તથેતિ સા મયા પ્રોક્તા મુદિતા જનની તદા । અમ્બિકાં પ્રાર્થયામાસ સુતાર્થે કાલ આગતે
હું 'એવું જ હશે' કહીને સંમતિ આપી, અને મારી માતા ખુશ થઈ; સમય આવતા, પુત્ર માટે અંબિકા પાસે વિનંતી કરી.
પુત્રિ વ્યાસં સમાલિઙ્ગ્ય પુત્રમુત્પાદયાદ્ભુતમ્ । કુરુવંશસ્ય કર્તારં રાજ્યયોગ્યં વરાનને
પુત્રી, વ્યાસને અંકે લઈ, અદભૂત પુત્ર જન્માવજે—કુરુવંશનો સ્થાપક, રાજય માટે યોગ્ય, ઓ સુંદર.
વધૂર્લજ્જાન્વિતા કિઞ્ચિન્નોવાચ વચનં તદા । ગતોઽહં શયનાગારે માતુસ્તદ્વચનાન્નિશિ
વધૂ શરમથી ભરેલી હતી, એ સમયે કંઈ બોલી નહીં; હું, માતાના કહ્યા મુજબ, રાતે શયનગૃહમાં ગયો.
દાસી વિચિત્રવીર્યસ્ય રૂપયૌવનસંયુતા । પ્રેષિતામ્બિકયા ત્વત્ર વિચિત્રાભરણામ્બરા
વિચિત્રવીર્યની દાસી, સુંદરતા અને યુવાનથી ભરપૂર, ભવ્ય આભૂષણ અને વસ્ત્રો પહેરી, અંબિકા દ્વારા ત્યાં મોકલવામાં આવી.
ચન્દનારક્તદેહા સા પુષ્પમાલાવિભૂષિતા । આયાતા હાવસંયુક્તા સુકેશી હંસગામિની
તેના શરીર પર ચંદનથી લાલાશ આવી, ફૂલની માળાથી સજ્જ, હાવભર્યા ચાલ, સુંદર વાળ, હંસ જેવી ચાલ—એ મારી પાસે આવી.
પર્યઙ્કે માં સમાવેશ્ય સંસ્થિતા પ્રેમસંયુતા । પ્રસન્નોઽહં તદા તસ્યા વિલાસેનાભવં મુને
તે મને પલંગ પર અંકે લઈ, પ્રેમથી ભરેલી, સ્થિર રહી; મુનિ, તેની રમણીયતા જોઈને હું પ્રસન્ન થયો.
રાત્રૌ સંક્રીડિતં પ્રેમ્ણા તયા સહ મયા ભૃશમ્ । વરો દત્તઃ પુનસ્તસ્યૈ પ્રસન્નેન તુ નારદ
રાતે, હું તેના સાથે પ્રેમથી એક થયો; નારદ, પ્રસન્ન થઈ, મેં તેને ફરી એક વાર વર આપ્યો.
સુભગે ભવિતા પુત્રઃ સર્વલક્ષણસંયુતઃ । સુરૂપઃ સર્વધર્મજ્ઞઃ સત્યવાદી શમે રતઃ
સુભાગે, તને સર્વ ગુણોથી યુક્ત, સુંદર, સર્વ ધર્મ જાણનાર, સત્યવાડી અને શાંતિમાં રત પુત્ર મળશે.
સ તદા વિદુરો જાતસ્ત્રયઃ પુત્રા મયાભવન્ । માયા વૃદ્ધિં ગતા સાધો પરક્ષેત્રોદ્ભવે મમ
એ રીતે, તે સમયે વિદુરનો જન્મ થયો; મારા ત્રણ પુત્ર થયા. સાધુ, પરક્ષેત્રમાંથી જન્મે મારી શક્તિ વધેલી.
વિસ્મૃતઃ શુકસમ્બન્ધી વિરહઃ શોકકારણમ્ । દૃષ્ટ્વા ત્રીન્સ્વસુતાન્કામં બલિનો વીર્યસમ્મતાન્
શુક સાથેનો સંબંધ ભૂલી ગયો; વિયોગ દુઃખનું કારણ બન્યો, છતાં મારા ત્રણ પુત્રોને જોઈને, જે શક્તિશાળી અને વીર્યમાં પ્રસિદ્ધ હતા.
માયા બલવતી બ્રહ્મન્ દુસ્ત્યજા હ્યકૃતાત્મભિઃ । અરૂપા ચ નિરાલમ્બા જ્ઞાનિનામપિ મોહિની
માયાની શક્તિ બહુ જ મોટી છે, બ્રાહ્મણ, અને જેમના મન પર નિયંત્રણ નથી, એ લોકો માટે તેને છોડવી બહુ જ અઘરી છે. એ રૂપરહિત અને આધાર વગર છે; જ્ઞાનીઓ માટે પણ એ ભટકાવનાર છે.
માતરિ સ્નેહસમ્બદ્ધં તથા પુત્રેષુ સંવૃતમ્ । ન મે ચિત્તં વને શાન્તિમગાન્મુનિવરોત્તમ
મારી માતા માટેના પ્રેમમાં અને પુત્રો માટેના લાગણીઓમાં મારું મન બંધાયેલું હતું, મુનિશ્રેષ્ઠ, તેથી વનમાં મને શાંતિ મળી નહોતી.
દોલારૂઢં મનો જાતં કદાચિદ્ધસ્તિનાપુરે । પુનઃ સરસ્વતીતીરે ન ચૈકત્ર વ્યવસ્થિતિઃ
ક્યારેક મારું મન ડોળા પર બેસી હોય એવું લાગે, હસ્તિનાપુરમાં રહે છે, પછી ફરી સરસ્વતીના કિનારે જાય છે; એ ક્યારેય એક જગ્યાએ સ્થિર રહેતું નથી.
કદાચિચ્ચિન્તયન્ જ્ઞાનં માનસે પ્રતિભાતિ વૈ । કેઽમી પુત્રાઃ ક્વ મોહોઽયં ન શ્રાદ્ધાર્હા મૃતસ્ય મે
ક્યારેક જ્ઞાન વિશે વિચારતાં, મારા મનમાં આવતું: 'આ પુત્રો કોણ છે? આ મોહ ક્યાં છે? મરેલા માટે મારી તરફથી શ્રાદ્ધ યોગ્ય નથી.'
વ્યભિચારોદ્ભવાઃ કિં મે સુખદાઃ સ્યુઃ સુતાઃ કિલ । માયા બલવતી મોહં વિતનોતિ હિ માનસે
અવિશ્વાસમાંથી જન્મેલા આ પુત્રો મને સાચું સુખ કેવી રીતે આપી શકે? માયાની શક્તિ બહુ જ મોટી છે, એ મનમાં મોહ ફેલાવે છે.
જાનન્મોહાન્ધકૂપેઽસ્મિન્પતિતોઽહં મૃષા મુને । ઇત્યકુર્વં રહસ્તાપં કદાચિત્સ્સુસમાહિતઃ
આ જાણીને, હું મોહના અંધકૂવામાં પડી ગયો, મુનિ, અને ક્યારેક એકાંતમાં, મન એકાગ્ર કરી, હું આવું દુઃખ વ્યક્ત કરતો.
રાજ્યં પ્રાપ તતઃ પાણ્ડુર્બલવાન્ભીષ્મસમ્મતઃ । તદા મમ મનો જાતં પ્રસન્નં સુતકારણાત્
પછી પાંડુ, શક્તિશાળી અને ભીષ્મના મનપસંદ, રાજ્ય મેળવ્યું; ત્યારે મારા મનમાં પુત્રોના કારણે સંતોષ થયો.
કુન્તી માદ્રી સુરૂપે દ્વે ભાર્યે તસ્ય બભૂવતુઃ । શૂરસેનસુતા કુન્તી મદ્રરાજસુતાપરા
કુંતી અને માદ્રી, બંને સુંદર, તેની પત્નીઓ બની; કુંતી, શૂરસેનાની દીકરી, અને બીજી, મદ્રરાજાની દીકરી.
સ શાપં દ્વિજતઃ પ્રાપ્ય કામિનીદ્વયસંયુતઃ । પાણ્ડુર્નિર્વેદમાપન્નસ્ત્યક્ત્વા રાજ્યં વનં ગતઃ
બ્રાહ્મણનો શાપ મળ્યો પછી, બે પત્નીઓ સાથે હોવા છતાં, પાંડુ નિરાશ થયો, રાજ્ય છોડ્યું અને વનમાં ગયો.
તદા મામાવિશચ્છોકઃ શ્રુત્વા પુત્રં વને સ્થિતમ્ । ગતોઽહં તત્ર યત્રાસૌ ભાર્યાભ્યાં સહ સંસ્થિતઃ
પછી, જ્યારે મેં સાંભળ્યું કે મારો પુત્ર વનમાં રહે છે, ત્યારે દુઃખ મને ઘેરી લીધું; હું ત્યાં ગયો, જ્યાં તે પોતાની પત્નીઓ સાથે રહેતો હતો.
તમાશ્વાસ્ય વને પાણ્ડું પુનઃ પ્રાપ્તો ગજાહ્વયે । ધૃતરાષ્ટ્રં સમાભાષ્ય હ્યગમં બ્રહ્મજાતટે
વનમાં પાંડુને આશ્વાસન આપી, હું ફરી હસ્તિનાપુર આવ્યો, ધૃતરાષ્ટ્ર સાથે વાત કરી, અને પછી ગંગાના કિનારે ગયો.
ક્ષેત્રજાન્પઞ્ચપુત્રાન્સ સમુત્પાદ્ય વનાશ્રમે । ધર્મતો વાયુતઃ શક્રાદશ્વિભ્યાં પઞ્ચ પાણ્ડવાન્
ત્યાં, વન આશ્રમમાં, તેણે ધર્મ, વાયુ, ઇન્દ્ર અને અશ્વિનીદેવોથી પાંચ પાંડવો પુત્રો પેદા કર્યા.
યુધિષ્ઠિરો ભીમસેનસ્તથૈવાર્જુન ઇત્યપિ । કુન્તીપુત્રાઃ સમાખ્યાતા ધર્માનિલસુરેશજાઃ
યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન અને અર્જુન — આ કુંતીના પુત્રો તરીકે ઓળખાય છે, જે ધર્મ, વાયુ અને ઇન્દ્રથી જન્મ્યા છે.
નકુલઃ સહદેવશ્ચ મદ્રરાજસુતાસુતૌ । કદાચિત્તુ રહો માદ્રીં સમાલિઙ્ગ્ય મહીપતિઃ
નકુલ અને સહદેવ, મદ્રરાજાની દીકરીના પુત્રો; એકવાર, એકાંતમાં, રાજાએ માદ્રીને બાહે ભરી.
મૃતઃ શાપાત્તુ મુનિભિઃ સંસ્કૃતો હુતભુઙ્મુખે । માદ્રી તત્ર સતી ભૂત્વા પ્રવિષ્ટા પતિના સહ
શાપના કારણે તે મૃત્યુ પામ્યો, અને મુનિઓએ તેને યજ્ઞ અગ્નિમાં સંસ્કાર કર્યો; માદ્રી, પતિ માટે સતી બની, પતિ સાથે અગ્નિમાં પ્રવેશી.
સ્થિતા પુત્રયુતા કુન્તી જ્વલિતે જાતવેદસિ । મુનયઃ સુતસંયુક્તાં શૂરસેનસુતાં તદા
કુંતી પોતાના પુત્રો સાથે, અગ્નિ જલતી હતી ત્યારે, રહી; ત્યાર પછી મુનિઓએ શૂરસેનાની દીકરીને તેના પુત્રો સાથે લાવ્યા.
દુઃખિતાં પતિહીનાં તામાનિન્યુર્ગજસાહ્વયે । સમર્પિતાથ ભીષ્માય વિદુરાય મહાત્મને
પતિ વગર દુઃખી, તેને હસ્તિનાપુરમાં લાવ્યા; અને પછી ભીષ્મ અને મહાન વિદુરને સોપી.
શ્રુત્વાહં સુખદુઃખાભ્યાં પીડિતસ્તુ પરાત્મભિઃ । ભીષ્મેણ પાલિતાઃ પુત્રાઃ પાણ્ડોરિતિ વિચિન્ત્ય તે
આ સાંભળીને, સુખ અને દુઃખ બંનેથી પીડાયો, પરમાત્મા; વિચાર્યું કે પાંડુના પુત્રો ભીષ્મના સંરક્ષણ હેઠળ છે.
વિદુરેણ તથા પ્રીત્યા ધૃતરાષ્ટ્રેણ ધીમતા । દુર્યોધનાદયસ્તસ્ય પુત્રા યે ક્રૂરમાનસાઃ
વિદુરે પ્રેમથી, અને બુદ્ધિશાળી ધૃતરાષ્ટ્રે, દુશાસન અને તેના અન્ય દયાળુ મનના પુત્રો સાથે—
એકત્ર સ્થિતિમાપન્ના વિરોધં ચકુરદ્ભુતમ્ । દ્રોણાચાર્યસ્તુ સમ્માપ્તસ્તત્ર ભીષ્મેણ માનિતઃ
બધા એક જગ્યાએ ભેગા થયા અને અદભૂત વિવાદ સર્જ્યો; દ્રોણાચાર્ય પણ ત્યાં હાજર હતા, ભીષ્મે તેમને સન્માન આપ્યું.