ಏವಂ ವರ್ಷಗಣಾನ್ತೇ ತು ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥಃ ಪಾಕಶಾಸನಃ । ಉರ್ವಶೀಂ ನಾಗತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಗನ್ಧರ್ವಾನಾಹ ದೇವರಾಟ್
ಹೀಗೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಳೆದ ನಂತರ, ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂದ್ರನು ಉರ್ವಶಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ಬಾರದಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಉರ್ವಶೀಮಾನಯಧ್ವಂ ಭೋ ಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಸರ್ವ ಏವ ಹಿ । ಹೃತ್ವೋರಣೌ ಗೃಹಾತ್ತಸ್ಯ ಭೂಪತೇಃ ಸಮಯೇ ಕಿಲ
ಎಲ್ಲಾ ಗಂಧರ್ವರೆ, ನೀವು ಉರ್ವಶಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಂದುಕೊಡಿ! ಅವಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜನ ಮನೆಯಿಂದ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲಾಗಿತ್ತು.
ಉರ್ವಶೀರಹಿತಂ ಸ್ಥಾನಂ ಮದೀಯಂ ನಾತಿಶೋಭತೇ । ಯೇನ ಕೇನಾಪ್ಯುಪಾಯೇನ ತಾಮಾನಯತ ಕಾಮಿನೀಮ್
ಉರ್ವಶಿಯಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ನಿವಾಸ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಯಾವ ರೀತಿಯಾದರೂ ಆ ಕಾಮಿನಿಯನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದುಕೊಡಿ.
ಇತ್ಯುಕ್ತಾಸ್ತೇಽಥ ಗನ್ಧರ್ವಾ ವಿಶ್ವಾವಸುಪುರೋಗಮಾಃ । ತತೋ ಗತ್ವಾ ಮಹಾಗಾಢೇ ತಮಸಿ ಪ್ರತ್ಯುಪಸ್ಥಿತೇ
ಇಂದ್ರನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ ಮೇಲೆ, ವಿಶ್ವಾವಸು ಮುಂತಾದ ಗಂಧರ್ವರು, ಆಳವಾದ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದರು.
ಜಹ್ರುಸ್ತಾವುರಣೌ ದೇವಾ ರಮಮಾಣಂ ವಿಲೋಕ್ಯ ತಮ್ । ಚಕ್ರನ್ದತುಸ್ತದಾ ತೌ ತು ಹ್ರಿಯಮಾಣೌ ವಿಹಾಯಸಾ
ಅವರು ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಆ ಇಬ್ಬರು ದೇವರುಗಳು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಅವರನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡರು; ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಅತ್ತರು.
ಉರ್ವಶೀ ತದುಪಾಕರ್ಣ್ಯ ಕ್ರನ್ದಿತಂ ಸುತಯೋರಿವ । ಕುಪಿತೋವಾಚ ರಾಜಾನಂ ಸಮಯೋಽಯಂ ಕೃತೋ ಮಯಾ
ಅವರ ಅಳುವನ್ನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳದಂತೆ ಕೇಳಿದ ಉರ್ವಶಿ ಕೋಪಗೊಂಡು ರಾಜನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: 'ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನಾನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ.'
ನಷ್ಟಾಹಂ ತವ ವಿಶ್ವಾಸಾದ್ಧೃತೌ ಚೋರೈರ್ಮಮೋರಣೌ । ರಾಜನ್ಪುತ್ರಸಮಾವೇತೌ ತ್ವಂ ಕಿಂ ಶೇಷೇ ಸ್ತ್ರಿಯಾ ಸಮಃ
'ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟು ನಾನು ನಾಶವಾಯಿತು; ಕಳ್ಳರು ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ರಾಜನೇ, ನೀನು ಹೆಂಗಸಿನ ಜೊತೆ ಇದ್ದೀಯಾದರೂ ನಿನ್ನ ಮಕ್ಕಳು ಇಲ್ಲ.'
ಹತಾಸ್ಮ್ಯಹಂ ಕುನಾಥೇನ ನಪುಂಸಾ ವೀರಮಾನಿನಾ । ಉರಣೌ ಮೇ ಗತೌ ಚಾದ್ಯ ಸದಾ ಪ್ರಾಣಪ್ರಿಯೌ ಮಮ
'ಈ ದುಷ್ಟ, ಶಕ್ತಿಹೀನವನು ಧೈರ್ಯವಂತನೆಂದು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತಾನೆ, ಅವನಿಂದ ನಾನು ನಾಶವಾಯಿತು; ಇಂದು ನನ್ನ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಾಣಪ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲ್ಪಟ್ಟರು.'
ಏವಂ ವಿಲಪ್ಯಮಾನಾಂ ತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಾಜಾ ವಿಮೋಹಿತಃ । ನಗ್ನ ಏವ ಯಯೌ ತೂರ್ಣಂ ಪೃಷ್ಠತಃ ಪೃಥಿವೀಪತಿಃ
ಅವಳು ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನು ಗಾಬರಿಗೊಂಡು, ಬಟ್ಟೆಯಿಲ್ಲದೆ ತಕ್ಷಣ ಅವಳ ಹಿಂದೆ ಓಡಿದರು.
ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರಕಾಶಿತಾ ತತ್ರ ಗನ್ಧರ್ವೈರ್ನೃಪವೇಶ್ಮನಿ । ನಗ್ನಭೂತಸ್ತಯಾ ದೃಷ್ಟೋ ಭೂಪತಿರ್ಗನ್ತುಕಾಮಯಾ
ಅಲ್ಲಿ, ಗಂಧರ್ವರು ಮಿಂಚಿನ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ರಾಜನ ಅರಮನೆಯೊಳಗೆ ಬೆಳಗಿಸಿದಾಗ, ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದ ಅವಳು ರಾಜನನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೋಡಿದರು.
ತ್ಯಕ್ತ್ವೋರಣೌ ಗತಾಃ ಸರ್ವೇ ಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಪಥಿ ಪಾರ್ಥಿವಃ । ನಗ್ನೋ ಜಗ್ರಾಹ ತೌ ಶ್ರಾನ್ತೋ ಜಗಾಮ ಸ್ವಗೃಹಂ ಪ್ರತಿ
ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಗಂಧರ್ವರು ಹೋದರು; ರಾಜನು ಬಟ್ಟೆಯಿಲ್ಲದೆ, ದಣಿದು, ಆ ಇಬ್ಬರನ್ನು ಹಿಡಿದು ತನ್ನ ಮನೆಗೆ ಹೋದನು.
ತದೋರ್ವಶೀಂ ಗತಾಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವಿಲಲಾಪಾತಿದುಃಖಿತಃ । ನಗ್ನಂ ವೀಕ್ಷ್ಯ ಪತಿಂ ನಾರೀ ಗತಾ ಸಾ ವರವರ್ಣಿನೀ
ಉರ್ವಶಿ ಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ರಾಜನು ತುಂಬಾ ದುಃಖದಿಂದ ಅಳಲು ಮಾಡಿದರು; ಆ ಸುಂದರಿ, ತನ್ನ ಪತಿಯನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯಿಲ್ಲದೆ ನೋಡಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಳು.
ಕ್ರನ್ದನ್ಸ ದೇಶದೇಶೇಷು ಬಭ್ರಾಮ ನೃಪತಿಃ ಸ್ವಯಮ್ । ತಚ್ಚಿತ್ತೋ ವಿಹ್ವಲಃ ಶೋಚನ್ವಿವಶಃ ಕಾಮಮೋಹಿತಃ
ರಾಜನು ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಳುತ್ತಾ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದನು; ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಗೊಂದಲಗೊಂಡು, ದುಃಖದಿಂದ, ಅಸಹಾಯವಾಗಿ, ಕಾಮದ ಮೋಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದನು.
ಭ್ರಮನ್ವೈ ಸಕಲಾಂ ಪೃಥ್ವೀಂ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರೇ ದದರ್ಶ ತಾಮ್ । ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಸಂಹೃಷ್ಟವದನಃ ಪ್ರಾಹ ಸೂಕ್ತಂ ನೃಪೋತ್ತಮಃ
ಅವನು ಭೂಮಿಯೆಲ್ಲೆಡೆ ತಿರುಗಾಡಿ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ಕಂಡನು; ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಅಯೇ ಜಾಯೇ ತಿಷ್ಠ ತಿಷ್ಠ ಘೋರೇ ನ ತ್ಯಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ । ಮಾಂ ತ್ವಂ ತ್ವನ್ಮನಸಂ ಕಾನ್ತಂ ವಶಗಂ ಚಾಪ್ಯನಾಗಸಮ್
'ಓ ಹೆಂಡತಿ, ನಿಲ್ಲು, ನಿಲ್ಲು! ಈ ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು, ನಿನ್ನ ಪ್ರಿಯನನ್ನು, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತನನ್ನು, ನಿರಪರಾಧಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಬಾರದು.'
ಸ ದೇಹೋಽಯಂ ಪತತ್ಯತ್ರ ದೇವಿ ದೂರಂ ಹೃತಸ್ತ್ವಯಾ । ಖಾದನ್ತ್ಯೇನಂ ವೃಕಾಃ ಕಾಕಾಸ್ತ್ವಯಾ ತ್ಯಕ್ತಂ ವರೋರು ಯತ್
'ಈ ದೇಹವನ್ನು ನೀನು ದೂರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದರಿಂದ, ದೇವಿಗೆ, ಇದು ಇಲ್ಲಿ ಬೀಳುತ್ತದೆ; ನೀನು ಬಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ದೇಹವನ್ನು ನರಿ-ಕಾಗೆಗಳು ತಿನ್ನುವರು, ಸುಂದರಿಯೇ.'
ಏವಂ ವಿಲಪಮಾನಂ ತಂ ರಾಜಾನಂ ಪ್ರಾಹ ಚೋರ್ವಶೀ । ದುಃಖಿತಂ ಕೃಪಣಂ ಶ್ರಾನ್ತಂ ಕಾಮಾರ್ತಂ ವಿವಶಂ ಭೃಶಮ್
ಅವನು ಹೀಗೆ ಅಳುತ್ತಾ ಇದ್ದಾಗ, ದುಃಖಿತ, ದಯನೀಯ, ದಣಿದ, ಕಾಮಪೀಡಿತ, ಅಸಹಾಯನಾದ ರಾಜನಿಗೆ ಉರ್ವಶಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಉರ್ವಶ್ಯುವಾಚ ಮೂರ್ಖೋಽಸಿ ನೃಪಶಾರ್ದೂಲ ಜ್ಞಾನಂ ಕುತ್ರ ಗತಂ ತವ । ಕ್ವಾಪಿ ಸಖ್ಯಂ ನ ಚ ಸ್ತ್ರೀಣಾಂ ವೃಕಾಣಾಮಿವ ಪಾರ್ಥಿವ
ಉರ್ವಶಿ ಹೇಳಿದಳು: 'ರಾಜಸಿಂಹ, ನೀನು ಮೂರ್ಖನು! ನಿನ್ನ ಜ್ಞಾನ ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದದು? ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸ್ನೇಹವಿಲ್ಲ, ರಾಜನೇ, ಅದು ನರಿ-ನಾಯಿ ಗಳಿಗೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲದಂತೆ.'
ನ ವಿಶ್ವಾಸೋ ಹಿ ಕರ್ತವ್ಯಃ ಸ್ತ್ರೀಷು ಚೌರೇಷು ಪಾರ್ಥಿವೈಃ । ಗೃಹಂ ಗಚ್ಛ ಸುಖಂ ಭುಂಕ್ಷ್ವ ಮಾ ವಿಷಾದೇ ಮನಃ ಕೃಥಾಃ
ಹೆಂಗಸರು, ಕಳ್ಳರು, ರಾಜರು ಇವರ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ ಸುಖವಾಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ಆನಂದಿಸು, ಮನಸ್ಸನ್ನು ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡ.
ಇತ್ಯೇವಂ ಬೋಧಿತೋ ರಾಜಾ ನ ವಿವೇದಾತಿಮೋಹಿತಃ । ದುಃಖಂ ಚ ಪರಮಂ ಪ್ರಾಪ್ತಃ ಸ್ವೈರಿಣೀಸ್ನೇಹಯನ್ತ್ರಿತಃ
ಹೀಗೆ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದರೂ ಆ ರಾಜನು ತುಂಬಾ ಮೋಹಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ; ಸ್ವೈಚ್ಛಿಕ ಮಹಿಳೆಯ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಬಂಧಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.
ಸೂತ ಉವಾಚ ಇತಿ ಸರ್ವಂ ಸಮಾಖ್ಯಾತಮುರ್ವಶೀಚರಿತಂ ಮಹತ್ । ವೇದೇ ವಿಸ್ತರಿತಂ ಚೈತತ್ಸಂಕ್ಷೇಪಾತ್ಕಥಿತಂ ಮಯಾ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಈ ರೀತಿ ಉರ್ವಶಿಯ ಮಹತ್ತರವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರವಾಗಿ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ನಾನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ.
ವ್ಯಾಸೇನ ಗೃಹಸ್ಥಧರ್ಮವರ್ಣನಮ್ ಸೂತ ಉವಾಚ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತಾಮಸಿತಾಪಾಙ್ಗೀಂ ವ್ಯಾಸಶ್ಚಿನ್ತಾಪರೋಽಭವತ್ । ಕಿಂ ಕರೋಮಿ ನ ಮೇ ಯೋಗ್ಯಾ ದೇವಕನ್ಯೇಯಮಪ್ಸರಾಃ
ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: ಕಪ್ಪು ಮದ್ಯಪಾನದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳಿದ್ದ ಆ ಅಪ್ಸರೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ವ್ಯಾಸರು ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದರು: 'ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ಈ ದೇವಕನ್ಯೆ ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.'
ಏವಂ ಚಿನ್ತಯಮಾನಂ ತು ದೃಷ್ಟ್ವಾ ವ್ಯಾಸಂ ತದಾಪ್ಸರಾಃ । ಭಯಭೀತಾ ಹಿ ಸಞ್ಜಾತಾ ಶಾಪಂ ಮಾ ವಿಸೃಜೇದಯಮ್
ಅಂತಹ ವ್ಯಾಸರನ್ನು ಆ ಅಪ್ಸರೆ ನೋಡಿ, ಅವಳು ಭಯದಿಂದ ತುಂಬಿ, 'ಈತ ಶಾಪ ಕೊಡಬಾರದು' ಎಂದು ಆತಂಕಗೊಂಡಳು.
ಸಾ ಕೃತ್ವಾಥ ಶುಕೀರೂಪಂ ನಿರ್ಗತಾ ಭಯವಿಹ್ವಲಾ । ಕೃಷ್ಣಸ್ತು ವಿಸ್ಮಯಂ ಪ್ರಾಪ್ತೋ ವಿಹಙ್ಗೀಂ ತಾಂ ವಿಲೋಕಯನ್
ಆಕೆ ಭಯದಿಂದ ನಡುಗುತ್ತಾ, ತಕ್ಷಣ ಶುಕಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟಳು. ಕೃಷ್ಣನು ಆ ಹಕ್ಕಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು.
ಕಾಮಸ್ತು ದೇಹೇ ವ್ಯಾಸಸ್ಯ ದರ್ಶನಾದೇವ ಸಙ್ಗತಃ । ಮನೋಽತಿವಿಸ್ಮಿತಂ ಜಾತಂ ಸರ್ವಗಾತ್ರೇಷು ವಿಸ್ಮಿತಃ
ಕೇವಲ ಅವಳನ್ನು ನೋಡಿದುದರಿಂದಲೇ ವ್ಯಾಸರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಾಮಭಾವನೆ ಉದಯವಾಯಿತು; ಅವರ ಮನಸ್ಸು ತುಂಬಾ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ತುಂಬಿತು, ಅವರ ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗವೂ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ನಡುಗಿತು.
ಸ ತು ಧೈರ್ಯೇಣ ಮಹತಾ ನಿಗಹ್ಣನ್ಮಾನಸಂ ಮುನಿಃ । ನ ಶಶಾಕ ನಿಯನ್ತುಂ ಚ ಸ ವ್ಯಾಸಃ ಪ್ರಸೃತಂ ಮನಃ
ಆ ಮಹರ್ಷಿ ದೊಡ್ಡ ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ವ್ಯಾಸರ ಮನಸ್ಸು ನಿಯಂತ್ರಣ ತಪ್ಪಿ ಹೋದ ಕಾರಣ ಅವರು ಅದನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಬಹುಶೋ ಗೃಹ್ಯಮಾಣಂ ಚ ಘೃತಾಚ್ಯಾ ಮೋಹಿತಂ ಮನಃ । ಭಾವಿತ್ವಾನ್ನೈವ ವಿಧೃತಂ ವ್ಯಾಸಸ್ಯಾಮಿತತೇಜಸಃ
ಅವರು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ, ಘೃತಾಚಿಯ ಮೋಹದಿಂದ ಅದು ಹಿಡಿಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ವಿಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಪಾರ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವ್ಯಾಸರು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ.
ಮನ್ಧನಂ ಕುರ್ವತಸ್ತಸ್ಯ ಮುನೇರಗ್ನಿಚಿಕೀರ್ಷಯಾ । ಅರಣ್ಯಾಮೇವ ಸಹಸಾ ತಸ್ಯ ಶುಕ್ರಮಥಾಪತತ್
ಅವನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಅರಣಿಯನ್ನು ಒರೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೇ ಆ ಮಹರ್ಷಿಯ ವೀರ್ಯವು ಹಠಾತ್ ಬಿದ್ದಿತು.
ಸೋಽವಿಚಿನ್ತ್ಯ ತಥಾ ಪಾತಂ ಮಮನ್ಥಾರಣಿಮೇವ ಚ । ತಸ್ಮಾಚ್ಛುಕಃ ಸಮುದ್ಭೂತೋ ವ್ಯಾಸಾಕೃತಿಮನೋಹರಃ
ಆ ಬಿದ್ದುದನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ, ಅವರು ಅರಣಿಯನ್ನು ಒರೆಸುವುದನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅದರಿಂದ ವ್ಯಾಸನ ಸುಂದರ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಶುಕ ಎಂಬ ಮಗ ಹುಟ್ಟಿದನು.
ವಿಸ್ಮಯಂ ಜನಯನ್ಬಾಲಃ ಸಞ್ಜಾತಸ್ತದರಣ್ಯಜಃ । ಯಥಾಧ್ವರೇ ಸಮಿದ್ಧೋಽಗ್ನಿರ್ಭಾತಿ ಹವ್ಯೇನ ದೀಪ್ತಿಮಾನ್
ಅರಣಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಆ ಬಾಲಕನು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದನು; ಹೋಮದಲ್ಲಿ ಹವನದಿಂದ ಹೊತ್ತಿರುವ ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಅವನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿದ್ದನು.