ರಷ್ಟಾ ಕುರಙ್ಗೀವ ವಿವತ್ಸಾ ಸೌರಭೀ ಯಥಾ
ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಸತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಆಕೆ ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲಿದಳು. ಗುಂಪಿನಿಂದ ದೂರವಾದ ಜಿಂಕೆ, ಕಂದ ಹೋದ ಹಸು ಹೀಗೆಯೇ.
ವಾರಾಣಸ್ಯಾ ಬಹಿರ್ಗತ್ವಾ ಕ್ಷಣಾದ್ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ನಿಜಂ ಸುತಮ್ । ಶಯಾನಂ ರಙ್ಕವದ್ಭೂಮೌ ಕಾಷ್ಠದರ್ಭತೃಣೋಪರಿ
ವಾರಾಣಸಿಯ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ, ಕ್ಷಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡಿದಳು. ಅವನು ಬಡವನಂತೆ ನೆಲದ ಮೇಲೆ, ಮರದ ತುಂಡು, ದರ್ಭೆ, ಹುಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದನು.
ವಿಲಲಾಪಾತಿದುಃಖಾರ್ತಾ ಶಬ್ದಂ ಕೃತ್ವಾ ಸುನಿಷ್ಠುರಮ್ । ಏಹಿ ಮೇ ಸಮ್ಮುಖಂ ಕಸ್ಮಾದ್ರೋಷಿತೋಽಸಿ ವದಾಧುನಾ
ಅತಿ ದುಃಖದಿಂದ ಬಳಲಿದ ಆಕೆ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಅಳುತ್ತಾ ಹೇಳಿದಳು: 'ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಬಾ, ನೀನು ಯಾಕೆ ಕೋಪಗೊಂಡೆ? ಈಗ ಹೇಳು.'
ಆಯಾಸ್ಯಭಿಮುಖೋ ನಿತ್ಯಮಮ್ಬೇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾ ಪುನಃ ಪುನಃ । ಗತ್ವಾ ಸ್ಖಲತ್ಪದಾ ತಸ್ಯ ಪಪಾತೋಪರಿ ಮೂರ್ಛಿತಾ
'ನನ್ನೆಡೆಗೆ ಬಾ, ತಾಯಿ,' ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುತ್ತಾ, ಆಕೆ ಹೋಗಿ, ಕಾಲು ಜಾರಿ ಅವನ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದು, ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿದಳು.
ಪುನಃ ಸಾ ಚೇತನಾಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ದೋರ್ಭ್ಯಾಮಾಲಿಙ್ಗ್ಯ ಬಾಲಕಮ್ । ತನ್ಮುಖೇ ವದನಂ ನ್ಯಸ್ಯ ರುರೋದಾರ್ತಸ್ವನೈಸ್ತದಾ
ಮತ್ತೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ, ಆಕೆ ಮಗನನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು, ಅವನ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಮುಖವಿಟ್ಟು, ದುಃಖದಿಂದ ಅತ್ತಳು.
ಕರಾಭ್ಯಾಂ ತಾಡನಂ ಚಕ್ರೇ ಮಸ್ತಕಸ್ಯೋದರಸ್ಯ ಚ । ಹಾ ಬಾಲ ಹಾ ಶಿಶೋ ವತ್ಸ ಹಾ ಕುಮಾರಕ ಸುನ್ದರ
ಅವಳ ಕೈಗಳಿಂದ ಮಗನ ತಲೆ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಹೊಡೆದು, 'ಹಾಯ್ ಮಗನೆ, ಹಾಯ್ ಶಿಶು, ಹಾಯ್ ಕಂದಾ, ಹಾಯ್ ಸುಂದರ ಬಾಲಕಾ!' ಎಂದು ಅಳುತ್ತಾ ಕೂಗಿದಳು.
ಹಾ ರಾಜನ್ ಕ್ವ ಗತೋಽಸಿ ತ್ವಂ ಪಶ್ಯೇಮಂ ಬಾಲಕಂ ನಿಜಮ್ । ಪ್ರಾಣೇಭ್ಯೋಽಪಿ ಗರೀಯಾಂಸಂ ಭೂತಲೇ ಪತಿತಂ ಮೃತಮ್
'ಹಾಯ್ ರಾಜನೇ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದೆಯಾ? ನಿನ್ನ ಮಗನನ್ನು ನೋಡು, ಜೀವಕ್ಕಿಂತ ಮೌಲ್ಯವಾದವನಾದವನು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಸತ್ತಿದ್ದಾನೆ.'
ತಥಾಪಶ್ಯನ್ಮುಖಂ ತಸ್ಯ ಭೂಯೋ ಜೀವಿತಶಙ್ಕಯಾ । ನಿರ್ಜೀವವದನಂ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಮೂರ್ಛಿತಾ ನಿಪಪಾತ ಹ
ಅವನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ಮತ್ತೆ ಜೀವಂತನೆಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ನೋಡಿದಳು. ಆದರೆ ಅವನ ಮುಖ ನಿರ್ಜೀವ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಆಕೆ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪಿ ಬಿದ್ದಳು.
ಹಸ್ತೇನ ವದನಂ ಗೃಹ್ಯ ಪುನರೇವಮಭಾಷತ । ಶಯನಂ ತ್ಯಜ ಹೇ ಬಾಲ ಶೀಘ್ರಂ ಜಾಗೃಹಿ ಭೀಷಣಮ್
ಅವಳು ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮಗನ ಮುಖವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮತ್ತೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಳು: "ಮಗನೇ, ಹಾಸಿಗೆಯಿಂದ ಎದ್ದು ಬಾ, ಬೇಗ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲು, ಭಯಾನಕವಾಗಿದೆ."
ನಿಶಾರ್ಧಂ ವರ್ಧತೇ ಚೇದಂ ಶಿವಾಶತನಿನಾದಿತಮ್ । ಭೂತಪ್ರೇತಪಿಶಾಚಾದಿಡಾಕಿನೀಯೂಥನಾದಿತಮ್
ಅರ್ಧರಾತ್ರಿ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದೆ, ನರಿ ಕೂಗು ಕೇಳಿಸುತ್ತಿದೆ, ಭೂತ, ಪ್ರೇತ, ಪಿಶಾಚಿ ಮತ್ತು ಡಾಕಿಣಿಯರ ಕೂಗು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿದೆ.