आत्मानमन्तरात्मानं परमात्मानमेव च । ज्ञानात्मानं न्यसेद्विद्वानित्थं पीठस्य कल्पना
ज्ञानी को चाहिए कि वह आत्मा, अंतरात्मा, परमात्मा और ज्ञानात्मा का भी न्यास करे; इसी प्रकार आसन की कल्पना होती है।
अमुकासनाय नम इति मन्त्रेण साधकः । आसनं पूजयित्वा तु तस्मिन्ध्यायेत्पराम्बिकाम्
'अमुक आसनाय नमः' इस मंत्र से साधक आसन की पूजा करके, वहाँ परम अम्बिका का ध्यान करे।
कल्पोक्तविधिना मन्त्री देयमन्त्रस्य देवताम् । मानसैरुपचारैश्च पूजयेत्तां यथाविधि
परंपरा में बताए गए विधि से, साधक को मंत्र की देवी की पूजा करनी चाहिए और मन से उपयुक्त उपचार अर्पित करने चाहिए।
मुद्राः प्रदर्शयेद्विद्वान्कल्पोक्ता मोदकारिकाः । याभिर्विरचिताभिस्तु मोदो देव्यास्तु जायते
ज्ञानी को चाहिए कि वह परंपरा में बताई गई मुद्राएँ दिखाए; जब वे ठीक से बनाई जाती हैं, तो देवी को प्रसन्नता होती है।
श्रीनारायण उवाच ततः स्ववामभागाग्रे षट्कोणोपरि वर्तुलम् । चतुरस्रयुतं सम्यङ्मध्ये मण्डलमालिखेत्
श्री नारायण बोले — फिर अपने बाएँ भाग के आगे, षट्कोण के ऊपर वृत्त बनाए; उसके भीतर ठीक से चार कोनों वाला वर्ग अंकित करे।
मध्ये त्रिकोणं संलिख्य शङ्खमुद्रां प्रदर्शयेत् । षडङ्गानि च षट्कोणेष्वर्चयेत्कुसुमादिभिः
बीच में त्रिकोण बनाकर शंखमुद्रा दिखाए; और षट्कोण के छहों कोनों में फूल आदि से षडङ्गों की पूजा करे।
अग्न्यादिषु तु कोणेषु षडङ्गार्चनमाचरेत् । आधारपात्रमादाय शङ्खस्य मुनिसत्तम
हे श्रेष्ठ मुनि, अग्नि आदि कोनों में, शंख से आधार पात्र लेकर, षडङ्ग पूजा करनी चाहिए।
अस्त्रमन्त्रेण सम्प्रोक्ष्य स्थापयेत्तत्र मण्डले । मं वह्निमण्डलायोक्त्वा ततो दशकलात्मने
अस्त्र मंत्र से छिड़ककर, उस पात्र को मंडल में रखें और 'मं' उच्चारण करके अग्नि मंडल के लिए, फिर दस कलाओं के लिए पूजा करें।
अमुकदेव्या अर्घ्यपात्रस्थानाय नम इत्यपि । मन्त्रोऽयमुक्तः शङ्खस्याप्याधारस्थापने बुधैः
शंख के आधार की स्थापना करते समय, 'अमुक देवी के अर्घ्य पात्र स्थान को नमस्कार है' यह मंत्र बुद्धिमानों ने बताया है, उसे बोलें।
आधारे पूर्वमारभ्य प्रदक्षिणक्रमेण तु । दश वह्निकलाः पूज्या वह्निमण्डलसंस्थिताः
आधार से शुरू करके, दक्षिणावर्त क्रम में, अग्नि मंडल में स्थित दस अग्नि कलाओं की पूजा करें।
ततो वै मूलमन्त्रेण प्रोक्षितं शङ्खमुत्तमम् । स्थापयेत्तत्र चाधारे मूलमन्त्रमनुस्मरन्
फिर मूल मंत्र से उत्तम शंख को छिड़ककर, उसे आधार में रखते हुए, मूल मंत्र का स्मरण करें।
अं सूर्यमण्डलायोक्त्वा द्वादशान्ते कलात्मने । अमुकदेव्यर्घ्यपात्राय नम इत्युच्चरेत्ततः
'अं' का उच्चारण सूर्य मंडल और बारह कलाओं के लिए करें, फिर 'अमुक देवी के अर्घ्य पात्र को नमस्कार है' यह मंत्र बोलें।
शं शङ्खाय पदं प्रोच्य नम इत्येतदुच्चरेत् । प्रोक्षयेत्तेन तं शङ्खं तस्मिन्द्वादश पूजयेत्
'शं' शब्द शंख के लिए बोलें, फिर 'नमः' कहें; उसी से शंख को छिड़कें और वहां बारह कलाओं की पूजा करें।
सूर्यस्य द्वादश कलास्तपन्याद्या यथाक्रमम् । विलोममातृकां प्रोच्य मूलमन्त्रं विलोमकम्
सूर्य की बारह कलाएँ, तपन आदि के अनुसार, क्रम से बोलें; फिर मातृका को उल्टे क्रम में और मूल मंत्र को भी उल्टा जपें।
जलैरापूरयेच्छङ्खं तत्र चेन्दोः कलां न्यसेत् । ॐ सोममण्डलायोक्त्वान्ते षोडशकलात्मने
शंख को जल से भरें और उसमें चंद्र की कला स्थापित करें; 'ॐ' का उच्चारण चंद्र मंडल के लिए करें और अंत में सोलह कलाओं के लिए।
अमुकार्घ्यामृतायेति हृन्मन्त्रान्तो मनुः स्मृतः । पूजयेन्मनुना तेन जलं तु सृणिमुद्रया
'अमुक अर्घ्यामृताय' हृदय मंत्र के अंत में बोलें; यही मंत्र माना गया है। उसी मंत्र से, जल और सृणि मुद्रा से पूजा करें।
तीर्थान्यावाह्य तत्रैवाप्यष्टकृत्वो जपेन्मनुम् । षडङ्गानि जले न्यस्य हृदा संपूजयेदपः
तीर्थ जलों को बुलाकर, वहीं आठ बार मंत्र जपें; जल में षडङ्ग स्थापित कर, हृदय से जल की पूजा करें।
अष्टकृत्वो जपेन्मूलं छादयेन्मत्स्यमुद्रया । ततो दक्षिणदिग्भागे शङ्खस्य प्रोक्षणीं न्यसेत्
मूल मंत्र को आठ बार जपें, फिर मत्स्य मुद्रा से ढक दें; फिर दक्षिण दिशा में शंख की प्रक्षेपण पात्र रखें।
शङ्खाम्बु किञ्चिन्निक्षिप्य प्रोक्षयेत्तेन सर्वतः । पूजाद्रव्यं निजात्मानं विशुद्धं भावयेत्ततः
थोड़ा सा शंख जल लेकर सब पर छिड़कें; फिर पूजा की सामग्री और अपने आप को शुद्ध मानें।
श्रीनारायणाय उवाच ततः स्वपुरतो वेद्यां सर्वतोभद्रमण्डलम् । संलिख्य कर्णिकामध्यं पूरयेच्छालितण्डुलैः
श्री नारायण बोले— फिर अपने सामने वेदी पर, चारों ओर शुभ मंडल बनाकर, उसके बीच में साफ किए हुए चावल भरें।
आस्तीर्य दर्भांस्तत्रैव न्यसेत्कूर्चं सलक्षणम् । आधारशक्तिमारभ्य पीठमन्वन्तमर्चयेत्
वहीं कुश बिछाकर, चिह्नित कूर्च रखें; आधार शक्ति से आरंभ कर, पीठ और उसकी शक्तियों की पूजा करें।
निर्व्रणं कुम्भमादायाप्यस्त्राद्भिः क्षालितान्तरम् । तन्तुना वेष्टयेत्तं तु त्रिगुणेनारुणेन च
निर्दोष कलश लेकर, अस्त्र मंत्रों से भीतर को शुद्ध करें और तीन धागों वाले लाल रंग के सूत से उसे बांधें।
नवरत्नोदरं कूर्चयुतं गन्धादिपूजितम् । स्थापयेत्तत्र पीठे तु तारमन्त्रेण देशिकः
नवरत्न, कूर्च और सुगंध आदि से पूजित उस कलश को पीठ पर रखें और तारा मंत्र से पूजा करें।
ऐक्यं कुम्भस्य पीठस्य भावयेत्पूरयेत्ततः । मातृकां प्रतिलोमेन जपंस्तीर्थोदकैर्मुने
कलश और पीठ की एकता का ध्यान करें, फिर उसे तीर्थ जल से भरें; फिर उल्टी मातृका का जप करें, हे मुनि।
मूलमन्त्रं च सञ्जप्य पूरयेद्देवताधिया । अश्वत्थपनसाम्राणां कोमलैर्नवपल्लवैः
मूलमंत्र का जप करते हुए, श्रद्धा और भक्ति से पात्र को पीपल, ताड़ और आम के कोमल, नए पत्तों से भरना चाहिए।
छादयेत्कुम्भवदनं चषकं सफलाक्षतम् । संस्थापयेत मतिमान् वस्त्रयुग्मेन वेष्टयेत्
फिर, घड़े के मुख को फल और साबुत अक्षत से भरे कटोरे से ढककर, सावधानी से रखे और दो स्वच्छ वस्त्रों से लपेट दे।
प्राणस्थापनमन्त्रेण प्राणस्थापनमाचरेत् । आवाहनादिमुद्राभिर्मोदयेद्देवतां पराम्
प्राणस्थापन मंत्र से प्राण प्रतिष्ठा करे और आवाहन आदि मुद्राओं से परम देवी को प्रसन्न करे।
ध्यायेत्तां परमेशानीं कल्पोक्तेन प्रकारतः । स्वागतं कुशलप्रश्नं देव्या अग्रे समुच्चरेत्
विधि के अनुसार परमेश्वरी का ध्यान करे और देवी के सामने स्वागत तथा कुशलक्षेम पूछे।
पाद्यं दद्यात्ततोऽप्यर्घ्यं ततश्चाचमनीयकम् । मधुपर्कं च साभ्यङ्गं देव्यै स्नानं निवेदयेत्
इसके बाद देवी को पहले पाद्य, फिर अर्घ्य, फिर आचमनीय जल अर्पित करे और सुगंधित द्रव्यों व उबटन के साथ मधुपर्क सहित स्नान कराए।
वाससी च ततो दद्याद्रक्ते क्षौमे सुनिर्मले । नानामणिगणाकीर्णानाकल्पान्कल्पयेत्ततः
फिर शुद्ध, लाल रेशमी वस्त्र देवी को पहनाए और अनेक प्रकार के रत्नों से जड़े सुंदर आभूषणों से सजाए।