વિહસ્ય ભગવાંસ્તત્ર જગ્રાહ મમ તર્જનીમ્ । સ્તુવન્સરોવરં ભૂયસ્તીરે મામનયત્પ્રભુઃ
ત્યાં ભગવાને સ્મિત સાથે મારી તर्जની પકડી, સરોવરનું ફરીથી સ્તુતિ કરી અને મને કાંઠે લઈ ગયા.
વિશ્રમ્ય તટભાગે તુ સ્નિગ્ધચ્છાયે મનોહરે । મામુવાચ મુને સ્નાનં કુરુ ત્વં વિમલે જલે
મીઠી છાંયાવાળા અને મનોહર કાંઠે આરામ કર્યા પછી, તેમણે મને કહ્યું: 'મુનિ, તું આ શુદ્ધ પાણીમાં સ્નાન કર.'
પશ્ચાદહં કરિષ્યામિ તડાગેઽસ્મિન્સુપાવને । સાધૂનામિવ ચેતાંસિ જલાનિ નિર્મલાનિ ચ
'પછી હું પણ આ પવિત્ર સરોવરમાં સ્નાન કરીશ. તેનું પાણી સાધુઓના મન જેટલું નિર્મળ છે.'
સુરભીણિ પરાગૈસ્તુ પઙ્કજાનાં વિશેષતઃ । ઇત્યુક્તોઽહં ભગવતા મુક્ત્વા વીણાં મૃગાજિનમ્
'ખાસ કરીને કમળના પરાગથી તેનું પાણી સુગંધિત છે.' ભગવાને આવું કહ્યાના પછી, મેં મારી વીણા અને મૃગચર્મ નીચે મૂકી દીધાં.
સ્નાનાય કૃતધીસ્તીરે ગતઃ પ્રેમસમન્વિતઃ । પાદૌપ્રક્ષાલ્ય હસ્તૌચ શિખાં બદ્ધ્વા કુશગ્રહમ્
સ્નાન કરવાની ભાવનાથી અને ભક્તિથી ભરાઈને, હું કાંઠે ગયો, પગ અને હાથ ધોઈ, વાળ ગાંઠી અને કુશ ઘાસ લીધા.
કૃત્વાઽઽચમ્ય શુચિસ્તોયે સ્નાતવાનસ્મિ તજ્જલે । યદા તસ્મિજ્જલે રમ્યે સ્નાતોઽહં પશ્યતો હરેઃ
આચમન કરીને અને શુદ્ધ પાણીમાં પોતાને પવિત્ર કરીને, હું એ સરોવરમાં સ્નાન કરવા ઉતર્યો, ત્યારે હરિ મને જોઈ રહ્યા હતા.
વિહાય પૌરુષં રૂપં પ્રાપ્તઃ સ્ત્રીત્વમનુત્તમમ્ । હરિર્ગૃહીત્વા વીણાં મે તથા કૃષ્ણાજિનં શુભમ્
જ્યારે હું એ મનમોહક પાણીમાં સ્નાન કરતો હતો, ત્યારે હરિની હાજરીમાં મેં પુરુષ રૂપ છોડીને અદ્વિતીય સ્ત્રી રૂપ ધારણ કર્યું; હરિએ મારી વીણા અને શુભ મૃગચર્મ લઈ લીધાં.
આરુહ્ય ગરુડં તૂર્ણં જગામ સ્વગૃહં ક્ષણાત્ । તતોઽહં સ્ત્રીત્વમાપન્નશ્ચારુભૂષણભૂષિતઃ
હરિ તરત જ ગરુડ પર ચડીને પોતાના ઘરે ચાલ્યા ગયા. પછી હું સ્ત્રી રૂપમાં આવી, સુંદર આભૂષણોથી શોભિત થયો.
તત્ક્ષણાન્મનસો જાતા પૂર્વદેહસ્ય વિસ્મૃતિઃ । વિસ્મૃતોઽસૌ જગન્નાથો મહતી વિસ્મૃતા પુનઃ
એ જ ક્ષણે મારા મનમાંથી પહેલાના શરીરની યાદ પૂરી રીતે ભૂંસી ગઈ; જગતના સ્વામી પણ ભૂલાઈ ગયા, અને ફરી એક વાર ભારે ભૂલાવટ છવાઈ ગઈ.
સમ્પ્રાપ્ય મોહિનીરૂપં તડાગાન્નિર્ગતો બહિઃ । અપશ્યં નલિનીજુષ્ટં સરસ્તદ્વિમલોદકમ્
મોહક રૂપ ધારણ કરીને હું તળાવમાંથી બહાર આવી, અને સામે સુંદર કમળોથી શોભતા, સ્વચ્છ અને નિર્મળ પાણીવાળું સરોવર જોયું.
કિમેતદિતિ મનસાકરવં વિસ્મયં મુહુઃ । એવં ચિન્તયમાનસ્ય નારીરૂપધરસ્ય મે
'આ શું છે?' એમ મનમાં વારંવાર વિચારતી રહી, આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગઈ; અને એ રીતે સ્ત્રીનું રૂપ ધારણ કરીને વિચારતી હતી.
સહસા દૃક્પથં પ્રાપ્તસ્તત્ર તાલધ્વજો નૃપઃ । ગજાશ્વરથવૃન્દૈશ્ચ સંવૃતો રથસંસ્થિતઃ
એ જ સમયે અચાનક ત્યાં તાળધ્વજ નામનો રાજા મારી નજર સામે આવ્યો, જે હાથી, ઘોડા અને રથોથી ઘેરાયેલો હતો અને પોતે રથમાં બેઠો હતો.
યુવા ભૂષણસંવીતો દેહવાનિવ મન્મથઃ । વીક્ષ્ય માં ભૂપતિસ્તત્ર દિવ્યભૂષણભૂષિતામ્
એ યુવાન રાજા મનોહર દેહ અને સુંદર આભૂષણોથી સજ્જ હતો, જાણે કામદેવ જ હોય; તેણે મને ત્યાં દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન જોઈ.
રાકાચન્દ્રમુખીં યોષાં વિસ્મયં પરમં ગતઃ । પપ્રચ્છ કાસિ કલ્યાણિ કસ્ય પુત્રી સુરસ્ય વા
મારો ચહેરો પૂર્ણિમાના ચંદ્ર જેવો હતો, એ જોઈને રાજા ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડી ગયો અને પુછ્યું: 'સુંદરિ, તું કોણ છે? તું દેવની પુત્રી છે કે...
માનુષસ્ય ચ વા કાન્તે ગન્ધર્વસ્યોરગસ્ય ચ । એકાકિની કથં બાલા રૂપયૌવનભૂષિતા
...માનવીની, ગંધર્વની કે નાગની પુત્રી છે? સુંદર યુવાનીથી શોભાયમાન તું અહીં એકલી કેમ છે?
વિવાહિતાથ કન્યા વા સત્યં વદ સુલોચને । કિં પશ્યસિ સુકેશાન્તે તડાગેઽસ્મિન્સુમધ્યમે
તારે લગ્ન થયા છે કે તું કન્યા છે? સાચું કહેજે, વિશાળ નેત્રવાળી. સુમધ્યમા, તું આ તળાવના કાંઠે શું જોઈ રહી છે?
ચિકીર્ષિતં પિકાલાપે બ્રૂહિ મન્મથમોહિનિ । ભુઙ્ક્ષવ ભોગાન્મરાલાક્ષિ મયા સહ કૃશોદરિ । વાઞ્છિતાન્મનસા નૂનં કૃત્વા માં પતિમુત્તમમ્
મીઠા શબ્દોમાં તારો ઇરાદો કહેજે, મનમોહિની. હંસ જેવી આંખવાળી, પાતળી કમરવાળી, તું મનથી જે ઇચ્છે તે આનંદ મારા સાથે માણજે અને મને તારો શ્રેષ્ઠ પતિ બનાવીને તારો મનગમતો સુખ મેળવે.
; નારદસ્ય પુનઃ સ્વરૂપપ્રાપ્તિવર્ણનમ્ નારદ ઉવાચ ઇત્યુક્તોઽહં તદા તેન રાજ્ઞા તાલધ્વજેન ચ । વિમૃશ્ય મનસાત્યર્થં તમુવાચ વિશામ્પતે
નારદ કહે છે: એ રીતે તાળધ્વજ રાજાએ મને પૂછ્યું ત્યારે મેં મનમાં ઘણું વિચાર્યું અને પછી રાજાને ઉત્તર આપ્યો.
રાજન્નાહં વિજાનામિ પુત્રી કસ્યેતિ નિશ્ચયમ્ । પિતરૌ ક્વ ચ મે કેન સ્થાપિતા ચ સરોવરે
રાજા, હું ચોક્કસ કહી શકતી નથી કે હું કોની પુત્રી છું, મારા માતા-પિતા ક્યાં છે, કે મને કોણે આ તળાવમાં મૂક્યું છે.
કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ કથં મે સુકૃતં ભવેત્ । નિરાધારાસ્મિ રાજેન્દ્ર ચિન્તયામિ ચિકીર્ષિતમ્
હું શું કરું, ક્યાં જાઉં, અને મને સુખ કેવી રીતે મળશે? રાજા, હું એકલી છું, આધાર વગર છું, અને શું કરવું એ વિચારું છું.
દૈવમેવ પરં રાજન્નાસ્ત્યત્ર પૌરુષં મમ । ધર્મજ્ઞોઽસિ મહીપાલ યથેચ્છસિ તથા કુરુ
રાજા, અહીં તો માત્ર દૈવનો જ પ્રભાવ છે, મારી પાસે કંઈ શક્તિ નથી. તમે ધર્મને જાણો છો, ધરતીના સ્વામી, તમે જે યોગ્ય સમજો તે કરો.
તવાધીનાસ્મ્યહં ભૂપ ન મે કોઽપ્યસ્તિ પાલકઃ । ન પિતા ન ચ માતા ચ ન સ્થાનં ન ચ બાન્ધવાઃ
હું હવે તમારી શરણમાં છું, રાજા; મારો કોઈ રક્ષક નથી. મને પિતા નથી, માતા નથી, ઘર નથી, અને કોઈ સગાં પણ નથી.
ઇત્યુક્તોઽસૌ મયા રાજા બભૂવ મદનાતુરઃ । માં નિરીક્ષ્ય વિશાલાક્ષીં સેવકાનિત્યુવાચ હ
એ રીતે મેં કહ્યું ત્યારે રાજા પ્રેમમાં મગ્ન થઈ ગયો અને મારી વિશાળ આંખો જોઈને પોતાના સેવકોને કહ્યું.
નરયાનમાનયધ્વં ચતુર્વાહ્યં મનોહરમ્ । આરોહણાર્થમસ્યાસ્તુ કૌશેયામ્બરવેષ્ટિતમ્
તમે સુંદર ચાર ઘોડાવાળું રથ લાવો, જે રેશમી વસ્ત્રોથી ઢંકાયેલું હોય, જેથી એ ચઢી શકે.
મૃદ્વાસ્તરણસંયુક્તં મુક્તાજાલવિભૂષિતમ્ । ચતુરસ્રં વિશાલં ચ સુવર્ણરચિતં શુભમ્
એ રથમાં નરમ પાથરાવ હોવો જોઈએ, મોતીની જાળીથી શોભાયમાન, વિશાળ અને ચોરસ, અને સુવર્ણથી સુંદર રીતે બનાવેલું હોવું જોઈએ.
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા ભૃત્યાઃ સત્વરગામિનઃ । આનિન્યુઃ શિબિકાં દિવ્યાં મદર્થે વસ્ત્રવેષ્ટિતામ્
રાજાના આ વચન સાંભળીને, દાસો ઝડપથી એક દિવ્ય પલકી લાવ્યા, જે મારા માટે વસ્ત્રોથી ઢંકાયેલી હતી.
આરૂઢાઽહં તદા તસ્યાં તસ્ય પ્રિયચિકીર્ષયા । મુદિતોઽસૌ ગૃહે નીત્વા માં તદા પૃથિવીપતિઃ
તે સમયે, હું રાજાને ખુશ કરવા માટે એ રથમાં બેસી ગઈ અને આનંદિત રાજાએ મને પોતાના મહેલમાં લઈ ગયો.
વિવાહવિધિના રાજા શુભે લગ્ને શુભે દિને । ઉપયેમે ચ માં તત્ર હુતભુક્સન્નિધૌ તતઃ
પછી શુભ દિવસે અને શુભ મુહૂર્તે, રાજાએ વિધાન પ્રમાણે અગ્નિની સાક્ષીએ મારી સાથે લગ્ન કર્યા.
તસ્યાહં વલ્લભા જાતા પ્રાણેભ્યોઽપિ ગરીયસી । સૌભાગ્યસુન્દરીત્યેવં નામ તત્ર કૃતં મમ
હું તેની પ્રિય બની, જે તેને પોતાના પ્રાણથી પણ વધુ પ્રિય હતી; અને ત્યાં મને સૌભાગ્યસુંદરી નામ મળ્યું.
રમમાણો મયા સાર્ધં સુખમાપ મહીપતિઃ । નાનાભોગવિલાસૈશ્ચ કામશાસ્ત્રોદિતૈસ્તથા
રાજાએ મારી સાથે આનંદ માણ્યો અને પ્રેમશાસ્ત્રમાં જણાવેલા વિવિધ ભોગ-વિલાસમાં મગ્ન રહીને સુખ મેળવ્યું.