આગતં ગરુડં વીક્ષ્ય આરુરોહ જનાર્દનઃ । સમારોપ્ય ચ માં પૃષ્ઠે ગમનાય કૃતાદરઃ
ગરુડને આવતાં જોઈને જનાર્દન સ્વયં ચઢ્યા અને મને પણ ખૂબ કાળજીપૂર્વક પાછળ બેઠાડ્યા, જેથી અમે સફર કરી શકીએ.
ચલિતો વિનતાપુત્રો વૈકુણ્ઠાદ્વાયુવેગવાન્ । પ્રેરિતો યત્ર કૃષ્ણેન ગન્તુકામેન કાનનમ્
વિનતા પુત્ર, પવન જેટલી ઝડપથી, વૈકુંઠમાંથી નીકળી પડ્યા, કેમ કે કૃષ્ણને જંગલમાં જવું હતું અને એમણે તેને ઉશ્કેર્યા હતા.
મહાવનાનિ દિવ્યાનિ સરાંસિ સરિતસ્તથા । પુરગ્રામાકરાદીંશ્ચ ખેટખર્વટગોવ્રજાન્
અમે મહાન અને દિવ્ય જંગલો, સરોવર અને નદીઓ જોયાં, તેમજ શહેરો, ગામો, ખાણો, વસાહતો, નાના પળિયા અને ગૌવ્રજ પણ જોયા.
મુનીનામાશ્રમાન્ રમ્યાન્ વાપીશ્ચ સુમનોહરાઃ । પલ્વલાનિ વિશાલાનિ હ્રદાન્ પઙ્કજભૂષિતાન્
અમે ઋષિઓના સુંદર આશ્રમો, મનમોહક વાવ, વિશાળ તળાવો અને કમળોથી શોભિત સરોવર જોયાં.
મૃગાણાં ચ વરાહાણાં વૃન્દાન્યપ્યવલોક્ય ચ । ગતાવાવાં કાન્યકુબ્જસમીપં ગરુડાસનૌ
હરણ અને જંગલી ડૂંગળીઓના ટોળાં જોયા પછી, અમે બંને ગરુડ પર બેઠા બેઠા કાન્યકુબજના નજીક પહોંચ્યા.
તત્ર રમ્યં સરો દિવ્યં દૃષ્ટં પઙ્કજમણ્ડિતમ્ । હંસકારણ્ડવાકીર્ણં ચક્રવાકોપશોભિતમ્
ત્યાં અમને એક અતિ સુંદર અને દિવ્ય સરોવર દેખાયું, જે કમળોથી શોભિત હતું, હંસ અને પાણીના પક્ષીઓથી ભરેલું હતું અને ચક્રવાક પક્ષીઓથી વધુ સુંદર લાગતું હતું.
નાનાવર્ણૈઃ પ્રફુલ્લૈશ્ચ પઙ્કજૈરુપરઞ્જિતમ્ । શુચિ મિષ્ટજલં ભૃઙ્ગયૂથનાદવિરાજિતમ્
તે સરોવર અનેક રંગના ખીલેલા કમળોથી રંગાયેલું હતું, તેનું શુદ્ધ અને મીઠું પાણી મધમાખીના ઝુંડના ગુંજનથી ગૂંજતું હતું.
મામાહ ભગવાન્ વીક્ષ્ય તડાગં પરમાદ્ભુતમ્ । સ્પર્ધકં ચોદધેઃ ક્ષીરં મિષ્ટં વારિ વિશેષતઃ
એ અદ્ભુત સરોવર જોઈને ભગવાને મને કહ્યું: 'આનું પાણી ખાસ કરીને મીઠું છે, અને સમુદ્રના દૂધને પણ ટક્કર આપે છે.'
શ્રીભગવાનુવાચ પશ્ય નારદ ગમ્ભીરં સરઃ સારસનાદિતમ્ । સર્વત્ર પઙ્કજૈશ્છન્નં સ્વચ્છનીરપ્રપૂરિતમ્
ભગવાને કહ્યું: 'નારદ, આ ઊંડું સરોવર જો, જેમાં બગલાઓની ટહુકા સંભળાય છે, બધે કમળોથી ઢંકાયેલું છે અને સ્વચ્છ પાણીથી ભરેલું છે.'
અત્ર સ્નાત્વા ગમિષ્યાવઃ કાન્યકુબ્જં પુરોત્તમમ્ । ઇત્યુક્ત્વા ગરુડાદાશુ મામુત્તાર્ય વ્યતારયત્
'અહીં સ્નાન કર્યા પછી આપણે કાન્યકુબજ, શ્રેષ્ઠ શહેર તરફ જઈશું.' એવું કહીને તેમણે મને ગરુડ પરથી ઉતારી ઝડપથી પાર લઈ ગયા.
વિહસ્ય ભગવાંસ્તત્ર જગ્રાહ મમ તર્જનીમ્ । સ્તુવન્સરોવરં ભૂયસ્તીરે મામનયત્પ્રભુઃ
ત્યાં ભગવાને સ્મિત સાથે મારી તर्जની પકડી, સરોવરનું ફરીથી સ્તુતિ કરી અને મને કાંઠે લઈ ગયા.
વિશ્રમ્ય તટભાગે તુ સ્નિગ્ધચ્છાયે મનોહરે । મામુવાચ મુને સ્નાનં કુરુ ત્વં વિમલે જલે
મીઠી છાંયાવાળા અને મનોહર કાંઠે આરામ કર્યા પછી, તેમણે મને કહ્યું: 'મુનિ, તું આ શુદ્ધ પાણીમાં સ્નાન કર.'
પશ્ચાદહં કરિષ્યામિ તડાગેઽસ્મિન્સુપાવને । સાધૂનામિવ ચેતાંસિ જલાનિ નિર્મલાનિ ચ
'પછી હું પણ આ પવિત્ર સરોવરમાં સ્નાન કરીશ. તેનું પાણી સાધુઓના મન જેટલું નિર્મળ છે.'
સુરભીણિ પરાગૈસ્તુ પઙ્કજાનાં વિશેષતઃ । ઇત્યુક્તોઽહં ભગવતા મુક્ત્વા વીણાં મૃગાજિનમ્
'ખાસ કરીને કમળના પરાગથી તેનું પાણી સુગંધિત છે.' ભગવાને આવું કહ્યાના પછી, મેં મારી વીણા અને મૃગચર્મ નીચે મૂકી દીધાં.
સ્નાનાય કૃતધીસ્તીરે ગતઃ પ્રેમસમન્વિતઃ । પાદૌપ્રક્ષાલ્ય હસ્તૌચ શિખાં બદ્ધ્વા કુશગ્રહમ્
સ્નાન કરવાની ભાવનાથી અને ભક્તિથી ભરાઈને, હું કાંઠે ગયો, પગ અને હાથ ધોઈ, વાળ ગાંઠી અને કુશ ઘાસ લીધા.
કૃત્વાઽઽચમ્ય શુચિસ્તોયે સ્નાતવાનસ્મિ તજ્જલે । યદા તસ્મિજ્જલે રમ્યે સ્નાતોઽહં પશ્યતો હરેઃ
આચમન કરીને અને શુદ્ધ પાણીમાં પોતાને પવિત્ર કરીને, હું એ સરોવરમાં સ્નાન કરવા ઉતર્યો, ત્યારે હરિ મને જોઈ રહ્યા હતા.
વિહાય પૌરુષં રૂપં પ્રાપ્તઃ સ્ત્રીત્વમનુત્તમમ્ । હરિર્ગૃહીત્વા વીણાં મે તથા કૃષ્ણાજિનં શુભમ્
જ્યારે હું એ મનમોહક પાણીમાં સ્નાન કરતો હતો, ત્યારે હરિની હાજરીમાં મેં પુરુષ રૂપ છોડીને અદ્વિતીય સ્ત્રી રૂપ ધારણ કર્યું; હરિએ મારી વીણા અને શુભ મૃગચર્મ લઈ લીધાં.
આરુહ્ય ગરુડં તૂર્ણં જગામ સ્વગૃહં ક્ષણાત્ । તતોઽહં સ્ત્રીત્વમાપન્નશ્ચારુભૂષણભૂષિતઃ
હરિ તરત જ ગરુડ પર ચડીને પોતાના ઘરે ચાલ્યા ગયા. પછી હું સ્ત્રી રૂપમાં આવી, સુંદર આભૂષણોથી શોભિત થયો.
તત્ક્ષણાન્મનસો જાતા પૂર્વદેહસ્ય વિસ્મૃતિઃ । વિસ્મૃતોઽસૌ જગન્નાથો મહતી વિસ્મૃતા પુનઃ
એ જ ક્ષણે મારા મનમાંથી પહેલાના શરીરની યાદ પૂરી રીતે ભૂંસી ગઈ; જગતના સ્વામી પણ ભૂલાઈ ગયા, અને ફરી એક વાર ભારે ભૂલાવટ છવાઈ ગઈ.
સમ્પ્રાપ્ય મોહિનીરૂપં તડાગાન્નિર્ગતો બહિઃ । અપશ્યં નલિનીજુષ્ટં સરસ્તદ્વિમલોદકમ્
મોહક રૂપ ધારણ કરીને હું તળાવમાંથી બહાર આવી, અને સામે સુંદર કમળોથી શોભતા, સ્વચ્છ અને નિર્મળ પાણીવાળું સરોવર જોયું.
કિમેતદિતિ મનસાકરવં વિસ્મયં મુહુઃ । એવં ચિન્તયમાનસ્ય નારીરૂપધરસ્ય મે
'આ શું છે?' એમ મનમાં વારંવાર વિચારતી રહી, આશ્ચર્યથી ભરાઈ ગઈ; અને એ રીતે સ્ત્રીનું રૂપ ધારણ કરીને વિચારતી હતી.
સહસા દૃક્પથં પ્રાપ્તસ્તત્ર તાલધ્વજો નૃપઃ । ગજાશ્વરથવૃન્દૈશ્ચ સંવૃતો રથસંસ્થિતઃ
એ જ સમયે અચાનક ત્યાં તાળધ્વજ નામનો રાજા મારી નજર સામે આવ્યો, જે હાથી, ઘોડા અને રથોથી ઘેરાયેલો હતો અને પોતે રથમાં બેઠો હતો.
યુવા ભૂષણસંવીતો દેહવાનિવ મન્મથઃ । વીક્ષ્ય માં ભૂપતિસ્તત્ર દિવ્યભૂષણભૂષિતામ્
એ યુવાન રાજા મનોહર દેહ અને સુંદર આભૂષણોથી સજ્જ હતો, જાણે કામદેવ જ હોય; તેણે મને ત્યાં દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન જોઈ.
રાકાચન્દ્રમુખીં યોષાં વિસ્મયં પરમં ગતઃ । પપ્રચ્છ કાસિ કલ્યાણિ કસ્ય પુત્રી સુરસ્ય વા
મારો ચહેરો પૂર્ણિમાના ચંદ્ર જેવો હતો, એ જોઈને રાજા ખૂબ આશ્ચર્યમાં પડી ગયો અને પુછ્યું: 'સુંદરિ, તું કોણ છે? તું દેવની પુત્રી છે કે...
માનુષસ્ય ચ વા કાન્તે ગન્ધર્વસ્યોરગસ્ય ચ । એકાકિની કથં બાલા રૂપયૌવનભૂષિતા
...માનવીની, ગંધર્વની કે નાગની પુત્રી છે? સુંદર યુવાનીથી શોભાયમાન તું અહીં એકલી કેમ છે?
વિવાહિતાથ કન્યા વા સત્યં વદ સુલોચને । કિં પશ્યસિ સુકેશાન્તે તડાગેઽસ્મિન્સુમધ્યમે
તારે લગ્ન થયા છે કે તું કન્યા છે? સાચું કહેજે, વિશાળ નેત્રવાળી. સુમધ્યમા, તું આ તળાવના કાંઠે શું જોઈ રહી છે?
ચિકીર્ષિતં પિકાલાપે બ્રૂહિ મન્મથમોહિનિ । ભુઙ્ક્ષવ ભોગાન્મરાલાક્ષિ મયા સહ કૃશોદરિ । વાઞ્છિતાન્મનસા નૂનં કૃત્વા માં પતિમુત્તમમ્
મીઠા શબ્દોમાં તારો ઇરાદો કહેજે, મનમોહિની. હંસ જેવી આંખવાળી, પાતળી કમરવાળી, તું મનથી જે ઇચ્છે તે આનંદ મારા સાથે માણજે અને મને તારો શ્રેષ્ઠ પતિ બનાવીને તારો મનગમતો સુખ મેળવે.
; નારદસ્ય પુનઃ સ્વરૂપપ્રાપ્તિવર્ણનમ્ નારદ ઉવાચ ઇત્યુક્તોઽહં તદા તેન રાજ્ઞા તાલધ્વજેન ચ । વિમૃશ્ય મનસાત્યર્થં તમુવાચ વિશામ્પતે
નારદ કહે છે: એ રીતે તાળધ્વજ રાજાએ મને પૂછ્યું ત્યારે મેં મનમાં ઘણું વિચાર્યું અને પછી રાજાને ઉત્તર આપ્યો.
રાજન્નાહં વિજાનામિ પુત્રી કસ્યેતિ નિશ્ચયમ્ । પિતરૌ ક્વ ચ મે કેન સ્થાપિતા ચ સરોવરે
રાજા, હું ચોક્કસ કહી શકતી નથી કે હું કોની પુત્રી છું, મારા માતા-પિતા ક્યાં છે, કે મને કોણે આ તળાવમાં મૂક્યું છે.
કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ કથં મે સુકૃતં ભવેત્ । નિરાધારાસ્મિ રાજેન્દ્ર ચિન્તયામિ ચિકીર્ષિતમ્
હું શું કરું, ક્યાં જાઉં, અને મને સુખ કેવી રીતે મળશે? રાજા, હું એકલી છું, આધાર વગર છું, અને શું કરવું એ વિચારું છું.